150. De reikwijdte van het ECN/ Omen-arrest buiten pensioen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "150. De reikwijdte van het ECN/ Omen-arrest buiten pensioen"

Transcriptie

1 150. De reikwijdte van het ECN/ Omen-arrest buiten pensioen MR. J.S. ENGELSMAN Op 6 september 2013 wees de Hoge Raad arrest in de zaak ECN/Omen 1. Dit arrest geeft een principiële beslissing over de rechtsverhouding tussen de werkgever en zijn ex-werknemers op het gebied van pensioen. In deze bijdrage wordt stilgestaan bij deze principiële beslissing en wordt bekeken wat de waarde ervan is voor andere arbeidsvoorwaarden of regelingen dan pensioen. Inleiding Pensioen is waarschijnlijk een van de meest besproken arbeidsvoorwaarden. Dat is niet zo verwonderlijk, want in een aantal opzichten is pensioen een bijzondere arbeidsvoorwaarde. Zo is pensioen niet slechts een zaak tussen werkgever en werknemer; de uitvoering van pensioen is namelijk ondergebracht bij een externe partij (fonds of verzekeraar). Daarnaast kent pensioen een heel eigen wettelijk kader, dat bovendien volop in beweging is. Tot slot is pensioen bijzonder, omdat het blijft voortbestaan na het einde van de arbeidsovereenkomst. Pensioen komt immers doorgaans pas tot uitkering nadat de arbeidsovereenkomst is geëindigd. Over deze laatste bijzonderheid gaat het ECN/ Omen-arrest. Meer specifiek gaat het arrest over de vraag of een werkgever eenzijdig de pensioenovereenkomst met zijn ex-werknemers kan wijzigen. Met ex-werknemers bedoel ik zowel gepensioneerden als zogenoemde slapers (werknemers die al uit dienst zijn, maar die nog geen pensioen ontvangen). Zowel in de literatuur als in de rechtspraak werd jarenlang verschillend gedacht over het antwoord op deze vraag. Volgens sommige auteurs en rechters was de rechtsverhouding tussen de werkgever en zijn ex-werknemers uitgewerkt zodra de arbeidsovereenkomst eindigt. 2 Volgens hen is het niet mogelijk zonder instemming van de ex-werknemer de pensioenovereenkomst te wijzigen. Deze stellingname wordt ook wel aangeduid als het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding. Andere auteurs en rechters wezen het bestaan van dit leerstuk af. 3 Met het ECN/Omen-arrest bevestigt 1 HR 6 september 2013, «JAR» 2013/249 m.nt. M. Heemskerk. 2 Zie bijvoorbeeld H.P. Breuker, Wijziging van de pensioenregeling, P&P, 2005/7/8 en Hof Amsterdam (nevenzittingsplaats Arnhem) 26 mei 2009, PJ 2009/ Zie bijvoorbeeld Hof Arnhem 27 mei 2008, PJ 2008/67, J.M. van Slooten, de Hoge Raad dat een dergelijk leerstuk inderdaad niet bestaat. Over het ECN/Omen-arrest is al het nodige geschreven. 4 Naast de principiële beslissing over het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding bevat het arrest namelijk tal van andere onderwerpen die het bespreken waard zijn, zoals de te hanteren toetsingsmaatstaf in geval van eenzijdige wijziging van pensioen, de (on)mogelijkheid onvoorwaardelijke indexaties te wijzigen of de uitleg van eenzijdige wijzigingsbedingen in pensioenreglementen. Tot dusver is in de literatuur echter nog niet of nauwelijks aandacht besteed aan de vraag naar de reikwijdte van het arrest buiten pensioen. Er zijn namelijk nog andere arbeidsvoorwaarden of regelingen denkbaar waarop een ex-werknemer na het einde van de arbeidsovereenkomst aanspraak kan blijven maken. Het bekendste voorbeeld daarvan is waarschijnlijk de werkgeversbijdrage in de ziektekosten van gepensioneerden, maar ook kan gedacht worden aan doorlopende kortingsregelingen of het blijven ontvangen van het kerstpakket na uitdiensttreding. Ook hier speelt de vraag of, en zo ja hoe, een werkgever eenzijdig de afspraken kan wijzigen. In deze bijdrage zal ik eerst het ECN/Omen-arrest bespreken. Daarna analyseer ik de toepasbaarheid van dit arrest voor die andere arbeids- Uitgewerkte rechtsverhouding als arbeids- en/of pensioenrechtelijk leerstuk, TPV 2012/16 en S.A. Kampijon, Het argument van de uitgewerkte rechtsverhouding uitgewerkt?, P&P 2013/1. 4 J.J.M. de Laat, Omen est nomen Over wijzigingsbedingen, art. 7:613 BW, art. 6:248 lid 2 en pensioenen, TRA 2013/103, P.B. van den Bos, ECN/ Omen: heroverweging van het eenzijdig wijzigingsbeding vereist?, Arbeidsrecht 2014/22, A.W. van Leeuwen, Is gepensioneerd gelijk aan uitgewerkt?, TPV 2014/3, en R. Verheij, De Hoge Raad over het eenzijdig wijzigen van pensioenreglementen, Pensioenmagazine 2014/22. Ook is het arrest meerdere malen geannoteerd: HR 6 september 2013, NJ 2014/67, m.nt. E. Lutjens, HR 6 september 2013, «JAR» 2013/249 m.nt. M. Heemskerk en HR 6 september 2013, «JOR» 2013/310, m.nt. A.G. van Marwijk Kooy. 214 SDU UITGEVERS / NUMMER 4, MEI 2014 TIJDSCHRIFT ARBEIDSRECHTPRAKTIJK

2 DE REIKWIJDTE VAN HET ECN/OMEN-ARREST BUITEN PENSIOEN voorwaarden of regelingen dan pensioen. In deze bijdrage ga ik overigens alleen in op de relatie tussen werkgever en ex-werknemer. De relatie tussen werkgever en pensioenuitvoerder alsook de relatie tussen ex-werknemer en pensioenuitvoerder laat ik buiten beschouwing. Ook zal ik mij beperken tot eenzijdige wijzigingen. Dit betekent dat ik niet zal ingaan op wijzigingen die plaatsvinden bij collectieve arbeidsovereenkomst. Het ECN/Omen-arrest De relevante feiten in de ECN/Omen-zaak waren als volgt. De werknemers van ECN namen deel aan een pensioenregeling. Op basis van de toepasselijke pensioenreglementen werden de opgebouwde pensioenaanspraken en -rechten van de ex-werknemers (slapers en gepensioneerden) jaarlijks geïndexeerd. Het betrof hier een zogenoemde onvoorwaardelijke indexatieregeling. Eind 2006 besloot ECN de indexatieregeling te wijzigen. De jaarlijkse indexaties werden per 1 januari 2007 uitdrukkelijk voorwaardelijk gemaakt. Dit betekende dat het indexeren van de pensioenaanspraken en -rechten minder zeker werd. In eerste instantie verzocht ECN de ex-werknemers in te stemmen met de wijziging van de indexatieregeling. Toen bleek dat een aantal ex-werknemers niet had ingestemd, deelde ECN hen mee dat met ingang van 1 januari 2007 de indexatieregeling eenzijdig werd gewijzigd. ECN deed dit met een beroep op het eenzijdig wijzigingsbeding dat was opgenomen in de verschillende pensioenreglementen. De reglementen bevatten een vergelijkbaar wijzigingsbeding waarin gesproken werd over de bevoegdheid van de werkgever om de pensioenregeling te wijzigen dan wel in te trekken na overleg met de werknemers. Een aantal ex-werknemers kon zich niet vinden in de eenzijdige wijziging. Zij richtten een vereniging op, genaamd Omen. Deze vereniging startte vervolgens een procedure bij de kantonrechter en vorderde een verklaring voor recht dat ECN niet bevoegd was de pensioenreglementen eenzijdig te wijzigen voor de ex-werknemers die op 1 januari 2007 niet meer in dienst waren. Daarnaast vorderden zij dat ECN veroordeeld werd de oude indexatieregeling op de ex-werknemers te blijven toepassen. De kantonrechter wees de vorderingen van Omen af. Omen ging in hoger beroep en werd door het Hof Amsterdam alsnog in het gelijk gesteld. Volgens het hof had ECN kort gezegd geen zodanig zwaarwichtig belang bij de wijziging dat de belangen van de ex-werknemers daarvoor naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid dienden te wijken. Het hof toetste de eenzijdige wijziging aan de welbekende zwaarwichtigbelangtoets. Deze toets is opgenomen in zowel art. 7:613 Burgerlijk Wetboek ( BW ) als in art. 19 Pensioenwet ( PW ). Art. 7:613 BW ziet op de wijziging van in de arbeidsovereenkomst voorkomende arbeidsvoorwaarden. Art. 19 PW ziet expliciet op eenzijdige wijzigingen in de pensioenovereenkomst. Ten tijde van het beroep van ECN op het eenzijdig wijzigingsbeding was de PW nog niet in werking getreden. Toen gold nog de Pensioen- en Spaarfondsenwet ( PSW ). De PSW bevatte geen maatstaf voor eenzijdige wijzigingen van de werkgever. Het hof liet in het midden of het toetste aan het zwaarwichtig belang van art. 7:613 BW dan wel aan dat van art. 19 PW. Het ontbreken van een zwaarwichtig belang was niet het meest verstrekkende verweer van Omen. In een eerder tussentijds hoger beroep had Omen zich namelijk beroepen op het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding op grond waarvan eenzijdige wijziging van de indexatieregeling überhaupt niet aan de orde kon zijn. Het hof ging hier niet in mee. Het oordeelde dat een pensioenovereenkomst niet is uitgewerkt bij het einde van de arbeidsovereenkomst, maar pas op het moment dat er geen pensioenbetalingen meer verschuldigd zijn. In cassatie deed Omen weer een beroep op de uitgewerkte rechtsverhouding. Zij stelde dat ECN de indexatieregeling niet eenzijdig had kunnen wijzigen, omdat met het einde van de arbeidsovereenkomst de rechtsverhouding tussen werkgever en werknemer was uitgewerkt. Volgens Omen had het hof zich ten onrechte gericht op het einde van de De enkele omstandigheid dat de arbeidsovereen komst is geëindigd brengt, aldus de Hoge Raad, nog niet mee dat de pensioenaanspraken onaantastbaar zouden zijn pensioenovereenkomst in plaats van op het einde van de arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad deelde dit standpunt niet en oordeelde kort gezegd als volgt. Na het einde van de arbeidsovereenkomst blijft, in het geval van pensioenaanspraken, een rechtsverhouding bestaan tussen werkgever en inmiddels ex-werknemer. Die rechtsverhouding wordt, zij het met gewijzigde hoedanigheid van partijen, voortgezet in de pensioenovereenkomst. Aan de hand van de wet en de regels die de uitvoering van de pensioenovereenkomst beheersen alsmede van de inhoud van die overeenkomst 5 dient bepaald te worden of, en zo ja in hoeverre, de rechtsverhouding tussen deze partijen kan worden gewijzigd. De enkele omstandigheid dat de arbeidsovereenkomst is geëindigd, brengt, aldus de Hoge Raad, nog niet mee dat de pensioenaanspraken onaantastbaar zouden zijn. De Hoge Raad verwerpt dus het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding. Dit is een voor de praktijk belangrijke principiële beslissing. Het is nu immers duidelijk dat het niet per definitie onmogelijk is voor een werkgever om ten aanzien van ex-werknemers eenzijdig wijzigingen door te voeren in pensioenovereenkomsten. Overigens betekent dit geenszins dat eenzijdige wijzigingen in alle gevallen geoorloofd zijn. Aan de hand van de wet en de regels die de uitvoering van de pensioenovereenkomst beheersen en de inhoud van de overeenkomst moet immers worden vastgesteld of, en zo ja in hoeverre, wijzigingen kunnen worden doorgevoerd. Dit kan in een concreet geval 5 R.o TIJDSCHRIFT ARBEIDSRECHTPRAKTIJK NUMMER 4, MEI 2014 / SDU UITGEVERS 215

3 betekenen dat er niet eenzijdig kan worden gewijzigd. Uiteraard is dan de vraag wat precies moet worden verstaan onder de wet en de regels die de uitvoering van de pensioenovereenkomst beheersen en hoe de afspraken tussen partijen moeten worden uitgelegd. Het arrest is niet op al deze punten even duidelijk. Met name niet over wat zou moeten worden verstaan onder de regels. Wel volgt uit het arrest dat op eenzijdige wijzigingen van voor 1 januari 2007 de PSW van toepassing is en dus niet de PW. Zoals hiervoor al werd vermeld, bevatte de PSW in tegenstelling tot de PW geen maatstaf voor de beoordeling van de eenzijdige Met het ECN/Omen-arrest is een einde gekomen aan de jarenlange discussie over het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding wijzigingen. Dit betekent volgens de Hoge Raad dat voor zover de pensioenreglementen ECN de bevoegdheid gaven om eenzijdig wijzigen door te voeren het gebruikmaken van deze bevoegdheid in beginsel geoorloofd is. Dit wordt slechts anders indien ECN van die bevoegdheid misbruik maakt (art. 3:13 BW) of uitoefening van die bevoegdheid in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (art. 6:248 lid 2 BW). De Hoge Raad zegt dus niets over de toepasselijkheid van art. 7:613 BW. Ik kom hier later op terug. Tot slot oordeelde de Hoge Raad dat de tekst van de wijzigingsbedingen er niet aan in de weg stond dat zij jegens ex-werknemers konden worden ingeroepen. De bedingen spraken weliswaar over werkgever en werknemers in plaats van ex-werkgever en ex-werknemers, maar dit houdt echter niet in dat eenzijdige wijzigingen ten opzichte van ex-werknemers niet zijn toegestaan, aldus de Hoge Raad. Het einde van de uitgewerkte rechtsverhouding in geval van pensioen Met het ECN/Omen-arrest is een einde gekomen aan de jarenlange discussie over het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding. Althans ten aanzien van pensioenaanspraken. Vervolgens rijst de vraag of dit arrest ook van waarde is voor andere arbeidsvoorwaarden of regelingen die net als pensioen het einde van de arbeidsovereenkomst overleven. Dit is een vraag naar de reikwijdte van het arrest. Om de reikwijdte te kunnen vaststellen, is het echter van belang om eerst nog nader stil te staan bij de motivering van de Hoge Raad. Het verwerpen van het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding doet de Hoge Raad namelijk via de route van het pensioenrecht. Zoals verderop in deze bijdrage zal blijken, heeft dit implicaties voor de reikwijdte van het ECN/Omen-arrest buiten pensioen. De Hoge Raad oordeelt dat na het einde van de arbeidsovereenkomst (i) nog een rechtsverhouding blijft bestaan tussen werkgever en ex-werknemer en (ii) dat deze verhouding wordt voortgezet in de pensioenovereenkomst. Vanuit pensioenrechtelijk perspectief is dit een logische benadering. Het einde van de arbeidsovereenkomst betekent immers niet dat de rechten en verplichtingen op het gebied van pensioen tevens eindigen. Er is nog een rechtsverhouding en die blijft bestaan tot het moment waarop de laatste pensioenuitbetaling is gedaan. Dat is in het geval van ouderdomspensioen tot het moment waarop de gepensioneerde overlijdt. Het is logisch dat de pensioenrechtelijke wet- en regelgeving eveneens tot dit moment van toepassing blijft. Zoals hiervoor al werd opgemerkt, zwijgt de Hoge Raad echter over de toepasselijkheid van art. 7:613 BW. Sterker nog, de Hoge Raad laat zich überhaupt niet uit over wat het einde van de arbeidsovereenkomst betekent voor pensioen als arbeidsvoorwaarde. Vanuit arbeidsrechtelijk perspectief is dit jammer. De pensioenovereenkomst mag dan wel haar eigen wettelijke kader hebben, maar pensioen begint als een arbeidsvoorwaarde. Het zijn de afspraken tussen werkgever en werknemer over pensioen en de pensioenovereenkomst maakt als arbeidsvoorwaarde deel uit van de arbeidsovereenkomst. Het was nuttig geweest als de Hoge Raad had geëxpliciteerd of pensioen al dan niet als arbeidsvoorwaarde was blijven bestaan na het einde met de arbeidsovereenkomst. Stel dat de Hoge Raad dit wel had gedaan, dan had de Hoge Raad waarschijnlijk eveneens een oordeel gegeven over de toepasselijkheid van de arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving. De Hoge Raad heeft zich er echter niet over uitgelaten. We blijven daarom achter met de vraag of de Hoge Raad het arbeidsrecht niet van toepassing acht op wijzigingen van pensioenovereenkomsten van ex-werknemers of dat de Hoge Raad hier simpelweg niet over heeft geoordeeld. Kampijon heeft in dit kader overigens gesteld dat pensioen het karakter van arbeidsvoorwaarde verliest op het moment dat de arbeidsovereenkomst tot een einde komt. 6 Dit betekent volgens haar dat de wettelijke bepalingen die zien op arbeidsvoorwaarden op pensioen van toepassing zijn zolang de arbeidsovereenkomst duurt. Zodra de arbeidsovereenkomst eindigt, verliest pensioen het karakter van de arbeidsvoorwaarde. Daarmee zijn ook de wettelijke regelingen die zien op de arbeidsvoorwaarden niet langer van toepassing. Ik moet zeggen dat het er wel op lijkt dat de Hoge Raad een dergelijke redenering volgt. Het zou in ieder geval verklaren waarom de Hoge Raad niet art. 7:613 BW van toepassing verklaarde op de eenzijdige wijzigingen van ECN. Die wettelijke bepaling had volgens de redenering van Kampijon immers zijn toepassing verloren zodra de arbeidsovereenkomsten van de ex-werknemers waren geëindigd. 7 ECN/Omen en de reikwijdte ervan buiten pensioen Zoals in de inleiding al werd opgemerkt, speelt de discussie over de uitgewerkte rechtsverhouding niet alleen op het gebied van pensioenaanspraken. Zo werd en wordt 6 S.A. Kampijon, Het argument van de uitgewerkte rechtsverhouding uitgewerkt?, P&P 2013/1. 7 Anders: Ktr. Rotterdam 20 mei 2009, «JAR» 2010/ SDU UITGEVERS / NUMMER 4, MEI 2014 TIJDSCHRIFT ARBEIDSRECHTPRAKTIJK

4 DE REIKWIJDTE VAN HET ECN/OMEN-ARREST BUITEN PENSIOEN de discussie ook gevoerd op andere gebieden waarvan de werkgeversbijdrage in de ziektekosten waarschijnlijk de bekendste is. Tot 1 januari 2006 was het bij veel bedrijven gebruikelijk dat de werkgever een bijdrage in de ziektekosten van zowel de werknemers als de ex-werknemers (in dit geval meestal gepensioneerden) betaalde. Per 1 januari 2006 trad de Zorgverzekeringswet in werking. Als gevolg hiervan wensten werkgevers eenzijdig de werkgeversbijdrage in de ziektekosten te wijzigen. Dit leidde tot een groot aantal procedures waarin gepensioneerden met wisselend succes een beroep deden op de uitgewerkte rechtsverhouding. 8 Naast de ziektekostenbijdrage zijn er nog andere voorbeelden te bedenken van arbeidsvoorwaarden of regelingen waarop werknemers na het einde van de arbeidsovereenkomst een beroep kunnen blijven doen. Zo kunnen werknemers die aansluitend op het einde van hun dienstverband met pensioen gaan soms gebruik blijven maken van kortingsregelingen op de eigen producten van de werkgever. Denk bijvoorbeeld aan ex-werknemers van een bank of verzekeraar die met korting gebruik kunnen blijven maken van de financiële producten die de bank of verzekeraar aanbiedt. Deze voorbeelden hebben met pensioen gemeenschappelijk dat het in eerste instantie afspraken zijn die werkgever en werknemer maken in het kader van de arbeidsovereenkomst. Ze maken veelal deel uit van de arbeidsovereenkomst, maar ze hebben als uitdrukkelijke bedoeling om het einde van de arbeidsovereenkomst te overleven. Hierna duid ik deze voorwaarden of regelingen aan als voortgezette arbeidsvoorwaarden. Net als bij pensioen bestaat de vraag of de werkgever bevoegd is eenzijdig wijzigingen door te voeren in de voortgezette arbeidsvoorwaarden na het einde van de arbeidsovereenkomst. De rechtszekerheid en de rechtspraktijk zullen erbij gebaat zijn als ten aanzien van de voortgezette arbeidsvoorwaarden evenmin nog discussie mogelijk is over de wijzigings(on)mogelijkheden ervan. De vraag is of met het ECN/Omen-arrest die discussie ook kan worden afgesloten. Ik denk van wel, maar plaats daarbij wel twee kanttekeningen. Ten eerste is het ECN/Omen-arrest beperkt tot pensioenaanspraken. De principiële beslissing van de Hoge Raad luidt: Indien sprake is van pensioenaanspraken, brengt het einde van de arbeidsovereenkomst nog niet mee dat de rechtsverhouding tussen de betrokken partijen als uitgewerkt moet worden aangemerkt. 9 Degenen die een strikte lezing hanteren van het arrest zullen waarschijnlijk betogen dat het arrest niets zegt over de rechtsverhouding tussen werkgever en ex-werknemer ten aanzien van andere gevallen dan pensioen. Het richt zich specifiek op pensioenaanspraken en kan dus niet gebruikt worden in andere situaties dan pensioen. 8 Zie bijvoorbeeld Hof Amsterdam 28 december 2010, «JAR» 2011/37 of Hof Amsterdam 20 oktober 2009, «JAR» 2009/ R.o De rechtszekerheid en de rechtspraktijk zullen erbij gebaat zijn als ten aanzien van de voortgezette arbeidsvoorwaarden evenmin nog discussie mogelijk is over de wijzigings(on)mogelijkheden ervan Ik ben geen voorstander van die strikte lezing. Steun voor een minder strikte lezing is te vinden in het arrest in de Delta Lloyd-zaak. 10 In deze zaak verzetten ex-werknemers zich eveneens tegen de wijziging van de indexatie. Zij beriepen zich op de uitgewerkte rechtsverhouding. Met het einde van de arbeidsovereenkomst was volgens hen ook de pensioenovereenkomst geëindigd. Het Hof Amsterdam verwierp dit betoog en stelde dat: het berust op het onjuiste uitgangspunt dat bij het einde van de arbeidsovereenkomst iedere contractuele relatie die de werknemer is aangegaan ten tijde en als gevolg van zijn dienstverband in het bijzonder ook die welke hij aan een pensioenovereenkomst althans aan het verkrijgen van pensioenaanspraken is gaan ontlenen tot een einde komt. 11 De Hoge Raad heeft het oordeel van het hof in cassatie in stand gelaten. Uit een recent arrest van het Hof Arnhem-Leeuwarden blijkt dat dit hof ook een ruimere lezing van het ECN/ Omen-arrest hanteert. 12 In deze zaak diende het hof te oordelen over de eenzijdige wijziging van Aegon van de bijdrage in de ziektekosten van (vroeg)gepensioneerden. Onder verwijzing naar het ECN/Omen-arrest overwoog het hof zonder verdere motivering dat het einde van de arbeidsovereenkomst niet meebrengt dat deze is uitgewerkt. Het hof toetste vervolgens de eenzijdige wijziging aan de Stoof/Mammoet-criteria 13. Ik kom daar later nog even op terug. Al met al ben ik van mening dat het ECN/Omen-arrest, gelezen in samenhang met het Delta Lloyd-arrest, bevestigt dat ook ten aanzien van andere voortgezette arbeidsvoorwaarden dan pensioen het einde van de arbeidsovereenkomst niet meebrengt dat ze per definitie niet te wijzigen zijn. Daarmee komt de discussie over het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding ten aanzien van de voortgezette arbeidsvoorwaarden eveneens tot een eind. Dit zegt echter nog niets over het toetsingskader dat gebruikt moet worden in geval van eenzijdige wijzigingen van die voorwaarden. En daarmee kom ik bij mijn tweede kanttekening bij het toepassen van het ECN/Omen-arrest buiten pensioen. De Hoge Raad zegt namelijk niets over de toepasselijkheid van de arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving na het einde van de arbeidsovereenkomst. 10 HR 8 november 2013, «JAR» 2013/300 m.nt. Heemskerk. 11 R.o Hof Arnhem-Leeuwarden 18 februari 2014, PJ 2014/52 m.nt. A.G. van Marwijk Kooy. 13 HR 11 juli 2008, «JAR» 2008/204. TIJDSCHRIFT ARBEIDSRECHTPRAKTIJK NUMMER 4, MEI 2014 / SDU UITGEVERS 217

5 Sterker nog, zoals hiervoor al is besproken, lijkt het er zelfs op dat de Hoge Raad geen postcontractuele werking toekent aan het arbeidsrecht. Voor pensioen is dat op zich niet zo n probleem, omdat het naast het arbeidsovereenkomstenrecht een eigen wettelijk kader heeft. En het huidige wettelijke kader de PW kent een toetsingskader voor eenzijdige wijzigingen. Voor de voortgezette arbeidsvoorwaarden ligt dit echter anders. Met het wegvallen van het arbeidsrechtelijke juridische kader blijft er namelijk niet veel meer over dan het algemene vermogens- en verbintenissenrecht. En dit heeft vergaande gevolgen voor de wijzigingsmogelijkheden. Dit licht ik als volgt toe. Stel dat werkgever met een groep werknemers afspreekt dat de werknemers ook tijdens hun pensioen gebruik kunnen blijven maken van een bepaalde kortingsregeling. De werkgever en werknemers spreken verder af dat de werkgever eenzijdig deze regeling mag wijzigen. Stel nu dat deze regeling tijdens de looptijd van de arbeidsovereenkomst kwalificeert als een arbeidsvoorwaarde. Dan is daarop de arbeidsrechtelijke wet- en regelgeving van toepassing. Dit betekent dat de werkgever een zwaarwichtig belang ex art. 7:613 BW zal moeten hebben indien hij de kortingsregeling collectief eenzijdig wil wijzigen. Maar, zo lijkt het ECN/ Omen-arrest te impliceren, de toetsingsmaatstaf verschiet van kleur als die groep werknemers met pensioen gaat. De werkgever zal dan immers in beginsel eenzijdig de regeling mogen wijzigen, tenzij het uitoefenen van de wijzigingsbevoegdheid misbruik van bevoegdheid oplevert (art. 3:13 BW) of wanneer het uitoefenen van die bevoegdheid naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zal zijn (art. 6:248 lid 2 BW). Over het algemeen zal er niet snel sprake zijn van misbruik van bevoegdheid of strijd met de redelijkheid en billijkheid. De ex-werknemers zullen dus in beginsel de wijziging moeten dulden. Indien de werkgever niet met de werknemers was overeengekomen dat hij de regeling eenzijdig mocht wijzigen, dan geldt, zo lijkt het ECN/Omen-arrest te impliceren, dat de werkgever de afspraken met de ex-werknemers niet mag wijzigen tenzij ongewijzigde instandhouding van de regeling naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn (art. 6:248 lid 2 BW). Over bovenstaande toepassing van het ECN/Omen-arrest valt het nodige op te merken. Zo past het Hof Arnhem- Leeuwarden het arrest niet op de hiervoor vermelde wijze toe. In de eerdergenoemde Aegon-zaak toetst het hof namelijk, bij gebrek aan een collectief wijzigingsbeding, de eenzijdige wijziging aan de hand van de Stoof/Mammoet-criteria. Deze criteria zijn gestoeld op de uit art. 7:611 BW voortvloeiende verplichtingen voor werkgever en werknemer om zich jegens elkaar als goed werkgever dan wel goed werknemer op te stellen. Het hof kent daarmee wel een postcontractuele werking toe aan het arbeidsrecht. 14 Daarnaast is het de vraag of het ECN/ Omen-arrest wel de hiervoor beschreven strikte toepassing voorschrijft. Zoals eerder al besproken, zegt de Hoge Raad niets over de toepasselijkheid van het arbeidsrecht. Dit hoeft echter niet per se te betekenen dat de Hoge Raad het arbeidsrecht niet van toepassing acht. Het kan ook simpelweg betekenen dat de Hoge Raad er niet over heeft geoordeeld en niets meer dan dat. Ik vind deze uitleg echter moeilijk te aanvaarden. De manier waarop de Hoge Raad zijn oordeel heeft gemotiveerd (zie hiervoor) laat eigenlijk geen andere conclusie toe dan dat, in geval van pensioenaanspraken, de Hoge Raad geen postcontractuele werking toekent aan het arbeidsrecht. Daar komt nog eens bij dat A-G Timmerman in zijn conclusie de toepasselijkheid van art. 7:613 BW expliciet afwijst. 15 Een mogelijke uitweg tegen de hiervoor geformuleerde strikte toepassing is dan nog dat het anders zou zijn indien het niet gaat om pensioenaanspraken. Er is dus nog ruimte voor discussie over de toepasselijke wijzigingscriteria in geval van voortgezette arbeidsvoorwaarden. Totdat de Hoge Raad anders of explicieter heeft geoordeeld, zullen we het echter met het ECN/Omen-arrest moeten doen. En dit arrest dwingt ons eigenlijk tot de conclusie dat er geen ruimte is voor toepasselijkheid van het arbeidsrechtelijke wijzigingskader in geval van voortgezette arbeidsvoorwaarden. Tot slot Met de principiële beslissing van de Hoge Raad inzake ECN/Omen komt eindelijk een einde aan de discussie over het leerstuk van de uitgewerkte rechtsverhouding. In ieder geval op het gebied van pensioen, maar wat mij betreft ook ten aanzien van andere arbeidsvoorwaarden of regelingen die het einde van de arbeidsovereenkomst overleven. Wel is nog steeds ruimte voor discussie over de toepasselijke wijzigingscriteria. Het zou goed zijn als de Hoge Raad zich hier in een later arrest expliciet over uitlaat. Het ECN/ Omen-arrest wordt dus hopelijk vervolgd. Over de auteur Mr. J.S. Engelsman is advocaat bij Stibbe. 14 Een andere vraag die buiten het bestek van dit artikel gaat is of het hof in dit geval überhaupt wel de juiste toetsingsmaatstaf heeft gehanteerd. Zie ook A.G. van Marwijk Kooy in zijn annotatie van dit arrest in de PJ. Hij merkt denk ik terecht op dat volgens de Hoge Raad de Stoof/ Mammoet-criteria vooral bedoeld zijn voor individuele gevallen. Daarvan was in de Aegon-zaak geen sprake. 15 Zie conclusie onder SDU UITGEVERS / NUMMER 4, MEI 2014 TIJDSCHRIFT ARBEIDSRECHTPRAKTIJK

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM

Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Verplichte deelneming directeur in pensioenfonds PGGM Mr. Z. Kasim 1 HR 13 juli 2007, nr. C05/331, LJN BA231 Verplichte deelneming pensioenfonds, criteria arbeidsovereenkomst BW artikel 7: 610, artikel

Nadere informatie

Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014

Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014 Vereniging voor Pensioenrecht 22 januari 2014 mr. Tim Zuiderman Onno F. Blom Advocaten Jurisprudentie 2013 1. Wijziging pensioenregeling HR 8 november 2013, JAR 2013/300 en Gerechtshof Amsterdam 12 juni

Nadere informatie

1. Een inleiding 2. Een omschrijving van de feiten en omstandigheden van de zaak 3. De grondslag van de vordering 4. De omschrijving van de vordering

1. Een inleiding 2. Een omschrijving van de feiten en omstandigheden van de zaak 3. De grondslag van de vordering 4. De omschrijving van de vordering Samenvatting van de dagvaarding uitgebracht door Gepensioneerdenvereniging de Graadmeter e.a. tegen SPIN en IBM inzake het geschil over de korting op de pensioenprijsindexatie. De dagvaarding is vrijdag

Nadere informatie

Het speelveld van de medezeggenschap bij wijziging pensioenregeling. Bijeenkomst VVA, 30 mei 2013 Nicolette Opdam

Het speelveld van de medezeggenschap bij wijziging pensioenregeling. Bijeenkomst VVA, 30 mei 2013 Nicolette Opdam Het speelveld van de medezeggenschap bij wijziging pensioenregeling Bijeenkomst VVA, 30 mei 2013 Nicolette Opdam Inhoud presentatie Pensioen de basisdocumenten De pensioenovereenkomst De uitvoeringsovereenkomst

Nadere informatie

De heer J.M. Coppoolse - Vereniging exleaseplan Diederik Kok - Pensioenjurist Datum 10 januari 2011

De heer J.M. Coppoolse - Vereniging exleaseplan Diederik Kok - Pensioenjurist Datum 10 januari 2011 Memorandum Aan De heer J.M. Coppoolse - Vereniging exleaseplan Van Diederik Kok - Pensioenjurist Datum 10 januari 2011 Betreft Vereniging exleaseplan / Advies Onder verwijzing naar ons gesprek d.d. 6 december

Nadere informatie

Vereniging voor Pensioenrecht 21 januari 2015

Vereniging voor Pensioenrecht 21 januari 2015 Vereniging voor Pensioenrecht 21 januari 2015 Rechtspraak 2014 inzake: Wijzigen pensioenovereenkomst van de gewezen deelnemer Externe uitvoering pensioenrechten ex-partner DGA Lites finiri oportet in het

Nadere informatie

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging?

Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? Over ontslagvergoeding: ontbinding of opzegging? september 2009 mr J. Brouwer De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch

Nadere informatie

Doorn en Keizer. Actualiteiten pensioen. Jeroen Los. 19 mei 2015

Doorn en Keizer. Actualiteiten pensioen. Jeroen Los. 19 mei 2015 Doorn en Keizer Actualiteiten pensioen 19 mei 2015 Jeroen Los 1 Programma pensioenactualiteiten OR en pensioen Pensioenontslag vóór en na WWZ Waar is pensioen ondergebracht? >90% werknemers heeft een pensioenovereenkomst

Nadere informatie

Knowledge Portal. ArbeidsRecht 2013/56. Aflevering ArbeidsRecht 2013, afl. 11 Publicatiedatum 30-10-2013

Knowledge Portal. ArbeidsRecht 2013/56. Aflevering ArbeidsRecht 2013, afl. 11 Publicatiedatum 30-10-2013 Page 1 of 5 Knowledge Portal ArbeidsRecht 2013/56 Aflevering ArbeidsRecht 2013, afl. 11 Publicatiedatum 30-10-2013 Titel De ontbindende voorwaarde een nieuw perspectief? Samenvatting Na een lange periode

Nadere informatie

Wijzigingsvraagstukken in de pensioendriehoek. Samenvatting

Wijzigingsvraagstukken in de pensioendriehoek. Samenvatting Tijdschrift voor Pensioenvraagstukken, Wijzigingsvraagstukken in de pensioendriehoek Klik hier om het document te openen in een browser venster Vindplaats: TPV 2012/42 Bijgewerkt tot: 01-12-2012 Auteur:

Nadere informatie

Pensioenwet ingehaald door praktijk. Knelpunten wijziging arbeidsvoorwaarde pensioen bij ondernemingspensioenfondsen

Pensioenwet ingehaald door praktijk. Knelpunten wijziging arbeidsvoorwaarde pensioen bij ondernemingspensioenfondsen 728 Wetenschap Pensioenwet ingehaald door praktijk Knelpunten wijziging arbeidsvoorwaarde pensioen bij ondernemingspensioenfondsen Frédérique Hoppers en Henk Hoving 1 Wijziging van pensioen is actueel.

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau?

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Vanaf 1 april 2012 is er sprake van een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de Cao voor Uitzendkrachten. Dit kan grote

Nadere informatie

PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT. Wim Thijssen. Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht

PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT. Wim Thijssen. Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht PENSIOEN IN HET ARBEIDSRECHT Wim Thijssen Pensioenadvocaten.nl en VU Expertisecentrum Pensioenrecht Pijplijnproblematiek Arbeidsongeschiktheid Rechtbank Amsterdam 2 september 2016, ECLI:NL:RBAMS:2016:9387

Nadere informatie

Vereniging voor Pensioenrecht 27 januari 2015 Rechtspraak 2015: - Verjaring - Pensioenontslag WWZ - Onjuiste communicatie - Partner en het pensioen

Vereniging voor Pensioenrecht 27 januari 2015 Rechtspraak 2015: - Verjaring - Pensioenontslag WWZ - Onjuiste communicatie - Partner en het pensioen Vereniging voor Pensioenrecht 27 januari 2015 Rechtspraak 2015: - Verjaring - Pensioenontslag WWZ - Onjuiste communicatie - Partner en het pensioen Mr. Jeroen Los Verjaring Art. 3:307 BW.. tot nakoming

Nadere informatie

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST

ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST ADDENDUM BIJ DE PENSIOENOVEREENKOMST In aanvulling op de eerder tussen de werkgever en diens werknemers gesloten pensioenovereenkomst maken met ingang van 1 januari 2008 de hierna vermelde bepalingen deel

Nadere informatie

Jubilee Europe B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene.

Jubilee Europe B.V., gevestigd te Amsterdam, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2012-340 d.d. 12 december 2012 (mr. A.W.H. Vink, voorzitter en mr.drs. D.J. Olthoff, secretaris) Samenvatting Consument heeft met ingang van

Nadere informatie

mr. J.P.M. (Joop) van Zijl

mr. J.P.M. (Joop) van Zijl mr. J.P.M. (Joop) van Zijl Leidt de herziening van het ontslagrecht tot meer pensioenschadeclaims? mr. J.P.M. (Joop) van Zijl advocaat Kantoor Mr. van Zijl B.V. Korvelseweg 142, 5025 JL Tilburg Postbus

Nadere informatie

Dr. Lorenz van der Meij

Dr. Lorenz van der Meij Vereniging voor Pensioenrecht Woensdag 25 januari 2012 Highlights Pensioenjurisprudentie 2011 Dr. Lorenz van der Meij Inhoud Wijziging pensioenovereenkomst 3:35 BW (gerechtvaardigd vertrouwen) Wet BPF

Nadere informatie

Toezicht op pensioenadvies

Toezicht op pensioenadvies Toezicht op pensioenadvies S.H. (SIJBREN) KUIPER EN J.A. (ARNO) VOERMAN IN JANUARI 2012 VERSCHENEN IN JURISPRUDENTIE ONDERNEMING & RECHT ALS NOOT BIJ JOR 2012/17 RECHTBANK ROTTERDAM, 17 NOVEMBER 2011,

Nadere informatie

Knowledge Portal. ArbeidsRecht 2014/13. Aflevering ArbeidsRecht 2014, afl. 2 Publicatiedatum 10-01-2014 Auteur Mevr. mr. J.F.

Knowledge Portal. ArbeidsRecht 2014/13. Aflevering ArbeidsRecht 2014, afl. 2 Publicatiedatum 10-01-2014 Auteur Mevr. mr. J.F. Page 1 of 5 Knowledge Portal ArbeidsRecht 2014/13 Aflevering ArbeidsRecht 2014, afl. 2 Publicatiedatum 10-01-2014 Auteur Mevr. mr. J.F. Noordzij [1] Titel Is de economische crisis een grond voor eenzijdige

Nadere informatie

Jurisprudentie 2011: indexatieperikelen. Vereniging voor Pensioenrecht Studiebijeenkomst 25 januari 2012 Onno F. Blom

Jurisprudentie 2011: indexatieperikelen. Vereniging voor Pensioenrecht Studiebijeenkomst 25 januari 2012 Onno F. Blom Jurisprudentie 2011: indexatieperikelen Vereniging voor Pensioenrecht Studiebijeenkomst 25 januari 2012 Onno F. Blom Overzicht Koersvast Reaal Shell Unisys ING IBM ECN Elementis Aveco De Bondt 2 I. Koersvast:

Nadere informatie

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken.

RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN. Uit de stukken is, voor zover voor de beoordeling van de klacht van belang, het navolgende gebleken. RAAD VAN TOEZICHT VERZEKERINGEN U I T S P R A A K Nr. i n d e k l a c h t nr. 2005.0156 (004.05) ingediend door: hierna te noemen 'klager', tegen: hierna te noemen 'verzekeraar'. De Raad van Toezicht Verzekeringen

Nadere informatie

Nieuwsbrief oktober 2014: Overgang naar de werkkostenregeling

Nieuwsbrief oktober 2014: Overgang naar de werkkostenregeling Nieuwsbrief oktober 2014: Overgang naar de werkkostenregeling Werkgevers kunnen nu nog kiezen of ze gebruik willen maken van de werkkostenregeling. Vanaf 1 januari 2015 zijn alle werkgevers echter verplicht

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 21 d.d. 2 april 2009 (mr. M.M. Mendel, voorzitter, mr. E.M. Dil - Stork en mr. B. Sluijters) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

Ontslag na doorstart faillissement

Ontslag na doorstart faillissement Ontslag na doorstart faillissement december 2006 mr De auteur heeft grote zorgvuldigheid betracht in het weergeven van delen uit het geldende recht. Evenwel noch de auteur noch kan aansprakelijk worden

Nadere informatie

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam &

meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over De Proeftijd De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500 AV UTRECHT t: (030)

Nadere informatie

Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht.

Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht. Nieuwsbrief van het Expertisecentrum Pensioenrecht van de Vrije Universiteit Amsterdam ter ondersteuning van de Leergang Pensioenrecht. Editie 2013/9 Kamervragen Instemmingsrecht Ondernemingsraad bij PPI

Nadere informatie

UITVOERINGSOVEREENKOMST MET REXEL NEDERLAND B.V.

UITVOERINGSOVEREENKOMST MET REXEL NEDERLAND B.V. UITVOERINGSOVEREENKOMST MET REXEL NEDERLAND B.V. STICHTING PENSIOENFONDS SAGITTARIUS 1 De ondergetekenden: Stichting Pensioenfonds Sagittarius, gevestigd te Bussum aan de Brediusweg 57A, hierna te noemen

Nadere informatie

Fact sheet avv-loze periode ABU-cao

Fact sheet avv-loze periode ABU-cao Fact sheet avv-loze periode ABU-cao INLEIDING De CAO voor Uitzendkrachten (hierna nader te noemen de ABU-CAO ) is op dit moment niet algemeen verbindend verklaard. Dit wordt ook wel de avv-loze periode

Nadere informatie

Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan. Informatiebrochure, gevolgen arrest Gerechtshof voor uw pensioen

Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan. Informatiebrochure, gevolgen arrest Gerechtshof voor uw pensioen Stichting Pensioenfonds Buizerdlaan Informatiebrochure, gevolgen arrest Gerechtshof voor uw pensioen 1 Inhoudsopgave Begrippenlijst... 3 1. Inleiding... 4 2. Historie pensioenregeling bij Zwolsche Algemeene

Nadere informatie

Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401

Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401 Bekijk hier de uitspraak van de Commissie van Beroep GCHB 2010-401 Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 89 d.d. 3 mei 2010 (mr. drs. M.L. Hendrikse, voorzitter, mr. B.F. Keulen

Nadere informatie

Pensioenen. Datum: januari/februari 2013

Pensioenen. Datum: januari/februari 2013 Pensioenen Datum: januari/februari 2013 2 Wat staat ons te wachten in 2013? 1. Verhoging AOW-leeftijd en pensioenrichtleeftijd 2. Korten/afstempelen van pensioen 3. Update pensioenakkoord 4. Regeerakkoord

Nadere informatie

OR en PENSIOEN. Edwin Schop 16 november 2016, Vereniging voor Pensioenrecht

OR en PENSIOEN. Edwin Schop 16 november 2016, Vereniging voor Pensioenrecht OR en PENSIOEN Edwin Schop 16 november 2016, Vereniging voor Pensioenrecht Wij hebben instemmingsrecht over de uitvoeringsovereenkomst Denk het niet. Ondernemer OR Wij hebben adviesrecht over de uitvoeringsovereenkomst

Nadere informatie

Achmea Schadeverzekering N.V., gevestigd te Apeldoorn, hierna te noemen Aangeslotene.

Achmea Schadeverzekering N.V., gevestigd te Apeldoorn, hierna te noemen Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2014-404 d.d. 10 november 2014 (prof. mr. E.H. Hondius, voorzitter, prof. mr. M.L. Hendrikse en drs. L.B. Lauwaars, leden en mr. I.M.L. Venker,

Nadere informatie

Wet Werk en Zekerheid Checklist Deel I: enkele belangrijke wijzigingen per 1 januari 2015 in hoofdlijnen (8 december 2014)

Wet Werk en Zekerheid Checklist Deel I: enkele belangrijke wijzigingen per 1 januari 2015 in hoofdlijnen (8 december 2014) Wet Werk en Zekerheid Checklist Deel I: enkele belangrijke wijzigingen per 1 januari 2015 in hoofdlijnen (8 december 2014) Van Dort Advocatuur 1 1. Proeftijd(beding) artikel 7:652 BW (1) huidige regelgeving

Nadere informatie

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet)

Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Voorstel van wet houdende invoering van de Pensioenwet (Invoerings- en aanpassingswet Pensioenwet) Allen die deze zullen zien of horen lezen, saluut! doen te weten: Alzo Wij in overweging genomen hebben,

Nadere informatie

DNB en AFM zijn op grond van de Europese pensioenrichtlijn (2003/31/EG) verplicht om te dit overzicht te publiceren.

DNB en AFM zijn op grond van de Europese pensioenrichtlijn (2003/31/EG) verplicht om te dit overzicht te publiceren. Overzicht van het toepasselijke sociaal en arbeidsrecht, de informatievoorschriften en beleggingsrestricties die van toepassing zijn op Nederlandse pensioenregelingen die worden uitgevoerd door een pensioeninstelling

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau?

Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Wat betekent de AVV loze periode voor het uitzendbureau? Een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de Cao voor Uitzendkrachten kan grote gevolgen hebben voor uitzendbureaus die niet

Nadere informatie

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid.

De Commissie heeft vastgesteld dat tussenkomst van de Ombudsman Financiële Dienstverlening niet tot oplossing van het geschil heeft geleid. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 41 d.d. 22 februari 2011 (mr. B.F. Keulen, voorzitter, mw. mr. E.M. Dil-Stork en prof. mr. M.L. Hendrikse) Samenvatting Natura-uitvaartverzekering.

Nadere informatie

Eerste Kamer der Staten-Generaal

Eerste Kamer der Staten-Generaal Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Vergaderjaar 2001 2002 Nr. 163b 27 469 Uitvoering van de Richtlijn 98/50/EG van de Raad van de Europese Unie van 29 juni 1998 tot wijziging van de Richtlijn 77/187/EEG

Nadere informatie

een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen?

een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen? Mag een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen terugvorderen? Essay SPO Leergang Collectieve Pensioenen Datum: 13 januari 2015 Aantal woorden: 1699 Mag een pensioenuitvoerder te veel betaald pensioen

Nadere informatie

AOW, (door)werken en pensioen

AOW, (door)werken en pensioen AOW, (door)werken en pensioen Inleiding De AOW'er staat in de schijnwerpers. Aan de wijzen waarop de arbeidsovereenkomst met de (bijna) AOW-gerechtigde werknemer kan worden beëindigd c.q. kan eindigen

Nadere informatie

Beëindiging van de arbeidsovereenkomst

Beëindiging van de arbeidsovereenkomst Beëindiging van de arbeidsovereenkomst Het huidige arbeidsrecht Het arbeidsrecht kent een gesloten stelsel van ontslagrecht. Dit betekent dat een arbeidsovereenkomst alleen op de in de wet geregelde manieren

Nadere informatie

de Wet werk en zekerheid Praktische informatie over de nieuwe wet Werk en Zekerheid Deel 1

de Wet werk en zekerheid Praktische informatie over de nieuwe wet Werk en Zekerheid Deel 1 de Wet werk en zekerheid Praktische informatie over de nieuwe wet Werk en Zekerheid Deel 1 Inhoudsopgave Inleiding 3 Hoofdstuk 1 - Proeftijd 4 Hoofdstuk 2 - Concurrentiebeding 6 Hoofdstuk 3 - Aanzegtermijn

Nadere informatie

Pensioenrecht. Kroniek

Pensioenrecht. Kroniek 3 Kroniek Pensioenrecht De afgelopen periode gaf meer dan voldoende stof voor deze Kroniek Pensioenrecht 2013-2014. Centraal in de media stond vooral de discussie tussen jong en oud : dienen de pensioenen

Nadere informatie

SRLEV N.V, gevestigd te Amstelveen, hierna te noemen: Aangeslotene.

SRLEV N.V, gevestigd te Amstelveen, hierna te noemen: Aangeslotene. Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2013-300 d.d. 29 oktober 2013 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. B.F. Keulen en prof.mr. M.L. Hendrikse leden en mr. E.E. Ribbers, secretaris)

Nadere informatie

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen.

afspraken die in het Najaarsoverleg 2008 zijn gemaakt. Volstaan wordt dan ook met hiernaar te verwijzen. Reactie op de brief van de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) inzake het wetsvoorstel tot wijziging van Boek 7, titel 10, van het Burgerlijk Wetboek in verband met het limiteren van de hoogte van de

Nadere informatie

ONTSLAG EN PENSIOEN. Vereniging voor Arbeidsrecht 30 mei 2013 Prof. dr. E. Lutjens

ONTSLAG EN PENSIOEN. Vereniging voor Arbeidsrecht 30 mei 2013 Prof. dr. E. Lutjens ONTSLAG EN PENSIOEN Vereniging voor Arbeidsrecht 30 mei 2013 Prof. dr. E. Lutjens PENSIOEN EN ARBEIDSOVEREENKOMST Zonder arbeidsovereenkomst geen pensioenovereenkomst - Uitsluiting: directeur-grootaandeelhouder

Nadere informatie

Concurrentiebeding - werknemers

Concurrentiebeding - werknemers Concurrentiebeding - werknemers Wat is een concurrentiebeding? Een werkgever kan er groot belang bij hebben dat bepaalde werknemers niet bij een (directe) concurrent of als zelfstandige gaan werken. Dit

Nadere informatie

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling

Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling Stichting Bedrijfstakpensioenfonds Voor de Drankindustrie Uitvoeringsovereenkomst Aanvullende pensioenregeling Uitvoeringsovereenkomst excedent middelloonregeling per 1 januari 2015 1 Inhoudsopgave Hoofdstuk

Nadere informatie

Behoort bij punt 7 van de agenda van de 250 ste vergadering van het bestuur d.d. 28 november 2013 NOTA VOOR HET BESTUUR

Behoort bij punt 7 van de agenda van de 250 ste vergadering van het bestuur d.d. 28 november 2013 NOTA VOOR HET BESTUUR Behoort bij punt 7 van de agenda van de 250 ste vergadering van het bestuur d.d. 28 november 2013 NOTA VOOR HET BESTUUR Betreft: Arbeidsrechtelijke consequenties Wet Overgang van Onderneming Bij het overdragen

Nadere informatie

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes

Opzegging duurovereenkomst. Mr. dr. H. Wammes Opzegging duurovereenkomst Mr. dr. H. Wammes * HR 1 juli 2014, NJ 2015,2 (noot T.T.T.) Eneco beëindigt sponsorovereenkomst met organisator en gaat de Benelux Tour zelf organiseren. * HR 10 oktober 2014,

Nadere informatie

CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement. Twee soorten cao s

CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement. Twee soorten cao s CAO & Arbeidsvoorwaardenreglement Een collectieve arbeidsovereenkomst (cao) is een schriftelijke overeenkomst waarin afspraken over arbeidsvoorwaarden zijn vastgelegd, bijvoorbeeld over loon, betaling

Nadere informatie

VP 22 ---- oprecht de beste keuze

VP 22 ---- oprecht de beste keuze VP 22 ---- oprecht de beste keuze Pensioenrecht in beweging 25 jaar Vereniging voor Pensioenrech t Mr. E.K. Beckers FFP Mr. K. Bitter Mr. E.V.G. Bot MBA Mr. drs. C.R. Boekkooi Mr. R. Buijs Mr. A.W. Cramer

Nadere informatie

Jurisprudentie contractenrecht

Jurisprudentie contractenrecht Jurisprudentie contractenrecht W.L. Valk senior raadsheer Gerechtshof Arnhem-Leeuwarden senior onderzoeker Radboud Universiteit Programma Twee arresten van de Hoge Raad: HR 12 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3593

Nadere informatie

Arbeidsrecht Actueel. In deze uitgave: Bescherming van flexwerkers. Jaargang 19 (2014) november nr. 234

Arbeidsrecht Actueel. In deze uitgave: Bescherming van flexwerkers. Jaargang 19 (2014) november nr. 234 In deze uitgave: Jaargang 19 (2014) november nr. 234 Arbeidsrecht Actueel Bescherming van flexwerkers Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde tijd Proeftijd Concurrentiebeding Uitzendbeding Nulurencontracten

Nadere informatie

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek

Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen. Tronox Pigments (Holland) B.V. Rotterdam-Botlek Collectieve Arbeidsovereenkomst over pensioenen Voor de werknemers in dienst van Tronox Pigments (Holland) B.V. te Rotterdam-Botlek Looptijd 1 januari 2015 t/m 31 december 2019 Tronox Pigments (Holland)

Nadere informatie

daarmee ook de voorwo arden voor eenzijdige wijziging van de pensioenovereenkomst in het vizier.s Het eenzijdig wijzigingsbeding

daarmee ook de voorwo arden voor eenzijdige wijziging van de pensioenovereenkomst in het vizier.s Het eenzijdig wijzigingsbeding Mr. drs. P.B.vun den Bos CPLI Artikelen ECN/Omen: heroverweging van het eenzijdig w ijzigi ngs b e d i ng verei st? ArbeidsRecht 2074122 Op 6 september 2013 heeft de Hoge Raad een belangrijk anest gewezen

Nadere informatie

Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder

Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder Privaatrechtelijk kostenverhaal door de wegbeheerder De Hoge Raad schept duidelijkheid over verhaal van kosten voor opruimwerkzaamheden na een ongeval Hoge Raad van 12 december 2014, ECLI:NL:HR:2014:3594

Nadere informatie

Het Concurrentiebeding

Het Concurrentiebeding meest gestelde vragen over Het Concurrentiebeding De Gier Stam & De 10 meest gestelde vragen over Het Concurrentiebeding De Gier Stam & Colofon De Gier Stam & Advocaten Lucasbolwerk 6 Postbus 815 3500

Nadere informatie

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics

Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Reglement arbeidsongeschiktheidspensioen Stichting Voorzieningsfonds Getronics Inhoud REGLEMENT ARBEIDSONGESCHIKTHEIDSPENSIOEN STICHTING VOORZIENINGSFONDS GETRONICS Begripsomschrijvingen... 3 Artikel 1

Nadere informatie

mr. H.H. Kelderhuis advocaat bij Kelderhuis Tempel Advocaten

mr. H.H. Kelderhuis advocaat bij Kelderhuis Tempel Advocaten mr. H.H. Kelderhuis advocaat bij Kelderhuis Tempel Advocaten 34 LEERGANG ARBEIDSRECHT DE ARTIKELEN NADELIGE GEVOLGEN VAN DE WWZ VOOR OPVOLGEND WERKGEVERSCHAP BIJ DOORSTART NA FAILLISSEMENT Met de inwerkingtreding

Nadere informatie

Het pensioenontslag. ECLI:NL:RBUTR:2011:BU3431; Ktr. Delft, 23 april 2009, JAR 2009/116.

Het pensioenontslag. ECLI:NL:RBUTR:2011:BU3431; Ktr. Delft, 23 april 2009, JAR 2009/116. 1 Het pensioenontslag Inleiding Het maken van onderscheid op grond van leeftijd bij arbeid is verboden. De hierop betrekking hebbende EG-Richtlijn 1 is in Nederland geïmplementeerd door de Wet gelijke

Nadere informatie

Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Bart Duijs Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst

Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Bart Duijs Eenzijdige wijziging van de arbeidsovereenkomst Eenzijdige wijziging van de Woensdag Advocaat Bosselaar & Strengers b.duijs@bs-advocaten.nl 1 Werkgever heeft behoefte aan flexibiliteit vanwege: Veranderende marktomstandigheden; Herstructureringen; Strategische

Nadere informatie

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter en mr. Z. Bonoo, secretaris)

Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter en mr. Z. Bonoo, secretaris) Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 2017-134 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter en mr. Z. Bonoo, secretaris) Klacht ontvangen op : 13 juli 2016 Ingediend door : Consument Tegen

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Motie Omtzigt/Hamer

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE. Motie Omtzigt/Hamer De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon (070) 333 44 44 Fax (070) 333 40 33

Nadere informatie

Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden

Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden 5.1 Inleiding Wijziging Witteveenkader en de effecten op arbeidsvoorwaarden Door: Jorn de Bruin en Albert van Marwijk Kooy In het eerste hoofdstuk is reeds stilgestaan bij de wijzigingen in het zogenoemde

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen.

Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen. Dit besluit is per 1 januari 2015 vervangen door het besluit van 23 september 2014, nr. BLKB2014/1702M) Het vervallen besluit is hierna opgenomen. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der

Nadere informatie

REGLEMENT. per 1 januari 2006. Stichting VUT fonds ECI

REGLEMENT. per 1 januari 2006. Stichting VUT fonds ECI REGLEMENT per 1 januari 2006 van Stichting VUT fonds ECI houdende de regeling vrijwillig vervroegde uittreding. Bladnummer 1 van 6 DEFINITIES Artikel 1 1. In,dit reglement wordt verstaan onder: Stichting:

Nadere informatie

WERKKOSTEN REGELING H.C. PADMOS

WERKKOSTEN REGELING H.C. PADMOS WERKKOSTEN REGELING H.C. PADMOS 1 WAAROM HR? Nu nadenken over de arbeidsvoorwaarden voor komende jaren INHOUD Welke zaken moeten aangepast worden Hoe pas ik bestaande situaties aan Hoe ga ik tussentijds

Nadere informatie

Artikel 9 Herplaatsing

Artikel 9 Herplaatsing Artikel 9 Herplaatsing 1. Bij de beoordeling of binnen de onderneming van de werkgever een passende functie beschikbaar is voor een werknemer die voor ontslag in aanmerking komt, worden arbeidsplaatsen

Nadere informatie

Bewijslastverdeling rond de verplichte aansluiting

Bewijslastverdeling rond de verplichte aansluiting Bewijslastverdeling rond de verplichte aansluiting Bedrijfstakpensioenfondsen (bpf en) is er veel aan gelegen om zo veel mogelijk te voorkomen dat ze worden geconfronteerd met onbekende aanspraken en/of

Nadere informatie

4 Een instemmingsrecht van de ondernemingsraad voor wijzigen pensioenovereenkomst bij een ondernemingspensioenfonds

4 Een instemmingsrecht van de ondernemingsraad voor wijzigen pensioenovereenkomst bij een ondernemingspensioenfonds EEN INSTEMMINGSRECHT VAN DE ONDERNEMINGSRAAD VOOR WIJZIGEN PENSIOENOVEREENKOMST BIJ EEN ONDERNEMINGSPENSIOENFONDS 4 Een instemmingsrecht van de ondernemingsraad voor wijzigen pensioenovereenkomst bij een

Nadere informatie

Pensioenreglement. van AEGON Levensverzekering N.V. voor de werknemers op wie van toepassing was de pensioenregeling van:

Pensioenreglement. van AEGON Levensverzekering N.V. voor de werknemers op wie van toepassing was de pensioenregeling van: van AEGON Levensverzekering N.V. voor de werknemers op wie van toepassing was de pensioenregeling van: de stichting Beambtenfonds voor het mijnbedrijf. 45283 Inhoudsopgave Algemene Bepalingen Artikel 1.

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 141 d.d. 30 mei 2011 (prof. mr. M.L. Hendrikse, voorzitter, mr. B.F. Keulen en mr. A.W.H. Vink, leden en mr. F.E. Uijleman, secretaris) Samenvatting

Nadere informatie

BIJZONDERE BEDINGEN WET WERK EN ZEKERHEID

BIJZONDERE BEDINGEN WET WERK EN ZEKERHEID BIJZONDERE BEDINGEN DE PROEFTIJD, HET CONCURRENTIEBEDING & DE WET WERK EN ZEKERHEID Annejet Balm advocaat Lexence WET WERK EN ZEKERHEID Kern wetsvoorstel volgens de overheid: Het ontslagrecht wordt sneller,

Nadere informatie

Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht?

Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht? Wat betekent de AVV loze periode voor mij als uitzendkracht? Een onderbreking van de Algemeen Verbindend Verklaring (AVV) van de Cao voor Uitzendkrachten kan grote gevolgen hebben voor uitzendkrachten

Nadere informatie

PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950

PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950 PENSIOENREGLEMENT V OVERGANGSREGELING VOOR DEELNEMERS GEBOREN OP OF NA 1 JANUARI 1950 STICHTING BEDRIJFSTAKPENSIOENFONDS VOOR HET BEROEPSVERVOER OVER DE WEG GELDEND VANAF 1 JANUARI 2006 April 2015 OVERGANGSREGELING

Nadere informatie

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken:

De Commissie beslist met inachtneming van haar Reglement en op basis van de volgende stukken: Uitspraak Geschillencommissie Financiële Dienstverlening nr. 102 d.d. 2 november 2009 (mr. R.J. Verschoof, voorzitter, mr. E.M. Dil-Stork en drs. A.I.M. Kool) 1. Procedure De Commissie beslist met inachtneming

Nadere informatie

STICHTING PENSIOENFONDS VAN DE METALEKTRO AANVULLEND REGLEMENT. Pensioenopbouw boven de Salarisgrens (hoog) voor het personeel van

STICHTING PENSIOENFONDS VAN DE METALEKTRO AANVULLEND REGLEMENT. Pensioenopbouw boven de Salarisgrens (hoog) voor het personeel van <naam onderneming> STICHTING PENSIOENFONDS VAN DE METALEKTRO AANVULLEND REGLEMENT Pensioenopbouw boven de Salarisgrens (hoog) voor het personeel van gevestigd te Legenda Blauw = invullen

Nadere informatie

2 Medezeggenschap inzake pensioenregelingen: stand van zaken

2 Medezeggenschap inzake pensioenregelingen: stand van zaken MEDEZEGGENSCHAP INZAKE PENSIOENREGELINGEN: STAND VAN ZAKEN 2 Medezeggenschap inzake pensioenregelingen: stand van zaken Dit hoofdstuk beschrijft de aanloop naar het huidige artikel 27 WOR (paragraaf 2.1)

Nadere informatie

HR in de Zorg Flexibiliseren in tijden van Krimp 2 december 2014

HR in de Zorg Flexibiliseren in tijden van Krimp 2 december 2014 HR in de Zorg Flexibiliseren in tijden van Krimp 2 december 2014 Hanze advocaat specialist in arbeidsrecht Vestigingen in Zwolle, Deventer en Groningen Alle arbeidsrechtelijke zaken mbt: Adviseren, begeleiden

Nadere informatie

De arbeidsvoorwaarde pensioen en de verplichtingen van de werkgever

De arbeidsvoorwaarde pensioen en de verplichtingen van de werkgever De arbeidsvoorwaarde pensioen en de verplichtingen van de werkgever Inleiding Een werkgever kan diverse arbeidsvoorwaarden aanbieden aan een werknemer. Een belangrijke arbeidsvoorwaarde is pensioen. Een

Nadere informatie

TRA 2015/3. Aflevering TRA 2015, afl. 1 Publicatiedatum 04-12-2014 Auteur Mr. J.S. Engelsman & dhr. prof. mr. J.M. van Slooten [1]

TRA 2015/3. Aflevering TRA 2015, afl. 1 Publicatiedatum 04-12-2014 Auteur Mr. J.S. Engelsman & dhr. prof. mr. J.M. van Slooten [1] TRA 2015/3 Aflevering TRA 2015, afl. 1 Publicatiedatum 04-12-2014 Auteur Mr. J.S. Engelsman & dhr. prof. mr. J.M. van Slooten [1] Titel Het overgangsrecht van de Wet werk en zekerheid: technisch en belangrijk!

Nadere informatie

ECLI:NL:RBDHA:2017:7283

ECLI:NL:RBDHA:2017:7283 ECLI:NL:RBDHA:2017:7283 Instantie Rechtbank Den Haag Datum uitspraak 10-05-2017 Datum publicatie 04-07-2017 Zaaknummer 5069821 RL EXPL 16-14147 Rechtsgebieden Bijzondere kenmerken Inhoudsindicatie Civiel

Nadere informatie

AANPASSING PENSIOENLEEFTIJD IN DE ARBEIDSOVEREENKOMST

AANPASSING PENSIOENLEEFTIJD IN DE ARBEIDSOVEREENKOMST AANPASSING PENSIOENLEEFTIJD IN DE ARBEIDSOVEREENKOMST Seminar MontClair 5 juni 2013 mr. Robert Jan Dil mr. drs. Paulus van den Bos 1 De oude situatie (tot 1 april 2012): Op eerste dag van de maand waarin

Nadere informatie

Schriftelijke vragen. Inleiding door vragenstelster.

Schriftelijke vragen. Inleiding door vragenstelster. Gemeenteraad Schriftelijke vragen Jaar 2014 Datum akkoord college van b&w van 2 december 2014 Publicatiedatum 5 december 2014 Onderwerp Beantwoording schriftelijke vragen van het raadslid mevrouw M.D.

Nadere informatie

Whitepaper. Wet Werk en Zekerheid

Whitepaper. Wet Werk en Zekerheid Whitepaper Wet Werk en Zekerheid Flexwerk: wijzigingen per 1 januari 2015 In een arbeidsovereenkomst voor de duur van 6 maanden of korter is geen proeftijd meer toegestaan. In een arbeidsovereenkomst voor

Nadere informatie

Vereniging voor Arbeidsrecht

Vereniging voor Arbeidsrecht Vereniging voor Arbeidsrecht 7 maart 2013 Prof. dr. R.M. Beltzer 1 2 Een uitstervend ras? Te behandelen! 1. Het probleem: de krimpende markt en concurrentie 2. Iedereen een arbeidsovereenkomst? De elementen

Nadere informatie

OR Spring. Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht

OR Spring. Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht OR Spring Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht Uw docenten Ernst van Win Monica Swalef Agenda Uitbreiding instemmingsrecht Vastlegging Informatie Procedure Beroepsmogelijkheden

Nadere informatie

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur)

De eigendomskwestie KNAW. 9 januari 2014. Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) De eigendomskwestie Dr. mr. H. van Meerten (disclaimer: standpunten komen voor rekening van de auteur) 9 januari 2014 KNAW Prof. Schoordijk, NJB 2010, 2049 Enige jaren geleden betoogde ik dat de privatisering

Nadere informatie

Toekomst van het Pensioenstelsel

Toekomst van het Pensioenstelsel Toekomst van het Pensioenstelsel 26 maart 2015 Alex Ter Horst en Ruud Derksen Advocaten Pensioenrecht Nederlandse pensioenstelsel behoort tot de beste van de wereld 1. Denemarken (82,4) 2. Australie (79,9)

Nadere informatie

Nieuwsbrief juli 2013

Nieuwsbrief juli 2013 Nieuwsbrief juli 2013 Inhoud: Concurrentiebeding: geldigheid en uitleg Finale kwijting en fraude: valt het er wel of niet onder? Loonbetaling: wijzigen en stopzetten Oproepkrachten Wijziging Wet op de

Nadere informatie

WNT - De topfunctionaris en zijn ontslag Damiën Berkhout (Stibbe)

WNT - De topfunctionaris en zijn ontslag Damiën Berkhout (Stibbe) WNT - De topfunctionaris en zijn ontslag Damiën Berkhout (Stibbe) Inleiding 1. Essentie van de WNT regels 2. Evaluatie van de WNT regels 3. Een voorstel tot aanpak 4. De toekomst en stellingen 1. De wettelijke

Nadere informatie

nftk Enkele juridische aandachts- en knelpunten

nftk Enkele juridische aandachts- en knelpunten Vereniging voor Pensioenrecht nftk Enkele juridische aandachts- en knelpunten Albert van Marwijk Kooy CPL 15 april 2015 Vooraf Van Doorne 2 Van Doorne 3 Inhoud Vertrekpunt: nftk inhoudelijk bekend Dus

Nadere informatie

OR Summer. Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht

OR Summer. Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht OR Summer Meer invloed op pensioenen dankzij vernieuwd instemmingsrecht Uw docent: mr. Monica Swalef Swalef pensioenjuristen en academie Agenda Uitbreiding instemmingsrecht Vastlegging Informatie Procedure

Nadere informatie

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950;

een goedkeuring voor pensioenregelingen met een toezegging van partner en wezenpensioen voor werknemers geboren voor 1950; Belastingdienst/Directie Vaktechniek Belastingen Besluit van 23 juni 2014, nr. BLKB2014/0351M De Staatssecretaris van Financiën heeft het volgende besloten Dit besluit is een herziening van het besluit

Nadere informatie

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid

Kluwer Online Research Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Bedrijfsjuridische berichten Verruiming van de zorgplicht en werkgeversaansprakelijkheid Auteur: Mr. T.L.C.W. Noordoven[1] Hoge Raad 23 maart 2012, JAR 2012/110 1.Inleiding Maakt het vanuit het oogpunt

Nadere informatie

Arbeidsrecht Actueel. Hoge Raad geeft (meer) duidelijkheid over ontslag op staande voet onder de Wet werk en zekerheid.

Arbeidsrecht Actueel. Hoge Raad geeft (meer) duidelijkheid over ontslag op staande voet onder de Wet werk en zekerheid. Jaargang 22 (2017) JANUARI nr. 279 Arbeidsrecht Actueel In deze uitgave: Hoge Raad geeft (meer) duidelijkheid over ontslag op staande voet onder de Wet WeRk en zekerheid Hoge Raad geeft (meer) duidelijkheid

Nadere informatie