Interventies tegen pesten

Transcriptie

1 Interventies tegen pesten Kiezen uit het aanbod? Matty van der Meulen, Rijksuniversiteit Groningen Marjolijn Vermande, Universiteit Utrecht

2 Pesten op school: een reëel probleem Het komt veelvuldig voor (5-15%) Heeft nadelige gevolgen voor alle betrokkenen Bang om gepest te worden: belangrijkste zorg van toekomstige brugklassers Ouders: meer aandacht voor pesten, sceptisch over resultaten van interventie Kinderen kunnen het probleem niet zelf oplossen Effectieve interventie is dus geboden

3 Interventies tegen pesten 1 Kiezen uit het bestaande aanbod? 2 Een andere benadering: pesten en sociale dominantie 3 Slotopmerkingen

4 Het aanbod: interventies tegen pesten Enkele voorbeelden: Het PRIMA-pakket Taakspel Programma Alternatieve Denkstrategieën (PAD) Plezier op school Mediatie (No Blame)

5 De kwaliteit van het aanbod (NJi) Het PRIMA-Pakket Waarschijnlijk effectief (?) Taakspel Bewezen effectief PAD Waarschijnlijk effectief Plezier op school Theoretisch goed onderbouwd Mediatie (No Blame) Niet opgenomen

6 Beste keus: Het PRIMA-pakket? Schoolbreed programma Expliciet gericht op pesten Waarschijnlijk effectief (?) Kosten: euro (2 jaar) Inspanning school : 240 uur (2 jaar)

7 Conclusie Groot aanbod aan interventies, lesprogramma s, protocollen tegen pesten (o.a. op internet) Niet veel onderzocht Vaak weinig effectief Wat nu? Op zoek naar een andere benadering

8

9 2 Pesten en sociale dominantie Waarom is pesten zo n hardnekkig probleem? Welke processen spelen zich af in de klas? De opbrengsten van pesten: bullying is power De Resource Control Theory van Hawley

10 De Resource Control Theory (Hawley) Competitie binnen de groep om toegang tot bronnen Druk om een goede concurrent te zijn en een goed groepslid leidt tot : Coercieve (dwingende, agressieve) strategieën Prosociale (cooperatieve) strategieën Combinatie is het meest effectief Dus: sociale dominantie gaat niet om agressie, maar om effectieve controle van (begeerlijke) bronnen

11 Patronen van strategiegebruik Noch coercief noch prosociaal (noncontrollers) Coercief, maar niet prosociaal (coercive controllers) Prosociaal, maar niet coercief (prosocial controllers) Coercief en prosociaal (bistrategic controllers; Machiavellians) Anders (typicals)

12 Onderzoek (Olthof et al., 2011) Deelnemers: N=1229; Groep 6-8; M=11 years Uitkomsten Pesters (peer nominaties) waren of bistrategen of coercieve controllers. Pesters hadden hogere scores dan niet-pesters voor machtsambitie resource control (opbrengsten) waargenomen populariteit Conclusie Pesten lijkt strategisch gedrag met als doel sociale dominantie en een hoge status

13 Longitudinaal onderzoek, Reijntjes et al. N=393; groep 6 (T1), groep 7 (T2), Groep 8 (T3) Pesten Status Cyclisch proces: Pesten kan worden gezien als strategisch gedrag met het doel om sociale dominantie en een hoge status te verkrijgen of te behouden

14 Toepassing in interventie Aanknopingspunt: groepsprocessen in de klas Andere kinderen aanwezig bij pestincidenten (85%) 1 e ) Pesten loont: populariteit, macht, controle over hulpbronnen 2 e ) Sommige kinderen belonen de pester, anderen durven niet in te grijpen

15 Pestrollen (Salmivalli) Initiatiefnemende dader, begint met pesten Meeloper, helpt dader, maar begint niet zelf Aanmoediger, pest niet zelf, maar moedigt dader aan Slachtoffer Verdediger, troost en helpt slachtoffer Buitenstaander, negeert het pesten, houdt zich er buiten

16 KiVa: Een nationaal Fins antipestprogramma Aanpak: Hele klas: nadruk op de rol van de groep als geheel, bewustwording van rollen, stoppen belonen van pesten, inschakeling van buitenstaanders Individuele gevallen: stop pesten, steun slachtoffer (leerkrachten, steungroepje)

17 Scene uit KiVa computerspel

18 3 Slotopmerkingen Interventie geboden, maar keuze voor interventie niet eenvoudig Fit tussen doel/probleem en interventie Mogelijke negatieve effecten (baat het niet dan schaadt het niet?) Recente ontwikkelingen bijhouden (KiVa, Alles Kidzzz, Plezier op school, De Vreedzame School)