Kwaliteit van na-isolatie van bestaande spouwmuren in de woningbouw: materiaalstudie.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Kwaliteit van na-isolatie van bestaande spouwmuren in de woningbouw: materiaalstudie."

Transcriptie

1 Kwaliteit van na-isolatie van bestaande spouwmuren in de woningbouw: materiaalstudie. Sven Vonck Promotor: prof. dr. ir. Arnold Janssens Begeleider: ir.-arch. Joachim Rummens Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van Burgerlijk bouwkundig ingenieur Vakgroep Architectuur en stedenbouw Voorzitter: prof. dr. Bart Verschaffel Faculteit Ingenieurswetenschappen Academiejaar

2 Voorwoord Dit werk kwam tot een goed eind door dankzij de begeleiding van mijn promotor, Prof. Dr. Ir. Arch. Arnold Janssens. Mijn dank voor zijn advies, suggesties en het bijsturen van dit werk. Mijn dank gaat eveneens uit naar Ir.-Arch. Joachim Rummens voor zijn hulp bij het uitvoeren van de praktische proeven en simulaties in WUFI. Voor hun bereidwillige medewerking dank ik de medewerkers van het labo Magnel voor betononderzoek. Mijn bijzondere dank gaat uit naar mijn moeder en zus voor hun hulp en morele steun tijdens de realisatie van dit werk. Sven Vonck, Herzele, juni 2008 III

3 Kwaliteit van na-isolatie van bestaande spouwmuren in de woningbouw: materiaalstudie. door Sven Vonck Scriptie ingediend tot het behalen van de academische graad van burgerlijk bouwkundig ingenieur Academiejaar Promotor: Prof. Dr.ir.-Arch A. Jannsens Begeleider: Ir.-Arch. J. Rummens Faculteit Ingenieurswetenschappen Universiteit Gent Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Abstract In dit werk worden de materiaaleigenschappen van PUR-schuim, UF-schuim, PS-parels en minerale wol beproefd. De materialen hebben gelijkaardige eigenschappen. Ze zijn weinig hygroscopisch en niet capillair. Met uitzondering van PUR zijn de materialen zeer dampopen. Voor alle beproefde materialen geldt de invloed van natuurlijke convectie op de warmteverliezen verwaarloosbaar is. Via simulaties in het software pakket WUFI toonden we aan dat het risico op vorstschade na het vullen van de spouw in beperkte mate stijgt. Ten gevolge van de waterafstotende eigenschappen van de isolatiematerialen worden de warmteverliezen niet beïnvloedt door de slagregen. Trefwoorden: materiaaleigenschappen, na-isolatie, natuurlijke convectie, WUFI De auteur geeft de toelating deze masterproef voor consultatie beschikbaar te stellen en delen van de masterproef te kopiëren voor persoonlijk gebruik. Elk ander gebruik valt onder de beperkingen van het auteursrecht, in het bijzonder met de betrekking tot de verplichting de bron uitdrukkelijk te vermelde bij het aanhalen van resultaten uit deze masterproef 2 juni 2008 IV

4 Extended abstract In order to reduce the CO 2 -emmissions due to domestic heating it is necessary to improve the thermal properties of existing buildings. Retro-insulation is the cheapest and easiest way to reduce the heat-loses trough existing brick cavity walls. The application of retro-insulation involves a number of risks. First of all the insulation material forms a bridge between the masonry leaves. The materials used therefore need to be non-capillary and hydrophobic to prevent moisture transfers to the inner leaf. Secondly the outer leaf is exposed to lower temperatures in the winter. As a result there is an enhanced risk of frost damage to the masonry bricks. In this work we examine the thermal and moisture properties of a number insulation materials suited for retro-insulation. De examined materials are poly-urethane (PU), ureaformaldehyde (UF), mineral wool (MW) and polystyrene-pearls (PS). The thermal conductivity of the insulation materials is similar. There are however differences between various kinds of PS-pearls. The capillarity and hygroscopic moisture content of the materials is negligible. The insulation won t transport water from the outer leaf to the inner surface. The vapour resistance factor of PS-pearls and MW is practically 1. PU and UF have a µ- values of respectively 4,6 and 2,3. The bonding of the PS-pearls was insufficient. During the course of the tests the material degraded. The effect of natural convection on the heat loses is negligible. In order to have an effect of natural convection, cold air must be able to blow behind the insulation, making contact with the inner leaf. Due to the shrinkage of UF-foam flow-paths can develop. Natural convection only takes place if the insulation is surrounded by air layers with a width of more than 3mm. The air layers should be in contact with each other by means of cracks across the foam. In normal circumstances the air layer due to the shrinkage will appear at the side of the outer leaf, leaving no possibility for natural convection. Air permeable materials, such as mineral wool and PS-pearls have no need for air layers to transport the air to the inner leaf. Due to the air tightness of the outer leaf there is insufficient circulation of cold air in the cavity. Even when we assume an large number of cracks there are no significant effects of natural convection. V

5 WUFI Simulations of the heat and moisture transfers through retro-insulated walls show us that the examined insulation materials performs similar.the insulation reduces the heat flux through the wall by 50%. The insulation materials absorb no water. Therefore the heat flux doesn t depend on the rainfall on the cavity wall. The orientation of the wall is more imported. The surface temperature of South-facing walls is higher than the surface temperature of North facing walls. This implicates that the heat-loses to the South are smaller. Frost damage only occurs when the water content of the brickwork exceeds the critical value for frost. The water content of the bricks in the simulation is much lower than this value. There is no frost damage. When the outer surface is painted the water still penetrates the wall, butt can only evacuate to the cavity. If the cavity is fully filled (hence retro-insulation) the insulation material needs to be permeable to vapour. Otherwise the water content of the brickwork builds up, bringing along an enhanced risk of frost damage. VI

6 Inhoudstafel Voorwoord...III Overzicht...IV Extended abstract...v Inhoudstafel...VII Lijst van de figuren...xi Lijst van de tabellen...xii Tabel van afkortingen en symbolen...xv 1 Inleiding Spouwmuren in België Inleiding Soorten spouwmuren Gedeeltelijk gevulde spouwmuur Opbouw Richtlijnen voor correcte uitvoering Voor- en nadelen Spouwmuur met buitenisolatie Opbouw Voor- en nadelen Spouwmuur met binnenisolatie Volledig gevulde spouwmuur Opbouw Voor- en nadelen Aandachtspunten bij volledige spouwvulling Problemen bij (volledig gevulde) spouwmuren Oorzaken van schadegevallen Vocht Inwendige condensatie Vorstschade Luchtdichtheid Koudebrugwerking Scheuren Uitbloeiingen Herstellen van schade Hydrofoberen Scheuren Voorwaarden voor de navulling van de spouw Voorwaarden voor de constructie Eisen voor de gevelstenen Staat van het gevelmetselwerk Situaties waarbij een volledige spouwvulling wordt afgeraden Voorwaarden die gesteld aan het isolatiemateriaal Besluit Milieu-impact isolatiematerialen Inleiding Isolatiematerialen op basis van minerale grondstoffen VII

7 3.2.1 Algemeen Glas- en steenwol Eigenschappen Gezondheid Milieu-eigenschappen Duurzaamheid Perliet en vermiculiet Synthetische producten Algemeen Milieu-eigenschappen Gezondheid Duurzaamheid Geëxpandeerd polystyreen (EPS) Voornaamste materiaaleigenschappen Milieu-eigenschappen Gezondheid Duurzaamheid Polyurethaan (PUR) Voornaamste materiaaleigenschappen Milieu-eigenschappen Gezondheidsaspecten Duurzaamheid UF Voornaamste materiaaleigenschappen Gezondheidsaspecten Duurzaamheid Vernieuwbare isolatiematerialen Besluit Overzicht materiaalkarakteristieken Eisen gesteld in normen PUR-schuim Dimensionele stabiliteit Overige eisen UF-schuim Densiteit Breektijd van het schuim Vrijkomen van gevaarlijke stoffen Waterabsorptie na kortstondige onderdompeling Waterdampdoorlatendheid Dimensionele stabiliteit Krimp Zuurtegraad Minerale wol Densiteit Waterabsorptie Waterdampdoorlatendheid Zetting PS-parels Volumemassa Waarden uit literatuur Proeven VIII

8 5.1 Algemeen Monstername Volgens norm Praktisch PUR UF-schuim Minerale wol EPS Densiteit Theoretische achtergrond Proef Resultaat PUR UF EPS λ-waarde meting Definitie Proef Resultaat Dampdiffusie Theoretische achtergrond Proef Resultaten PUR UF Minerale wol EPS Vochttransport bij verschillende waarden van de relatieve vochtigheid Algemeen Hygroscopisch vocht Theoretische achtergrond Vochtgehalte bij 50% relatieve vochtigheid Vochtgehalte bij 100% relatieve vochtigheid Resultaat Capillair vochttransport Theoretische achtergrond Bepalen van de waterabsorptie na kortstondige onderdompeling Bepalen van de waterabsorptiecoëfficiënt (A) Overzicht van de gemeten waarden Besluit Simulaties Natuurlijke convectie Theoretische achtergrond Open poreuze materialen Isolatielagen omgeven door luchtlaagjes Simulaties Natuurlijke convectie bij na-isolatie van spouwmuren Ongevulde spouw Minerale wol Vulling met EPS-parels Vulling met UF-schuim IX

9 6.1.3 Besluit WUFI Inleiding Invoer Opbouw van de constructie Materialeneigenschappen Het Klimaat Resultaat Simulaties Vorst-dooi cycli Het vochtgehalte in het isolatiemateriaal Oppervlaktetemperatuur binnen Risico op schimmelvorming De warmteflux: Invloed van krimp van het UF-schuim Invloed van een vochtbron tegen het binnenspouwblad Besluit Besluit Referenties Bijlagen X

10 Lijst van de figuren Figuur 1: typische opbouw gedeeltelijk gevulde spouwmuur... 4 Figuur 2: buitensisolatie... 6 Figuur 3: typische opbouw volledig gevulde spouwmuur... 7 Figuur 4: dampdrukverloop in gevulde spouw Figuur 5: piektemperaturen die optreden in een niet geïsoleerde spouwmuur (A) en een spouwmuur nagevuld met MW (B) [1] Figuur 6: stroompatronen in spouwmuur Figuur 7: Nibe milieuprofiel en milieumaten voor glaswolisolatie Figuur 8: Nibe milieuprofiel en milieumaten voor steenwolisolatie Figuur 9: Nibe milieuprofiel en milieumaten voor EPS Figuur 10: Nibe milieuprofiel en milieumaten voor PUR Figuur 14: monstername UF-schuim Figuur 17: wet cup (dampdiffusieproef) Figuur 18: PUR-monsters zonder (a) en met folie (b) Figuur 19: luchtbellen in proefstuk PUR Figuur 21: PS-proefstukken voor dampdiffusieproef Figuur 22: grenzen voor het vochtgehalte in een materiaal Figuur 23: water in poriën bij verschillende vochtgehaltes Figuur 24: manieren van vochttransport doorheen poriën Figuur 25: typisch verloop absorptiecurve [50] Figuur 26: proefopstelling bepalen evenwichtsvochtgehalte bij 100% RV Figuur 27: opzuiging van water in een capillair Figuur 28: afdruipen van de proefstukken Figuur 29: W p -proef minerale wol (a: proefstuk in houten rooster; b: proefstuk in stalen rooster) Figuur 30: vochtfront bij capillaire opzuiging Figuur 31: ontbinden PS-parels bij contact met wateroppervlak Figuur 32: grafiek waterabsorpteicoëfficiënt PS-parels Figuur 33: output 2DHavrel voor simulaties met glaswol Figuur 34: natuurlijke convectie bij MW (3 scheuren in buitenspouwblad) Figuur 35: luchtstroming door en rond MW (GW7) Figuur 36: natuurlijke convectie bij buitenisolatie (scheuren in buitenspouwblad) Figuur 37: outdput 2DHavrel voor simulaties met UF-schuim Figuur 38: opbouw constructie in WUFi Figuur 39: vochtgehalte in buitenste laag gevelsteen (gebouw < 10 m) Figuur 40: temperatuurverloop over spouwmuur volgens software (a) en volgens [1] (b) Figuur 41: temperatuurverloop in buitenste schil (zomer en winter) Figuur 42: vochtgehalte in buitenste laag metselwerk bij geëxtrudeerde baksteen Figuur 43:vochtgehalte in buitenste laag gevelsteen (gebouw > 20 m) Figuur 44: vochtgehalte buitenste schil gevel (dampremmende afwerking) Figuur 46: vochtgehalte in isolatiematerialen Figuur 47: vochtgehalte isolatiematerialen bij run-off aan achterzijde buitenspouwblad Figuur 48: evolutie vochtgehalte isolatiemateriaal bij dampdichte afwerking buitenspouwblad en bij verhoogde regenbelasting Figuur 49: temperatuur aan het binnenoppervlak Figuur 50: relatieve vochtigheid aan het binnenoppervlak Figuur 51: risico op schimmelvorming Figuur 52: warmteflux door het binnenoppervlak XI

11 Figuur 53: invloed van zonnestraling op de buitenoppervlaktetemperatuur Figuur 54: warmteflux door isolatie (voor ZW en NO georiënteerde gevel) Figuur 55: invloed van krimp UF-schuim op binnenoppervlaktetemperatuur Figuur 56: invloed van een vochtbron tegen het binnenspouwblad XII

12 Lijst van de tabellen Tabel 1: minimale spouwbreedte voor toepassen na-isolatie Tabel 2: eisen dimensionele stabiliteit PUR-schuim Tabel 3: Eisen densiteit UF-schuim [EN uf] Tabel 4: Eisen breektijd UF-schuim [EN uf] Tabel 5: toegestane emissie van formaldehyde in functie van de dampdoorlatendheid van de binnenafwerking Tabel 6: eisen W p UF-schuim [EN uf] Tabel 7: Eisen dampdoorlatendheid UF-schuim [EN UF] Tabel 8: minimale densiteit minerale wol Tabel 9: overzicht materiaalkarakteristieken [thesis meeusen] Tabel 10: materiaalkarakteristieken literatuur Tabel 11: densiteit PUR Tabel 12: volumemassa PUR-schuim Tabel 13: densiteit en krimp UF-schuim Tabel 14: volumemassa UF-schuim Tabel 15: volumemassa PS-parels Tabel 16: resultaten λ-waardemeting Tabel 17: resultaat dampdiffusieproef PUR-schuim Tabel 18: resultaat dampdiffusieproef UF-schuim Tabel 19: resultaat dampdiffusieproef glaswol Tabel 20: resultaat dampdiffusieproef rotswol Tabel 21: resultaat dampdiffusieproef PS-parels Tabel 22: hygroscopisch vochtgehalte PUR-schuim Tabel 23: hygroscopisch vochtgehalte UF-schuim Tabel 24: hygroscopisch vochtgehalte MW Tabel 25: hygroscopisch vochtgehalte PS-parels Tabel 26: W p PUR-schuim Tabel 27: W p UF-schuim Tabel 28: W p minerale wol Tabel 29: waterabsorptiecoëfficiënt PUR-schuim Tabel 30: waterabsorptiecoëfficiënt MW Tabel 31: overzicht van de gemeten waarden Tabel 32: opbouw ongeïsoleerd spouwmuur Tabel 33: waarden specifieke permeabiliteit MW [iae catalogue build materials] Tabel 34: waarden specifieke permeabiliteit MW (artikels) Tabel 35: materiaaleigenschappen buitenisolatie minerale wol Tabel 36: overzicht simulaties natuurlijke convectie in minerale wol (1) Tabel 37: overzicht resultaten natuurlijke convectie bij MW (luchtdicht buitenspouwblad).. 79 Tabel 38: natuurlijke convectie bij MW (2 scheuren in buitenspouwblad) Tabel 39: specifieke permeabiliteit EPS-parels Tabel 40: overzicht simulaties PS-parels Tabel 41: resultaat simulaties PS-parels (luchtdicht buitenspouwblad) Tabel 42: resultaat simulaties PS-parels (2 scheuren in buitenspouwblad) Tabel 43: overzicht simulaties UF-schuim Tabel 44: resultaat natuurlijke convectie UF-schuim (luchtdicht buitenspouwblad) Tabel 45: resultaat natuurlijke convectie UF-schuim (2 scheuren in buitenspouwblad) Tabel 46: resultaat natuurlijke convectie UF-schuim (buitenspouwblad sterk gescheurd) Tabel 47: invoergegevens voor isolatiemateriaal in WUFI Tabel 48: extreme waarden vochtgehalte in buitenste laag XIII

13 Tabel 49: vochtgehalte gevelmetselwerk bij verschillende types gevelstenen Tabel 50: invloed van regen en vorst op warmtestroom Tabel 51: invloed van krimp UF-schuim op warmteflux XIV

14 Tabel van afkortingen en symbolen Afkortingen BKS: Nederlandse Bureau Kwaliteitsbewaking Spouwmuren EPB: energieprestatie en binnenklimaat EPS: geëxpandeerd polystyreen PS-parels: polystyreenparels MW: minerale wol Nibe: Nederlands instituut voor bouwbiologie en ecologie NMR: nuclear magnetic resonance PU: polyurethaanschuim TNsdO: Nederlandse Organisatie voor toegepast natuurwetenschappelijk onderzoek UF: urea-formaldehydeschuim Symbolen A: de waterabsorptiecoëfficiënt kg / m² k: de specifieke permeabiliteit [m²] λ: de warmtegeleidingscoëfficiënt [W/mK] µ: het dampdiffusieweerstandgetal [-] ρ: de densiteit [kg/m³] W p : de waterabsorptie na kortstondige onderdompeling [kg/m²] s XV

15 1 Inleiding De gevolgen van het broeikaseffect en CO2-uitstoot voor mens en milieu raken steeds meer bekend. Om deze gevolgen in te dijken stellen diverse overheden richtlijnen op om de CO2- uitstoot terug te dringen. Een voorbeeld hiervan is het Kyoto-protocol dat stipuleert dat de CO2-uitstoot in België in de periode ,5% lager moet zijn dan in Het verbranden van fossiele brandstoffen voor ruimteverwarming maakt ongeveer 20% van de totale CO2-uitstoot uit [51]. Via de EPB-regelgeving wordt de behoefte voor ruimteverwarming van nieuwbouwwoningen aangepakt. Deze maatregelen zijn onvoldoende om de beoogde doelstellingen te realiseren. Het Vlaamse woningenpark bestaat voor ongeveer 70% uit woningen die gebouwd werden voor de energiecrisis in de jaren Bij veel van deze gebouwen zijn al isolerende maatregelen genomen onder de vorm van dubbele beglazing en dakisolatie. Deze renovaties zijn technisch eenvoudig toe te passen. Ondanks de grote verliesoppervlakte van de muren ontbreekt vaak muurisolatie. In het verleden werd als oplossing vooral binnen- en buitenisolatie naar voor geschoven. Deze technieken hebben heel wat nadelen. Daarom wordt de mogelijkheid van het navullen van spouwmuren onderzocht. Men gaat na of met deze techniek de warmteverliezen voldoende beperkt worden en of hij rendabel is ten opzichte van andere mogelijke ingrepen ((dit wordt onderzocht in de thesis Kwaliteit van na-isolatie van bestaande spouwmuren in de woningbouw.: invloed op energieprestatie ) en welke materialen zich het best lenen tot navulling. In dit werk wordt dieper ingegaan op dit laatste aspect. In een hoofdstuk 2 geven we een overzicht gegeven van de spouwmuren zoals we ze vandaag aantreffen. We behandelen de meest voorkomende fouten en de consequenties van deze fouten voor de navulling van spouwmuren. In hoofdstuk 3 onderzoeken we de voornaamste eigenschappen en de duurzaamheid van de isolatiematerialen die in aanmerking komen voor na-isolatie. Ook op de invloed van de materialen op mens en milieu gaan we dieper in. In hoofdstuk 4 wordt een overzicht gegeven van de eisen die opgelegd worden aan de isolatiematerialen. Er wordt eveneens een nagegaan welke materiaalkarakteristieken in de literatuur te vinden zijn. In hoofdstuk 5 onderzoeken we de eigenschappen van de materialen. Het resultaat van de proeven wordt vergeleken met de gegevens uit het vorige hoofdstuk. In hoofdstuk 6 worde gesimuleerd hoe de nagevulde spouwmuur zich zal gedragen. Enerzijds wordt gekeken naar de invloed van natuurlijke convectie op de warmteverliezen. Anderzijds 1

16 worden het vochtgedrag, de warmteverliezen en het risico op vorstschade van de nagevulde muur bestudeert met behulp van het softwarepakket WUFI. 2

17 2 Spouwmuren in België 2.1 Inleiding De spouwmuur is een techniek die vooral toegepast wordt in de omgeving rond Noord-West Europa waar gebouwen geconfronteerd worden met grote hoeveelheden slagregen. Baksteen in een relatief goedkoop product dat ruim voorradig is in onze streken. Het materiaal heeft goede eigenschappen om te weerstaan aan het sterk wisselend klimaat en doet dienst als regenscherm. [1 en 2] Meer dan 90% van de woningen in Vlaanderen [3] zijn voorzien van spouwmuren, waarvan een groot deel niet geïsoleerd is. Een bestaande ongeïsoleerde spouwmuur kan op vier manieren geïsoleerd worden: - Het aanbrengen van buitenisolatie op het gevelmetselwerk - het buitenspouwblad slopen, vervolgens thermische isolatie aanbrengen en daarna een nieuw buitenspouwblad metsen - Het aanbrengen van binnenisolatie - de bestaande luchtspouw navullen met een isolatiemateriaal dat ingespoten of ingeblazen wordt [1]. De eerste drie technieken vragen een hoge investering en hebben bovendien een aantal praktische nadelen. Het navullen van de spouwmuur daarentegen is minder arbeidsintensief en vraagt een kleinere investering. In dit hoofdstuk overlopen we verschillende mogelijke opvattingen van de geïsoleerde spouwmuur overlopen en sommen we de voor- en nadelen op. 3

18 2.2 Soorten spouwmuren Gedeeltelijk gevulde spouwmuur Opbouw De typische opbouw van een gedeeltelijk gevulde spouwmuur wordt weergegeven in onderstaande figuur: traject dat door geïnfiltreerd regenwater gevolgd wordt 2 5 Figuur 1: typische opbouw gedeeltelijk gevulde spouwmuur De verschillende delen van de muur hebben elk hun functie. 1. Het buitenspouwblad regelt de afvoer van het regenwater dat op de muur terecht komt. 2. De luchtspouw werkt als ontspanningskamer. Ze zorgt ervoor dat de luchtdruk in de spouw nagenoeg dezelfde is als de luchtdruk buiten. Deze verschilt van de luchtdruk binnen. De luchtspouw biedt het grote voordeel dat er geen contact is tussen het buitenspouwblad en het isolatiemateriaal zodat de isolatielaag moeilijk bevochtigd wordt. Bovendien kan het vocht dat condenseert tegen het parament niet tegen de isolatie geblazen worden door een overdruk. De minimale breedte van de luchtspouw bedraagt 3 cm. 3. De thermische isolatie beperkt de warmteverliezen doorheen de muur. Onder normale omstandigheden wordt de isolatielaag niet bevochtigd door water dat door het buitenspouwblad naar binnen dringt of door vocht dat condenseert langs de spouwzijde van het buitenspouwblad. 4. Het binnenspouwblad heeft een dragende functie. Ze moet de luchtdichtheid van de muur garanderen zodat er geen onderdruk ontstaan in de spouw die het water van het (natte) buitenspouwblad naar binnen blaast. [29] 5. Het waterdicht membraan zorgt ervoor dat het water dat verzameld onderaan de spouw door middel van open stootvoegen afgevoerd wordt naar buiten. 4

19 Richtlijnen voor correcte uitvoering Bij het vervaardigen van een gedeeltelijk gevulde spouwmuur wordt bij voorkeur gestart met het optrekken van het volledige binnenspouwblad. Hiertegen wordt dan een continue isolatielaag voorzien waarbij eventuele voegen goed afgedicht worden zodat geen luchtstroming tussen en achter de isolatie mogelijk is. Dit is noodzakelijk voor een goede werking van de muur tegen opstijgend vocht en de afwatering in de spouw. Deze membranen moeten voldoende hoog opgetrokken worden en elkaar overlappen. Ook de plaatsing van de spouwankers dient zo te gebeuren dat water onmogelijk van het buitenspouwblad naar het binnenspouwblad kan vloeien. Bij de uitvoering van het buitenspouwblad moeten we erop letten dat er geen mortelresten in de luchtspouw vallen. Deze mortelresten zorgen voor contact tussen het buitenspouwblad en de isolatie en vormen zo een vochtbron. We voorzien onderaan open stootvoegen (minstens 2 open stootvoegen per lopende meter) zodat het water dat verzamelt op de membranen naar buiten afgevoerd kan worden. Tenslotte bepleisteren we de binnenzijde van het binnenspouwblad om het luchtdicht te maken. [3, 29, 43 en 49] Voor- en nadelen Voordelen: - Het is de meest toegepaste methode met de goedkoopste plaatsingstechniek. - Mits correcte uitvoering wordt een goede thermische isolatie bekomen. Nadelen: - Bij onderbrekingen in de muur kunnen koudebruggen voorkomen. Er moet aandacht besteed worden aan de detaillering. - Vaak wordt onvoldoende aandacht besteed aan de uitvoering waardoor vochtbronnen (bijvoorbeeld ten gevolge van foutieve plaatsing van spouwankers, mortelresten, ) kunnen optreden. - De isolatie kan mogelijk doorzakken of loskomen waardoor het binnenspouwblad vochtig kan worden. [1 en 29] Spouwmuur met buitenisolatie Opbouw Er worden twee systemen van buitenisolatie onderscheiden: - Het isolatiemateriaal worden tegen de muur bevestigd. Het wordt beschermd tegen de invloed van regen en wind door een bebording aan te brengen op minstens 20 mm van 5

20 het isolatiemateriaal. De ontstane spouw tussen de bebording en het isolatiemateriaal is verlucht (zie figuur 2). - Het isolatiemateriaal wordt tegen de muur gelijmd en beschermd door een pleisterlaag die direct tegen het materiaal aangebracht wordt. [28] Figuur 2: buitenisolatie Voor- en nadelen Voordelen: - Koudebruggen kunnen eenvoudig vermeden worden. - Het buitenspouwblad wordt minder blootgesteld aan de invloeden van het klimaat (regen en vorst). Nadelen: - Het buitenspouwblad verliest zijn functie van regenscherm en wordt dus zinloos. - Het aanbrengen van buitenisolatie heeft esthetische gevolgen. [3] Spouwmuur met binnenisolatie De toepassing van binnenisolatie heeft vele nadelen. Deze techniek moet voorbehouden worden voor de situaties waarbij spouwisolatie en buitenisolatie onmogelijk zijn. Nadelen: - De draagmuur ligt niet binnen het beschermd volume en wordt blootgesteld aan grote temperatuursverschillen. Hierdoor wordt de muur vorstgevoeliger en kan scheurvorming optreden. 6

21 - Indien er lucht kan stromen achter de isolatie omdat deze niet perfect dampdicht afgewerkt is, is er een groot risico op condensatievorming tussen de isolatielaag en het binnenspouwblad. - Het is zeer moeilijk koudebruggen te vermijden. - De ruimtes zijn onderhevig aan grotere temperatuursschommelingen omdat de draagmuren niet in het beschermd volume opgenomen is. De verminderde inertie houdt echter ook in dat de lokalen sneller opgewarmd worden. - Er gaat ruimte verloren. [28] Volledig gevulde spouwmuur Opbouw Er wordt een onderscheid gemaakt tussen woningen die bij het optrekken voorzien zijn van een thermische isolatielaag in de spouw en woningen waarbij de niet-geïsoleerde spouw later gevuld wordt door isolatiemateriaal in te blazen of in te spuiten. In dit werk wordt dieper ingegaan op deze laatste techniek. [29] traject dat door geïnfiltreerd regenwater gevolgd wordt 4 De verschillende delen: 1. buitenspouwblad 2. volledig gevulde spouw 3. binnenspouwblad 4. waterkerend membraan Voor- en nadelen Voordelen: Figuur 3: typische opbouw volledig gevulde spouwmuur - Het isolatiepakket is dikker dan bij een gedeeltelijke spouwvulling. - De isolatie sluit direct aan tegen binnen- buitenspouwblad en wordt zo op haar plaats gehouden. Dit leidt tot een eenvoudigere uitvoering. 7

22 Nadelen - De isolatie vormt een barrière voor het vocht dat langs de achterzijde van het buitenspouwblad naar beneden loopt. Onderbrekingen van de isolatie en mortelbruggen kunnen tot vochtdoorslag leiden. - Er is geen ventilatie mogelijk langs de achterzijde van het parament. De invloed hiervan is zeer beperkt (uitgezonderd in het geval van een sterk dampremmend buitenspouwblad). [30] Aandachtspunten bij volledige spouwvulling Het volledig vullen van de spouw brengt enkele problemen met zich mee. Vooraleer we dieper ingaan op de voorwaarden waaraan een spouwmuur moet voldoen om in aanmerking te komen voor navulling en de mogelijke problemen die hierbij optreden, geven we eerst een algemeen overzicht van de voornaamste schadeproblemen bij spouwmuren. 2.3 Problemen bij (volledig gevulde) spouwmuren Uit Frans onderzoek [29] op een aantal spouwmuren blijkt dat de meeste schadegevallen aan spouwmuren te wijten zijn aan waterschade. Ook abnormale scheuren in het metselwerk, gescheurd pleisterwerk, gebroken stenen en loskomen van de binnenbekleding werden geconstateerd. De belangrijkste problemen die optreden bij spouwmuren zijn vorstschade, regeninfiltratie en schimmelvorming. [20] Oorzaken van schadegevallen Vocht Vocht kan op twee manieren het binnenblad bereiken: - doorslaand vocht. - optrekkend vocht. Bij optrekkend vocht zuigen de bakstenen het grondwater door hun capillaire werking op. Er vormen zich vochtplekken boven de begane grond. Het al dan niet aanwezig zijn van spouwisolatie heeft geen invloed op optrekkend vocht. Dit probleem wordt niet verder besproken. [2] Doorslaand vocht is het vocht dat ten gevolge van slagregen in de constructie binnendringt. 8

23 De spouwmuur als regendicht scherm A. De regendichtheid van de spouwmuur wordt op 3 manieren bekomen: - Een deel van het regenwater loopt af langs de voorzijde van het buitenspouwblad. - Een deel wordt geabsorbeerd door het gevelmetselwerk. - Een deel van het water loopt af langs de achterzijde van het buitenspouwblad. a) Het aflopen langs de voorzijde Wanneer de muur blootgesteld wordt aan regen, wordt het water eerst geabsorbeerd door het gevelmetselwerk. Vanaf het moment dat het buitenvlak capillair verzadigd is, ontstaat er een waterfilm. De hoeveelheid water die niet door de stenen kan opgenomen worden stroomt af langs de buitenzijde. De grootte van de regenafloop wordt bepaald door de opnamesnelheid en de opnamecapaciteit van het gevelmateriaal. Stenen met een lage opnamecapaciteit geven aanleiding tot hogere afloopdebieten en een grotere kans op regendoorslag. b) Absorptie Als er een continue waterlaag gevormd wordt, kan het water op twee manieren naar binnen gezogen worden: - door poreusheid - door doorlating. Poreusheid Het metselwerk zuigt water op. Enige poreusheid is nodig om dampdoorgang van binnen naar buiten te laten plaatsvinden. Wanneer er overdadig vochttransport doorheen het metselwerk optreedt, spreekt men van poreusheid. Infiltratieproblemen doen zich voornamelijk voor bij bakstenen met een beperkte waterabsorptie. Algemeen stelt men dat bij een toenemende volumemassa van de steen de waterabsorptie en de hoeveelheid capillair opgenomen vocht dalen. Materialen met een beperkte capillaire werking, zoals betonblokken en natuursteen, blijken het meest doorlatend te zijn. [21, 27 en 49] Doorlating Wanneer zich een waterfilm vormt over het metselwerk, dan kan er water insijpelen langs voegen, scheuren of slechte aansluitingen tussen raamkozijn en het metselwerk. De belangrijkste wegen waarlangs het water binnendringt zijn de kopse voegen, die vaak onvolledig opgevuld zijn en de microscheuren tussen bakstenen en de voegen. Aangezien voegen tot 25% van het totale metselwerk uitmaken, speelt de kwaliteit van het voegwerk een belangrijke rol in de doorlatendheid van de muur. Deze kwaliteit is afhankelijk van de samenstelling van de mortel en van de uitvoering van het voegwerk. 9

Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw. Kwaliteitsborging

Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw. Kwaliteitsborging Na-isolatie van spouwmuren door insitu vullen van de luchtspouw Kwaliteitsborging Jörg Wijnants Afdeling Technisch Advies WTCB 1 Het Energierenovatieprogramma 2020 van de Vlaamse overheid Het programma

Nadere informatie

Na-isolatie van muren

Na-isolatie van muren Na-isolatie van muren Aandachtspunten en kwaliteitsbewaking Joost Beke, expert-architect (joost.beke@expert-architect.be) Na-isolatie van muren Inleiding Mogelijkheden Algemene aandachtspunten Isolatietechnieken

Nadere informatie

Binnenisolatie: fysische fenomenen van warmte- lucht en vochttransport

Binnenisolatie: fysische fenomenen van warmte- lucht en vochttransport Binnenisolatie: fysische fenomenen van warmte- lucht en vochttransport A. Janssens Onderzoeksgroep Bouwfysica, Constructie en Klimaatbeheersing Vakgroep Architectuur en Stedenbouw, Universiteit Gent Met

Nadere informatie

Na-isoleren van bestaande buitenmuren

Na-isoleren van bestaande buitenmuren Na-isoleren van bestaande buitenmuren Spouwvulling meest kostenefficiënte techniek (Foto: Rockwool) Hoe isoleer je bestaande buitenmuren: in de spouw, aan de binnenzijde of aan de buitenzijde? In deze

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Muren

Duurzaam bouwen. Muren Duurzaam bouwen Muren 1 % zonder isolatie Muren isoleren waar staan we?? 100 80 60 40 20 0 1998 2001 2003 2005 2008 2020 2 Ouderdom woning 3 Energieverlies per 100 m² ca. 1500 m³ aardgas of 1500 liter

Nadere informatie

Navullen van bestaande spouwmuren: bevindingen uit meetcampagnes

Navullen van bestaande spouwmuren: bevindingen uit meetcampagnes 21 mei 2015, Auditorium TU/e Navullen van bestaande spouwmuren: bevindingen uit meetcampagnes Arnold Janssens, Onderzoeksgroep Bouwfysica Faculteit Ingenieurswetenschappen en Architectuur Universiteit

Nadere informatie

6IWc Volbouw 1. Deel 2: Volbouw

6IWc Volbouw 1. Deel 2: Volbouw 6IWc Volbouw 1 Inleiding Deel 2: Volbouw Er zijn verschillende manieren voor het bouwen van een passief huis. Een van die technieken is de volbouw techniek. Het wordt ook wel soms de traditionele manier

Nadere informatie

Navulling van spouwmuren: stand van zaken & ervaringen uit metingen

Navulling van spouwmuren: stand van zaken & ervaringen uit metingen Brussel 10 september 2009 Na-isolatie van muren wat zijn de mogelijkheden? Navulling van spouwmuren: stand van zaken & ervaringen uit metingen A. Janssens, M. Delghust Bouwfysica Groep Vakgroep Architectuur

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Muren

Duurzaam bouwen. Muren Duurzaam bouwen Muren 1 % zonder isolatie Muren isoleren waar staan we? 100 80 60 40 20 0 1998 2001 2003 2005 2008 2020 2 Ouderdom woning 3 Energieverlies per 100 m² ca. 1500 m³ aardgas of 1500 liter stookolie

Nadere informatie

Waarom isoleren? Spouwmuurisolatie Maandag 31 maart 2014 Wevelgem. Verbruik. Comfort stralingswarmte. Beperk de energievraag!

Waarom isoleren? Spouwmuurisolatie Maandag 31 maart 2014 Wevelgem. Verbruik. Comfort stralingswarmte. Beperk de energievraag! Waarom isoleren? Spouwmuurisolatie Maandag 31 maart 2014 Wevelgem Besparing Comfort Wettelijke eisen Wie Wat doet is VZW de VZW ZonneWinDT? ZonneWinDT vzw sensibiliseert rond energie en duurzaam bouwen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel

Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel Opleiding Duurzaam gebouw: Renovatie met een hoge energie-efficiëntie: technische details Leefmilieu Brussel ISOLATIE VAN MUREN BIJ RENOVATIE Pierre DEMESMAECKER Institut de Conseil et d Etudes en Développement

Nadere informatie

Na-isolatie: geïntegreerd versus gefaseerd

Na-isolatie: geïntegreerd versus gefaseerd Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen Na-isolatie: geïntegreerd versus gefaseerd Na-isolatie: geïntegreerd versus gefaseerd Ir. Arch. Wouter Hilderson, technisch adviseur Wouter.hilderson@passiefhuisplatform.be

Nadere informatie

INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1. JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen

INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1. JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen INDIVIDUELE TAAK OPLEIDINSONDERDEEL CONSTRUCTIES 1 JULIE VANDENBULCKE MAK 1 E Aannemer: Luc Vandermeulen Inhoud 1. 1 ste constructiedetail... 2 2. 2 de constructiedetail... 3 3. Beschrijving van de opbouw

Nadere informatie

Studienamiddag Energetische renovatie van woningen 9 juni 2015 VAC, Gent CAPILLAIR ACTIEVE SYSTEMEN VOOR BINNENISOLATIE. Evy Vereecken, Staf Roels

Studienamiddag Energetische renovatie van woningen 9 juni 2015 VAC, Gent CAPILLAIR ACTIEVE SYSTEMEN VOOR BINNENISOLATIE. Evy Vereecken, Staf Roels Studienamiddag Energetische renovatie van woningen 9 juni 215 VAC, Gent CAPILLAIR ACTIEVE SYSTEMEN VOOR BINNENISOLATIE Evy Vereecken, Staf Roels Afdeling Bouwfysica Departement Bouwkunde KU Leuven, Belgium

Nadere informatie

Na-isolatie van bestaande buitenmuren Studiedag 7 februari 2012 Consciencegebouw, Brussel. Navullen van spouwmuren met isolatie in de praktijk

Na-isolatie van bestaande buitenmuren Studiedag 7 februari 2012 Consciencegebouw, Brussel. Navullen van spouwmuren met isolatie in de praktijk Na-isolatie van bestaande buitenmuren Studiedag 7 februari 2012 Consciencegebouw, Brussel Navullen van spouwmuren met isolatie in de praktijk Arnold Janssens, Onderzoeksgroep Bouwfysica (BFG) Faculteit

Nadere informatie

Gevels. 4.1. Inleiding. 4.2. Massieve gevel. 4.3. Spouwmuren. functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels

Gevels. 4.1. Inleiding. 4.2. Massieve gevel. 4.3. Spouwmuren. functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels Gevels 4.1. Inleiding 4.2. Massieve gevel 4.3. Spouwmuren functie van de gevel prestatie-eisen van toepassing op gevels traditionele gevel, isolerende blokken binnen- en buitenisolatie 4.1. Inleiding GEVELS

Nadere informatie

Na-isoleren van bestaande buitenmuren

Na-isoleren van bestaande buitenmuren Na-isoleren van bestaande buitenmuren Tips om probleemloos binnenisolatie te voorzien Hoe isoleer je bestaande buitenmuren: in de spouw, aan de binnenzijde of aan de buitenzijde? In deze reeks artikels

Nadere informatie

Spouwmuurisolatie. Dinsdag 14 mei 2013 Wevelgem

Spouwmuurisolatie. Dinsdag 14 mei 2013 Wevelgem Spouwmuurisolatie Dinsdag 14 mei 2013 Wevelgem Wie Wat doet is VZW de VZW ZonneWinDT? BeauVent cvba investeert ZonneWinDT vzw sensibiliseert aandeelhouders Zon Wind Koolzaadolie Tijdbon BeauVent Voordrachten

Nadere informatie

Kees van der Linden. - isoleren van de gebouwschil algemeen (ppt VENIN) - spouwmuur na-isolatie (onderzoek Milieu Centraal/RVO/BZK) - discussie

Kees van der Linden. - isoleren van de gebouwschil algemeen (ppt VENIN) - spouwmuur na-isolatie (onderzoek Milieu Centraal/RVO/BZK) - discussie Kees van der Linden - isoleren van de gebouwschil algemeen (ppt VENIN) - spouwmuur na-isolatie (onderzoek Milieu Centraal/RVO/BZK) - discussie Feiten en fabels over na-isolatie van spouwmuren Aanpak onderzoek

Nadere informatie

Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil

Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf http://www.wtcb.be Implicaties van lageenergieconstructies voor de ruwbouw Onvolkomenheden in de isolatie van de gebouwschil Sven Eeckhout, ing.,

Nadere informatie

Bekeken vanuit de praktijk

Bekeken vanuit de praktijk Bekeken vanuit de praktijk Tom Sels: Voorzitter Vakvereniging binnen Confederatie bouw van na-isolatiebedrijven (CBI-CCI), sectorvertegenwoordiging voor de aannemer (31 actieve leden) Zaakvoerder van Vivixtum:

Nadere informatie

BATIBOUW 2011 25 februari 2011

BATIBOUW 2011 25 februari 2011 Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf www.wtcb.be BATIBOUW 2011 25 februari 2011 Antoine Tilmans, ir Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie WTCB - Wetenschappelijk en Technisch

Nadere informatie

Alles over verbouwen en renoveren!

Alles over verbouwen en renoveren! 1. Algemeen Alles over verbouwen en renoveren! Belangrijkste functie van thermische isolatie is het beperken van het energieverbruik en de reductie van de CO 2 uitstoot (milieu). Voor het isoleren van

Nadere informatie

Evaluaties van prestaties en risico s: methoden en modellen

Evaluaties van prestaties en risico s: methoden en modellen LBFLaboratory of Building Physics Kasteelpark Arenberg 40, bus 2447 BE-3001 Leuven (Heverlee) Belgium Evaluaties van prestaties en risico s: methoden en modellen S.Roels Laboratorium Bouwfysica, Departement

Nadere informatie

Na-isolatie van spouwmuren

Na-isolatie van spouwmuren Universiteit Gent Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Na-isolatie van spouwmuren door Jeroen Meeusen Promotor: prof. dr. ir.-arch. A. Janssens Scriptie ingediend tot het

Nadere informatie

Na-isolatie van spouwmuren

Na-isolatie van spouwmuren Universiteit Gent Faculteit Ingenieurswetenschappen Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Na-isolatie van spouwmuren door Jeroen Meeusen Promotor: prof. dr. ir.-arch. A. Janssens Scriptie ingediend tot het

Nadere informatie

Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes

Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes Elisa Van Kenhove Onderzoeksgroep Bouwfysica, Constructie en Klimaatbeheersing Vakgroep Architectuur & Stedenbouw Faculteit Ingenieurswetenschappen

Nadere informatie

1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen

1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen 1.2. Isolatie- en dichtingsmaterialen MATERIALEN VOOR WARMTE-ISOLATIE 3 4 2 Warmtetransport in een poreus materiaal 1 DROOG 1. geleiding door de materiaalmatrix 2. geleiding door het poriëngas 3. convectie

Nadere informatie

Thermische isolatie van bestaande platte daken

Thermische isolatie van bestaande platte daken Thermische isolatie van bestaande platte daken In onze maatschappij gaat steeds meer aandacht naar energiebesparingen, milieubescherming en comfort, wat een doordachte thermische isolatie van de gebouwschil

Nadere informatie

Na-isolatie van bestaande muren: bouwfysische aandachtspunten

Na-isolatie van bestaande muren: bouwfysische aandachtspunten Na-isolatie van bestaande muren: bouwfysische aandachtspunten Prof. A. Janssens Onderzoeksgroep Bouwfysica Vakgroep Architectuur en Stedenbouw Universiteit Gent Overzicht Renovatie: evoluties en eisen

Nadere informatie

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen :

TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN. Er kan een onderscheid gemaakt worden tussen : TECHNISCHE INGREPEN TEGEN VOCHT ONDERAAN DE MUREN Ongeacht de aard van de ingreep en zijn doeltreffendheid vergt het drogen van muren vrij veel tijd. Zo bijvoorbeeld bevat een muur met een dikte van 40

Nadere informatie

Binnenisolatie van Buitenmuren

Binnenisolatie van Buitenmuren Binnenisolatie van Buitenmuren 1 Paul Steskens - Xavier Loncour - Anneleen Acke - Jörg Wijnants Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf - WTCB Lombardstraat 42 B-1000 Brussel Belgïe

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Isolatiematerialen: hoe kiezen? Leefmilieu Brussel Isolatie van muren: hoe kiezen? Arnaud Evrard UCL / Architecture et Climat Doelstelling van de presentatie Begrijpen welke

Nadere informatie

Opleiding. Duurzaam gebouw : ENERGIE. Leefmilieu Brussel WORKSHOP GEBOUWSCHIL. Thomas GOETGHEBUER MATRICIEL

Opleiding. Duurzaam gebouw : ENERGIE. Leefmilieu Brussel WORKSHOP GEBOUWSCHIL. Thomas GOETGHEBUER MATRICIEL Opleiding Duurzaam gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel WORKSHOP GEBOUWSCHIL Thomas GOETGHEBUER MATRICIEL Presentatie van het project 2 Presentatie van het project 3 Presentatie van het project 4 Presentatie

Nadere informatie

Vochtproblemen in zwembaden

Vochtproblemen in zwembaden Technische Kennis Dag 2014 Vochtproblemen in zwembaden Bart Folkerts Vochtproblemen in zwembaden Wat gaan we behandelen? Vocht in constructies Optrekkend & doorslaand vocht Dampdifussie & damptransport

Nadere informatie

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen.

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen. Gevelisolatie Dit verhaal bevat: een korte beschrijving van een aantal voor gevelisolatie belangrijke bouwfysische principes. een uitleg over de berekening van de warmteweerstand uitleg diverse soorten

Nadere informatie

Matrix van prestatie-eisen

Matrix van prestatie-eisen Matrix van prestatie-eisen DEELDOMEIN GEBOUWTOETSEN BOUWDEELTOETSEN MATERIAAL Functionaliteit organisatie van het grondplan vloeroppervlakten afstemming op antropometrie afstemming op antropometrie gemakkelijke

Nadere informatie

C o n s t r u c t i e s 1

C o n s t r u c t i e s 1 Individuele taak constructies Andreas Geldof Bouwheer: Lecobouw BVBA Architect: Hans Geldof Aannemer: Ronny Bernaert Ligging: Handzamestraat 3, 8840 Staden C onstructies 1 Opzoekingswerk WTCB, korte samenvatting

Nadere informatie

SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2

SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2 SECAUGEL INJECT 2 INJECTIEGEL TEGEN OPSTIJGEND VOCHT WTCB-RAPPORT DE 622X748-2 Hoogwaardig injectieproduct voor de behandeling van opstijgend vocht in muren Enkel te gebruiken na raadpleging van onze technische

Nadere informatie

Luchtdicht Bouwen. Stappenplan voor een optimale afdichting

Luchtdicht Bouwen. Stappenplan voor een optimale afdichting Luchtdicht Bouwen Stappenplan voor een optimale afdichting tremco illbruck expertise in luchtdicht bouwen Duurzaam bouwen, Passiefhuis, nul-energiewoningen en klimaatneutraal bouwen zijn momenteel veel

Nadere informatie

VEA. Binnenisolatie van buitenmuren

VEA. Binnenisolatie van buitenmuren VEA Binnenisolatie van buitenmuren Inleiding Inleiding 3 1 Aandachtspunten bij de toepassing van binnenisolatie van buitenmuren 4 2 Checklist voor de start van de werken 7 3 Keuze binnenisolatieconcept

Nadere informatie

Spouwmuurisolatie. Tips spouwmuurisolatie

Spouwmuurisolatie. Tips spouwmuurisolatie Spouwmuurisolatie Wilt u besparen op uw stookkosten maar heeft u geen groot budget voor gevelisolatie? Overweeg dan spouwmuurisolatie. U doet daarmee ook het milieu een groot plezier. Energie besparen

Nadere informatie

Binnenisolatie Technieken en Aandachtspunten

Binnenisolatie Technieken en Aandachtspunten Binnenisolatie Technieken en Aandachtspunten Paul Steskens, dr. ir., Xavier Loncour, ir. - Afdeling Energie en Gebouw, WTCB Staf Roels, prof. dr. ir., Evy Vereecken, ir. Afdeling Bouwfysica, KULeuven CeDuBo

Nadere informatie

Intelligent luchtdicht renoveren

Intelligent luchtdicht renoveren Isoleren voor morgen Geselecteerde merken voor een duurzame constructie Intelligent luchtdicht renoveren Belang van luchtdichtheid bij isolatie (niet enkele energieverlies, condens,...) Hoe luchtdicht

Nadere informatie

3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN

3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN Technische documentatie V CE 2004 Hygrische eigenschappen 21 3. HYGRISCHE EIGENSCHAPPEN 3.1 Het vochtgehalte Het vochtgehalte wordt bij geëxpandeerd polystyreen weergegeven in volume % m.a.w. m 3 vocht

Nadere informatie

Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes. Elisa Van Kenhove, Onderzoeksgroep Bouwfysica UGent

Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes. Elisa Van Kenhove, Onderzoeksgroep Bouwfysica UGent Superisolerende materialen, toepassing in proeftuinproject de Schipjes Elisa Van Kenhove, Onderzoeksgroep Bouwfysica UGent IWT Proeftuinen Woningrenovatie 2014-2019 Context woonerf de Schipjes in Brugge

Nadere informatie

Deel 1 Spouwmuur & ETICS

Deel 1 Spouwmuur & ETICS Lerarenopleiding Demodag 3 - Gevels 24 november 2015 Marcus Peeters & Stijn Van der Meersch Deel 1 Spouwmuur & ETICS Demodag 3 24/11/2015 2 Inhoud 1. Spouwmuur 2. ETICS Demodag 3 24/11/2015 3 1 Inhoud

Nadere informatie

Na-isoleren van bestaande buitenmuren

Na-isoleren van bestaande buitenmuren Na-isoleren van bestaande buitenmuren Buitengevelisolatie Hoe isoleer je bestaande buitenmuren: in de spouw, aan de binnenzijde of aan de buitenzijde? In deze reeks artikels zetten we de verschillende

Nadere informatie

Na-isolatie, Yello-by-Isover Maximaal rendement met minimale inspanningen.

Na-isolatie, Yello-by-Isover Maximaal rendement met minimale inspanningen. Na-isolatie, Yello-by-Isover Maximaal rendement met minimale inspanningen. Waarom uw bestaande muur na-isoleren? EVIDENTE VOORDELEN Met spouwmuurisolatie geniet een gebouw in de eerste plaats van alle

Nadere informatie

Condensatie op dubbele beglazingen

Condensatie op dubbele beglazingen Algemeen Het verschijnsel oppervlaktecondensatie op dubbele komt voor in drie vormen, te weten: op de buitenzijde of positie 1; op de spouwzijdes 2 en 3 van de dubbele beglazing; op de binnenzijde of positie

Nadere informatie

Constructiedetails: Bouwknopen

Constructiedetails: Bouwknopen Constructiedetails: Bouwknopen Joachim Coopman en Devin De Brabander 1 Vastgoed-Landmeten Constructies 1 Bouwheer: Architect: Kassymo nv Zeedijk, Nieuwpoort Bert Janssens Oudburg 30B, Gent Aannemingsbedrijf:

Nadere informatie

4. Fysische en mechanische eigenschappen

4. Fysische en mechanische eigenschappen 4.1 Uiterlijk en structuur De structuur van cellenbeton wordt bepaald door de aanwezigheid van een groot aantal uiterst kleine cellen. Cellenbeton wordt in verschillende volumemassa s vervaardigd, variërend

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen.

Algemeen: door het toepassen van gevelisolatie is dan ook veel energie te besparen. Gevelisolatie Dit verhaal bevat: een korte beschrijving van een aantal voor gevelisolatie belangrijke bouwfysische principes. een uitleg over de berekening van de warmteweerstand uitleg diverse soorten

Nadere informatie

BESTAANDE BUITENMUREN. Staf Roels. KU Leuven, Afdeling Bouwfysica Departement Burgerlijke Bouwkunde Kasteelpark Arenberg 40 B-3001 Heverlee Leuven

BESTAANDE BUITENMUREN. Staf Roels. KU Leuven, Afdeling Bouwfysica Departement Burgerlijke Bouwkunde Kasteelpark Arenberg 40 B-3001 Heverlee Leuven NA-ISOLATIE VAN BESTAANDE BUITENMUREN STUDIEDAG VEA WTCB 7 FEBRUARI 2012 BUITENISOLATIE VAN BESTAANDE BUITENMUREN Staf Roels KU Leuven, Afdeling Bouwfysica Departement Burgerlijke Bouwkunde Kasteelpark

Nadere informatie

Na-isolatie, spouwmuur met ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen.

Na-isolatie, spouwmuur met ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Na-isolatie, spouwmuur met ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Waarom uw bestaande muur na-isoleren? Evidente voordelen Met spouwmuurisolatie geniet een gebouw in de eerste plaats van

Nadere informatie

Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen.

Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Waarom uw bestaande muur na-isoleren? Evidente voordelen Met spouwmuurisolatie geniet een gebouw in de eerste plaats van alle

Nadere informatie

Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen.

Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Na-isolatie, Yello-by-ISOVER Maximaal rendement met minimale inspanningen. Waarom uw bestaande muur na-isoleren? EVIDENTE VOORDELEN Met spouwmuurisolatie geniet een gebouw in de eerste plaats van alle

Nadere informatie

Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk

Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk Drempeldetaillering voor toegankelijk buitenschrijnwerk Eddy Mahieu Hoofdadviseur Technisch Advies Probleemstelling We WILLEN: een drempelloze, rolstoeltoegankelijke woning realiseren MAAR zonder dat door

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de gebouwschil Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

Short & Sharp 3 Box 1

Short & Sharp 3 Box 1 Short & Sharp 3 Box 1 Steven Vercauteren «Technisch Advies» Tour & Taxis Brussel 18 november 2015 Wat is de toekomst van de superisolerende materialen? Isolants 18/11/2014 1 Superisolerende materialen

Nadere informatie

Isolatie. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel.

Isolatie. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel. Bedrijven realiseren forse Energiewinst met Isolatie. Heel simpel. Isolatie Nog altijd prijkt verwarming hoog op de lijst energiekostenposten voor bedrijven: met maar liefst 45 procent* is het verreweg

Nadere informatie

Click to edit Master title style

Click to edit Master title style Click to edit Master title style Ir. Els Bleus 1 Opmerkelijke voorbeelden : spouwisolatie Click to edit Master buitenisolatie title style - isolatie 2 1 Opmerkelijke voorbeelden : spouwisolatie buitenisolatie

Nadere informatie

Supafil Efficiënt energiebesparing inblazen

Supafil Efficiënt energiebesparing inblazen Isolatie 11/2009 Supafil Efficiënt energiebesparing inblazen Inblaaswol voor het na-isoleren van spouwmuren Inblaaswol voor het na-isoleren van spouwmuren Knauf Insulation heeft een unieke inblaaswol voor

Nadere informatie

05 Bouwfysische aspecten 01 Thermisch gedrag van een spouwmuur

05 Bouwfysische aspecten 01 Thermisch gedrag van een spouwmuur 05 Bouwfysische aspecten 01 Thermisch gedrag van een spouwmuur Doel Deze informatie beoogt duidelijk te maken hoe de warmte-isolerende functie van een spouwmuur wordt verzekerd. Zij geeft onder ander antwoord

Nadere informatie

KOUDEBRUGGEN. hulpmiddelen om koudebruggen te begroten

KOUDEBRUGGEN. hulpmiddelen om koudebruggen te begroten KOUDEBRUGGEN overzicht wat zijn koudebruggen? koudebruggen en de regelgeving? hoe koudebruggen vermijden? praktijkvoorbeelden spouwmuur binnenisolatie buitenisolatie navullen van spouwmuren hellende daken

Nadere informatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie

Goed isoleren is vakwerk. Wat u moet weten over na-isolatie BRANCHEORGANISATIE NA-ISOLATIE Goed isoleren is vakwerk Wat u moet weten over na-isolatie INLEIDING GOED ISOLEREN IS VAKWERK Een goed geïsoleerd huis is prettig om in te wonen. Het is goed voor het wooncomfort,

Nadere informatie

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding

OPSTIJGEND VOCHT. Rewah nv. Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding OPSTIJGEND VOCHT Rewah nv Sinds 1985 uw specialist in de ontwikkeling van producten voor vochtbestrijding Diagnose: opstijgend vocht! - Vlekvorming - Geurhinder - Vochtig pleisterwerk - Schimmels - Zoutuitbloeiingen

Nadere informatie

Details maken het verschil. Isolatie en luchtdichtheid zijn vooral een aandachtspunt. Isolatie en luchtdichtheid

Details maken het verschil. Isolatie en luchtdichtheid zijn vooral een aandachtspunt. Isolatie en luchtdichtheid nulenergierenovatie ENERGIE TEKST EN FOTO S: Leen Peeters Isolatie en luchtdichtheid Details maken het verschil In deze reeks volgen we een project van ontwerpfase tot effectieve oplevering. Alleen is

Nadere informatie

Lage energierenovatie van een 100 jarige woning. Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer

Lage energierenovatie van een 100 jarige woning. Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer Lage energierenovatie van een 100 jarige woning Cyndie Hanssens ; architect en bouwheer Algemeen Woning gelegen in Spiere, bouwjaar 1900, volsteense muur Authentieke elementen Goede structuur Groene ligging

Nadere informatie

Heeft luchtdicht bouwen wel zin? copyright: Innoceal bvba

Heeft luchtdicht bouwen wel zin? copyright: Innoceal bvba Heeft luchtdicht bouwen wel zin? HEEFT LUCHTDICHT BOUWEN WEL ZIN? WAAROM? - Europees streven naar energieneutrale gebouwen tegen 2020 - bouwregelgeving volgt en verlaagt gestaag het toegelaten E-peil -

Nadere informatie

- B100-12-1-2007. vak: Milieutechniek klas: B5 opdracht: Opdracht 2. studiejaar: 3 NMP: Ketenbeheer en Kwaliteitsbevordering

- B100-12-1-2007. vak: Milieutechniek klas: B5 opdracht: Opdracht 2. studiejaar: 3 NMP: Ketenbeheer en Kwaliteitsbevordering Milieutechniek opdracht 2 vak: Milieutechniek klas: B5 opdracht: Opdracht 2 studiejaar: 3 NMP: Ketenbeheer en Kwaliteitsbevordering en Energieextensivering. beoordelend docent: Ir. B. Vercouteren-van den

Nadere informatie

BELBLOCK betonmetselstenen & thermische isolatie samen wordt het goed

BELBLOCK betonmetselstenen & thermische isolatie samen wordt het goed De eerste parameter voor het comfortgevoel binnen een gebouw is de binnentemperatuur. Om deze zomer en winter op een economische wijze op een aangenaam peil te houden is een samenwerking tussen de en de

Nadere informatie

Waarom overgaan tot na-isolatie van gevels?

Waarom overgaan tot na-isolatie van gevels? Confederatie Bouw Afwerking 23 & 30 november 2010 Waarom overgaan tot na-isolatie van gevels? ir. arch. F. Dobbels Technologische Adviseerdienst «Duurzame Bouwschil» afdeling energie en klimaat WTCB waarom

Nadere informatie

L u c h t d i c h t b o u w e n

L u c h t d i c h t b o u w e n S t u d i e b u r e e l G r e e s a b v b a Meerhoutstraat 92 2430 Vorst-Laakdal Tel: 013/29 51 98 Fax: 013/29 41 99 Website: www.greesa.be E-mail: info@greesa.be GSM: 0495/92 08 69 BTW: BE.0883.002.381

Nadere informatie

Isolatie en renovatie : laatste nieuwe ontwikkelingen!

Isolatie en renovatie : laatste nieuwe ontwikkelingen! Isolatie en renovatie : laatste nieuwe ontwikkelingen! Leefmilieu Brussel Naar een goed doordachte muurisolatie Arnaud EVRARD UCL Architecture et Climat Doelstellingen van de presentatie Toelichting bij

Nadere informatie

Duurzaam bouwen. Het geïsoleerde hellend dak

Duurzaam bouwen. Het geïsoleerde hellend dak Duurzaam bouwen Het geïsoleerde hellend dak 1 Het geïsoleerde hellende dak Bron: WTCB TV 202 2 Dakstructuur - daktimmer muurplaat gebint gordingen nokgording kepers spanten zelfdragende dakplaten 3 Bron:

Nadere informatie

Vergelijkende tests van Aluthermo Quattro vs glaswol in een gesimuleerde dakomgeving.

Vergelijkende tests van Aluthermo Quattro vs glaswol in een gesimuleerde dakomgeving. Vergelijkende tests van Aluthermo Quattro vs glaswol in een gesimuleerde dakomgeving. Technish contact Thibault Boulanger Facturatiecontact Julien Thiry ELIOSYS sa ELIOSYS sa Boulevard de Colonster, 4

Nadere informatie

Daken. 6.1. Platte daken. 6.2. Hellende daken. 6.3. Metalen daken. Warm dak Omgekeerd dak

Daken. 6.1. Platte daken. 6.2. Hellende daken. 6.3. Metalen daken. Warm dak Omgekeerd dak Daken 6.1. Platte daken Warm dak Omgekeerd dak 6.2. Hellende daken 6.3. Metalen daken 6.1. Platte daken plat dak = regendicht + waterdicht AFDICHTINGEN Vier variabelen: - aantal lagen éénlaags, tweelaags

Nadere informatie

DryStone Gel Combibox

DryStone Gel Combibox Product Solventvrij en gebruiksklaar injectie systeem op basis van siloxanen en silanen voor het blokkeren van opstijgend vocht. Eenvoudig in te brengen met een silicone pistool in boorgaten in een horizontale

Nadere informatie

Met KOMO en Duitse Attesten

Met KOMO en Duitse Attesten Verlaag uw verwarmingskosten! Met KOMO en Duitse Attesten Eenvoudig Proper Perfect Energie en milieu Spaar energie! Het verminderen van het energieverbruik is een van de belangrijkste onderwerpen van onze

Nadere informatie

Lerarenopleiding Demodag 3 - Gevels

Lerarenopleiding Demodag 3 - Gevels Lerarenopleiding Demodag 3 - Gevels marcus.peeters@odisee.be stijn.vandermeersch@odisee.be 24 november 2015 Marcus Peeters & Stijn Van der Meersch Odisee Campus Dirk Martens Aalst Onderzoekskern DUBiT

Nadere informatie

Na-isolatievan spouwmuren:

Na-isolatievan spouwmuren: Na-isolatievan spouwmuren: mogelijkheden & prestaties A. Janssens, M. Delghust Bouwfysica Groep Vakgroep Architectuur & Stedenbouw Faculteit Ingenieurswetenschappen (Firw) Universiteit Gent (Ugent) studiedag

Nadere informatie

Isoleren bestaande muren!

Isoleren bestaande muren! Isoleren bestaande muren! Mogelijkheden en Beperkingen ir. Marcus Peeters - marcus.peeters@hubkaho.be Lector / onderzoeker KaHo Sint-Lieven Aalst KMO-loket LED-netwerk: Duurzaam Bouwen Onderzoekskern DUBiT

Nadere informatie

Het compacte dak. Probleemstelling platte daken

Het compacte dak. Probleemstelling platte daken Het compacte dak Probleemstelling platte daken Platte daken zijn aan de buitenkant steeds voorzien van een soepele waterdichting die altijd sterk dampremmend is (met een µd-waarde van minimaal 15m tot

Nadere informatie

THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN

THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN THIJCO BVBA TIPS & TRICKS LUCHTDICHT BOUWEN In dit document zullen de basisvereisten voor een goede luchtdichtheid kort besproken worden. Indien deze principes aangehouden worden tijdens de werken zal

Nadere informatie

Richtlijn voor de toepassing van onderdakfolies in Nederland.

Richtlijn voor de toepassing van onderdakfolies in Nederland. Richtlijn voor de toepassing van onderdakfolies in Nederland. Aan deze richtlijn moet worden voldaan om in aanmerking te komen voor de 15 jarig MONIER Daksysteem garantie. Pannendak als Daksysteem: Een

Nadere informatie

Voor dak, wand, vloer en zolder

Voor dak, wand, vloer en zolder ISOLATIEPLATEN PIR Voor dak, wand, vloer en zolder DIVISION INSULATION www.unilininsulation.com Al meer dan 30 jaar maakt UNILIN, division insulation dakelementen met poly urethaanisolatie voor het hellende

Nadere informatie

Inblaaswol. Losse rotswolvulling voor na-isolatie van spouwmuren

Inblaaswol. Losse rotswolvulling voor na-isolatie van spouwmuren Inblaaswol Losse rotswolvulling voor na-isolatie van spouwmuren NA-ISOLEREN: MEER COMFORT, LAGERE KOSTEN In woningen van voor de energiecrisis in 1973 zijn de stookkosten vaak hoog, omdat ze niet zijn

Nadere informatie

Schimmelvorming en koudebrugproblematiek bij erfgoed. Arnold Janssens, UGent

Schimmelvorming en koudebrugproblematiek bij erfgoed. Arnold Janssens, UGent Schimmelvorming en koudebrugproblematiek bij erfgoed Arnold Janssens, UGent Stelling 1 Schimmelgroei is het gevolg van oppervlaktecondensatie Stelling 2 De aanwezigheid van enkel glas verhindert het ontstaan

Nadere informatie

Isolatie en klimaatbeheersing van monumenten. Henk Schellen

Isolatie en klimaatbeheersing van monumenten. Henk Schellen Isolatie en klimaatbeheersing van monumenten Henk Schellen Inhoud Inleiding Thermische behaaglijkheid Energiegebruik gebouwen Noodzaak bouwfysische aanpassingen Isolatie gevel, isolatie vensters, zonwering,

Nadere informatie

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2 Taak constructies Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave 1MAK a 2015-2 Bouwknoop 1 Het gaat om een bouwknoop omdat de verticale muur verbonden wordt met een hellend dak. Detailtekening

Nadere informatie

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten

Luchtdichtheid bij houtbouw. arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Luchtdichtheid bij houtbouw arch. Piet Kerckhof Aché Ligno Architecten Agenda 1. Luchtdichtheid 3. Andere houtbouwmethodes 4. Gevelbekleding 1. Luchtdichtheid Verliezen via K-15 (PHP) K-30 (LEW) K-45 (max.)

Nadere informatie

Beperkt warmteverliezen. Beschermt tegen wateroverlast

Beperkt warmteverliezen. Beschermt tegen wateroverlast Stopt regendoorslag Beperkt warmteverliezen Beschermt tegen wateroverlast Stormdry beschermende crème voor metselwerk Wanneer metselwerk nat wordt, wordt het koud en koude muren betekenen koude gebouwen,

Nadere informatie

Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie

Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie Materiaaltechnische sanering van metselwerk, ter voorbereiding van een energetische renovatie Yves Vanhellemont Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Waarom? Een energetische renovatie

Nadere informatie

Infosessies voor energiedeskundigen type A. januari/februari 2011

Infosessies voor energiedeskundigen type A. januari/februari 2011 Infosessies voor energiedeskundigen type A januari/februari 0 Deel IV Verduidelijkingen en aanpassingen in de werkwijze voor het bepalen van de U-waarden van de gebouwschil U-waarde bepaling Invoerveld

Nadere informatie

Onderzoekscompetenties. K-waarde woning. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Kennismaking met EPC-woning

Onderzoekscompetenties. K-waarde woning. 1. Algemene lesgegevens. 2. Lesverloop. 3. Verwerking. Kennismaking met EPC-woning Onderzoekscompetenties K-waarde woning Kennismaking met EPC-woning 1lgemene lesgegevens In de eerste plaats ontwerpen we een fictief huis, of gaan we uit van een bestaande woning. Vervolgens gaan we na

Nadere informatie

Alkreflex 2L-2. In de spouw. innovation in insulation. Algemeen. Verwerking / bestekomschrijving

Alkreflex 2L-2. In de spouw. innovation in insulation. Algemeen. Verwerking / bestekomschrijving In de spouw Alkreflex 2L-2 Algemeen Alkreflex 2L-2 zodanig monteren dat aan weerszijden van de Alkreflex 2L-2 een spouw aanwezig is van minimaal 20 mm. Alkreflex 2L-2 monteren op houten regels. In gevelconstructies

Nadere informatie

Na-Isoleren van Bestaande Spouwmuren

Na-Isoleren van Bestaande Spouwmuren Na-Isoleren van Bestaande Spouwmuren Bespaar tot 30% op uw energiefactuur, uw leven lang Wist u dat in een woning tot 30% warmte verloren gaat door niet-geïsoleerde muren? Het hoeft dan ook geen betoog

Nadere informatie