WELBEVINDEN VERSTERKEN MET KIVA

Transcriptie

1 WELBEVINDEN VERSTERKEN MET KIVA Een bijdrage tot burgerschap?! Gie Deboutte Tenz vzw/ucll/kies Kleur tegen pesten Burgerschap en pestpreventie?! KiVa: wat en hoe? Het potentieel van het KiVa-programma Besluit: draagt KiVa bij tot burgerschap en democratie? WAT KOMT AAN BOD?

2 BURGERSCHAP EN PESTPREVENTIE?! WAT LEERT HET ICSS-RAPPORT 2016?

3 Aanbeveling 1: Scholen zouden meer moeten inzetten op de opbouw van een hechte, warme en veilige schoolomgeving. Aanbeveling 2: Hiervoor is er nood aan meer/betere pestpreventie en betere aanpak van (cyber)pestproblemen. DE KENNIS OVER EN AANPAK VAN PESTEN KAN BETER Aanbeveling 3: Vlaamse leerkrachten beschikken over te weinig knowhow om pestproblemen aan te pakken (preventie en incidentaanpak) en moeten dus beter worden toegerust. Aanbeveling 4: Omdat het goed contact tussen leerkracht(en) en leerling(en) pestgedrag helpt voorkomen, zou elke leerkracht actief moeten worden betrokken bij (de uitvoering van) het schoolbeleid en getraind moeten worden. DE KENNIS OVER EN AANPAK VAN PESTEN KAN BETER

4 Ongeacht de schoolkenmerken wordt ongeveer 50% van de leerlingen regelmatig geconfronteerd met pestgedrag. Vlaamse leerkrachten en directies worden (veel) vaker dan gemiddeld geconfronteerd met pestproblemen (> internationale gemiddelde) Alle varianten van pestgedrag die werden onderzocht komen in Vlaanderen relatief vaker voor (> internationale gemiddelde) UITDAGENDE VASTSTELLINGEN Vlaanderen behoort tot de groep landen waar het minst antipestmaatregelen genomen worden. De aanpakfocus ligt in Vlaanderen vnl. op individueel leerling- en klasniveau. Ouders en leerkrachten worden ondermaats geïnformeerd en getraind of opgeleid om pestgedrag te helpen tegengaan. Leerlingen die in een beter contact staan met hun leraren melden minder pestproblemen. UITDAGENDE VASTSTELLINGEN

5 WAT BRENGEN LEERLINGEN AAN? Move tegen pesten Yeti-enquête 2014 VSK als spreekbuis van jongeren Wat jongeren vragen? Zie en erken het probleem Zorg voor een meer effectief schoolbeleid LEERLINGEN REKENEN OP ONS

6 Angstcultuur voedt polarisering en bijstander-effect toename van (cyber)pestgedrag Cultuur van betrokkenheid en vertrouwen voedt het behoeder-effect CULTUURWISSEL NODIG! KIVA: WAT EN HOE?

7 Fins woordje voor tof, fijn, leuk Merknaam voor een Fins antipestprogramma voor scholen van het lager en middelbaar onderwijs (eerste drie jaren) Ontwikkeld in opdracht van de Finse minister van onderwijs (2005) & ontwikkeld door universiteit van Turku o.l.v. prof. C. Salmivalli i.s.m. de lerarenopleiding WAT IS KIVA? Twee hoofddoelen: Versterken van het positief contact en vertrouwen tussen leerlingen (ook onderling) en leerkrachten Voorkomen en beter aanpakken van pestgedrag TWEE HOOFDDOELEN

8 De leerlingen Het schoolteam De ouders Het KiVakernteam Schoolniveau Klas- en groepsniveau Individueel niveau MEERSPORIGE AANPAK (VROOMAN

9 School-breed programma voor BaO en SO Wetenschappelijk onderbouwd Intensief (jaarwerking; curriculum en meer; ) Leerkrachten, leerlingen en ouders Werkgroep Trainingen voor leerkrachten Visie op pesten Duidelijke richtlijnen voor aanpak Monitoring Uitgekiend en aantrekkelijk lesmateriaal. Wetenschappelijk getest in diverse landen en niet enkel door de makers: bewezen effectiviteit KARAKTERISTIEKEN Training leerkrachten Samenwerking op teamniveau: zelfde visie gedeelde aanpak (preventie en incidentgericht) Informeren van en samenwerken met ouders (preventie en incidentaanpak) Acties die de school- en klascultuur positief beïnvloeden: veiligheid, vertrouwen, welbevinden, verbondenheid worden versterkt. SUCCESBEPALENDE ELEMENTEN

10 ZES INDICATOREN OP SCHOOLNIVEAU (PEARCE ET AL., AUSTRALIË) FRIENDLY SCHOOLS PROJECT We zijn er niet allemaal verantwoordelijk voor dat er wordt gepest, maar we zijn er wel allemaal verantwoordelijk voor dat het stopt. UITGANGSPUNT KIVA-AANPAK

11 Informeren en sensibiliseren (beter begrijpen hoe pesten werkt ervaring slachtoffer - ) Oefenen trainen (ook via rollenspellen en games) Activeren tot opnemen verantwoordelijkheid o.m. via inzicht in eigen rol/aandeel in pestsituaties en competentieversterking LEERKRACHTEN PROFESSIONALISEREN KIVA-KERNTEAM ALS VLIEGWIEL

12 PESTEN IS EEN GROEPSGEBEUREN VERSTERKER Moedigt het pesten aan PESTKOP Neemt initiatief om anderen te pesten INSTEMMENDE TOESCHOUWER Kijkt toe, doet niets. ASSISTENT Pest actief mee voert uit VERDEDIGER Neemt het op voor het slachtoffer Salmivalli, C. (2011) SLACHTOFFER Is het mikpunt van de pesterijen 1. Rolbenadering bij pesten (Salmivalli et al., 1996; Sainio, Veenstra, Huitsing & Salmivalli, 2010; Salmivalli, 2010) Slachtoffers die bescherming krijgen, draaien beter mee in het schoolgebeuren. Meer gepest/hoger risico op slachtofferschap als bijstanders de pestkop steun verlenen. Erbij horen => minder pestpijn DRIEVOUDIGE THEORETISCHE ONDERBOUW

13 2. Sterke sociale positionering van pestkoppen (Salmivalli, 2010; Veenstra, Lindenberg, Munniksma & Dijkstra, 2010; Dijkstra, Lindenberg & Veenstra, 2008; Volk, Camilleri, Dane & Marini, 2012): Pestend gedrag zorgt voor Hoge status, meer aanzien Hogere (toegewezen) populariteit Sociale voordelen DRIEVOUDIGE THEORETISCHE ONDERBOUW (VERVOLG) Voor antipest-interventies is het essentieel om pestende kinderen te laten inzien dat zij door pro-sociaal gedrag ook populair kunnen worden. Rozemarijn van der Ploeg, UGroningen GOOD TO KNOW!

14 3. Cruciale rol van de leerkracht(en) (Hanushek, 2010; Veenstra, Lindenberg, Huitsing, Sainio & Salmivalli, 2013) Effectief ingrijpen + Groepsdynamiek en interne normering in goede banen leiden => doorbreken van voordeelcirkel pestkoppen + installeren veilige(r) omgeving DRIEVOUDIGE THEORETISCHE ONDERBOUW (VERVOLG) School zet in op KiVa Afname slachtoffersschap Leerlingniveau Klasniveau Meer (in)voeling met SL + Andere kijk op houding peers en leerkracht(en) Wijziging houding toeschouwers + gedeelde kijk op houding leerkracht(en) Afname pesterijen Afname pesterijen ZO WERKT KIVA

15 Training voor het schoolteam + KiVa-kernteam KiVa handboek Kick-off KiVa-lessen en KiVa-games Bredere toerusting voor incidentaanpak (niet- en wel confronterend) Speelplaatswerking actief toezicht, inrichting, organisatie, aanpak incidenten Infoavond + webinfo voor ouders + actieve betrokkenheid bij pestproblemen HEEL CONCREET Monitorsysteem i.f.v. zelf-evaluatie Coaching en intervisie van elke school Certificering + vervolgaanbod Ouderbetrokkenheid versterken Kleuteraanbod KiVa Intervisie en expertisedeling VERDERE UITBOUW IN

16

17 KIVA-MATERIALEN Het KiVa Pedagogisch Handboek De KiVa-games Extra lesmateriaal: Onze klas, ons team 10 LESTHEMA S (1 STE 3 DE LEERJAAR) 1. Fijn met jou erbij! 2. Zie wat ik nu voel 3. Onze klas: iedereen hoort erbij! 4. Anders is leuk! 5. Geen gepest in onze klas! 6. Pesten, daar doen we niet aan mee! 7. We laten niemand in de steek 8. Hier zeg ik stop! 9. De KiVa-code 10. KiVa-feest voor iedereen!

18 10 LESTHEMA S (4 DE 6 DE LEERJAAR) 1. Wij kiezen voor respect! 2. Onze klas: een (h)echte groep! 3. Goed in contact: zo doe je dat! 4. Mediawijs, mediawijzer, mediawijst! 5. Zo herken je pestgedrag. 6. De pijn van pesten. 7. Pesten doe je nooit alleen! 8. Samen zeggen we NEE tegen pesten! 9. Wat kan ik doen als ik word gepest? 10. KiVa - dat doen we samen! Inzicht geven (ik weet) Sociale vaardigheden aanscherpen (ik kan) Kinderen tot respectvolle houding brengen (ik doe) DOORDRINGEN TOT IN DE WORTELS VAN ONTWIKKELING: BURGERSCHAP ALS BASISHOUDING

19 Nietconfronterende aanpak Klasniveau Groepsniveau Individueel niveau Confronterende aanpak Klas- en groepsniveau Individueel niveau EN ALS HET FOUT LOOPT KIVA-PRAKTIJK IN BEELD

20 Sterke ouderwerking Speelplaats KiVa-lied Zelfevaluatie Koppeling aan Nieuwe Autoriteit/Geweldloos Verzet VLS DE MOZAÏEK, KESSEL-LO Speelplaatswerking: Babbelhut plaats waar conflicten zelf of m.b.v. leerkracht conflicten oplossen Kick-off: Zoek-opdrachtenspel rond afsprakenslang. Dansje met de hele school T MEIVISJE HERDERSEM

21 Kiva-Kick-Off: eigen KiVa vlag gemaakt Leerkrachten verkleed als Kiko en Flo School in de media, o.a filmpje Karrewiet /kick-off-kiva-anti-pestprogramma/ BS ARNOLDUS, OUDENBURG HET POTENTIEEL VAN DE KIVA-AANPAK

22 KIVA WERKT! AFNAME PESTEN IN KIVA-SCHOLEN NEDERLAND ( )

23 Daling pesterijen Cyberpesten Seksisme Racisme Bedreigen Materieel pesten Sociaal pesten Fysiek pesten Uitsluiten Verbaal pesten Daling pesterijen 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% KIVA SCOORT OVER DE HELE LIJN BETER DAN NIET-KIVA-SCHOLEN Minder angst en minder depressieve signalen bij leerlingen Meer vertrouwen in medeleerlingen, klasgroep en leerkrachten Hoger schools welbevinden, sterkere leermotivatie en betere schoolresultaten ANDERE POSITIEVE EFFECTEN

24 90,0% Effect interventie 80,0% 70,0% 60,0% 50,0% 40,0% 30,0% 20,0% 10,0% 0,0% Volledig gestopt Afname pestgedrag Status quo pesten Toename pesten INCIDENTAANPAK IS EFFECTIEF NOG VRAGEN?

25 BESLUIT: DRAAGT KIVA BIJ TOT BURGERSCHAP EN DEMOCRATIE? KiVa draagt bij tot beter contact tussen leerlingen (ook onderling) en leerkrachten. KiVa versterkt de kwaliteit van omgaan op school/werkt positief klas- en schoolklimaat in de hand. KiVa zorgt voor minder uitsluiting en pesterijen / meer respect van leerlingen voor elkaar. KiVa draagt er toe bij dat leerlingen meer empathie ontwikkelen voor wie gepest wordt en doet hen verantwoordelijkheid opnemen. BESLUIT

26 KiVa stimuleert samenwerking tussen leerkrachten. KiVa werkt dialoog en samenwerking met leerlingen en ouders in de hand. KiVa maakt leerkrachten en scholen competenter in het omgaan met pesten + installeert een pestbeleid in scholen. KiVa werkt in de hand dat ouders tijdig bij pestproblemen worden betrokken. BESLUIT MEER INFO? Tenz vzw Frère-Orbanlaan Gent [email protected]

27 DANK VOOR JULLIE AANDACHT