Onderzoek naar persoonlijk leiderschap

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Onderzoek naar persoonlijk leiderschap"

Transcriptie

1 Persoonlijk leiderschap: diepte interview Onderzoek naar persoonlijk leiderschap André de Waal

2 Een onderzoek naar persoonlijk leiderschap (gedrag) bij Defensie heeft geleid tot een dissertation rapport van 535 pagina s. Dit rapport is voorgelegd aan de examencommissie - met onder andere dr. Ben Tiggelaar - ter beoordeling. Egon is cum laude geslaagd voor zijn executive MBA. Dit document is een deelaspect uit het totale onderzoek. Van de in totaal 54 gehouden diepte interviews, is dit 1 van de 9 gepubliceerde interviews (na akkoord geinterviewde). Na het voeren van diverse gesprekken, blijkt het dat er veel overeenkomsten zijn tussen Defensie en andere Ministeries, (grote) bedrijven en organisaties. Mogelijk ligt dat aan de structuren en bestaande culturen (gedrag). Basis aspect van de gelijkenissen is de mens met al zijn intellegentie maar ook met al zijn beperkingen in het zien en begrijpen. Egon Beaart is vanaf 1979 werkzaam bij het Ministerie van Defensie en heeft verschillende functies vervuld op diverse locaties, eerst als militair en daarna als burger. Aanvankelijk was hij werkzaam binnen diverse technisch georiënteerde functies. Hierna begaf hij zich op het pad van het kwaliteitsmanagement. Het laatste decennium is in zijn werk de nadruk steeds meer gaan liggen op het menselijke aspect, op het begeleiden van en richting geven aan accreditatietrajecten en verandertrajecten. De laatste functie die hij heeft bekleed bij het Ministerie van Defensie is als plaatsvervangend hoofd van het centrale bureau leiderschap Defensie. Egon Beaart 2011/2012 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur. All rights reserved. No parts of this book may be reproduced, stored in a database or retrieval system, or published, in any form or in any way, electronically, mechanically, by print, photo print, microfilm or any other means without prior written permission from the author. Ondanks de zorg die besteed is aan het onderzoek en de uitwerking hiervan, kan de auteur geen aansprakelijkheid aanvaarden voor eventuele schade die zou kunnen voortvloeien uit enige fout die in deze uitgave zou kunnen voorkomen. De meningen, constateringen, conclusies en aanbevelingen vertegenwoordigen niet noodzakelijkerwijs de visie of zienswijze van het Ministerie van Defensie. Mocht u nog suggesties, tips of opmerkingen hebben hoor ik deze graag via .

3 CV André de Waal Dr. Andre de Waal MBA is academisch directeur van het Center for Organizational Performance. Hij is een gerenommeerd expert op het gebied van High Performance Organizations (HPO s), prestatiemanagement, High Performance Managers en High Performance Partnerships. Dr. André A. de Waal MBA is associate professor Strategic Management aan de Maastricht School of Management en academic director van het Center for Organizational Performance. Hiervoor heeft hij zeventien jaar als organisatieadviseur en vennoot gewerkt bij Arthur Andersen en Holland Consulting Group. André is door Managementboek.nl geselecteerd als een van Hollandse Meesters in Management, tien mensen die het managementdenken in Nederland het meest hebben beïnvloed tijdens het laatste decennium. Over zijn werk zijn inmiddels luister-cds verschenen in de reeksen Hollandse Meesters in Management en Management Topics. Als consultant en onderzoeker richt André zich vooral op strategisch prestatiemanagement en excellerende organisaties. Hij heeft over deze onderwerpen college geven en projecten gedaan in onder meer China, Vietnam, Bangladesh, Mongolië, Nepal, Peru, Ecuador, Suriname, Groot-Brittannië, Verenigde Staten, Polen, Saudi-Arabië, Jemen, Palestina, Zuid-Afrika, Namibië and Tanzania. André heeft ruim 220 artikelen en 22 managementboeken op zijn naam staan op het gebied van prestatiemanagement, high performance organizations en organisatieverbetering, waaronder 10 Rituelen van slecht managment - Hoe herkent u ze en hoe bestrijd u ze (Van Duuren Management, 2010), Maak van je bedrijf een toporganisatie! De vijf pijlers voor het creëren van een high performance organisatie (Van Duuren Management, 2008), Passie voor je Vak! (Eureko, 2009), Strategic Performance Management, a Managerial and Behavioural Approach (Palgrave MacMillan, 2007), Beyond Beyond Budgeting (met prof. Tom Groot, Kluwer, 2007), De financiële manager van de 21ste eeuw (Kluwer, 2006), De resultaatgerichte overheid, op weg naar de prestatiegedreven overheidsorganisatie (met mr. Leo Kerklaan, SDU, 2004), Beyond budgeting, het praktische alternatief voor budgetteren (Kluwer, 2004), Prestatiegericht Gedrag (Kluwer, juni 2003), Ontwikkelingen en Trends in de Financiële Functie (Kluwer, 2003), Quest for Balance (John Wiley & Sons, 2002), Power of Performance Management (John Wiley & Sons, 2001), Meten Moet! (Kluwer, 1998) en Cijfers zeggen niet alles (Kluwer, 1996). Voor informatie: www. hpocenter.nl 3

4 In gesprek met: André de Waal Persoonlijk leiderschap Laat ik voorop stellen, ik heb inmiddels een one-track mind, alles is HPO [High Performance Organisation] bij mij. Één van de belangrijkste factoren binnen een HPO is de HPO manager. In de cursus die ik geef, waarbij ik de kenmerken van een HPO behandel stel ik de vraag: wie heb je nodig om een HPI [High Performance Individual] te worden? Eigenlijk niemand, behalve jezelf. De organisatie is een abstract iets, het is altijd een verzameling van mensen en om daar een HPO van te maken heb je altijd HPI s nodig; dat is essentieel. Dat is een absolute vereiste en de keuze om een HPI te worden moet je zelf maken. Als je een HPO wilt worden moet je eerst een HPO manager/leider worden. Tussen leiderschap en managementschap zit een kunstmatig verschil. Als je kijkt naar de kenmerken dan zie je dat een HPO manager beiden bezit. Het interessante is, en daarom heb ik ook ja gezegd tegen dit interview, vanwege je onderwerp over persoonlijk leiderschap. Want dat is eigenlijk hetzelfde als een HPI. Als ik een HPO diagnose begin bij een organisatie dan probeer ik voordat ik überhaupt toe zeg dat ik dit ga doen bij het topmanagement te peilen hoe serieus ze zijn. Wil jij nou zelf ook zo n HPO leider worden? Hoe zit je er dus persoonlijk in en dat komt steeds weer terug. Kan ik het in je ogen zien, kan ik het in je gedrag zien en heb jij de intrinsieke motivatie om een HPI te worden. Dat vind ik voor persoonlijk leiderschap uitermate belangrijk. Om zo dus een HPO te kunnen creëren. Intrinsieke motivatie Hierbij maak ik dus groot onderscheid tussen intrinsieke motivatie en extrinsieke motivatie. Ik ben een groot tegenstander van extrinsieke motivatie. Wat je meestal ziet bij veranderingstrajecten is dat je een burning platform moet hebben. Daar zit gelijktijdig ook de mislukking al ingebakken want wat gebeurt er nou als het platform niet meer brand, dan hoeven we niet meer te veranderen en nokken we ermee. Dat is dus een hele korte motivatie en ik wil dus intrinsieke motivatie hebben. Op de vraag waarom zou ik een HPO moeten worden zou je kunnen antwoorden omdat het belangrijk is voor mijn stakeholders, iedereen heeft wat aan mij en ik ben trots op de organisatie omdat ik zie dat mijn mensen groeien. Intrinsieke motivatie is er voor jaren maar die moet je dan wel persoonlijk voelen. HPI Het begin van een HPO is de HPI, dat is het zaadje van de HPO. En gaandeweg wordt die HPI alleen maar belangrijker want een veranderingstraject gaat met ups and downs en die mensen die de intrinsieke motivatie hebben blijven gewoon doorgaan. Zij leren van tegenslagen. Echte goeie mensen vinden het ook nog eens leuk. Dat is best apart want leuk en de businesswereld past niet altijd bij elkaar. Niets is mooier dan dat je fluitend naar je werk kunt gaan omdat het geen werk meer is maar fun omdat je kunt groeien. Dat is ook altijd mijn motivatie geweest, het beste uit jezelf en het beste uit je mensen halen. Ik ga niet zover in het uitzoeken waar intrinsieke motivatie vandaan komt, ik ben geen psycholoog. Je hebt natuurlijk een kern behoefte, dat is bij veel mensen leren en groeien. Er zijn mensen die meer durven en minder durven. Ik vind het leuk dat mensen iets durven te doen. De mooiste organisaties zijn organisaties die iets beginnen en gewoon niet weten wat er uitkomt maar wel vastberaden zijn om er iets moois van te maken. Als we gaan veranderen komt er altijd gedoe, oké dat weet je dus. Daar hoef je dus niet van te schrikken want je weet dat het komt, sterker nog ik zou schrikken als het niet zou komen. Als je dus weet dat het komt hoef je daar dus niet bang voor te zijn. Dan kun je er van te voren al op ingaan. Je kunt je van tevoren al afvragen of gedoe altijd slecht is. Ik vind dat dit helemaal niet zo is, het is hetzelfde als met weerstand. Is weerstand altijd slecht? Bij weerstand zijn er wel 40 verschillende soorten weerstand waarvan er maar vier echt negatief zijn. Er zijn ook hele positieve weerstanden als je dat dan ook weet ga je dat dus bespreken. Sommige soorten gedoe kun je gebruiken en andere soorten heb je gewoon nodig. Van gedoe kun je leren! De uitspraak; zonder wrijving geen glans is daarbij van toepassing. Wat ik veel interessanter vind is de vraag vóór het gedoe. Stel dat Defensie een HPO wil worden, dus de beste krijgsmacht ter wereld. Dan is de vraag of veel eerder waarom?. Waarom zouden wij dat willen? Als je daar een goed antwoord op kunt formuleren kan dat aansluiten op je intrinsieke motivatie. HPO Bril 4 Ik begin altijd door te zeggen zet die HPO bril nou eens op. Die HPO bril is een manier waarop je tegen dingen aan gaat kijken. Oplossingsgericht, want je wilt een HPO worden. Mooi voorbeeld: Er was een dame die kwam thuis te zitten met een burn-out. Daar ontwikkelde ze een fobie, ze kon niet meer alleen zijn. Er moest altijd een bekende bij haar zijn. Na een jaar werd ze gekeurd en het resultaat hiervan was dat ze moest re-integreren.

5 Dit was een groot probleem, ze woonde niet dichtbij haar werk. Ze moest hiervoor reizen. Hoe zou ze dit moeten oplossen? Dichterbij gaan wonen, ander werk, collega in de buurt die mee reist? Maar hoe lang houd je dat dan vol? Die collega wordt het misschien ook weleens zat. Aan de hand van dit voorbeeld wordt duidelijk dat je oplossingsgericht moet denken. Met een HPO bril is het duidelijk: zij moet aan het werk. Er is een obstakel, we zoeken een blijvende oplossing. Tja, dat zie je ook wel bij HPO, het duurt wel een tijdje. Een psycholoog is s morgens met haar mee gaan reizen in de trein en s middags weer mee terug. Dat ging goed, na een tijdje [een week of zo] ging de psycholoog boven zitten in de trein en zij beneden. Dat ging goed. De volgende stap was: ik zit in de trein, niet boven maar ik zit ergens anders. Dat ging ook goed. Volgende stap was: jij zit in de trein, ik misschien ook, misschien niet. Maar ik heb mijn mobiele telefoon. Ook dat ging goed. De volgend stap was: jij zit in de trein, ik niet. Maar we kunnen contact hebben, we kunnen elkaar altijd bellen. Het duurde in totaal zes maanden, toen was ze helemaal genezen. Een geweldige HPO oplossing. Dat is echt HPO: Dit moet gebeuren; we gaan niet verhuizen. Je helpt mensen. Dit is het gedoe, dat komt er ook. Maar het is eigenlijk gewoon een uitdaging. Bij HPO is het vrij gemakkelijk want die joker die wordt ingezet ben ik zelf. Ik word uitgenodigd voor een praatje. Ik ga overigens nooit zelf als eerste ergens naartoe, mijn collega gaat altijd eerst. Wat hij eigenlijk doet is het checken of deze mensen wel serieus zijn. Want ik ben geen pauze nummer. Als we denken het ziet er wel goed uit, dan ben ik de joker en door mijn enthousiasme zeggen ze dat vinden wij gaaf. Wat je dan probeert is dat in dat team, één of twee, het liefst de CFO op een gegeven ogenblik geraakt wordt door dat verhaal. Die vraagt dan aan mij of ik een fingerprint achter wil laten, zodat men later kan zeggen: hij is weg maar dat heeft hij achtergelaten en dat vinden ze wel gaaf. Om een HPO op te worden kost je dat drie tot vijf jaar want je hebt het over gedragsverandering en dat duurt echt heel lang. Drie jaar is misschien aan de snelle kant maar het kan wel. Dat betekent dus dat je een lange adem moet hebben. Dan ga je dus dingen tegengekomen waaronder gedoe maar dat hoort erbij. Ik probeer er vaak ook iets positiefs van te maken. Stel je voor dat alles van een leien dakje gaat, dat is toch ook saai? Als er niemand tegen is, dan klopt het ook niet. In de zomer ben ik op bezoek geweest in Amerika en heb ik onderzoek gedaan bij vier HPO s. Ik pik er nu eentje uit. Dat was Rogers in Minnesota. Daar zit een club die in heel Amerika zit, een grote club mensen. Ik ben daar de CFO aan het interviewen en het ging over openheid. Hij zei: We have an open door policy. Ik zei tegen hem betekent dat wat ik denk dat het betekent, dat iedereen bij jou binnen kan lopen. Hij antwoordde ja, ik vroeg hem werkt dat?, Hij zei: Nee dat werkt niet in de traditionele vorm maar wij hebben een open door policy op een andere manier. Hij zei ik ga over de drempel naar buiten toe. Ik ga die mensen bezoeken op locatie. De open door policy voor ons is dat wij over onze drempels stappen naar buiten. Dat is een persoonlijk initiatief van mensen, over persoonlijk leiderschap gesproken en ik vind dat geweldig. We hebben een open door policy die werkt omdat wij iets anders doen. Elke keer kom je dus op die persoon uit en die persoon doet ook iets. Functieroulatiesysteem We weten al lang uit de ervaringen van Shell en Unilever dat roulatie binnen drie jaar veel te snel is. Je kunt dan niets op langere termijn ondernemen. Erger nog je kunt niet zien wat voor rotzooi je achter laat. Het moet minstens vijf jaar zijn en dat geldt voor alle functies. Vroeger was mijn vader Shell ingenieur en bij Shell zijn ze terug gegaan naar minstens vijf tot zeven jaar. Dat geldt voor elke functie. Ik herinner me nog heel goed toen ik begon dat ik overal doorheen rolde en dat ik op een gegeven moment uitkwam bij een partner van het concern. Ik herinner me dat nu nog dat ik daar zat en de vraag stelde: Wat doet een partner nou eigenlijk?. Waarop geantwoord werd dat ik me daar voorlopig nog niet druk over moest maken. Zorgt u nou maar eerst dat u een goed consultant wordt en dat gaat u minstens tien jaar kosten. Hij had gewoon gelijk want met echt goed vakmanschap ben je heel lang bezig. Dus rouleren na twee tot drie jaar sorry hoor, er zal misschien een enkeling zijn die daar wel heel goed in is maar de meeste mensen hebben gewoon langer nodig om impact te hebben. Het eerste jaar doe je niets daar leer je alleen maar, tweede jaar ga je dingen ontwikkelen en het derde jaar ga je ze invoeren. En het vier jaar, oh nee dan ben je al weg dus je ziet nooit de resultaten ervan. Vertrouwen Ik kijk altijd naar de gemiddelde scores van de management gegevens en de medewerkers gegevens. Daar zit altijd een gap tussen. Omdat de managers het gevoel hebben dat ze meer invloed hebben en dat van de medewerkers is altijd wat lager. Het eerste waar ik dan naar kijk is het criterium nummer vijftien. Ik heb er vijfendertig en nummer vijftien is management wordt gedragen door medewerkers. Daar zie ik dan vaak een groot gat en dat kan rustig zijn dat het management een acht heeft en de medewerkers een vijf. Dan zeg ik tegen ze dat het helemaal geen zin heeft om een HPO te beginnen maar dat dit eerst aangepakt moet worden. 5

6 De oorzaak voor het verschil kan heel divers zijn; het kan komen door reorganisaties of fraudeurs maar vaak is het antwoord van de medewerkers ik zie hem zo weinig. Als je dit ziet kun je automatisch kijken naar coaching want daar zie je dan ook een laag cijfer. Vertrouwen kun je dan ook krijgen door een heleboel dingen gewoon te doen en het ook te blijven doen. Dat kun je dan vrij gemakkelijk checken of dat dan ook wel daadwerkelijk gebeurt. Als land scoren wij heel slecht op coachen, je ziet het wereldwijd ook wel. Wij zijn het meester-gezel principe helemaal kwijt terwijl het een uitstekende manier van coachen is. Macht corrumpeert, en je wordt gewoon heel erg door het systeem opgeslokt. Zo n cursus sociale aspecten van leiderschap gaat totaal niet werken omdat er veel te weinig mensen zijn die daar wat mee doen. Zo n cursus is heel goed maar het gaat niet werken omdat het in een lokaal is. Je hebt geen over acting image, dat is zo n grote voordeel van mijn HPO. Je kunt niet tegen HPO zijn maar je kunt er ook geen beeld van maken. Dan zeg je dat een training er een onderdeel van is, van een groter iets. Dan heb je een veel grotere kans dat er veel meer mensen tegelijk mee bezig zijn want je wilt wel een soort van kritische massa creëren. Het hoeft niet per se een holistische kijker te zijn want sommigen kunnen dat wel en sommigen kunnen dat niet. Wat je wilt is, dat je zegt: zo ziet Defensie er uit. De beste krijgsmacht ter wereld. Voor dat soort enthousiasme hoef je niet echt holistisch te zijn maar je wordt er wel door aangesproken en als er daar maar genoeg van zijn of komen wordt het vanzelf een soort van olievlek. Ook ik gebruik dit olievlekprincipe door op kleine schaal te beginnen in een afdeling of een unit en dan langzaam uit te breiden. Wat ik in de praktijk zie is dat het met kritische massa gaat om de influentials. Als je er daar genoeg van hebt gaat het werken. Als je kijkt naar de club waar ik nu mee bezig ben is dat een hele divisie en binnen die divisie is er een dame begonnen met HPO en nu een jaar later is de hele divisie HPO bezig. Lerende organisatie Wat ontbreekt er bij Defensie waardoor het geen lerende organisatie is? Het lijkt erop dat men kan ontsnappen, dat mensen niet worden aangesproken. Er zijn geen consequenties aan verbonden. Een HPO is echt geen softe organisatie, managers gaan voortvarend om met niet presteerders. Het aardige is dat het wel in balans is, je mag wel fouten maken om van te leren. Er is alleen een fout die je in een HPO niet mag maken en dat is dezelfde fout want dan heb je er dus niet van geleerd. Op een gegeven moment houdt het gewoon op en dan moet je afscheid nemen van elkaar. Ga dan maar gewoon weg, je bent niet de juiste persoon voor deze functie! Dialoog Je moet echt de dialoog aangaan als je wat wilt veranderen. Je gaat letterlijk de boer op, naar Den Helder, Breda en weet ik veel waar naar toe. Jouw mening doet er toe, wat voor ideeën om de volgende stap te zetten, vertel dat maar aan mij. Je hebt wel backing nodig van een aantal mensen op niveau. Dat is voorwaardelijk. Als ik je adviseer vanuit HPO [one track mind], dan ga ik uit van het positieve. Er gaat heel veel fout, dat is eigenlijk niet interessant. Wat is er nodig om HPO te worden? Je zegt we zijn geen lerende organisatie. Laten we dat als voorbeeld aanhouden. Dat hoef jij me niet te vertellen dat we geen lerende organisatie zijn, dat weet ik al lang, maar wát gaan we eraan doen? Geen schuld, wijzen is helemaal niet interessant. Moeten we niet praten waarom we lage scores hebben gehaald? Vind ik helemaal niet interessant. We willen naar iets toe gaan. Niet te behoudend inzetten betekent niet: wild om je heen schoppen. Maar ga jij dat schilderij maar eens invullen. Hoe ziet Defensie als HPO/ HPD er nou uit, wat vinden jullie daar nou van? Als er toch oud gedrag naar voren komt is de vraag niet: waarom komt dit gedrag naar voren? Nee, de vraag is: wat houdt jou tegen? De waarom-vraag klinkt negatief, de tweede vraag is positief. De waarom vraag komt heus wel terug en moet je niet als eerste stellen. De eerste vraag is verwijtend. Dus meer: Wat ga je eraan doen? En hoe kan ik jou helpen? Minister van Defensie 6 De vraag is: Is het mogelijk een HPD te creëren als deze bezuinigingen eraan komen? Je wilt niet bezuinigen met behoud van kwaliteit maar met verhogen van kwaliteit. Dan ben je al anders bezig. Maar, is dat mogelijk? Ja, want ik wil een HPD maken. Een HPD, die doet goed werk voor relatief weinig geld. Dat doe je door de potentie eruit te halen en door de juiste dingen te doen. Er zijn ook dingen die je helemaal niet meer moet doen! Die zou je in kaart moeten brengen. Dat vraagt een andere mentaliteit, een andere manier van kijken. Opnieuw de schets maken van de berg. Die berg is de prestatie en daar ligt de HPD. Als ik terugkijk, wat is daarvoor nodig. Ja, er zijn heel veel mensen die de organisatie verlaten. Ja, in de bureaucratie daar is heel veel te winnen. De helft van de vergaderingen en projecten kunnen er zo uit. Als het geen HPO is en geen basisding [bv. salarisafdeling] dan is het relatief makkelijk. Het is nog steeds vervelend voor de mensen die eruit moeten. Zij zitten nu ook in een

7 moeilijke positie, dragen weinig bij. Met de HPO bril op zeg je: het heeft geen toegevoegde waarde, dan doen we dat dus ook niet meer. Schets een beeld van HPD en wat mogelijk is! Heb daar een gesprek over. Advies Voor je onderzoek: praat over HPD, niet over HPO. Dat spreekt meer aan. Op basis van wat er nu allemaal gebeurt zou ik schetsen: wat is een HPD wat is er nou belangrijk aan? Wat zou het nou kunnen zijn en wat zijn de voordelen ervan? Wat is er zo mooi om te werken bij een HPD? Ik zou een actieplan op hoog niveau neerzetten. Dit hier is een hele goede leidraad, het meest recente change gebeuren heb ik erin gezet [laat schema zien]. Ik zou zeggen: er zijn een aantal mensen binnen Defensie [het zou mooi zijn als de Minister hier één van is] maar ook topmensen van Defensie die hiervoor warm lopen. Daarnaast zou ik high potentials mee proberen te krijgen. Dat zijn mensen uit de organisatie die bereid zijn dingen te leren, uit te proberen, die risico durven te nemen. Die ook zien dat het een geweldige ontwikkelingsmogelijkheid voor hen is. Daarmee ga je HPD invullen, wat is daar voor nodig. Die bezuinigingen zien als een kans dus niet als een kostenreductie. Je kunt ook veel dingen weg doen. Het kan een kans zijn om beter te worden. Een cursus persoonlijk leiderschap heeft geen zin. Je kunt bijvoorbeeld wel zeggen: jouw onderzoek laat gaten zien en het laat zien dat er geen dialoog is. Hoe kunnen we een dialoog krijgen? Wat is eigenlijk een dialoog? Een goede analyse en concrete verbeteringen. Dat gaan we aanpakken, daarin kun je persoonlijk leiderschap tonen. Je kunt wel roepen ik zit achter mijn bureau en ik ben een persoonlijk leider, maar dat zegt natuurlijk helemaal niets. De toonzetting moet positief zijn, in gesproken en geschreven woord. Dat is enorm belangrijk. In een analyse op verbeteringen zie je alleen maar slechte dingen. Elke negatieve opmerking kun je omdraaien in een positieve opmerking. Wij gebruiken quotes en die zijn meestal negatief. Dit gaat niet goed, ik zie mijn manager nooit, etc.. Ik kan dan teruggeven: Ga een wekelijkse meeting organiseren om Er ligt al een beetje richting in dit advies, een positieve. Die quotes worden dan ineens niet meer negatief want er is iets anders aan gekoppeld. Ik praat dan niet over die manager die jou nooit ziet en andersom. Jij mag het voor jezelf wel negatief opschrijven maar daarna ga je het omdraaien. Let wel: het is dus niet bedekken. Je benoemt het wel maar probeert het op een goede manier te vertalen. 7

8 EGON BEAART EN PERSOONLIJK LEIDERSCHAP Leiderschap is core business bij Defensie. Dat stelde Commandant der Strijdkrachten, generaal Van Uhm tijdens de opening van het academisch jaar van de Nederlandse Defensie Academie [Ministerie van Defensie, 2009]. Welnu, wat vinden we daarvan terug in de dagelijkse praktijk? Internationaal wordt Defensie geroemd over de bijdrage aan en de manier van optreden in de operationele context, zoals in Afghanistan. Hoe is het echter gesteld met het leiderschap in de vredesbedrijfsvoering? (De vredesbedrijfsvoering is de dagelijkse bedrijfsvoering en ondersteuning aan het primaire product / de core business van de militaire organisatie.) Hoe verhoudt zich dat tot de gedragscode bij Defensie die staat voor eigen verantwoordelijkheid, fatsoenlijke omgangsvormen en goede samenwerking? Hoe zit het met de kernwaarden die daaraan ten grondslag liggen? Eerlijk en duidelijk; moedig; empathie en verbinding; dienstbaar; bezieling en authentiek. Egon Beaart onderzocht in hoeverre leiderschap aanwezig is bij Defensie en in welke mate de structuur, procedures en ongeschreven regels het gewenste gedrag bevorderen. Daarnaast bracht hij factoren in kaart die volgens experts en medewerkers essentieel zijn om de prestaties van de organisatie te verbeteren. In een vooronderzoek zijn diverse gesprekken gevoerd en thema s bestudeerd die zijn voorgelegd aan een klankbordgroep om tot de uiteindelijke thema s te komen die door middel van een literatuuronderzoek verder zijn uitgediept. In het veldonderzoek zijn diverse methoden gebruikt om een gedegen en onderbouwd advies te kunnen geven. De methoden die onder andere zijn gebruikt zijn: enquêteren van 418 medewerkers; 54 diepte interviews, zowel bij Defensie medewerkers (divers niveau) als externen zoals organisatiedeskundigen, leiderschap goeroes, wetenschappers, vakbond voorzitters en 2e Kamerleden van de vaste kamer commissie van Defensie; Beukbergen interviews waar 131 medewerkers zijn geïnterviewd, een cultuurmeting van de huidige Defensie cultuur en de gewenste Defensie cultuur (ingevuld door 119 medewerkers); het volgen en ondersteunen van een experimentele groep genaamd Defensie in Beweging ; en een scenario planning voor het jaar Uit het onderzoek kan geconstateerd worden dat er veel potentieel aan ideeën en bereidwilligheid is binnen Defensie. Het probleem is echter dat de mogelijkheden stelselmatig bewust of onbewust worden genegeerd. De communicatie wordt als zeer slecht beoordeeld en het maken van verbinding (contact) met de medewerker is een probleem wat terug te herleiden is naar een gebrek aan empathisch vermogen en het sterke groepsgedrag. Het ontbreken van een Corporate Defensie Identity (visie) en het bewustzijn dat het niet om het eigen onderdeel gaat maar om het geheel, ondersteunend aan het operationele product, ontbreekt. De bureaucratie en regelgeving worden als last ervaren en leiden tot besluiteloosheid en angst om initiatieven te nemen. Dit wordt nog eens versterkt door de hiërarchie en, bewust dan wel onbewust, machtsvertoon waardoor medewerkers klein worden gehouden en niet het beste uit de medewerkers wordt gehaald. Het ontbreken van vertrouwen en, zelfs nog sterker, het onderlinge wantrouwen komen uit het onderzoek naar boven. De Defensie medewerkers worden te weinig gehoord. Alles lijkt gebaseerd te zijn op instrumenteel handelen onderbouwd door spreadsheets en plannen van aanpak die in de praktijk niet (voldoende) blijken te werken. De Defensie medewerker gelooft niet in deze plannen, gewoonweg omdat ervaring hem geleerd heeft, dat de uitvoering ver van de theorie af staat. Defensie is erg intern gericht, wat niet meer past bij de huidige maatschappelijke ontwikkelingen van diversiteit en de nieuwe denkwijze van de nieuwe generatie. Uit de scenarioplanning blijkt dat persoonlijk leiderschap van essentieel belang is, Defensie zal daarom de komende jaren in persoonlijk leiderschap moeten investeren. Niet structuren, procedures en maatregelen zijn bepalend voor de prestaties van Defensie, maar de mensen talent, potentieel, boegbeelden - zijn de sleutel tot succes. Dit blijkt uit de analyse van de literatuurstudie, het veldonderzoek en andere soms onconventionele onderzoeksmethoden. Om gewenst gedrag te ondersteunen, adviseert Beaart de aandacht te richten op drie pijlers in het rapport Leiderschap is core business afgekort als de VIP strategie: Volhouden, (Corporate) Identiteit of te wel visie en het bevorderen van Persoonlijk leiderschap. Dat hiermee de kern is geraakt, blijkt uit de vier succesvolle casussen (twee binnen en twee buiten Defensie) waaraan deze pijlers zijn getoetst. Het rapport Leiderschap is core business geeft, naast de uitkomsten van een grondige analyse, heldere aanknopingspunten voor het behalen van de organisatiedoelen.

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail

Handleiding e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine)

Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag. in beroep en bedrijf. Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Programmeren en bewerken CAM (graveermachine) Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012

WIJZIGINGSBLAD A2. Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 1.0. Publicatiedatum : 1 april 2012 WIJZIGINGSBLAD A2 Regeling Brandmeldinstallaties 2002 BMI 2002 / A2 Publicatiedatum : 1 april 2012 Ingangsdatum : 1 april 2012 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING VOORWOORD A2:2012/BMI 2002 Pagina 2/5 Dit wijzigingsblad

Nadere informatie

Dankwoord onderzoek naar Persoonlijk leiderschap

Dankwoord onderzoek naar Persoonlijk leiderschap Dankwoord onderzoek naar Persoonlijk leiderschap 1 Een onderzoek naar persoonlijk leiderschap (gedrag) bij Defensie heeft geleid tot een dissertation rapport van 535 pagina s. Dit rapport is voorgelegd

Nadere informatie

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010

WIJZIGINGSBLAD A2. BORG 2005 versie 2 / A2 VEILIGHEID DOOR SAMENWERKING. Versie : 2.2. Publicatiedatum : 31 maart 2010. Ingangsdatum : 1 april 2010 WIJZIGINGSBLAD A2 Nationale Beoordelingsrichtlijn BORG 2005 versie 2 Procescertificaat voor het ontwerp, de installatie en het onderhoud van inbraakbeveiliging BORG 2005 versie 2 / A2 Publicatiedatum :

Nadere informatie

De Kern van Veranderen

De Kern van Veranderen De Kern van Veranderen #DKVV De kern van veranderen marco de witte en jan jonker Alle rechten voorbehouden: niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand,

Nadere informatie

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2

Nederlands voor Arabisch taligen A0 A1/A2 Auteur boek: مو لف الكتاب: Vera Lukassen Titel boek: Nederlands voor Arabisch taligen كتاب : الھولندي للناطقین باللغة العربیة المستوى Niveau A0 A2, A0 A2 2015, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010

www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 www.dubbelklik.nu Handleiding Access 2010 Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID Goed- en afkeurcriteria bouwkundige brandveiligheid INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRANDVEILIGHEID bouwkundige brandveiligheid Versie : 1.0 Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/6 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen

INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen INSPECTIE BOUWKUNDIGE BRAND- VEILIGHEID Specifieke normen en verwijzingen Publicatiedatum : 1 augustus 2014 Ingangsdatum : 1 augustus 2014 VOORWOORD Pagina 2/5 De Vereniging van Inspectie-instellingen

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner

www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner www.dubbelklik.nu Handleiding Homeplanner Deze extra opdrachten zijn onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma

BE HAPPY. 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma BE HAPPY 90-dagen Goed Gevoel conditionering programma Alle rechten voorbehouden. Geen deel van dit boek mag worden gereproduceerd op welke wijze dan ook, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Beginners 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: mei 2013 ISBN: 978-90-817910-8-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer

Aan de slag. Handleiding Voorraadbeheer Aan de slag in beroep en bedrijf Handleiding Voorraadbeheer februari 2007 Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Gevorderden 2013 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: December 2013 ISBN: 978-90-820856-9-3 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Gevorderd 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-7-6 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP

SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS CURRICULUM VITAE & DIPLOMA WORKSHOP Pagina 1 van 10 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail

Manual e-mail. Aan de slag. in beroep en bedrijf. Manual e-mail Aan de slag in beroep en bedrijf Branche Uitgevers 1 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt

Nadere informatie

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8

Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 Auteurs boek: Vera Lukassen en René Valster Titel boek: Basis Computergebruik Versies: Windows 7 & Windows 8 2014, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: Augustus 2014 ISBN: 978-94-91998-03-4

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Visio 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2012 ISBN: 978-90-817910-1-4 Dit boek is gedrukt op een papiersoort die niet

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013. 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Excel Expert 2013 2013, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: November 2013 ISBN: 978-90-820856-4-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003

www.dubbelklik.nu Handleiding Paint 2003 Handleiding Paint 2003 www.dubbelklik.nu Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand dan wel openbaar gemaakt in enige

Nadere informatie

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34

Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders. Tekstboek. DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders Tekstboek DM-Basiscursus2-tekstboek_05.indd 1 07-09-15 12:34 Basiscursus 2 Nederlands voor buitenlanders P.J. Meijer A.G. Sciarone Tekstboek Herziene editie

Nadere informatie

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek

Inleiding Administratieve Organisatie. Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek Inleiding Administratieve Organisatie Opgavenboek drs. J.P.M. van der Hoeven Vierde druk Stenfert Kroese, Groningen/Houten Wolters-Noordhoff bv voert

Nadere informatie

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis

Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis Juridische handreiking relatie BIM-protocol en de DNR 2011 (voor adviseurs en opdrachtgevers) prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis s-gravenhage, 2015 Omslagfoto Het voorbereiden van renovatiewerkzaamheden

Nadere informatie

12 merken, 13 ongelukken

12 merken, 13 ongelukken 12 merken, 13 ongelukken Karel Jan Alsem & Robbert Klein Koerkamp Eerste druk Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten Ontwerp omslag: G2K Designers, Groningen/Amsterdam Aan de totstandkoming van deze uitgave

Nadere informatie

De hybride vraag van de opdrachtgever

De hybride vraag van de opdrachtgever De hybride vraag van de opdrachtgever Een onderzoek naar flexibele verdeling van ontwerptaken en -aansprakelijkheid in de relatie opdrachtgever-opdrachtnemer prof. mr. dr. M.A.B. Chao-Duivis ing. W.A.I.

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel

SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel 3/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS SECURITY AWARENESS WORKSHOP Personeel Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te Almere

Nadere informatie

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM

Het. beste. deel komt nog. Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Corrie ten Boom Het beste deel komt nog Troost in tijden van ziekte en verdriet CORRIE TEN BOOM Het beste deel komt nog Copyright 2013 Corrie ten Boom Fonds Original Copyright 1977 by Corrie ten Boom

Nadere informatie

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring

INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Vakbekwaamheid en ervaring INSPECTIE BRANDBEVEILIGING Versie : 2.0 Publicatiedatum : 1 september 2012 Ingangsdatum : VEILIGHEID DOOR SAMENWERKEN VOORWOORD Inspectie Brandbeveiliging Pagina 2/18 Het CCV is de beheerder van de CCV

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Denken en intuïtie Denken en intuïtie Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Denken en intuïtie Den Haag, 2015 Eerste druk, november 2015 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright

Nadere informatie

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver

Installatiehandleiding. Installatiehandleiding voor de ODBC-driver Installatiehandleiding Installatiehandleiding voor de ODBC-driver van UNIT4 Multivers (Accounting) Online 8.1 Copyright 2013 UNIT4 Software B.V., Sliedrecht, The Netherlands Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet

Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet Preadviezen voor de Vereniging voor Bouwrecht Nr. 38 Beschouwingen naar aanleiding van het wetsvoorstel Aanbestedingswet prof. mr. J.M.

Nadere informatie

Het Rouwende Kind. een handvat voor de volwassene

Het Rouwende Kind. een handvat voor de volwassene Het Rouwende Kind een handvat voor de volwassene Het Rouwende Kind een handvat voor de volwassene Nina José Verhoeven Elk kind dat oud genoeg is om van iemand te houden, is oud genoeg om te rouwen. Alan

Nadere informatie

Maak van je bedrijf een toporganisabe!

Maak van je bedrijf een toporganisabe! Maak van je bedrijf een toporganisabe! De afbeelding kan niet worden weergegeven. Mogelijk is er onvoldoende geheugen beschikbaar om de afbeelding te openen of is de afbeelding beschadigd. Start de computer

Nadere informatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie

GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie. April 2012. Concrete tips voor effectieve interne communicatie GELOOFWAARDIGHEID is de sleutel tot succesvolle interne communicatie April 2012 Concrete tips voor effectieve interne communicatie Amsterdam, augustus 2012 Geloofwaardige interne communicatie Deze white

Nadere informatie

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming

Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming Prestatiebeloning werkt nauwelijks, maar prestatieafstemming werkt wel André de Waal Prestatiebeloning wordt steeds populairder bij organisaties. Echter, deze soort van beloning werkt in veel gevallen

Nadere informatie

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013

W O LOL. Module. Zelfbewust. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: oktober 2013 N W O LOL Z Module Zelfbewust Versie 0.1: oktober 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 INTEGER De reden voor deze module is dat

Nadere informatie

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013

LOL. Module. Begroting. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: april 2013 N W O LOL Z Module Begroting Versie 0.1: april 2013 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Opbrengst 4 Stakeholders 8 Middelen 12 Strategie 15 P l a n n e n In de module plannen maakte je

Nadere informatie

marln nummer 8, december jaargang 2011,

marln nummer 8, december jaargang 2011, marln nummer 8, december 2011, jaargang 121 2 INHOUD nummer 8, december 3 COLUMN Voorzitter KVMO 4 KORPS MARINIERS Het groeiende belang van amfibische operaties 8 CARTOON 9 REACTIES 10 OPINIE Korps op

Nadere informatie

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer

Jouw reis door de Bijbel. Uitgeverij Jes! Zoetermeer Nieske Selles-ten Brinke Jouw reis door de Bijbel Dagboek voor kinderen Uitgeverij Jes! Zoetermeer Onder de naam Jes! Junior verschijnen boeken voor kinderen tot twaalf jaar. Jes! Junior is een imprint

Nadere informatie

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0

Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 Release notes UNIT4 Multivers Online 8.0 UNIT4 Multivers is een product van: UNIT4 Software B.V. Telefoon 0184 444444 Postbus 102 Telefax 0184 444445 3360 AC Sliedrecht Supportlijn 0184 444555 Supportfax

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen. Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010

Auteur boek: Vera Lukassen. Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010 Auteur boek: Vera Lukassen Ontwerp kaft: Hans Kappers Titel boek: PowerPoint 2010 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: maart 2016 ISBN: 978-94-91998-25-6 Dit boek is gedrukt

Nadere informatie

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk

De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk AANSPRAKELIJKHEID VAN SCHOLEN mr.dr. b.m. paijmans Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor leerlingen: de praktijk 134 Aansprakelijkheid van scholen De zorgplicht van scholen voor

Nadere informatie

De koppeling tussen ING Internetbankieren en Unit4 Multivers Online. De versies Small, Medium, Large en XtraLarge

De koppeling tussen ING Internetbankieren en Unit4 Multivers Online. De versies Small, Medium, Large en XtraLarge De koppeling tussen ING Internetbankieren en Unit4 Multivers Online De versies Small, Medium, Large en XtraLarge Unit4 Software B.V. Telefoon 0184 444444 Postbus 102 Telefax 0184 444445 3360 AC Sliedrecht

Nadere informatie

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam

STARTFLEX. Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Onderzoek naar ondernemerschap onder studenten in Amsterdam Colofon ONDERZOEKER StartFlex B.V. CONSULTANCY Centre for applied research on economics & management (CAREM) ENQETEUR Alexander Sölkner EINDREDACTIE

Nadere informatie

Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar

Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar Nederlands bedrijfsleven: maak faillissementsfraude snel openbaar Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2014 Tussentijdse meting Trendmeter 14 B16475 / juni

Nadere informatie

www.dubbelklik.nu Handleiding BCAD

www.dubbelklik.nu Handleiding BCAD Handleiding BCAD www.dubbelklik.nu Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet: en bij iedere boekhandel.

Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet:   en bij iedere boekhandel. Colofon ISBN: 9789051797664 1e druk, 2011 2011 Alex Klein www.profitabilities.eu Dit is een uitgave van Gopher B.V. Keizersgracht 75-II 1015 CE Amsterdam Exemplaren zijn rechtstreeks te bestellen via internet:

Nadere informatie

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3

Fase B. Entree. Leerstijlen. 2013 Stichting Entreprenasium. Versie 0.1: januari 20]3 N W Fase B O Z Entree Leerstijlen Versie 0.1: januari 20]3 2013 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 Inleiding 2 Indeling 4 Strategie 6 Leerstijl Ieder mens heeft zijn eigen leerstijl. Deze natuurlijke

Nadere informatie

Bedrijfsadministratie

Bedrijfsadministratie Bedrijfsadministratie Opgaven Niveau 5 MBA Peter Kuppen Frans van Luit Bedrijfsadministratie MBA Niveau 5 Opgaven Opgaven Bedrijfsadminstratie MBA Niveau 5 P. Kuppen F. van Luit Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING

SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING 20/11/2012 TRIO SMC SYLLABUS VEILIGHEIDSBEWUSTZIJN SECURITY TRAINING Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de volledige inhoud Trio SMC

Nadere informatie

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken.

Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. Doe de Booest Check Zet de 1e stappen om jouw praktijk te laten groeien en er een echte onderneming van te maken. ü Yes ü No ü Yes ü No Krijg een contstante stroom klanten en verhoog je inkomen ü No Auteurs

Nadere informatie

Handleiding Visio 2013. www.dubbelklik.nu

Handleiding Visio 2013. www.dubbelklik.nu Handleiding Visio 2013 www.dubbelklik.nu Deze handleiding is onderdeel van Dubbelklik, een lesmethode Technologie, ICT/ Loopbaanoriëntatie en Intersectoraal Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Dagboek Geestelijke Groei

Dagboek Geestelijke Groei Deel 3 vrucht dragen Programmasuggesties (huis)kringen Dagboek Geestelijke Groei Wie in Mij blijft, en Ik in hem, die draagt veel vrucht, want zonder Mij kunt u niets doen. Johannes 15:5b Robert Tolsma

Nadere informatie

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is:

Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Dit boekje is van... Mijn naam is: Mijn gezinsvoogd heet: Het telefoonnummer van de gezinsvoogd is: Mijn gezinsvoogd werkt bij de William Schrikker Jeugdbescherming. Wat een toestand, zeg! Wat gebeurt

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

Grafentheorie voor bouwkundigen

Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen Grafentheorie voor bouwkundigen A.J. van Zanten Delft University Press CIP-gegevens Koninklijke Bibliotheek, Den Haag Zanten, A.J. van Grafentheorie voor bouwkundigen /

Nadere informatie

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur:

HPC-O. Human Performance Contextscan Organisatierapportage <Naam onderwijsinstelling> Datum: Opdrachtgever: Auteur: HPC-O 1 HPC-O Human Performance Contextscan Organisatierapportage Datum: Opdrachtgever: Auteur: 24 april 2008 drs M.G. Wildschut HPC-O

Nadere informatie

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda

DOORDRINKEN DOORDRINGEN. Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting. Jos Kuppens Henk Ferwerda DOORDRINGEN of Effectevaluatie Halt-straf Alcohol Samenvatting DOORDRINKEN Jos Kuppens Henk Ferwerda In opdracht van Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,

Nadere informatie

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias

voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias voor Kiki van Rijk Reiki voor Dieren Reiki voor Dieren door Wanda Bijster en Adelheid van Driel met tekeningen van Elias Hoi! Mijn vader is de baas van een dierenasiel. Daarom ben ik heel vaak tussen de

Nadere informatie

Visie. Volharding. De diepte in De bestaande situatie ontregelen gebeurt niet door een oppervlakkige HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN

Visie. Volharding. De diepte in De bestaande situatie ontregelen gebeurt niet door een oppervlakkige HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN HAAL MEER RESULTAAT UIT JEZELF EN ANDEREN The privilege of a lifetime is to become who you truly are. - Carl Jung Visie Als authentiek leider ben je een kapitein aan het roer van een schip. Handen aan

Nadere informatie

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN

HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN HET BELANGRIJKSTE OM TE WETEN OM MEER ZELFVERTROUWEN TE KRIJGEN Gratis PDF Beschikbaar gesteld door vlewa.nl Geschreven door Bram van Leeuwen Versie 1.0 INTRODUCTIE Welkom bij deze gratis PDF! In dit PDF

Nadere informatie

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012

Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007. 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 Auteur boek: Vera Lukassen Titel boek: Word Beginners 2007 2011, Serasta Uitgegeven in eigen beheer info@serasta.nl Eerste druk: augustus 2012 ISBN: 978-90-817910-3-8 Dit boek is gedrukt op een papiersoort

Nadere informatie

Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers

Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers Slim werken = slim reizen = slim werkgeverschap Resultaten onderzoek onder werknemers voor TFMM mei 2010 Copyright 2010 Blauw Research bv Alle rechten voorbehouden. Niets uit dit rapport mag worden verveelvoudigd,

Nadere informatie

Cliëntenaudit Bureau ABC

Cliëntenaudit Bureau ABC Cliëntenaudit Bureau ABC 2014 Zoetermeer 17 april 2015 De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij Panteia. Het gebruik van cijfers en/of teksten als toelichting of ondersteuning in artikelen, scripties

Nadere informatie

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012

Fase A. Jij de Baas. Gids voor de Starter. 2012 Stichting Entreprenasium. Versie 1.2: november 2012 N W O Fase A Z Jij de Baas Gids voor de Starter Versie 1.2: november 2012 2012 Stichting Entreprenasium Inleiding 2 School De school Inleiding 2 Doelen 3 Middelen 4 Invoering 5 Uitvoering 6 Jij de Baas:

Nadere informatie

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC

SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP TRIO SMC. De nieuwste tactieken en de mogelijke impact op uw business in 2013 Uniformboard & Trio SMC 12/10/2012 TRIO SMC SYLLABUS FRAUDEWAARSCHUWING: PHISHING! WORKSHOP Pagina 1 van 9 Verantwoording 2012 Uniformboard te Vianen en 2012 Trio SMC te Almere. Copyright 2012 voor de cursusinhoud Trio SMC te

Nadere informatie

ZELFROOSTEREN IN DE ZORG VERGROTEN VAN DE WERKNEMERSBETROKKENHEID BIJ DE ROOSTERPLANNING RAYMOND FOKKENS MBA

ZELFROOSTEREN IN DE ZORG VERGROTEN VAN DE WERKNEMERSBETROKKENHEID BIJ DE ROOSTERPLANNING RAYMOND FOKKENS MBA ZELFROOSTEREN IN DE ZORG VERGROTEN VAN DE WERKNEMERSBETROKKENHEID BIJ DE ROOSTERPLANNING RAYMOND FOKKENS MBA Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk,

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS opleider

EXIN WORKFORCE READINESS opleider EXIN WORKFORCE READINESS opleider DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal!

PrOmotie. Cultuur en maatschappij. Werkboek Ik betaal! PrOmotie Cultuur en maatschappij Werkboek Ik betaal! Colofon Auteur: Onder redactie van: Met dank aan: Tekstredactie: Vormgeving: Illustraties: Drukwerk: Ruud Schinkel, Mieke van Wieringen Ina Berlet (Atlas

Nadere informatie

SEPA Direct Debit De domiciliëring binnen een eengemaakte ruimte voor betalingen in Europa 1 februari 2014

SEPA Direct Debit De domiciliëring binnen een eengemaakte ruimte voor betalingen in Europa 1 februari 2014 SEPA Direct Debit De domiciliëring binnen een eengemaakte ruimte voor betalingen in Europa 1 februari 2014 INHOUD 1. DE SEPA-DOMICILIËRINGEN 2. DE DOMICILIËRINGEN EN SEPA 3. WERKING VAN DE EUROPESE DOMICILIËRING

Nadere informatie

Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl

Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl Eerste uitgave: maart 2015-03-14 Copyright 2015 Saskia Steur Druk: www.drukzo.nl Hoewel deze uitgave met zorg is samengesteld aanvaardt de auteur geen enkele aansprakelijkheid voor schade ontstaan door

Nadere informatie

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING:

Master in. Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership MAAK HET VERSCHIL IN 2015 VERBIND HART EN HARD START: FEB 2015 KLANTWAARDERING: Master in Leadership Weet jij wat jouw hart sneller doet kloppen? Collega s die precies doen wat jij

Nadere informatie

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever

EXIN WORKFORCE READINESS werkgever EXIN WORKFORCE READINESS werkgever DE ERVARING LEERT ICT is overal. Het is in het leven verweven geraakt. In een wereld waarin alles steeds sneller verandert, is het lastig te bepalen wat er nodig is om

Nadere informatie

De koppeling tussen ING Internetbankieren en UNIT4 Multivers Online. De versies Small, Medium, Large en XtraLarge

De koppeling tussen ING Internetbankieren en UNIT4 Multivers Online. De versies Small, Medium, Large en XtraLarge De koppeling tussen ING Internetbankieren en UNIT4 Multivers Online De versies Small, Medium, Large en XtraLarge De koppeling is verkrijgbaar in de volgende pakketversies: S(mall): M(edium): L(arge): XL

Nadere informatie

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk

opgaven- en werkboek GECONSOLIDEERDE JAARREKENING Henk Fuchs 1e druk opgaven- en werkboek Henk Fuchs GECONSOLIDEERDE JAARREKENING 1e druk Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Geconsolideerde jaarrekening Opgaven- en werkboek Henk Fuchs Eerste druk Noordhoff

Nadere informatie

Invoering WIK een goede zet!

Invoering WIK een goede zet! Invoering WIK een goede zet! Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2013 Korte peiling: WIK B15893 / juni 2013 Pag. 1 Copyright 2013 Blauw Research bv Alle rechten

Nadere informatie

Verstevigen van je positie als MD adviseur

Verstevigen van je positie als MD adviseur Verstevigen van je positie als MD adviseur Workshop voor de NFMD 21 november 2013 Monique van der Meer en Jessica Godijn Agenda 9.00 9.15 Opening NFMD door Myrte Ferwerda 9.15 9.45 Veranderingen en gevolgen

Nadere informatie

Gebruikershandleiding Statistieken

Gebruikershandleiding Statistieken Gebruikershandleiding Statistieken DOCUMENT DATUM 21-11-2014 AUTEUR I-Signaal Copyright 2014 i-signaal B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een

Nadere informatie

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE

UITNODIGING. 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT 5 JUNI ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY SAVE THE DATE ROTTERDAM SCHOOL OF MANAGEMENT ERASMUS UNIVERSITY EXECUTIVE EDUCATION AND ORGANISATIONAL DEVELOPMENT SAVE THE DATE 5 JUNI 14:00-17:30 RSM Open Programmes UITNODIGING 5 juni 2012: CORPORATE UNIVERSITY EVENT

Nadere informatie

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod

Veilig Thuis. Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Veilig Thuis Werkboekje voor kinderen en ouders bij een tijdelijk huisverbod Een stukje uitleg Dat je samen met papa/mama, of een andere persoon in dit boekje gaat werken is niet zo maar. Dat komt omdat

Nadere informatie

De basis van het Boekhouden

De basis van het Boekhouden De basis van het Boekhouden Werkboek Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Hans Dijkink de basis van het boekhouden Niveau 3 BKB/elementair boekhouden Werkboek Hans Dijkink Noordhoff Uitgevers Groningen/Houten

Nadere informatie

Invoering WIK een goede zet!

Invoering WIK een goede zet! Invoering WIK een goede zet! Korte peiling over een actueel onderwerp op het gebied van credit management juni 2013 Korte peiling: WIK B15893 / juni 2013 Pag. 1 Copyright 2013 Blauw Research bv Alle rechten

Nadere informatie

IT Governance. Studietaak 5

IT Governance. Studietaak 5 IT Governance 5 Open Universiteit faculteit Managementwetenschappen Cursusteam ir. H.B.F. Hofstee, projectleider en auteur Open Universiteit prof. dr. R.J. Kusters, auteur, Open Universiteit Programmaleiding

Nadere informatie

Optimaliseer je prestaties

Optimaliseer je prestaties Winst en Groei - Internetmarketing en Verkooptraining Optimaliseer je prestaties 10 Technieken om je prestaties te verbeteren Christo Cornelissen & Mieke Bouquet Alles waar je jezelf op weet te focussen

Nadere informatie

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn

Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING. Hebben en zijn Hebben en zijn Eric Schneider LEZINGEN TER BEWUSTWORDING Hebben en zijn Den Haag, 2016 Eerste druk, februari 2016 Vormgeving: Ron Goos Omslagontwerp: Ron Goos Eindredactie: Frank Janse Copyright 2016 Eric

Nadere informatie

Leidraad inbrengwaarde

Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde Leidraad inbrengwaarde drs. ing. F.H. de Bruijne RT ir. ing. T.A. te Winkel RT ISBN: 978-90-78066-47-7 NUR 820-823 2010, Instituut voor Bouwrecht Alle rechten voorbehouden. Niets

Nadere informatie

Leven met ongewenste kinderloosheid

Leven met ongewenste kinderloosheid nadia garnefski vivian kraaij maya schroevers Leven met ongewenste kinderloosheid Boom Hulpboek amsterdam mmxiii 2013 N. Garnefski, V. Kraaij & M. J. Schroevers p / a Uitgeverij Boom, Amsterdam Behoudens

Nadere informatie

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie?

Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? Wat is Keuzeloos Gewaarzijn ofwel Meditatie? door Nathan Wennegers Trefwoord: zelfkennis / meditatie 2015 Non2.nl Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever mag niets uit deze uitgave

Nadere informatie

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht

Tevredenheidsonderzoek 2012. Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Tevredenheidsonderzoek 2012 Jobcoach organisatie Trace Daelzicht Zoetermeer, maandag 4 februari 2013 In opdracht van Jobcoach organisatie Trace Daelzicht De verantwoordelijkheid voor de inhoud berust bij

Nadere informatie

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY

MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY MOTIVES, VALUES, PREFERENCES INVENTORY O V E R Z I C H T INTRODUCTIE De Motives, Values, Preferences Inventory () is een persoonlijkheidstest die de kernwaarden, doelen en interesses van een persoon meet.

Nadere informatie

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn

HOTEL HALLO. , Amsterdam. Werkboek. Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn HOTEL HALLO Werkboek Nederlandse woordenschat voor anderstalige kinderen Kim Koelewijn, Amsterdam 2014, Uitgeverij Boom, Amsterdam, Kim Koelewijn Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde

Nadere informatie

Het Nieuwe Werken is voor iedereen

Het Nieuwe Werken is voor iedereen Het Nieuwe Werken is voor iedereen Lessen uit 10 Best Practices 2010 Corporate Facility Partners Het Nieuwe Werken inhoud Korte Introductie Het Nieuwe Werken is voor iedereen Gefaseerde aanpak van Het

Nadere informatie

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst.

Wat mevrouw verteld zal ik in schuin gedrukte tekst zetten. Ik zal letterlijk weergeven wat mevrouw verteld. Mevrouw is van Turkse afkomst. Interview op zaterdag 16 mei, om 12.00 uur. Betreft een alleenstaande mevrouw met vier kinderen. Een zoontje van 5 jaar, een dochter van 7 jaar, een dochter van 9 jaar en een dochter van 12 jaar. Allen

Nadere informatie

Kaleb s Angel. door. Puck Portheine

Kaleb s Angel. door. Puck Portheine Kaleb s Angel Kaleb s Angel door Puck Portheine Kaleb s Angel is het tweede boek van Puck Portheine. Haar eerste boek: Zeven jaar Roland en zijn geiten (ISBN: 978-90-8834-241-7) is uitgekomen bij Boekscout

Nadere informatie

5 praktische tips voor waardevolle evaluaties

5 praktische tips voor waardevolle evaluaties 5 praktische tips voor waardevolle evaluaties Maak de waarde van jouw training zichtbaar en meetbaar! Ingrid Bijl Training & Development Consultant Inhoud Waarom evalueren?... 3 Tip 1 Evalueer alleen wat

Nadere informatie