Achter de schermen van het IVFlaboratorium

Transcriptie

1 Achter de schermen van het IVFlaboratorium De Croo Ilse Afdeling voor Reproductieve Geneeskunde Bijscholing Vlaamse Ziekenhuisapothekers 4 september

2 Afdeling voor Reproductieve Geneeskunde Vroedvrouwen IVF-labo Andrologie-labo Artsen Administratie Research 4 Subfertiliteit» 15% van de koppels 4 verminderde vruchtbaarheid na een termijn van één jaar onbeschermde coïtus 4 Oorzaken 4 Vrouwelijke factor: verstopte eileiders, vroege menopauze, hormonale oorzaken, 4 Mannelijke factor afwezige spermatogenese verminderde spermatogenese 4 Gecombineerde mannelijke/vrouwelijke factoren 4 Onverklaarde of idiopathische infertiliteit 2

3 State of the ART in 2017 ~ kinderen (waarvan ~ na terugplaatsing van ingevroren embryo s) Het concept In Vitro Fertilisatie Laboratorium technologische hulp bij het samenbrengen van eicellen en zaadcellen met het oog op bevruchting en embryo ontwikkeling Bron : hln.be 3

4 Historiek 1978 klassieke In Vitro Fertilisatie (IVF) 1 eicel + duizenden beweegelijke zaadcellen geboorte Louise Brown (25 juli 1978) 2010 : Nobelprijs voor geneeskunde Historiek 1992 eerste ICSI-baby UZ-Brussel Intracytoplasmatische Sperma Injectie (ICSI) 1 eicel + 1 zaadcel doorbraak voor behandeling mannelijke onvruchtbaarheid 4

5 Verloop IVF behandeling 4 Consultatie en klinische onderzoeken infertiliteit (man, vrouw, beiden) 4 Diagnose stellen en behandeling bepalen (IVF/ ICSI) 4 Stimulatie eierstokken en punctie om eicellen te bekomen 4 Collectie van eicellen en zaadcellen 4 Vorming van embryo s IVF-labo 4 Terugplaatsing van embryo s 4 Vaststellen zwangerschap Eicel: laboratoriumpraktijk 4 Punctie van follikels in gestimuleerd ovarium net vóór ovulatie 4 Overbrengen follikelvocht naar IVF-lab 5

6 Eicel: laboratoriumpraktijk Opzoeken eicel onder de stereomicroscoop corona radiata eicel cumulus Eicel: laboratoriumpraktijk 4 Denudatie - enzymatische digestie door hyaluronidase - mechanische denudatie 4 onderscheid mature /immatuur eicel GV reductiedeling nog niet op gang immatuur MI eerste reductiedeling aan gang immatuur MII uitgestoten eerste poollichaam matuur GV MI MII 6

7 Zaadcel: laboratoriumpraktijk Macroscopische analyse -Vervloeiing : - 30 min bij kamertemperatuur of 20 min op 37 C - Uitzicht : - normaal :grijs opaque - helder : lage sperma concentratie - rood-bruin : bloed - geel : geelzucht of voedingssupplementen - Volume - wegen en het volume berekenen via densiteit van semen 1g/ml - ondergrens : 1.5 ml Zaadcel: laboratoriumpraktijk Microscopische analyse - op 37 C - minimum 200 zaadcellen - vier categorieën - A : snel progessief (> 25 µm/sec) - B : traag progressief ( 5-25 µm/sec) - C : niet progressief - D : onbeweeglijk 7

8 Zaadcel: laboratoriumpraktijk Microscopische analyse Concentratie : x vergroting - telkamer ( bv. Improved Neubauer) - automatische systemen (CASA) Zaadcel: laboratoriumpraktijk Microscopische analyse Morfologie -Kop : - ovaal µm lang (95%CI ) µm breed (95% CI ) -Acrosoom : % - geen vacuolen -Middenstuk : µm breed (95%CI ) µm lang (95%CI ) - geen cytoplasmatische druppel - Staart : - 45 µm lang 8

9 Referentienormen Parameter Lower reference limit Semen volume (ml) 1.5 Sperm concentration (10 6 per ml) 15 Total motility (PR + NP, %) 40 Progressive motility (PR, %) 32 Sperm morphology (normal forms, %) 4 WHO laboratory manual for the Examination and processing of human semen FIFTH EDITION 9

10 Nomenclatuur semenvariabelen Normozoöspermie : normale semenvariabelen Oligozoöspermie : conc < 15 milj/ml Asthenozoöspermie : < 40% beweeglijkheid Teratozoöspermie : < 4% zaadcellen met normale vormen OAT : combinatie van de drie Azoöspermie : afwezigheid van zaadcellen in het ejaculaat Azoospermie : * testiculaire oorzaken (niet-obstructief) - maturatie arrest - hypospermatogenese - Sertoli-Cel-Only - Klinefelter -... * post-testiculaire oorzaken (obstructief) - congenitaal (CBAVD) - verworven (post vasectomie, post-traum/infectieus)

11 MESA-TESE MESA M icrochirurgische E pididymaire S perma A spiratie MESA-TESE TESE TE sticulaire S perma E xtractie 11

12 12

13 IVF + 13

14 ICSI + 14

15 15

16 Bevruchting 4Evaluatie pronuclei 4 Timing : h post fertilisatie 4 Aantal 2PN >2PN 1 PN 0 PN 16

17 IVF / ICSI: bevruchting Evaluatie pronuclei Timing : h post fertilisatie Delingssnelheid Dag 2 D2 2cel 3cel 4cel 5cel 2 cel Dag 3 D3 6cel 7cel 8cel cel2 17

18 4 Grootste uitdaging in IVF is om het aantal zwangerschappen te doen stijgen en daarbij meerlingzwangerschappen te beperken Belgische wetgeving juli 2003 Birth of a single healthy child is the ultimate objective single embryo transfer (SET) : most efficient approach for a majority of patients : SET is golden standard embryo quality : major predictor of implantation selecting the embryo with the highest implantation potential 18

19 Blastocyst transfer 4 Waarom scoort blastocyst transfer beter? Betere synchronisatie ontwikkelingsstadium embryo en endometrium Mechanisme van self selectie 19

20 Blastocyst transfer Trophectoderm (TE) Inner cell mass (ICM) Blastocyst morphology : Gardner et al. 4 Expansion and hatching status 1 Blastocoel cavity less than half the volume of the embryo 2 Blastocoel cavity more than half the volume of the embryo 3 Full blastocyst, cavity completely filling the embryo 4 Expanded blastocyst, cavity larger than the embryo, with thinning of the shell 5 Hatching out of the shell 6 Hatched out of the shell BLASTOCYST MORPHOLOGY: Gar 20

21 BLASTOCYST MORPHOLOGY 4 Inner cell mass (ICM) score A B C Many cells, tightly packed Several cells, loosely grouped Very few cells 4 Trophectoderm (TE) score A B C Many cells, forming a cohesive layer Few cells, forming a loose epithelium Very few large cells Score of 4DA The ICM is hardly evident in this embryo, while the trophectoderm is clearly formed and functional. Score of 4AA The ICM is tightly packed with many cells, and the surrounding cells have formed a cohesive epithelium of many cells. 21

22 Scored as blastocyst 2, as the cavity (blastocoel) is not fully expanded. Score of 3BA The ICM has not formed a tightly packed group, nor does it appear to have many cells. The trophectoderm is well formed. Score of 3CC Neither the ICM or trophectoderm have many cells. The right hand side of the embryo consists of just one cell. The blastocoel however is fully formed, hence the score of 3. 22

23 Time-lapse video fragment vroege deling van zygote tot blastocyst Dag 0 IVF ICSI Dag 1 Dag 2 Dag3 Dag 4 Dag 5 23

24 Embryotransfer Blastocyten van voldoende morfologische kwaliteit kunnen worden ingevroren Cryopreservatie 24

25 Vitrificatie van eicellen Het inbanken van eicellen kan een uitkomst bieden voor verschillende groepen van vrouwen: Ø vrouwen die voor een behandeling staan die hun eierstokken kan beschadigen (bv. Chemotherapie radiotherapie), in het bijzonder jonge vrouwen die nog geen partner hebben Ø vrouwen die eicellen willen doneren Vitrificatie van eicellen Øalleenstaande vrouwen die willen wachten op een partner voor de vervulling van hun kinderwens Øvrouwen (in het algemeen) die de vervulling van hun kinderwens wensen uit te stellen. 25

26 Pre-implantatie genetische testing (PGT) Wat? Heel vroeg opsporen van afwijkingen in embryo s voor ze in de baarmoeder worden geïmplanteerd Wie? Patiënten die een vruchtbaarheidsbehandeling willen ondergaan en : ofwel erfelijke belast zijn ofwel verhoogde kans hebben op abnormale embryo s PGT-S : preimplantation genetic testing structural abnormalities Voor chromosomale afwijkingen of geslachtsgebonden ziekten: X-gebonden ziekten Translocaties (specifieke merkers) PGT-A : preimplantation genetic testing aneuploidy screening (leeftijd herhaald miskraam- RIF) PGT-M : preimplantation genetic testing - monogenetic disorders Voor >50 monogene ziekten (Cystic Fibrosis, Fragile X, BRCA etc..) 26

27 Pre-implantie genetische diagnose (PGD) Embryo 5: normaal 27

28 Embryo 6: abnormaal(monosomie 16) 28