Visualisatie: essentieel gereedschap voor de analyse van Big Data

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Visualisatie: essentieel gereedschap voor de analyse van Big Data"

Transcriptie

1 Visualisatie: essentieel gereedschap voor de analyse van Big Data Visualisatie White Paper SARA februari 2012

2 Inhoudsopgave Management samenvatting 3 Inleiding 4 Remote visualisatie: high-end visualisatie in het lab van de onderzoeker 5 Big Data vereisen Megapixels: tiled displays 8 Remote visualisatie 9 3D visualisatie 10 In-situ visualisatie 10 Implementatie van workflows 11 Collaborative visualization, videoconferencing en samenwerking in het Collaboratorium 12 Specificaties van de faciliteit 13 Visualisatie voor en door de topsectoren 14 Ontwikkeling van gereedschappen en applicaties 15 Conclusie 16 Referenties 17 Visualisatie White Paper SARA februari 2012

3 Management samenvatting Wetenschappelijke datasets worden exponentieel omvangrijker en complexer. Bij de exploratie en analyse van deze Big Data heeft de onderzoeker gebruiksvriendelijke gereedschappen en infrastructuur nodig. Wetenschappelijke visualisatie is een middel om beter en sneller uit data informatie en kennis te verkrijgen. Verschillende methodieken en omgevingen worden hieronder in detail besproken voor de analyse van Big Data, zoals remote visualisatie, hoge-resolutie visualisatie op multi-megapixel tiled display panels, 3D visualisatie, en in-situ visualisatie. Binnen de Nederlandse nationale e-infrastructuur heeft de onderzoeker toegang tot expertise, tools en infrastructuurdiensten die noodzakelijk zijn voor onderzoek. SARA speelt, in samenwerking met andere instituten, een belangrijke rol in het faciliteren en ondersteunen van wetenschappelijk onderzoek door het beschikbaar stellen van expertise, gebruiksvriendelijke en geavanceerde (remote) visualisatie en collaboratietools en diensten. Recent heeft SARA samen met het Netherlands escience Center (NLeSC) een nieuwe dienst en faciliteit voor samenwerking en Big Data exploratie en analyse genaamd Collaboratorium gerealiseerd. Het Collaboratorium is gebaseerd op de technologie en diensten die door SARA zijn ontwikkeld, en sluit nauw aan bij de eisen van eindgebruikers. Deze faciliteit bevindt zich in het ICT Synergy Hub-gebouw van SARA in Amsterdam. Figuur 1: Hoge-resolutie visualisatie van een simulatie van turbulentie in atmosferische grenslagen, gezien op het display van het nieuwe Collaboratorium. Bron: Prof. dr. Harm Jonker, Faculteit Toegepaste Wetenschappen, TU Delft. Visualisatie White Paper SARA februari

4 Inleiding Figuur 2: Visualisatie van een simulatie van in-stent restenosis (dichtslibben van een bloedvat rond een stent). Bron: Project Coast, Alfons Hoekstra, UvA, EU FP6 IST FET Contract ; visualisatie: SARA. Wetenschappelijke onderzoekers worden vandaag de dag geconfronteerd met een exponentiële groei en complexiteit van data uit observatie, experiment en simulatie. Datasets van tientallen, zelfs honderden Terabytes zijn geen uitzondering meer. Ook is de verkregen data steeds vaker van belang binnen meerdere disciplines of is de data niet goed te interpreteren zonder de samenwerking met onderzoekers uit andere disciplines. Visualisatie is een onmisbaar hulpmiddel geworden bij het exploreren, analyseren en begrijpen van Big Data. Dit vereist bruikbare, gebruiksvriendelijke en geavanceerde gereedschappen, infrastructuur en expertise. Technologische ontwikkelingen op het gebied van high-speed netwerken, hogeresolutie displays en nieuwe interactietechnieken maken het nu mogelijk om aan de eisen die onderzoekers stellen (laag drempelig gebruik, eenvoudige interface, Big Data en samenwerking) te voldoen. Geavanceerde visualisatieopstellingen voor analyse en exploratie van grote en complexe datasets worden gecombineerd met faciliteiten die de onderzoekers mogelijkheden bieden voor (remote) samenwerking, presentaties en communicatie met collega s. Nieuwe methodieken voor het visualiseren van en navigeren door de grote datasets maken gebruik van geavanceerde visualisatiehardware en -software en moderne Human-Computer Interfaces. Een combinatie van renderfaciliteiten, hoge-resolutie (2D en 3D) displays, videoconferencing en presentatiemogelijkheden in een ruimte die uitermate geschikt is voor discussie, stelt (groepen) onderzoekers in staat om grote (multidisciplinaire) vraagstukken optimaal te bespreken in samenwerking met (remote) collega s uit de vakgebieden en e-science-specialisten. SARA realiseert samen met NLeSC een nieuwe faciliteit, het Collaboratorium, waarin hoge resolutie displays, rendering van remote data, interactie, samenwerking en gebruiksgemak direct aansluiten bij de eisen die wetenschap en bedrijfsleven vandaag en morgen stellen. Het Collaboratorium is gebaseerd op de technologie en diensten die door SARA zijn ontwikkeld en sluit nauw aan bij de eisen van eindgebruikers. Bij deze ontwikkeling wordt nauw samengewerkt met CalIT2 (San Diego) 1, EVL (University of Illinois at Chicago) 2 en NCSA (University of Illinois at Urbana-Champaign) 3, erkende topinstituten op dit gebied in de wereld. Door uitgebreide en langdurige samenwerking met onderzoekers binnen en buiten Nederland heeft SARA het wetenschappelijk werkdomein en de behoefte aan gereedschappen voor de analyse van wetenschappelijke data met behulp van visualisatie in de afgelopen jaren goed leren kennen. Hiermee wordt deze kennis en ervaring ingezet op een aantal facetten van scientific visualization. Het aanbieden van dergelijke expertise en diensten, met de ondersteuning om deze te gebruiken, past in de lange historie en de ruime ervaring en expertise van SARA op het gebied van geavanceerde visualisatie voor wetenschap, overheid en bedrijfsleven. Met de komst van het NLeSC kunnen nog meer eindgebruikers worden bediend. Visualisatie White Paper SARA februari

5 Remote visualisatie: high-end visualisatie in het lab van de onderzoeker Met de groei in complexiteit en hoeveelheid gegenereerde data van wetenschappelijke modellen wordt het steeds uitdagender om bijbehorende visualisaties te maken. Hiervoor is vaak grote en parallelle rendering capaciteit nodig in de vorm van een cluster met GPU s. Daarnaast zijn datasets door de toenemende grootte steeds lastiger te migreren en ligt het voor de hand om de data te laten staan waar deze gegenereerd wordt. Figuur 3: NetherLight in Amsterdam vormt een belangrijk en voor Europa uniek knooppunt in het wereldwijde optische netwerk voor onderzoek en onderwijs. Bron: GLIF, visualisatie: Bob Patterson NCSA UIUC, data: Maxine Brown EVL UIC. Remote visualisatie speelt in op de bovenstaande beperkingen door gebruik te maken van de mogelijkheden van de hedendaagse snelle netwerken die lokaal en ook wereldwijd transatlantisch beschikbaar komen (GLIF: Global Lamba Integrated Facility). Dat maakt het mogelijk om visualisatieapplicaties op een dedicated high-end renderingfaciliteit uit te voeren. Deze faciliteit bevindt zich in het datacenter en heeft een snelle datakoppeling met centrale storage. Over de netwerkverbinding die de gebruiker met de faciliteit heeft worden alleen visualisatiebeelden gestuurd, in plaats van grote databestanden. Er worden dus pixels verstuurd in plaats van files. Figuur 4: Het principe van remote visualisatie: via een netwerkverbinding stuurt de eindgebruiker visualisatieopdrachten naar een rendercluster dat zich op afstand (in dit geval bij SARA) bevindt. Na rendering worden de beelden teruggestuurd naar de gebruiker als een stroom pixels. Sinds begin 2011 biedt SARA een Remote Visualisatie Service waarmee gebruikers visualisaties op afstand kunnen uitvoeren op datasets die in het SARA-datacenter opgeslagen zijn. De gebruiker heeft zelf niet meer nodig dan een remote desktop viewer en stuurt het visualisatieproces zelf vanaf zijn laptop of werkstation. De binnen de nationale e-infrastructuur beschikbare faciliteiten voor remote visualisatie bevat onder meer een geavanceerd rendercluster met 16 nodes met high-end GPU s. Belangrijk is dat er een transparante datakoppeling is met de andere processing- en dataopslagfaciliteiten binnen de nationale e-infrastructuur bij SARA, zoals de nationale supercomputer Huygens, het nationaal rekencluster LISA en de HPC Cloud-infrastructuur. Visualisatie White Paper SARA februari

6 Megapixels en Gigabit/s Voor het transporteren van visuele data over het netwerk is, afhankelijk van de gestelde requirements, vaak een hoge bandbreedte nodig. Bij wetenschappelijke visualisaties is het belangrijk dat er geen data verloren gaat, en dat de visualisatie zo gedetailleerd en getrouw mogelijk wordt weergeven. Factoren die een rol spelen zijn: Resolutie van het (remote) display en van de data Compressiefactor van de beelden Interactiviteit; een interactieve visualisatie vereist al gauw 24 frames per seconde Kleurdiepte, default is dat 24 bits per pixel Rekenvoorbeeld: Voor een interactieve visualisatie op een display van bijvoorbeeld 4096 bij 2160 pixels (4K resolutie) van wetenschappelijke data (dus ongecomprimeerd) is dan nodig: 4096 * 2160 *24 bits per pixel * 24 fps = 5.1 Gigabit per seconde Omdat een wetenschapper vaak niet over dergelijke bandbreedte beschikt, werkt de Remote Visualisatie Service met het VNC-desktop protocol dat compressie toepast. Hierdoor blijft de gebruikte bandbreedte binnen datgene wat de meeste wetenschapper tot hun beschikking hebben via het SURFnet-netwerk. Een VNC-sessie waarbij ParaView werd gebruikt voor het bekijken van de CosmoGrid-dataset op 1280 bij 700, gebruikte ongeveer 76 megabit per seconde. Figuur 5: Nationale supercomputer Huygens: zesde generatie supercomputer bij SARA. De eerste supercomputer bij SARA, een Control Data Cyber 205 werd geïnstalleerd in Voor het werken met de data op de remote visualisatiecluster is een breed pakket aan open source applicatiesoftware voor visualisatie beschikbaar, onder andere: Paraview, VTK, VisIt ParaView is een open-source applicatie voor wetenschappelijke visualisatie gebaseerd op VTK. Het is ontworpen voor het visualiseren van grootschalige datasets. ParaView wordt actief verder ontwikkeld door Kitware in samenwerking met het Advanced Computing Laboratory in Los Alamos National Laboratory. 4 De Visualization Toolkit (VTK) is een open source en vrij beschikbaar softwarepakket voor 3D computergraphics, beeldbewerking en visualisatie. VTK bestaat uit een grote verzameling C++ classes en een aantal interfaces voor programmeertalen zoals Tcl/Tk, Java en Python. 5 VisIt is een point-and-click 3D wetenschappelijke visualisatie applicatie die ondersteuning biedt voor de meest gangbare visualisatietechnieken op gestructureerde en ongestructureerde grids, zoals iso-contouring en volumerendering. Door zijn gedistribueerde en parallelle ontwerp kan VisIt interactief overweg met zeer grote datasets. 6 VMD VMD is een moleculair visualisatieprogramma voor het tonen, animeren en analyseren van grote biomoleculaire systemen, met behulp van 3D graphics en ingebouwde scripting. 7 Ferret Ferret is een interactieve computervisualisatie en analyseomgeving, ontworpen om aan de eisen van, bijvoorbeeld oceanografen en meteorologen te voldoen die grote en complexe gestructureerde datasets willen analyseren. 8 Blender Blender is een geïntegreerde applicatie met open architectuur die het mogelijk maakt om een groot scala van 2D en 3D (wetenschappelijke) visualisaties en andere content te creëren. Blender biedt een breed bereik van functionaliteit voor modelering, texturing, belichting, animatie en video post-processing in één pakket. Blender is een van de meest populair open source grafische 3D applicaties ter wereld. 9 Visualisatie White Paper SARA februari

7 Daarnaast kan wellicht domeinspecifieke visualisatiesoftware beschikbaar worden gesteld. De gebruiker heeft ook de mogelijkheid om eigen visualisatieapplicaties te installeren en remote te gebruiken. Als display-omgevingen (zie ook volgende sectie) zijn binnen de nationale e-infrastructuur beschikbaar: Hoge-resolutie tiled display panel met MultiTouch (7680*2160 pixels, 17 MegaPixels, 8 keer HD, 2 keer 4K). Deze opstelling bevindt zich in het Collaboratorium. Hoge-resolutie tiled display panel (12800*4800 pixels, 61 MegaPixel). Deze opstelling is mobiel te gebruiken, maar heeft geen thin-bezel displays. Figuur 6: Hoge resolutie Tiled Panel Displays voor wetenschappelijke visualisatie: demonstraties van SARA op diverse internationale congressen. Rechtsboven: parameterstudie van data uit het Essence project, tijdens Supercomputing 07 te Reno, Nevada; data werd als pixels gestuurd vanuit Amsterdam. Bron: Prof. Henk Dijkstra, IMAU-UU; visualisatie IMAU; Linksboven en onder: ultra-hoge (4K) resolutie media streaming van video s vanuit Amsterdam naar Supercomputing 08 te Phoenix, Arizona. Bron: CineGrid Amsterdam; streaming: SARA. Figuur 7: SAGE middleware voor visualisatie en remote collaboration ; SAGE zorgt voor een mashup van diverse invoerbronnen op grote (tiled) schermen. Bron: Electronic Visualization Laboratory, University of Illinois at Chicago (EVL UIC). Beide opstellingen kunnen worden aangestuurd met SAGE (Scalable Adaptive Graphics Environment), middleware voor hoge-resolutie gedistribueerde 10; 11; 12 visualisatie-omgevingen. SAGE is een grafische streaming architectuur voor collaboratieve wetenschappelijke visualisatieomgevingen die resoluties tot honderden megapixels ondersteunt. Samenwerkende onderzoekers kunnen met SAGE verschillende applicaties tegelijkertijd draaien, zoals 3D-rendering, remote desktop en videostreaming) op lokale of remote apparatuur. De beelden kunnen worden gedeeld door het versturen van de pixels van elke applicatie naar bijvoorbeeld tiled display panels, maar ook uitvoer naar een enkel scherm of laptop wordt ondersteund door SAGE. Een prominent voorbeeld van hoge-resolutie remote visualisatie is het klimaatonderzoek bij de Universiteit van Utrecht (prof. Henk Dijkstra), waar grote hoeveelheden klimaatdata, gegenereerd op en opgeslagen bij de nationale supercomputer Huygens in Amsterdam worden gevisualiseerd en waar de beelden vervolgens via een dedicated SURFnet6 10 Gbit/s lichtpad 13 worden getransporteerd naar het lokale hoge-resolutie tiled display panel voor analyse. Met dit project was prof. Dijkstra winnaar van een van de Enlighten Your Research awards van SURFnet. Visualisatie White Paper SARA februari

8 Big Data vereisen Megapixels: tiled displays Grote wetenschappelijke datasets zijn vaak te groot om te visualiseren op een standaard desktop LCD- scherm. Door een aantal LCD-schermen met elkaar te verbinden kunnen zogenaamde tiled displays worden gevormd met een veelvoud van de resolutie van een enkelvoudig scherm. Zo wordt logischerwijze met een 2x2 tiled display een vier maal zo hoge resolutie bereikt als met een enkelvoudig scherm, en met een 5x3 tiled display een 15 maal zo hoge resolutie. Met een aantal standaard displays van 1.600x900 pixels wordt zo een tiled display verkregen van bij pixels (21,6 Megapixel). Figuur 8: Visualisatie van zeer hoge-resolutie beelden tijdens GLIF bij CERN in Geneve (2010). Beelden van de CosmoGrid-simulatie van dark matter interaction werden vanuit SARA naar CERN gestreamed over de 40 Gbps optische verbinding van SURFnet. Bandbreedte van meer dan 32 Gigabit per seconde (sustained) werd gebruikt om de beelden met een resolutie van * 5200 pixels (ca. 68 Megapixel per frame) met voldoende hoge beeldfrequentie weer te geven. Bron: Prof. Simon Portegies Zwart, Leidse Sterrenwacht, Universiteit Leiden. Visualisatie: SARA. Streaming applicatie: SARA met support van SURFnet; end to end netwerkverbinding: SURFnet, SARA en Extreme Networks. Tiled displays kunnen voor verschillende typen van visuele data-analyse worden ingezet: 1. Voor visualisatie van zeer hoge-resolutie beelden (bijvoorbeeld hoge-resolutie geo-data, hoge resolutie satellietdata of hoge resolutie astrofysica simulaties). 2. Voor de exploratie en vergelijking van een groot aantal zeer vergelijkbare datasets (bijvoorbeeld parameterstudies in klimaatmodellering, of tijdopnameseries in medische spectroscopie). Figuur 9: Voorbeeld van visualisatie van parameter studies: op een aantal geschakelde displays worden in een enkele tijdsequentie (synchrone video s) diverse parameters vergeleken om relaties vast te kunnen stellen. Bron: SAMOC project, Prof. Henk Dijkstra, IMAU, Universiteit Utrecht. Visualisatie voor tiled display: IMAU. Visualisatie White Paper SARA februari

9 3. Voor multimodale visualisatie, het samenbrengen van een groot aantal diverse databronnen op een enkel scherm om relaties en samenhang te exploreren en te bespreken (bijvoorbeeld diverse bronnen biologische data zoals DNA-sequentie, genenkaart, microarray data). Figuur 10: Multimodale visualisatie: het samenbrengen van meerdere uitvoerstromen op een tiled display teneinde verschillende databronnen tegelijk te kunnen raadplegen. Bron: Drs. Han Rauwerda, Swammerdam Institute for Life Sciences, UvA. Remote visualisatie De ongekende mogelijkheden van deze eenvoudige technologie in combinatie met van streaming van data over zeer hoge bandbreedte netwerken is een aantal jaren geleden (2006) al door o.a. SARA aangetoond door vanuit Amsterdam grote datasets te streamen naar een 100 Megapixel scherm in de USA over een transatlantische 20 Gbit/s-netwerkverbinding 16. Figuur 11: Hoge-resolutie beelden gecreëerd met de remote visualisatieomgeving. Data uit het CosmoGridproject wordt met de applicatie Paraview gerendered op het SARA Remote Visualisatiecluster. De user interface (links) draait op het werk - station (of laptop) van de wetenschapper, de gerenderde beelden worden als een stroom pixels teruggestuurd naar een displayopstelling, in dit geval een 5*3 tiled panel bij SARA (rechts). Bron:Cosmo Grid, Prof. Simon Portegies Zwart, Leidse Sterrenwacht, Universiteit Leiden. Visualisatie: SARA. Een ander voorbeeld van een hoge-resolutie remote visualisatie van een Big Data-set is de CosmoGrid-dataset, een simulatie van het ontstaan van het heelal (prof. Simon Portegies Zwart e.a., Universiteit Leiden). Een enkele tijdstap van deze set bevat 2048^3 deeltjes, oftewel 8.6 miljard deeltjes. Deze data valt vrijwel onmogelijk goed te bekijken op een enkel HD-scherm. Voor een demo bij CERN heeft SARA een visualisatie gemaakt met een resolutie van bij pixels, ongeveer 30 maal de HD-resolutie. Deze visualisatie werd gerendered en gestreamed vanuit Amsterdam en getoond bij CERN in Genève. Bij deze demo werden bandbreedtes gehaald van meer dan 37 Gigabit/s. Visualisatie White Paper SARA februari

10 3D visualisatie Sommige complexe datasets zijn inherent multi-dimensionaal. Stereovisualisatie kan in bepaalde gevallen meerwaarde bieden bij de analyse van deze datasets. Het is aangetoond dat objecten die gepresenteerd worden in 3D met diepte vaak beter te herkennen en te interpreteren zijn. Diverse visualisatiepakketten zijn in staat om 3D beelden te genereren. De komst van consumerbase stereo (3D) displays maakt 3D visualisatie toegankelijk voor low-cost visualisatietoepassingen. Streamen van (hoge resolutie) 3D stereobeelden over netwerken is nog onderwerp van onderzoek (onder andere in het CineGrid-project) 14; 15, maar zal op korte termijn op grote schaal bruikbaar worden. Figuur 12: Desktop 3D-visualisatie: met de komst van relatief goedkope 3D HD televisies is een 3D-desktop omgeving voor wetenschappelijke visualisatie laagdrempelig geworden. Streaming van stereobeelden vanuit een (remote) renderomgeving of van ge-pre-renderde 3D-video s naar de werkplek van de wetenschapper is hiermee goed haalbaar. Bron: CosmoGrid, Prof. Simon Portegies Zwart, Leidse Sterrenwacht, Universiteit Leiden. 3D visualisatie: SARA. Gebieden waar 3D visualisatie meerwaarde kan bieden zijn onder andere moleculaire visualisatie, visualisatie van medische beelden (waaronder MRI), gaming, astrofysica, klimaatmodellering en cultural heritage (archeologie, architectuur). In-situ visualisatie In-situ visualisatie is het visualiseren van data terwijl deze data geproduceerd wordt. Een voorbeeld hiervan is het tonen van (gedeeltelijke) resultaten van een simulatie waaraan nog gerekend wordt. Hierdoor zijn de ontwikkelingen in de simulatie te volgen, waardoor er een beter beeld kan ontstaan van de sterke en/of zwakke punten van een model en de gebruikte model parameters. En als het model na enkele iteraties verkeerde resultaten lijkt te produceren, dan kan de simulatie worden afgebroken en zo kostbare computerresources besparen. Tevens is het mogelijk om met in-situ visualisatie simulatiecode te debuggen, aangezien de interne staat van de simulatie kan worden bekeken. Daarnaast kan er ter plekke post-processing worden uitgevoerd op de simulatiedata. Door de data te bewerken en/of selecties te maken gebaseerd op de in-situ visualisatie, kan de resulterende data efficiënt opgeslagen worden voor toekomstig gebruik, waar de volledige simulatiedata misschien te groot is om in zijn geheel op te slaan. Visualisatie White Paper SARA februari

11 Een uitbreiding op in-situ visualisatie is computational steering. Hierbij kan de gebruiker, tijdens het bekijken van in-situ visualisaties besluiten de parameters van de simulatie te veranderen om de simulatie te sturen. Hierbij is er dus real-time interactie tussen de gebruiker en simulatie, gebaseerd op de in-situ visualisaties. Figuur 13: parameterstudie van data uit klimaatsimulatie SAMOC: vergelijking van verschillende para - meters (bijvoorbeeld stroming, temperatuur) worden in een (dagelijkse) workflow naast elkaar en op verschillende schaal in synchrone tijdstappen gedisplayed samenwerking IMAU (UU) en SARA. Bron: SAMOC project, Prof. Henk Dijkstra, IMAU, Universiteit Utrecht. Visualisatie voor tiled display: IMAU. Ont wik keling workflow: IMAU en SARA. Implementatie van workflows Het regelmatig creëren van visualisaties van een (deel van een) dataset aan de hand van steeds wisselende parameters kan leiden tot de behoefte aan een workflow. Men kan hierbij denken aan het steeds dieper inzoomen op een extra interessant deel van het onderzoek, of het vergelijken van verschillende parametersettings. SARA biedt ondersteuning bij het ontwikkelen van een dergelijke workflow, bijvoorbeeld door het creëren van een web-applicatie voor de eindgebruiker waar hij parameters specificeert en vervolgens de opdracht geeft voor een volgende visualisatie. De visualisatie wordt vervolgens bij SARA uitgevoerd en het resultaat wordt naar de display van de gebruiker gestreamed. Momenteel is een dergelijke workflow in gebruik bij het IMAU van de Universiteit van Utrecht voor de analyse van een grote klimaatdataset. Visualisatie White Paper SARA februari

12 Collaborative visualization, videoconferencing en samenwerking in het Collaboratorium Collaboratorium : een nieuwe visualisatie- en presentatieruimte voor wetenschappelijk onderzoek Binnen de nationale e-infrastructuur is in het ICT Synergy Hub-gebouw van SARA op het Science Park in Amsterdam een geavanceerde presentatie- en visualisatieruimte gerealiseerd. Deze visualisatieruimte is beschikbaar ter ondersteuning van wetenschap en bedrijfsleven. Dit Collaboratorium wordt door SARA, door het onlangs opgerichte Netherlands e-science Center (NLeSC) en door anderen ingezet ter ondersteuning van wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Figuur 14: Artist s impression van het Collaboratorium: een ruimte gericht op samenwerking door middel van presentaties, videoconferencing, remote collaboration en hogeresolutie visualisatie. Deze ruimte is vanaf april 2012 beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek in Nederland en wordt geëxploiteerd door SARA en het NLeSC. Het is gefinancierd vanuit SURF met subsidie van het ministerie van EL&I. Visualisatie: SARA. De faciliteit biedt excellente mogelijkheden voor samenwerking en technology transfer tussen wetenschap, overheid en bedrijfsleven, en draagt op deze wijze bij aan het topsectorenbeleid van de overheid. De ruimte nodigt uit tot samenwerking en communicatie over en weer tussen gebruikers (lokaal en op afstand), in een informele omgeving. Lokale ondersteuning door visualisatieexperts bij het gebruik van de faciliteit en bij de visualisatie van (wetenschappelijke) data is beschikbaar. De faciliteiten zijn gericht op zowel laagdrempelig gebruik voor alledaagse taken, maar ook geavanceerd gebruik voor gebruikers die meer nodig hebben. Een breed bereik van presentatiemiddelen wordt ondersteund, zoals gewone (Powerpoint-)presentaties, visualisaties in 3D stereo en hoge-resolutie interactieve applicaties. Visualisatie White Paper SARA februari

13 Specificaties van de faciliteit Uitnodigende en informele ruimte Centraal in het Collaboratorium is een conferentie tafel voor 7 personen. In deze tafel zijn aanslui tingen voor netwerk, beeld, geluid en stroom. Hierop kunnen direct laptops aangesloten worden. Figuur 15: Thin-bezel tiled display wall: de randen van de displays zijn uiterst dun, waardoor er tussen de schermen slechts een rand zit van in totaal 7 millimeter. Getoonde data: Prof. dr. Harm Jonker, Faculteit Toegepaste Wetenschappen, TU Delft. Figuur 16: Multi-touch interactie op een tiled display wall: uitvoer van diverse bronnen worden op een Tiled display in een aantal windows weergegeven: videoconferencing beelden, kopieën van de laptopschermen, visualisaties en een scrapbook. Individuele windows kunnen worden verplaatst, geresized en geminimaliseerd met behulp van de touch interface, vergelijkbaar met de interface van een ipad. Bron: Electronic Visualization Laboratory, University of Illinois at Chicago. Hoge-resolutie display wall De video wall is een belangrijk deel van de ruimte. Deze bestaat uit 4x2 Full HD thin-bezel schermen, met een totale resolutie van 7,680 x 2,160 pixels (16.6 Megapixel). De ultra-dunne randen (zgn. bezels) van slechts enkele millimeters tussen de schermen zorgen voor een minimale visuele verstoring van het beeld. Er kan flexibel gekozen worden waar welke beeldstromen (laptop-beeld, videoconferencing, uitvoer van visualisatiesystemen) op de video wall getoond worden en over hoeveel schermen deze beelden worden verdeeld. Op deze wijze kan een optimale mashup worden gegenereerd: input van verschillende datastromen kan tegelijkertijd zichtbaar worden gemaakt. Multi-touch interactie In zijn publicatie Top Scientific Visualization Problems heeft Chris Johnson (University of Utah) in aangegeven dat een van de tien grootste problemen in wetenschappelijke visualisatie de Human-Computer Interface (HCI) is. De manieren waarop de mens interacteert met computers is echter de afgelopen jaren drastisch veranderd, in belangrijke mate beïnvloed door de gaming industrie en de touch interfaces die overal toegepast worden in smart phones en tablet computers. Deze methodieken voor interactie met en manipulatie van data in een visualisatieomgeving zijn nu ook beschikbaar voor onderzoekers. Over het gehele oppervlak van de video wall ligt een multi-touch overlay. Hiermee is directe interactie met de getoonde beelden en applicaties mogelijk. Het totale scherm is hiermee als het ware een enorme ipad. 17 Figuur16:Multi touchinteractieopeentileddisplaywall:uitvoervandiverse Videoconferencing bronnenwordenopeentileddisplayineenaantalwindowsweergegeven: videoconferencingbeelden,kopieënvandelaptopschermen,visualisatieseneen Er scrapbook.individuelewindowskunnenwordenverplaatst,geresizeden is een geavanceerde videoconferencing set beschikbaar, uitgerust met 2 camera s. De eerste camera geminimaliseerdmetbehulpvandetouchinterface,vergelijkbaarmetdeinterface kijkt vanaf de display wall naar de conferencedeelnemers aan de tafel, de andere vaneenipad.bron:electronicvisualizationlaboratory,universityofillinoisat camera overziet de gehele ruimte van achteren, waardoor op afstand ook de beelden van de Chicago. video wall en de presentator zichtbaar en uit te dragen zijn. 3D stereoprojectie Naast het gebruik van de video wall is het mogelijk om 3D stereobeelden te vertonen op een apart projectiescherm. Dit scherm is zo geplaatst dat een deel van de video wall bruikbaar blijft wanneer 3D beelden getoond worden. De 3D projectie wordt zo toegevoegd aan de mashup op de video wall. Visualisatie White Paper SARA februari

14 Eenvoudige en flexibele bediening De bediening van de gehele ruimte gebeurt met een touch-paneel waarmee op een simpele manier de aansturing van de elementen in de ruimte kan worden gedaan. Daarnaast is er een aantal voorgedefinieerde instellingen met een sneltoets gemakkelijk toegankelijk gemaakt. Figuur 17: Visualisatie ingebed in SARA cloud-oplossingen: naast het gespecialiseerde rendercluster is een aantal grote systemen beschikbaar voor het opschalen van visualisaties, zoals de SARA HPC Cloud, de super - computer Huygens, het Hadoopsysteem. Integratie met nationale HPCV-faciliteiten Ten behoeve van wetenschappelijke visualisatie is de ruimte ook via hogesnelheidsnetwerken gekoppeld aan de nationale High Performance Computing en Visualisatie (HPCV)- infrastructuur en via SURFnet7 aan de buitenwereld. Voor visualisatie van grote datasets is een rendercluster aanwezig dat is ingebed in de data- en rekenomgeving: de nationale supercomputer Huygens, de HPC Cloud en Grid-omgeving. Ondersteuning door visualisatiespecialisten is beschikbaar bij visualisatieprojecten van onderzoekers. Visualisatie voor en door de topsectoren De topsectoren kunnen profiteren van een groot aantal hoogwaardige applicaties, waaronder programma s die het mogelijk maken om grote heterogene data sets te bekijken en te analyseren. Toepassingen kunnen bijvoorbeeld liggen op het gebied van watermanagement, creatieve industrie, medische beeldverwerking, ontwerp van nieuwe materialen en elektronische apparatuur, groene genetica (zaadveredeling) en (functionele) voeding. Figuur 18: de 9 topsectoren: in verschillende sectoren kan visualisatie een belangrijke rol spelen bij het analyseren van data uit simulaties, observaties en experimenten. In het kader van het topsectorenbeleid wordt extra aandacht besteed aan ondersteuning van de markt bij het gebruik van de landelijke infra - structuur, waaronder geavanceerde en hoge-resolutie visualisatie. Ministerie van EL&I. Copyright: Schwandt Infographics. Visualisatie White Paper SARA februari

15 Ervaring en kennis in geavanceerde visualisatie zijn beschikbaar voor onderzoek en bedrijfsleven. Bedrijven en overheden die hier gebruik van hebben gemaakt zijn onder meer de farmaceutische industrie (Johnson&Johnson Pharmaceutical Research & Development) 18, olie en gas exploratie (Shell, Norsk Hydro), voedsel (Unilever), media (NOB), stadsontwerp en -planning (Rijks waterstaat, gemeenten Amsterdam, Almere, Rijswijk, Aerospace (Fokker) en vele andere. Ondersteuning voor wetenschap en bedrijfsleven is beschikbaar voor de visualisatie en analyse van complexe data. Ontwikkeling van gereedschappen en applicaties SARA heeft door de jaren heen op zeer verschillende vakgebieden en met diverse partners visualisatietools ontwikkeld. Voorbeelden hiervan zijn: Verschillende tools voor het Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics (IBED) van de Universiteit van Amsterdam, gebaseerd op Google Maps en Google Earth, voor de visualisatie van vogeltrek en beïnvloedingsfactoren Visualisatie van complexe netwerken (mathematical graph structures) voor de sectie Computational Science van de UvA Hoge-resolutie visualisatie van CosmoGrid astrofysica simulatiedata voor de Universiteit Leiden Visualisatie van klimaatmodelering voor IMAU, Universiteit Utrecht CAVE-omgeving met bewegende avatars voor fobiebehandeling voor UvA Psychologie SARAgene, 3D data-analyse VR-applicatie voor genomics-onderzoek voor Johnson&Johnson Pharmaceutics 3D serious game Virtuele Supermarkt ter ondersteuning van onderzoek naar koopgedrag voor de sectie preventie en volksgezondheid van de VU. Visualisatie White Paper SARA februari

16 Conclusie Visualisatie speelt een onmisbare rol in de analyse van Big Data. De groei en complexiteit van de data, samen met het belang van die data voor meerdere disciplines, vereist voor de analyse geavanceerde visualisatie omgevingen en uitgebreide specialistische kennis en expertise. Binnen de nationale e-infrastructuur heeft de onderzoeker toegang tot deze expertise en geavanceerde (remote) visualisatiehardware en -software. SARA speelt zo in samenwerking met het NLeSC en met andere instituten een belangrijke rol in het faciliteren en ondersteunen van het wetenschappelijk onderzoek, niet in de laatste plaats door de aanwezigheid van het nieuwe Collaboratorium voor data-analyse, (3D)visualisatie, videoconferencing en samenwerking dat door deze instituten in de gezamenlijke ICT Synergy Hub in Amsterdam wordt geëxploiteerd. Figuur 19: ICT Synergy Hub op het Science Park Amsterdam. Hierin zijn naast SARA en haar zusterbedrijf Vancis ook het NLeSC (Netherlands escience Center) en het EGI (European Grid Initiative) gevestigd. Visualisatie White Paper SARA februari

17 Referenties 1. [Online] 2. [Online] 3. [Online] 4. [Online] 5. [Online] 6. https://wci.llnl.gov/codes/visit/about.html [Online] 7. [Online] 8. ferret.wrc.noaa.gov/ferret/ [Online] 9. [Online] 10. SAGE: the Scalable Adaptive Graphics Environment. L. Renambot, A. Rao, R. Singh, B. Jeong, N. Krishnaprasad, V. Vishwanath, V. Chandrasekhar, N. Schwarz, A. Spale, C. Zhang, Goldman, J. Leigh, A. Johnson,. sl : Proceedings of WACE 2004, Nice, France. 11. Leigh, J. et al. The global lambda visualization facility: An international ultra-high-definition wide-area visualization collaboratory. Future Generation Computer Systems Volume: 22, Issue: 8, pp Enabling multi-user interaction in large high-resolution distributed environments. R. Jagodic, et al. 2011, Future Generation Computer Systems vol. 27 issue 7, July 2011, pp [Online] 14. [Online] 15. [Online] 16. Top Scientific Visualization Research Problems. Johnson, Chris.R. 2004, IEEE Computer Graphics and Applications, vol. 24, no. 4, pp Jagodic, R. [Online] 18. Mining the human genome using virtual reality. Stolk, Wielinga et al. sl : EGPGV 02 Proceedings of the Fourth Eurographics Workshop on Parallel Graphics and Visualization, Visualisatie White Paper SARA februari

SARA High Performance Networking Vancis Network Services

SARA High Performance Networking Vancis Network Services SARA High Performance Networking Vancis Network Services Welkom op het Science Park Amsterdam Welkom in het Network Operations Center Sadi Koçak, Peter Tavenier en Ingrid Janssen SARA High Performance

Nadere informatie

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF

WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF WELKOM BIJ SURF MBO TREEDT TOE TOT SURF Paul Rullmann, vz SURF Barneveld, 18 september 2014 Grensverleggende ICT-innovaties In SURF werken hoger onderwijsen onderzoeksinstellingen samen aan de verbetering

Nadere informatie

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars

ENlIGhTEN YOUR RESEARch 3 de winnaars Enlighten Your Research3 de winnaars Take your e-infrastructure to the next level Met gepaste trots presenteren we de winnaars van Enlighten Your Research 3. Het thema van de wedstrijd was Take your e-infrastructure

Nadere informatie

#doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata. High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions

#doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata. High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions #doorbraakmetmkb #doorbraakmetbigdata High Performance Computing, Data Science & Data Storage solutions Overzicht Introductie - SURFsara en het bedrijfsleven - Type vraagstukken - SURFsara ICT Infractructuur

Nadere informatie

Uninet 40 JAAR IN FLOPS, Visit BYTES, BITS EN PIXELS

Uninet 40 JAAR IN FLOPS, Visit BYTES, BITS EN PIXELS Van 4K naar 4K Uninet 40 JAAR IN FLOPS, Visit BYTES, BITS EN PIXELS Paul Wielinga (nog even) Deputy Manager Operations, Support & Development. Agenda Mips en Flops het begin, 40 jaar (super)computing,

Nadere informatie

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL

i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL i3sync PLUG & PLAY DRAADLOOS PRESENTATIE MIDDEL VERANDER DE MANIER WAAROP U VERGADERT Of geef presentaties met dit compacte en lichtgewicht presentatie device. De i3sync is eenvoudig te gebruiken en stelt

Nadere informatie

Video Conferencing anno 2012

Video Conferencing anno 2012 White paper Video Conferencing anno 2012 +31 (0) 88 121 20 00 upc.nl/business Pagina 1 van 8 Video Conferencing De behoefte aan video-vergaderen groeit. Mensen gaan steeds flexibeler om met de begrippen

Nadere informatie

Remote instrumentation

Remote instrumentation indi-2009-12-035 Remote instrumentation Project : SURFworks Projectjaar : 2009 Projectmanager : Walter van Dijk Auteur(s) : Hind Abdulaziz, Alexander ter Haar (Stratix) Opleverdatum : december 2009 Versie

Nadere informatie

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken.

Unicomedia biedt een totaal oplossing voor narrowcasting en adviseert over hardware, implementatie en beheer van deze netwerken. Retail Digital Signage heeft zich in verschillende vormen effectief bewezen om doelgericht met consumenten te communiceren. Digitale media wordt ingezet om merkenherkenning te ondersteunen, winkel promoties

Nadere informatie

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert

Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Cloud Computing: Met HPC in de wolken Ron Trompert Wat is Cloud computing Voorbeelden Cloud Soorten Cloud SaaS (Software as a Service) Software die als een dienst wordt aangeboden, bijv. google calendar,

Nadere informatie

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT

Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Special Interest Group RESEARCH SUPPORT Samenwerken, Open Access en Data voor onderzoek 23 maart 2015 Henk van den Hoogen Voorzitter SIG RS SIG Research Support Staat voor: - inzicht geven/delen (ICT-)

Nadere informatie

Van component tot vision project

Van component tot vision project Techniek gaat prima samen. Van component tot vision project Al meer dan tien jaar is Data Vision de grootste distributeur van vision componenten in de Benelux met kantoren in Nederland en België. Data

Nadere informatie

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam januari 2013 TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam Table of Contents Inleiding... 3 Gebruik van de

Nadere informatie

Marlin Family. Marlin

Marlin Family. Marlin PCA Mobile PCA Mobile Organisatie PCA Mobile BV maakt deel uit van de Mobile Solution Group en biedt met ruim 40 enthousiaste collega s een veelomvattend pakket van innovatieve en gebruiksvriendelijke

Nadere informatie

Concept Deze week hebben wij ervoor gekozen om de tiled display, die rechts van de ESC balie staat, te verbeteren door een interactieve applicatie eraan te verbinden. Op dit moment is het display, alhoewel

Nadere informatie

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal

Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Het SEESCOA project; jouw user interface, altijd en overal Kris Luyten Karin coninx 17 januari 2002 Samenvatting De informatica kende een ware revolutie voordat men tot de desktop PC gekomen is. 20 jaar

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax

OpenText RightFax. Intuitive Business Intelligence. Whitepaper. BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax OpenText RightFax Intuitive Business Intelligence Whitepaper BI/Dashboard oplossing voor OpenText RightFax Beschrijving van de oplossing, functionaliteit & implementatie Inhoud 1 Introductie 2 Kenmerken

Nadere informatie

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan

OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox. Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan OpenTraffic. Open Traffic: open source software modellen toolbox Guus Tamminga, Peter Knoppers, Hans van Lint, Alexander Verbraeck, Yufei Yuan Grontmij TU Delft Data Hub Functional Modules Your Application

Nadere informatie

ABB b.v. 12 februari 2015. Slide 1

ABB b.v. 12 februari 2015. Slide 1 Slide 1 Arnold Kroon, ABB b.v. FHI PPA dag 12-02-2015 FHI - PPA dag Operator Efficiency Slide 2 Sessie Operator Efficiency Agenda Intro Operator Efficiency Wat beïnvloedt de operator? Werkplek Omgeving

Nadere informatie

Ervaar hét innovatieve merk voor complete touch oplossingen.

Ervaar hét innovatieve merk voor complete touch oplossingen. Smart innovation! ctouch.eu Ervaar hét innovatieve merk voor complete touch oplossingen. www.ctouch.co.uk Ervaar de kracht van touch! Met de Active IRO technologie beschikt u over de snelste en meest nauwkeurige

Nadere informatie

innovaphone case study

innovaphone case study innovaphone case study ARCNL en AMOLF kiezen met het oog op geplande uitbreidingen flexibele IP telefonie en UC oplossing van innovaphone ARCNL en AMOLF: Eind 2014 nam het Advanced Research Center for

Nadere informatie

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1

Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Achterhoek 2020 Tom van der Horst, TNO 28 januari 2015 1 Dutch industry fit for the future?! onze wereld verandert en dus ook onze industrie. met impact op economie en samenleving smart industry agenda

Nadere informatie

Intelligente oplossingen

Intelligente oplossingen In het voortdurend veranderende zakelijke klimaat van vandaag de dag is het van cruciaal belang om met medewerkers, klanten en investeerders te kunnen communiceren, waar zij zich ook bevinden. Mshow webconferencing

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Projectorganisatie Marc Martojo Esther krijnen Rodger Buyvoets Danilo Meulens

Projectorganisatie Marc Martojo Esther krijnen Rodger Buyvoets Danilo Meulens Concrete projectbeschrijving De afstudeeropdracht is om een informatief, innovatief en interactief boek te ontwikkelen dat als presentatie materiaal gebruikt kan worden om weer te geven hoe bijzonder en

Nadere informatie

Meer mogelijkheden voor mobiele medewerkers met secure app delivery

Meer mogelijkheden voor mobiele medewerkers met secure app delivery Meer mogelijkheden voor mobiele medewerkers met secure app delivery Werken met Windows-applicaties op alle mogelijke devices, met volledige security. Om gemakkelijk en productief te werken, willen veel

Nadere informatie

Your story, delivered

Your story, delivered Your story, delivered Wat is een webinar? Een webinar is een live online presentatie die vanaf elke locatie door duizenden deelnemers tegelijkertijd kan worden gevolgd. U betrekt uw deelnemers met interactieve

Nadere informatie

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0

Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Beschrijving toolset Netwerk/Protocol/Applicatie test Datum 11 januari 2012 Auteur Louis de Wolff Versie 1.0 Netwerk evaluatie tools Inleiding In een pakket geschakelde netwerk gebeurt de communicatie

Nadere informatie

Ervaar het Beste van Online. In-Store.

Ervaar het Beste van Online. In-Store. Ervaar het Beste van Online. In-Store. AOPEN maakt gebruik van de laatste ontwikkelingen op het gebied van IT met als doel de digitale communicatie binnen een winkelomgeving te versterken. Door samen te

Nadere informatie

TENCompetence: infrastructuur

TENCompetence: infrastructuur TENCompetence: infrastructuur voor de competentieontwikkeling van individu, team en organisatie in Europa. Presentatie Dr. Marlies Bitter-Rijpkema, Open Universiteit Nederland. Horeca Branche Instituut,

Nadere informatie

i3sync DRAADLOOS PLUG & PLAY PRESENTATIE DEVICE

i3sync DRAADLOOS PLUG & PLAY PRESENTATIE DEVICE i3sync DRAADLOOS PLUG & PLAY PRESENTATIE DEVICE VERANDER DE MANIER WAAROP U VERGADERT Verander de manier waarop u vergadert of presenteert dankzij dit compacte en lichte presentatie device. i3sync is gebruiksvriendelijk

Nadere informatie

Gebruikersvriendelijke beheer van bestanden in SharePoint

Gebruikersvriendelijke beheer van bestanden in SharePoint #1 Oplossing wereldwijd. Bewezen in omgvangrijke omgevingen 100+ en 10.000+ gebruikers. GeONE is uw partner voor SharePoint Informatie Management. GeONE levert het volledige pakket aan SharePoint toepassingen

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

SURFACE BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? De Surface in het onderwijs

SURFACE BESCHRIJVING. Wat is het? Voor wie is het? Hoe werkt het? De Surface in het onderwijs BESCHRIJVING SURFACE Wat is het? De Surface is een liggend 30 inch beeldscherm op een tafel waaraan meerdere kinderen tegelijk kunnen werken. Zij bedienen de Surface met hun handen. Het apparaat kan 52

Nadere informatie

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens

Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Richtlijnen voor het ontwerpen een Intranetportal Door Bas Fockens Copyright Datacon www.datacon.nl Wat is een intranetportal? Een intranet is een online gepersonaliseerde en geïntegreerde toegang tot

Nadere informatie

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad

Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Mobiliteit van de manager vraagt om nieuwe toepassingen Procesgegevens nu ook inzichtelijk en overzichtelijk op je ipad Insurance Government Automotive Finance Energy Healthcare Logistics Mobiliteit van

Nadere informatie

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving

Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving Cloud of Clouds Meerdere clouds samensmeden tot één grote, hybride omgeving whitepaper CUSTOM 1 Bedrijven maken steeds vaker gebruik van meerdere clouddiensten, omdat ze aan iedereen in de organisatie

Nadere informatie

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software.

Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Functionele beschrijving: scannen naar van Brug software. Algemeen Met de KYOCERA scannen naar van Brug Software beschikt u over een efficiënte oplossing om uw documenten te scannen naar het Notarieel

Nadere informatie

building your digital world WAAROM WAT & HOE PRODUCTEN

building your digital world WAAROM WAT & HOE PRODUCTEN building your digital world WAAROM WAT & HOE PRODUCTEN Tizio is een multidisciplinair softwarebureau in de ruimste zin van het woord. Wij ontwerpen en ontwikkelen alle soorten websites en software. Websites

Nadere informatie

Digital human measurement technology

Digital human measurement technology Digital human measurement technology Philip J. Wijers - 27-3-2002 Samenvatting Digital human measurement technology is sterk in opkomst in Japan. Zoals wel vaker het geval is bij de ontwikkeling van industriële

Nadere informatie

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet

Conferentie. Dienstenoverzicht SURFnet Conferentie Dienstenoverzicht SURFnet Remco Rutten, 17 september 2010 Agenda 1. Kort dienstenoverzicht SURFnet 2. Vragen/opmerkingen? 3. Discussie a.h.v. vragen a) Wat is uw verwachting van deze bijeenkomst?

Nadere informatie

ICT voorzieningen HU voor onderzoekers Deel 1: Opslag Waar laat je je data tijdens het onderzoek? Hoort bij proces Draaien project

ICT voorzieningen HU voor onderzoekers Deel 1: Opslag Waar laat je je data tijdens het onderzoek? Hoort bij proces Draaien project ICT voorzieningen HU voor onderzoekers Deel 1: Opslag Waar laat je je data tijdens het onderzoek? Hoort bij proces Draaien project Waar laat je je data* tijdens het onderzoek? (*voor hoeveelheden tot plusminus

Nadere informatie

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen

TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS. Geïntegreerde Operations Support oplossingen TELECOM UTILITIES & MEDIA SOFTWARE SOLUTIONS Geïntegreerde Operations Support oplossingen Geïntegreerde Operations Support voor Telecom, Utilities & Media Als branchespecialist ondersteunt Atos Origin

Nadere informatie

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010 Rapport i-bridge FleetBroker en LocationBroker Versie 1.0 Datum 22 December 2010 Status Final Colofon IVENT A&A CDC Madame Curielaan 4-6 Postbus 20703 2289 CA Rijswijk Contactpersoon Patrick Brooijmans

Nadere informatie

Gebruikersvriendelijke beheer van bestanden in SharePoint

Gebruikersvriendelijke beheer van bestanden in SharePoint #1 Oplossing wereldwijd. Bewezen in omgvangrijke omgevingen 100+ en 10.000+ gebruikers. GeONE is uw partner voor SharePoint Informatie Management. GeONE levert het volledige pakket aan SharePoint toepassingen

Nadere informatie

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien.

10 redenen om te virtualiseren. Met virtualisatie breek je de directe link tussen de fysieke infrastructuur en de applicaties die erop draaien. 10 redenen om te virtualiseren Wat betekent virtualiseren? Met virtualisatie bij computers wordt over het algemeen bedoeld dat meerdere besturingssystemen tegelijkertijd op één computer kunnen draaien.

Nadere informatie

Research & development

Research & development Research & development Publishing on demand Workflow ondersteuning Typesetting Documentproductie Gespecialiseerd document ontwerp Web ontwerp en onderhoud Conversie Database publishing Advies Organisatie

Nadere informatie

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace

Welkom bij IT-Workz. Etten-Leur, 16 november 2010. Altijd en overal werken en leren. Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Welkom bij IT-Workz Altijd en overal werken en leren Applicatie en Desktop Delivery met Quest vworkspace Etten-Leur, 16 november 2010 IT-Workz is de verzelfstandigde Dienst ICT van het ROC West-Brabant.

Nadere informatie

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica

Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica FACULTEIT INGENIEURSWETENSCHAPPEN EN ARCHITECTUUR Vakgroep Industriële Technologie en Constructie Uitgebreid voorstel Masterproef Informatica Titel van het project: Uitbreiden van Microsoft Kinect Fusion

Nadere informatie

Kenmerken Nomadesk Software

Kenmerken Nomadesk Software Kenmerken Nomadesk Software DATABEVEILIGING Versleutelde lokale schijf Nomadesk creëert een veilige virtuele omgeving, een Vault, op uw lokale harde schijf. Alle mappen en bestanden opgeslagen op de Vault

Nadere informatie

Software is in veel manieren te indelen,meest bekend op grond van :

Software is in veel manieren te indelen,meest bekend op grond van : Hoofdstuk 1 1.1: Softwarecategorieen Software is in veel manieren te indelen,meest bekend op grond van : Taal Platform Manier van bedienen Licentie voor de software Het in in algemeen te gebruiken voor

Nadere informatie

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 HPC CLOUD INTRODUCTIE Jan Bot, SURFsara 5 augustus 2015 Iets over jullie Doel van vandaag Introductie van het nieuwe HPC Cloud Kweken van een gezamelijk vocabulaire [S4R] Gelegenheid tot netwerken De hands-on

Nadere informatie

Waarom 3D Visualisatie?

Waarom 3D Visualisatie? Portfolio BlomMedia BlomMedia visualiseert of animeert allerlei verschillende soorten projecten waaronder exterieur, interieur, panorama's, plattegronden en diverse producten of apparatuur uit fabrikageprosessen.

Nadere informatie

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud

Wat is de cloud? Cloud computing Cloud The Cloud Agenda Wat is de cloud? Ontwikkelingen en trends in de markt Bedrijfsstrategie Voordelen en vraagtekens Werken in de cloud: Hoe? Veiligheid & privacy Toepasbaarheid in breder verband Demo Borrel

Nadere informatie

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek.

Kenmerkend voor ruimtevaart is de succesvolle samenwerking van bedrijfsleven, universiteiten & kennisinstituten en overheid: de gouden driehoek. 00 Ruimtevaart in Nederland en in Europa - Kort resume van de Nederlandse positie. Aandacht voor de komende Ministersconferentie van de European Space Agency (ESA) In december 2014 vindt de ESA Ministersconferentie

Nadere informatie

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek

Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Green Community Cloud voor Onderwijs en Onderzoek Ir. Eric Heemskerk Vancis BV SARA en Vancis SARA BV heeft een nationale rol als Supercomputer en e-science Support Center voor Onderwijs en Wetenschap.

Nadere informatie

Introductie ArchiMate

Introductie ArchiMate Introductie ArchiMate NAF Insight De Meern, 8 maart 2012 Egon Willemsz, enterprise architect UWV Programma Waarom ArchiMate? Praktijkvoorbeelden Samenvatting concepten Van start met ArchiMate Tot besluit

Nadere informatie

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot:

Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: Jac. Gofers 16 april 2015 1 Smart Industry Een Smart Industry is een industrie met (productie)faciliteiten die een maximale flexibiliteit realiseren met betrekking tot: de productvraag (specificaties,

Nadere informatie

4 inch screen. The ARCHOS 40 Titanium is voorzien van een groot 4 inch scherm, ideaal voor mails, web of uw foto s of video s.

4 inch screen. The ARCHOS 40 Titanium is voorzien van een groot 4 inch scherm, ideaal voor mails, web of uw foto s of video s. Klik hier voor de specificaties 4 inch screen The ARCHOS 40 Titanium is voorzien van een groot 4 inch scherm, ideaal voor mails, web of uw foto s of video s. Uitstekende kijkhoeken De hoge kwaliteit van

Nadere informatie

Connection of Minds. Figuur 1: De hoofdmap gezien vanuit de laptop van de regietafel

Connection of Minds. Figuur 1: De hoofdmap gezien vanuit de laptop van de regietafel Connection of Minds Connection of Minds is een groupware formule met een sterk visualisatie component, ondersteund door een specifiek voor World of Minds ontwikkelde technologie. Ideaal in situaties waar

Nadere informatie

Videoconference starters gids. Het selecteren van uw videoconference systeem

Videoconference starters gids. Het selecteren van uw videoconference systeem Videoconference starters gids Het selecteren van uw videoconference systeem 2009 Inleiding Het huidige geopolitieke klimaat, een focus op toenemende productiviteit en kosten reductie en een algemene onwil

Nadere informatie

Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie

Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie Bijlage: Toelichting gebruikte terminologie Er zijn veel mogelijkheden op het gebied van camerabewaking en daarom is het soms erg lastig om te weten waardoor er verschillen in kwaliteit en prijs ontstaan.

Nadere informatie

Toonaangevend in open source collaboration

Toonaangevend in open source collaboration Toonaangevend in open source collaboration Open in technologie en onderlinge communicatie ENTERPRISE OPEN COMPATIBLE Zarafa is een toonaangevend Europees softwarebedrijf op het gebied van open source groupware

Nadere informatie

Ergonomische oplossingen

Ergonomische oplossingen Ergonomische oplossingen voor School en ICT Het gebruik van interactieve borden en touch screens neemt met grote sprongen toe in de opleidingsbranche. Gebruiksvriendelijkheid en ergonomie tijdens het gebruik

Nadere informatie

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010

Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Oplossingen overzicht voor Traderouter > 02/11/2010 Netconnex is opgericht in 2004 (Gezeteld in Belgie maar het hoofd datacenter gelegen in Nederland [omgeving Amsterdam]). Zeer gestaag groeiende onderneming

Nadere informatie

imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek

imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek imagine. change. Omdat WerkPlek voor u werkt Ricoh WerkPlek De beste zorg voor uw werkplek Een complete werkplek inclusief hard- en software zonder zorgen? Laat WerkPlek voor u werken Thuis, op kantoor

Nadere informatie

Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game

Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game Challenge 4 : Faciliteren Energietransitie Game : Enexis In een straat (wijk/buurt/community) werken een aantal bewoners samen en delen hun actuele huis energie productie en consumptie gegevens via hun

Nadere informatie

Release notes Argo 7. Interactieve LMS interface. Nieuwe interface voor lesmodules

Release notes Argo 7. Interactieve LMS interface. Nieuwe interface voor lesmodules Release notes Argo 7 Argo 7 heeft een interactief web design. Het is optimaal afgestemd op de grote diversiteit aan computerbeeldschermen, van grootbeeld desktops en notebooks tot tablets en smart phones.

Nadere informatie

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl

SURFnet7. sambo-ict 30 mei 2013. Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7 sambo-ict 30 mei 2013 Alexander van den Hil alexander.vandenhil@surfnet.nl SURFnet7: Schaalbaar netwerk Instelling Instelling Routed IP Applicatie Applicatie Applicatie (Layer 3) Applicatie Applicatie

Nadere informatie

WebCit. kruip in de huid van uw doelgroep! ?WebCit

WebCit. kruip in de huid van uw doelgroep! ?WebCit ?WebCit kruip in de huid van uw doelgroep! Inleiding De zorg in Nederland verandert. Aan de ene kant wordt dit veranderingsproces gedreven door financiële prikkels voortkomende uit een veranderend zorgstelsel.

Nadere informatie

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s

Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Uitgebreid eindwerkvoorstel Lokaliseren van personen en objecten met behulp van camera s Sofie De Cooman 21 December 2006 Stagebedrijf: Interne begeleider: Externe begeleider: BarcoView Koen Van De Wiele

Nadere informatie

DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen

DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen DCN webcasting De open uitnodiging voor uw vergaderingen Een nieuwe dimensie voor vergaderingen Het alom geprezen Digital Congress Network (DCN) vergadersysteem van Bosch is nu nog krachtiger en veelzijdiger

Nadere informatie

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen?

Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? Hoe zet u virtualisatie slim in bij forensische onderzoeksomgevingen? ir. Ronald van Vugt ronald@netwell.eu Aanleiding Deze presentatie is ontstaan naar aanleiding van een nieuw architectuur ontwerp voor

Nadere informatie

Interactief, real time security management

Interactief, real time security management P2000 en P2000LE SECURITY MANAGEMENT SYSTEEM Interactief, real time security management P2000 Security Management Systeem Schaalbaar, intuïtief en eenvoudig in gebruik Het Johnson Controls P2000 security

Nadere informatie

Strategisch omgaan met de cloud

Strategisch omgaan met de cloud http://www.flickr.com/photos/mseckington/ Strategisch omgaan met de cloud Floor Jas, Hoofd Advanced Services, SURFnet bv Floor.Jas@SURFnet.nl Issues met cloud Privacy Dataportabiliteit Beveiliging Koppelbaarheid

Nadere informatie

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$

HPC CLOUD INTRODUCTIE. Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$ HPC CLOUD INTRODUCTIE Jan$Bot,$SURFsara$ 15$oktober$2015$ Iets over jullie Doel van vandaag Introductie van het nieuwe HPC Cloud Kweken van een gezamelijk vocabulaire [S4R] Gelegenheid tot netwerken De

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Elke dag efficiënt en gebruiksgemak

Elke dag efficiënt en gebruiksgemak Blz.1 / 7 Producten Winkel Service en ondersteuning Club VAIO Windows. Life without Walls. VAIO raadt Windows 7 aan. Home > Alle Sony-producten > VAIO > Notebooks > E Serie > VPCEB1J1E/WI NIEUW! VPCEB1J1E/WI

Nadere informatie

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device

Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device MOBILE BUSINESS APPS Any data from any source available at any time as information on your favorite mobile device YOUR VIEW ON BUSINESS Introductie Oplossingen Any2info is een innovatieve ICT-onderneming

Nadere informatie

zien wat er gebeurt beschermen wat kostbaar is p r o f e s s i o nele videobewaking

zien wat er gebeurt beschermen wat kostbaar is p r o f e s s i o nele videobewaking Echt zien wat er gebeurt beschermen wat kostbaar is p r o f e s s i o nele videobewaking Professionele videobewaking Opnamen die ook achteraf perfect bruikbaar zijn OfficeEye is een compleet en hoogwaardig

Nadere informatie

Belnet Multipoint-dienst

Belnet Multipoint-dienst Productfiche Interconnectiviteitsdienst - Multipoint Multipoint-dienst Steeds meer onderwijs-, onderzoeks- en overheidsinstellingen wensen hun geografische sites te verbinden. speelt met zijn dienstverlening

Nadere informatie

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl

Waarom Webfysio? www.webfysio.nl - team@webfysio.nl Uw cliënt verdient toch maatwerk zorg? Waarom Webfysio? Uw eigen online en blended maatwerk educatie- & zorgpakketten aanbieden Online communicatie via cliënt specifieke agenda, notificaties en email Direct

Nadere informatie

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten

Application Services. Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services Alles onder één dak: functioneel applicatiebeheer, applicatieontwikkeling en testdiensten Application Services van KPN Afdelingen smelten samen, markten verschuiven, klanten willen

Nadere informatie

Afstudeeropdracht bachelor informatica

Afstudeeropdracht bachelor informatica Webgebaseerde ontsluiting loggegevens van IDEAS Afstudeeropdracht bachelor informatica David Beniers, Anand Mandhre, Michiel van Kempen Bastiaan Heeren, Harold Pootjes Inhoud Opdracht IDEAS Aanpak Taakverdeling

Nadere informatie

Temperatuur logger synchronisatie

Temperatuur logger synchronisatie Temperatuur logger synchronisatie Juni 10, 2010 1 / 7 Temperatuur logger synchronisatie Introductie Twee of meerdere ontvangers van het Multilogger systeem kunnen met de temperature logger synchronisatie

Nadere informatie

Vrije visualisatie en intelligentie crëeren met scripting (LUA)

Vrije visualisatie en intelligentie crëeren met scripting (LUA) Vrije visualisatie en intelligentie crëeren met scripting (LUA) 24 juni 2014 KNX Professionals Maarssen Erwin van der Zwart Product Application Engineer Buildings 1 Welk soort visualisa.e kies ik? Pc /

Nadere informatie

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren.

o Center SAUTER Vision Center altijd het overzicht bewaren. AUT AU UTE E ER Visio Vision sio io o Center Vision Center altijd het overzicht bewaren. Moderne gebouwautomatisering wordt steeds complexer: met Vision Center is de bewaking van uw installatie echter

Nadere informatie

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl

Groep. StrateGis. Groep Gebiedsontwikkeling. Rekenmodellen. StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl StrateGis Groep Groep Gebiedsontwikkeling Rekenmodellen StrateGis Groep BV Herenstraat 122 2271 CL Voorburg www.strategis.nl 1 Inleiding StrateGis is een jong en innovatief spin-off bedrijf van TNO Gebouw

Nadere informatie

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek

DELPHI CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek CONSORTIUM, een business model voor strategisch- fundamenteel wetenschappelijk onderzoek Voor universiteiten zijn er een aantal interessante mogelijkheden om een prominente rol te spelen in het innovatieproces.

Nadere informatie

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk?

Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? Big Data: wat is het en waarom is het belangrijk? 01000111101001110111001100110110011001 Hoeveelheid 10x Toename van de hoeveelheid data elke vijf jaar Big Data Snelheid 4.3 Aantal verbonden apparaten

Nadere informatie

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail

m.b.v. digitale certificaten en PKI Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Beknopte dienstbeschrijving Beveiligen van e-mail m.b.v. digitale certificaten en PKI Document: Versie: mei 2002 Beknopte Dienstbeschrijving beveiligen van e-mail Inhoudsopgave 1. Inleiding 2 2. Snel te

Nadere informatie

Data Vision. Your partner in Vision Solutions

Data Vision. Your partner in Vision Solutions Data Vision Your partner in Vision Solutions Wie ben ik? Gaspar van Elmbt Account Manager - Data Vision Zuid Nederland + Belgisch Limburg Historie: - Bachelor Electrical Engineering - Hard & Software engineer

Nadere informatie

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com

Whitepaper. Veilig de cloud in. Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1. www.traxion.com Veilig de cloud in Whitepaper over het gebruik van Cloud-diensten deel 1 www.traxion.com Introductie Deze whitepaper beschrijft de integratie aspecten van clouddiensten. Wat wij merken is dat veel organisaties

Nadere informatie

Instituut voor Communicatie, Media & IT. Game Design & Development

Instituut voor Communicatie, Media & IT. Game Design & Development Instituut voor Communicatie, Media & IT Game Design & Development EELCO BRAAD // NIEK JONKER drs. Eelco Braad University Lecturer Game Design & Development Master of Computational Science & Scientific

Nadere informatie

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT De energiemarkt in Nederland is continu in beweging. Nieuwe toetreders veroveren marktaandeel en slimme meters, sectorwijzigingen en splitsing zorgen voor veranderingen. Energiebedrijven

Nadere informatie

E-Learning productie. Hulp on the moment of need

E-Learning productie. Hulp on the moment of need E-Learning productie Software Creëren IT gebruikersdocumentatie Hulp on the moment of need Corporate Learning Talent Management Over tts tts knowledge matters. tts zorgt voor kennisoverdracht en de ontwikkeling

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie