4.10 Een ergonomische klas. sleutelfactoren

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "4.10 Een ergonomische klas. sleutelfactoren"

Transcriptie

1 sleutelfactoren

2 Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Bij het inrichten van een klaslokaal zijn er heel wat ergonomische factoren die de leerervaring beïnvloeden. In deze sessie wordt ingegaan op de aard van de factoren en de aandachtspunten waarmee je rekening dient te houden. Inhoud : - A. Ergonomie - B. Meubilair - C. Inrichting - D. De luchtkwaliteit - E. Het thermisch comfort - F. Het visueel comfort - G. Het akoestisch comfort 2

3 3

4 De IEA (International Ergonomics Association) geeft volgende definitie: A. Ergonomie Ergonomie (of human factors) is de wetenschappelijke discipline die zich bezig houdt met het begrijpen van de interactie tussen de mens en andere elementen van een systeem. Het is het beroep dat de theorie, principes, gegevens en methodes toepast om zo te ontwerpen dat het menselijk welzijn en de globale prestatie van het systeem geoptimaliseerd wordt. Er zijn drie specialisatiedomeinen afgebakend: - Fysieke ergonomie houdt rekening met de menselijke anatomie, antropometrie, fysiologie, biomechanica in relatie tot de fysieke activiteit. - Cognitieve ergonomie bestudeert de mentale processen zoals perceptie, geheugen, denken en motorische reacties in de interactie tussen mens en systeem. - Organisatie ergonomie focust op het optimaliseren van sociotechnische systemen zoals organisatiestructuren en processen. 4

5 B. Meubilair NBN-EN 1729 bevat een maatsysteem, veiligheidseisen en testmethoden die worden toegepast door fabrikanten van schoolmeubilair. De Europese Norm 1729 schrijft verschillende hoogtes van schoolmeubilair voor in functie van de individuele lichaamsafmetingen van de leerling. Binnen eenzelfde klas staan stoelen en banken die verschillend zijn in hoogte omdat ook de lichaamslengte van leerlingen uiteenlopend is. Met elke categorie stemt een bepaalde kleur en nummer overeen. Zittinghoogte De juiste zittinghoogte van de stoel is essentieel voor een goede werkhouding van de leerling. In het ideale geval is de zittinghoogte van de stoel net iets kleiner dan de onderbeenlengte van de leerling. Bron : Schoolmeubilair, hoe zit dat? NVS 2008 Nuttige link : 5

6 B. Meubilair 6

7 B. Meubilair 7

8 Tafelhoogte 4.10 Een ergonomische klas B. Meubilair Om de hoogte van de schooltafel te bepalen vormt de leerling met de hoogste elleboog-zitvlakhoogte de referentie. Deze hoogte wordt opgeteld bij de eerder vernoemde zithoogte. Iedereen werkt dus op een tafel die hoger is dan zijn ellebogen. Dit wordt subjectief ook als meest comfortabel ervaren. De focusafstand van de ogen is bij kinderen klein zodat ze een kleine leesafstand wensen. Een hoge tafel helpt daarbij. Op dit vlak is er geen verschil tussen het horizontaal zitten en zitten met een open heuphoek. 8

9 Verstelbaar meubilair? B. Meubilair Een volledige aanpassing van het meubilair aan de lichaamsmaten van de leerling is alleen mogelijk met volledig verstelbaar meubilair. Uit ergonomisch oogpunt is het daarom wenselijk maar uit financieel oogpunt is dit echter vaak niet mogelijk. Voor een acceptabele zithouding is het gelukkig ook niet noodzakelijk om dit voor iedereen aan te schaffen. Indien u verstelbaar meubilair aanschaft, let dan op het volgende: Kunnen tafel en stoel eenvoudig worden versteld? Kan de instelling goed worden waargenomen? Is er bijvoorbeeld een kleurcodering gebaseerd op de Europese norm? Het Europese Norm 1729 schrijft een hellend werkblad voor met een inclinatie tot 20. Dit is gunstig om de buiging in de nek en in de rug tegen te gaan. Het werk wordt naar de ogen gebracht in plaats van omgekeerd. De schoolboeken worden omwille van dit principe ook best op een pennenzak geplaatst zodat ze nog iets meer rechtop staan. 9

10 B. Meubilair Het kan zijn dat u twijfelt of uw leerlingen aan meubilair van de juiste maat zitten. Enkele kenmerken, waaraan u een goede werkhouding kunt herkennen. 1. Een leerling heeft de juiste maat stoel als deze eenvoudig met de voeten plat op de grond kan zitten terwijl de boven- en onderbenen een hoek van ongeveer 90 graden met elkaar maken 2. Een leerling heeft een te hoge maat stoel als deze niet eenvoudig met de voeten plat op de grond kan zitten. Gevolg: de voorkant van de stoelzitting drukt in de bovenbenen van de leerling, waardoor de onderbenen en voeten slecht doorbloed raken. - Leerlingen gaan in deze situatie vaak onderuit zitten om het nare gevoel in hun benen weg te nemen. Op die manier krijgt hun rug geen goede ondersteuning meer. - Ook wanneer de leerling wel rechtop zit, wordt bij een te hoge stoel de lage rug onvoldoende door de leuning ondersteund. Beide gevallen leiden tot een vergrote kans op rugklachten en zelfs vergroeiing van de wervelkolom. Tenslotte wordt de leerling in zijn bewegingsvrijheid belemmerd als de bovenzijde van de rugleuning hoger is dan de onderkant van de schouderbladen. 10

11 B. Meubilair 3. Een leerling heeft een te lage maat stoel als deze eenvoudig met de voeten plat op de grond kan zitten, maar de knieën naar boven wijzen en alleen de billen de zitting raken. Gevolg: er ontstaat een hoge druk onder de billen. Dit kan leiden tot pijn en een slechte doorbloeding. Bovendien wordt bij een te lage stoel de hoge rug onvoldoende door de leuning ondersteund, waardoor rugklachten en zelfs vergroeiing van de wervelkolom kunnen ontstaan. 4. Een leerling heeft de juiste maat tafel als deze met de armen over elkaar dicht bij het lichaam op tafel kan steunen, terwijl de schouders ontspannen blijven. 5. Een leerling heeft een te hoge maat tafel als de schouders omhoog geduwd worden, wanneer de leerling met de armen over elkaar dicht bij het lichaam op tafel steunt. Gevolg: er is een verhoogde kans op klachten met betrekking tot schouders, rug en nek. 6. Een leerling heeft een te lage maat tafel als deze voorover moet buigen om met de armen over elkaar op tafel te kunnen steunen. Gevolg: door het kromtrekken van de rug ontstaat een vergroot risico op rugklachten en zelfs vergroeiing van de wervelkolom. 11

12 Leidvragen bij het ontwerp : C. Inrichting 1. Welke taken en activiteiten worden er in het klaslokaal uitgevoerd? 2. Welke houdingen zullen de gebruikers (LKR en LLN) aannemen? 3. Wat zijn de relevante lichaamsafmetingen van de gebruikers? Deze afmetingen kunnen worden teruggevonden in antropometrische tabellen. (vb. 4. Moet je tijdens het ontwerpen gebruik maken van minimum, gemiddelde of maximum afmetingen? 5. Hoe ver kunnen de gebruikers reiken, horizontaal en vertikaal? 6. Wat zijn de visuele aspecten van de activiteit? 7. Zijn er specifieke omgevingsfactoren? 12

13 Mogelijke ontwerpaspecten : C. Inrichting 1. Stoel en tafelschikking (rijen, U-vorm, groepen, ) 2. Bord en multimedia positie relatief tot de oogpositie van de leerling 3. Kleurgebruik muren in functie van de reflectiegraad 4. Vloer, bureau en stoelkleuren 5. (on)bereikbaarheid van kasten en toestellen 6. Mobiliteit van leerkracht en leerling in de klas 7. Veiligheidsaspecten (evacuatie) 13

14 D. De Luchtkwaliteit Er is sprake van een goede luchtkwaliteit als de binnenlucht geen verontreinigingen bevat in concentraties waarvan bekend is dat ze de gezondheid aantasten op korte of lange termijn. In scholen zijn een aantal bronnen aanwezig die de binnenlucht kunnen verontreinigen: - door de aanwezigheid van de mens zelf. (CO2, ) - door vier groepen verontreinigingen Chemische stoffen (VOS, C02, ) Stof Microbiologische verontreiniging: Vezels (steenwol, glaswol) - Ook kunnen luchtverontreinigende stoffen vanuit het buitenmilieu de school binnendringen en er zich concentreren. Het garanderen van een goede binnenluchtkwaliteit gebeurt door - de emissie van bronnen te beperken - te zorgen voor voldoende ventilatie. De idee hierbij is dat de buitenlucht in de meeste gevallen minder verontreinigd is dan de binnenlucht, zodat ventilatie zorgt voor een verdunning en verwijdering van de binnenluchtverontreiniging 14

15 D. De Luchtkwaliteit Eerste indicator voor de binnenluchtkwaliteit en de mate van ventilatie : CO2-concentratie - Onderzoek toont aan dat omwille van de parallelle stijging er reeds bij een CO2- concentratie van 1200 ppm klachten optreden, veroorzaakt door de andere stoffen. - Het CO2-gehalte van de buitenlucht bedraagt op de meeste plaatsen circa 400 ppm. Zodra een groep leerlingen het leslokaal binnenkomt begint het CO2 -gehalte te stijgen, waarbij een verdubbeling van het CO2-gehalte als normaal beschouwd mag worden. Conform NBN EN maximaal 800 ppm. 15

16 Preventiemaatregel : D. De Luchtkwaliteit - Verwijdering van verontreinigingsbronnen - Adequate verluchting - Soorten : 16

17 Ventilatienorm NBN EN : 2007 D. De Luchtkwaliteit De ventilatievouden worden bepaald op basis van de norm NBN EN Ventilatie voor nietresidentiële gebouwen - Prestatie-eisen voor ventilatie- en luchtbehandelingssystemen. De norm is prestatiegericht en zet de eisen om naar methodes voor een goede dimensionering van ventilatiesystemen, aan de hand van luchtkwaliteitklassen. Klasse Luchtkwaliteit DCO2 [ppm] IDA 3 Aanvaardbaar Tussen 600 en 1000 ppm Dit komt overeen met ventilatievoud met buitenlucht per persoon van m³/(h.pers). Intensieve ventilatie (verluchten via opengaande ramen of deuren in buitenmuren) wordt dan aangeraden om voldoende luchtverversing te garanderen tijdens bijzondere omstandigheden (sterke bezonning, zeer warm weer, sterk verontreinigende activiteiten, ). Speciale ruimten zijn ruimten die niet tot de eigenlijke woonruimten behoren zoals kelder, garage, stookplaats, bergplaats, die speciale voorzieningen nodig hebben. 17

18 D. De Luchtkwaliteit 18

19 Het thermisch comfort is het geheel van omgevingsparameters die de thermische sensatie van de mens beïnvloeden. Het thermisch comfort valt uiteen in het algemeen thermisch comfort en het lokaal thermisch comfort. Het algemeen thermisch comfort wordt bepaald door - de luchttemperatuur, - de gemiddelde stralingstemperatuur, - de luchtvochtigheid, de luchtsnelheid, - de menselijke activiteit, - de thermische isolatie van de kleding. E. Thermisch comfort Al deze factoren samen bepalen of men zich thermisch behaaglijk voelt in een gebouw. Afhankelijk van deze factoren wordt een andere meetmethode toegepast : In een schoolomgeving is voornamelijk EN 7730 van toepassing. EN ISO 11079: IREQ EN 7730: PMV-PPD EN 7933: PHS EN ISO 7243: WBGT 19

20 Het lokaal thermisch discomfort wordt onder andere bepaald door E. Thermisch comfort - Tocht - hinder ten gevolge van koude of warme oppervlakken (bv. Vloeren). De temperatuur in het gebouw kan dan op zichzelf goed zijn maar desondanks koelt een deel van het lichaam sterk af of warmt het sterk op. 20

21 E. Thermisch comfort Temperatuur Een aangename temperatuur in scholen ligt tussen 18 en 22 C. Vanaf 26 C neemt de behaaglijkheid af en wordt het prestatievermogen minder. Voor zover de buitencondities deze van de norm NBN B Berekening van de warmteverliezen van gebouwen (1986) niet onderschrijden, moet de minimale temperatuur in de winter gegarandeerd zijn gedurende 100% van de gebruikstijd. De maximale temperatuur in de zomer geldt als een richtwaarde. In de gebruikstijd zijn na-schoolse activiteiten en periodes in de schoolvakanties NIET inbegrepen. Min. Temp (winter) Max. temp. (zomer) Klas-en leslokalen, administratieve lokalen en kantoren, studiezaal Bibliotheek /mediatheek / open studielandschap informaticalokaal Laboratoria Speelzaal / polyvalente zaal / turnzaal / sportzaal Refter Keuken HACCP Bergingen en archiefruimtes 10 - Circulatieruimtes 18 - Werkplaatsen, ateliers

22 4.10 Thermisch Een comfort ergonomische klas E. Thermisch comfort Stralingstemperatuur In aansluiting op NBN-ISO 7730 worden de volgende grenswaarden voor asymmetrische straling vastgesteld: Ten gevolge van een koud (glas) vlak : < 10 K Ten gevolge van een warm plafond : < 5 K Verticale temperatuurgradiënt Het maximum toegestane verschil tussen de luchttemperatuur bij het hoofd (op 1,1 m) en bij voeten (op 0,1 m) is 3 K. Luchtbeweging Afhankelijk van de luchttemperatuur zijn de volgende eisen te stellen aan de luchtbeweging in de leefzone. Winterperiode (21 C) maximaal : 0,15 m/sec. Zomerperiode (25 C) maximaal : 0,20 m/sec. Relatieve vochtigheid De relatieve vochtigheid in de verblijfsruimtes dient te liggen tussen 40% en 70% (enkel indien de lokalen voorzien zijn van mechanische luchttoevoer). 22

23 E. Thermisch comfort Omdat de situatie per lokaal kan verschillen, is het vaak handig om in ieder lokaal een thermometer te hebben en thermostaten voor alle radiatoren. Wanneer de buitentemperatuur in de zomer dreigt op te lopen boven de 22 C, is het raadzaam de zonnewering te gebruiken. Een toestand van goed thermisch comfort zorgt ervoor dat de mens zich behaaglijk voelt doordat er een evenwicht is tussen de eigen warmteproductie, nodig om het lichaam op ongeveer 37 C te houden en de warmte-uitwisseling met de omgeving. Deze balans verschilt van persoon tot persoon. Iedereen een zelfde thermisch comfort geven in dezelfde ruimte is dus moeilijk haalbaar. Wel kan men ernaar streven een optimaal thermisch comfort te bekomen, met andere woorden het grootst mogelijk aantal personen tevreden stellen. Methode : PMV/PPD-Waarden 23

24 Visueel comfort hangt af van een combinatie van factoren : F. Visueel comfort fysische parameters (vb. verlichtingssterkte, luminantie, kleurtemperatuur); karakteristieken eigen aan de omgeving (vb. binnen, buiten); karakteristieken van de uit te voeren taken (vb. onderwijs, montage van stukken); fysiologische factoren (vb. leeftijd); psychologische en sociologische persoonsgebonden factoren (vb. cultuur, opvoeding). De ervaring van licht is hierdoor in grote mate subjectief. 24

25 Daglicht 4.10 Een ergonomische klas F. Visueel comfort In het lokaal moet voldoende daglicht kunnen toetreden (gemiddelde daglichtfactor > 2%). Daarnaast dient aandacht gegeven te worden aan een goede verdeling van het daglicht in de lesruimtes. Zonwering (indien niet middels karakteristieken van het glas) buitenzijdig toepasbaar bij windpieken (lokaal) tot 60 km/u bij voorkeur statisch systeem (oriëntatie van de gevels, balkon, vaste lamellen) enkel toe te passen waar nodig vanuit functionele / technische eisen Kunstlicht De verlichting dient te voldoen aan EN 'Verlichting van werkplekken'. De verlichtingssterkte dient tijdens de gehele gebruiksduur van de verlichting op elke plaats van het werkvlak minimaal aanwezig te zijn. Hierbij wordt de randzone, zoals gedefinieerd in EN12464, gesteld op 600 mm. De praktijkverlichtingssterkte is als volgt (luxwaarde na veroudering): Voor scholen en kantoorruimtes stelt Agion dat de lichtsterkte optimaal is tussen de 300 en 800 lux afhankelijk van de functie. (klaslokaal 300 lux, bord 500 lux, tekenlokaal 700 lux) 25

26 Indien in een deel van de ruimte een hogere verlichtingssterkte is vereist, moet de algemene verlichting worden aangevuld met plaatselijke verlichting. De praktijkverlichtingssterkte is als volgt (luxwaarde na veroudering): Klas-en leslokalen, studiezaal 300 Bordzone 500 Klas-en leslokalen gebruikt in avonduren 500 Tekenlokaal / lokaal handvaardigheid 700 Administratieve lokalen en kantoren 300 Opstelling beeldschermen Bibliotheek /mediatheek / open studielandschap evt. bijzondere voorzieningen F. Visueel comfort Informaticalokaal, talenpracticum 300 Opstelling beeldschermen Laboratoria 500 Speelzaal / polyvalente zaal / turnzaal / sportzaal 300 Armaturen schokbestendig Centrale computerruimte (MER) * 300 Refter 200 Keuken specifieke verlichting Bergingen en archiefruimtes Circulatieruimtes (algemeen) trappen 150 inkomhal Werkplaatsen, praktijklokalen, ateliers specifieke verlichting, Opletten voor stroboscopisch effect 26

27 Verblinding dient vermeden te worden. F. Visueel comfort Rechtstreekse of onrechtstreekse verblinding Oorzaken: verlichte zone in blikveld of periferie (lamp, belicht oppervlak, venster) Oplossing: lichtbron: - verwijderen indien niet noodzakelijk - verplaatsen of werkpost verplaatsen, >45 tov horizontaal vlak. - afschermen door ondoorzichtig of brekend vlak (luminantie neemt af) Relatieve verblinding sterk verlicht oppervlak: - belichting verwijderen - luminantie verminderen - verlichtingssterkte verminderen - kleur oppervlak of reflectiecoëfficiënt bekleding aanpassen - werkpositie aanpassen Oorzaken: verschillen in luminantiezones, oogvermoeidheid ten gevolge van frequente aanpassing Oplossing: aanpassing lichtbronnen en oppervlakken tot optimale luminantieverhoudingen, maximaal 1:10:30 (taak:directe omgeving:periferie) 27

28 Visual Acuity : onderscheidingsvermogen F. Visueel comfort - Aandachtspunt bij digitale schoolborden. factoren : Resolutie en contrastwaarden 28

29 4.10 Akoestisch Een comfort ergonomische klas G. Akoestisch comfort Het akoestisch comfort, meer bepaald de spraakverstaanbaarheid in klaslokalen, wordt beïnvloed door geluid van buitenaf en/of door geluid van installaties aanwezig in de school. NBN S 'Akoestische criteria voor schoolgebouwen' Wat verstaan we onder spraakverstaanbaarheid? De spraakverstaanbaarheid geeft aan in hoeverre een spreker door een toehoorder verstaan wordt, ongeacht de inhoud van de boodschap (verstaan begrijpen). De spraakverstaanbaarheid kan uitgedrukt worden in de meetbare en berekenbare grootheid STI (Speech Transmission Index): Verband tussen STI en de subjectieve beoordeling van de spraakverstaanbaarheid. 29

30 De nagalmtijd is uitgedrukt in seconde [s]. G. Akoestisch comfort De nagalmtijd is evenredig met het volume van de ruimte en omgekeerd evenredig met de hoeveelheid geluidabsorptie in de ruimte: T V/(6*A tot ) Tp [s] de nagalmtijd in de ruimte V [m3] het volume van de ruimte A tot [m2] de totale opp. geluidabsorptie in de ruimte (=opp. x absorbtiecoëff.) opp. open raam' 30

31 Voorbeeld 4.10 Een ergonomische klas Voor : T = 4s G. Akoestisch comfort Na : T = 0,9 s 17 frames, 41m² materiaalkost

Schoolmeubilair, hoe zit dat?

Schoolmeubilair, hoe zit dat? Schoolmeubilair, hoe zit dat? Colofon Redactie dr. ir. Liek Voorbij, NEN; drs. Leo Mertens, NVS; drs. B.G. Jeene, NVS; dr. ir. Johan Molenbroek, TU Delft; H. Aardoom, GGD ZHZ; ir. Masja Notenboom, ToUse

Nadere informatie

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal

1.10 Computeropstelling. veilig gebruik in het leslokaal 1.10 Computeropstelling veilig gebruik in het leslokaal Werkwinkel info : Doelgroep : PA, TA, leerkrachten, directies Duurtijd : +/- 75 minuten Omschrijving : Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop 1. Werkruimte Volgens het KB Werken met beeldschermapparatuur (1993) moet de ruimte, wat afmetingen en inrichting betreft, voldoende plaats bieden om veranderingen

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk: ontwerp en aankoop 1. Werkruimte Volgens het KB Werken met beeldschermapparatuur (1993) moet de ruimte, wat afmetingen en inrichting betreft, voldoende plaats bieden om veranderingen

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop 1. Kantoorruimte NEN 1824 (2001) 4 m 2 Basiswerkplek (stoel en circulatieruimte) + 1 m 2 Werkvlak met flatscreen + 2 m 2 Werkvlak met CRT scherm + 1 m 2 Lees-

Nadere informatie

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren.

BASISREGELIJS BIJ DE KLASSIEKE DESKTOP. De basisregels zijn gebaseerd op het 5 W-model. Een goed preventieplan besteedt aandacht acht deze factoren. WAT IS HET PROBLEEM? Computers en multimedia-apparatuur zijn geïntegreerd in het dagelijks leven en worden alsmaar belangrijker, ook in het onderwijs. In deze sessie wordt het gebruik van ICT-materiaal

Nadere informatie

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker

www.gezonduitgeven.nl Checklist werkplekinstelling voor de medewerker Basis checklist voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met deze basis checklist kun je je werkplek zo instellen dat je gezondheidsklachten zoveel

Nadere informatie

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm.

Breedte van het werkvlak Uw werkblad moet een breedte hebben van minimaal 120 cm. Werkplekinstellingen bij beeldschermwerk Veel klachten aan het bewegingsapparaat zijn te wijten aan een verstoring van het evenwicht tussen belastbaarheid aan de ene kant en belasting aan de andere kant.

Nadere informatie

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

Checklist werkplekinstelling voor de werknemer

Checklist werkplekinstelling voor de werknemer Checklist werkplekinstelling voor de werknemer Basis checklist voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met deze basis checklist kun je je werkplek

Nadere informatie

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen"

~omazo... l'v Ambachte'ß. j\ Hoofdbedrijfs(hap. TNO: Zonwering al in bouwontwerp meenemen ~omazo..... j\ Hoofdbedrijfs(hap l'v Ambachte'ß -c TNO: "Zonwering al in bouwontwerp meenemen" AUTOMATISCHE ZONWERING BESPAART ENERGIE EN VERBETERT BINNENKLIMAAT Automatische zonwering kan op kantoor en

Nadere informatie

DYNAMISCH OP KANTOOR. Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw

DYNAMISCH OP KANTOOR. Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw DYNAMISCH OP KANTOOR Tine Adriaensen Preventieadviseur ergonomie IDEWE vzw STAPPENPLAN Taakanalyse Zittende mens Werktafel Inrichting en opstelling Werkruimte STAP 1: TAAKANALYSE Stap 1: Taakanalyse Waaruit

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1: STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan en stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Als het goed is

Nadere informatie

Werkplekinstellingen

Werkplekinstellingen Werkplekinstellingen Deze brochure helpt u bij het instellen van uw werkplek. Uw stoel, bureau, beeldscherm en toetsenbord kunt u nu zelf instellen. In de tekst worden verschillende adviezen gegeven. We

Nadere informatie

Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers. Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie

Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers. Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie Ergonomisch werken met beeldschermen Informatie voor werkgevers Mark Hautekiet Preventieadviseur Ergonomie Inleiding In deze korte presentatie staan enkele praktische tips voor werkgevers voor de inrichting

Nadere informatie

ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN GO4S safety consult VOF. All rights reserved.

ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN GO4S safety consult VOF. All rights reserved. ERGONOMIE OP SCHOOL PRAKTISCHE TIPS VOOR LEERLINGEN & LEERKRACHTEN 2016 GO4S safety consult VOF. All rights reserved. 1 Boekentassen dragen, trekken, sleuren Bron : De Standaard Trolley, rugzak of boekentas?

Nadere informatie

"Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50

Beeldschermwerk is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Beeldschermwerk Voor gezond en veilig werken Inleiding COLOFON "Beeldschermwerk" is een uitgave van CLB Externe Preventie Industrieterrein Kolmen 1085 3570 Alken Tel : 011 59 83 50 Redactie : CLB Externe

Nadere informatie

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente

Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Beeldschermwerk en werken in de e-gemeente Inhoudsopgave 3 Stap 1: Stoel instellen 3 Stap 2: Aan het bureau 4 Stap 3: Verfijnen 5 Stap 4: Houding 7 Ten slotte 7 2 Stap 1: Stoel instellen De stoel - hoogte

Nadere informatie

Werken met beeldschermen

Werken met beeldschermen Werken met beeldschermen Beeldschermwerk 080909.docVersie: 01/08/2012 Pagina 1 van 8 WERKEN MET BEELDSCHERMEN Werken met beeldschermen kan leiden tot o.a. oogvermoeidheid, hoofdpijn, rug- en nekklachten.

Nadere informatie

Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie

Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie Beeldschermwerk GO! - Basisvorming veiligheid 2015-2016 Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie Schema 1. Wetgeving 2. Risicofactoren 3. Nieuwe trends 4. Ergonomische hulpmiddelen 1 1 1. Wetgeving Codex

Nadere informatie

Natuurlijke ventilatie van leslokalen

Natuurlijke ventilatie van leslokalen Natuurlijke ventilatie van leslokalen Seminar Actiflow - CFD in de bouw 20 mei 2011 ir. Henk Versteeg Inhoud presentatie Introductie LBP SIGHT Binnenmilieu basisscholen Ventilatie basisschool De Schakel

Nadere informatie

Hoe zit je gezond achter je pc?

Hoe zit je gezond achter je pc? Hoe zit je gezond achter je pc? Werk je vaak met de computer? Let dan goed op je gezondheid, want voor je het weet heb je rug- of nekklachten. Deze tips helpen je alvast op weg. Er wordt thuis en op kantoor

Nadere informatie

Gezond zitten kun je leren!

Gezond zitten kun je leren! Gezond zitten kun je leren! De mens is één en al beweging. Hij beweegt zich fysiek, psychisch en geestelijk. Ons fysieke gestel is gemaakt om te bewegen. Doordat wij zij gaan zitten zullen we ook tijdens

Nadere informatie

Vademecum voor geluidsoverlast in de scholen

Vademecum voor geluidsoverlast in de scholen Vademecum voor geluidsoverlast in de scholen Marie-Noëlle Adnet Afdeling Vergunningen Departement Geluid 4/12/2014 Plan van de uiteenzetting: 1. Vademecum geluid in scholen 2. Aanbevelingen voor schoolgebouwen

Nadere informatie

Tips voor de beeldschermwerkplek

Tips voor de beeldschermwerkplek Tips voor de beeldschermwerkplek 1. Werkplek De juiste stoelinstelling Bij een goede stoelhoogte moeten uw voeten plat op de grond kunnen staan en de bovenbenen horizontaal blijven. Kan er nog een vuist

Nadere informatie

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken.

Beeldschermen en hun bedieningsmiddelen als toetsenbord en muis dienen aan een aantal eisen te voldoen om goed te kunnen werken. Normen en Richtlijnen voor beeldschermwerkplekken Inleiding Zodra er meer dan twee uur per dag beeldschermwerk verricht wordt valt deze werkplek onder de richtlijnen van het Koninklijk Besluit Beeldschermwerkplekken.

Nadere informatie

Handleiding werkplekinstelling

Handleiding werkplekinstelling Stappenplan voor een gezonde werkplek Een goede werkhouding is van belang om prettig en gezond te werken. Met dit stappenplan kunt u de werkplek van uw medewerkers zo instellen dat gezondheidsklachten

Nadere informatie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie

PATIËNTENINFO. Nekbrochure. Rugschool. Fysische geneeskunde - Ergotherapie PATIËNTENINFO Nekbrochure Rugschool Fysische geneeskunde - Ergotherapie Beste patiënt Welkom op de dienst fysische geneeskunde van het Universitair Ziekenhuis Antwerpen. In deze brochure vindt u enkele

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk

Ga er eens goed voor zitten. Ergonomische tips rond beeldschermwerk Ga er eens goed voor zitten Ergonomische tips rond beeldschermwerk Neem een juiste zithouding aan Bewaar de natuurlijke krommingen van je rug De natuurlijke krommingen van je rug zijn: een lichte holte

Nadere informatie

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft

Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen. Door: ir. E.N. t Hooft Nieuwe wegen in comfort van kantoorgebouwen Door: ir. E.N. t Hooft 1 INHOUD PRESENTATIE Inleiding Binnenmilieu Thermisch comfort Beoordelingsmethoden Consequenties ATG-methode Conclusie 2 FASEN IN BOUWPROCES

Nadere informatie

Inrichting beeldschermwerkplek

Inrichting beeldschermwerkplek Inrichting beeldschermwerkplek Het is lastig om tijdens beeldschermwerk een gezonde werkhouding te waarborgen, vooral wanneer het werk snel af moet zijn of wanneer er veel concentratie nodig is. Daarom

Nadere informatie

Niet residentiële ventilatie

Niet residentiële ventilatie Voorbeeld berekening minimum ontwerpdebiet: Leslokaal 50m² Bezetting volgens bouwteam (op plan): 10 personen 10 pers x 22m³/h/pers = 220m³/h Bezetting volgens tabel: 50m² : 4m²/pers = 12,5 pers 13 personen

Nadere informatie

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630

Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen

Nadere informatie

Infobrochure. Beeldschermwerk

Infobrochure. Beeldschermwerk Infobrochure Beeldschermwerk Inhoud Infobrochure Beeldschermwerk 1. Opstelling en correct gebruik van de middelen 5 1.1 Instellen van de stoel 5 1.2 De werktafel (bureau) 6 1.3 Toetsenbord en muis 7 1.4

Nadere informatie

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid!

Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! Gezonde binnenlucht op school? Van belang voor je gezondheid! www.airatschool.be www.mmk.be/onderwijs www.vlaamselogos.be www.zorg-en-gezondheid.be www.vigez.be Gezonde binnenlucht op school? Belang voor

Nadere informatie

Niet residentiële ventilatie

Niet residentiële ventilatie Niet residentiële ventilatie Gebouw Type ruimte Typische waarde Standaardwaarde Kinderopvang Scholen 30 tot 45 db(a) 40 db(a) Scholen Klaslokaal 30 tot 40 db(a) 35 db(a) Gangen 35 tot 50 db(a) 40 db(a)

Nadere informatie

Artikelnummer 803427 Laatst gewijzigd 131016 Geldig vanaf 130607 ZITINSTRUCTIE

Artikelnummer 803427 Laatst gewijzigd 131016 Geldig vanaf 130607 ZITINSTRUCTIE Artikelnummer 80347 Laatst gewijzigd 306 Geldig vanaf 30607 ZITINSTRUCTIE [90 graden] TE LAAG TE HOOG DE ZITHOOGTE De juiste zithoogte is als de voeten plat op de grond staan en de knieën in een hoek van

Nadere informatie

niveau 2, 3, 4 thema 5.4

niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Ergonomie niveau 2, 3, 4 thema 5.4 Bedrijfscultuur Arbeidsomstandigheden Wat staat er in de Arbowet? Zitten, staan en tillen RSI Bedrijfscultuur Veel mensen hebben hun eigen werk en werken op een bepaalde

Nadere informatie

STEP WerkPlekAnalyse bij

STEP WerkPlekAnalyse bij STEP WerkPlekAnalyse bij Inleiding De STICHTING ERGONOMIE & PREVENTIE (STEP) is gevraagd de werkplek van mevrouw G. te analyseren, risicofactoren te inventariseren en advies te geven over een optimale

Nadere informatie

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het?

Hoe moet het: gokt u ernaar of weet u het? Kleine parkeergarage Kleine parkeergarages bevinden zich in woongebouwen of zakenhotels. De afmetingen van de ruimte zijn kleiner en er is geen tdurend verkeer: dat neemt toe in de ochtend en de avond

Nadere informatie

4 mogelijke ventilatieprincipes.

4 mogelijke ventilatieprincipes. 4 mogelijke ventilatieprincipes Systeem C Luchttoevoer: natuurlijk, zelfregelend en eventueel akoestisch Luchtafvoer: mechanisch, minstens kloksturing (IDA-C3) eventueel vraaggestuurd (IDA-C4/5/6) indien

Nadere informatie

Tekst: Cees van de Sande

Tekst: Cees van de Sande Het lijkt zo vanzelfsprekend als we zeggen dat klaslokalen zijn gemaakt om optimaal te kunnen leren. Helaas is dat niet altijd het geval. Het klimaat in klaslokalen kan zelfs een negatief effect op de

Nadere informatie

Stap 1 Stoel instellen. 1.1 De stoelhoogte. 1.2 De zitdiepte. Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek

Stap 1 Stoel instellen. 1.1 De stoelhoogte. 1.2 De zitdiepte. Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek Stappenplan Optimale instelling beeldschermwerkplek Stap 1 - Stoel instellenn Stap 2 - Het bureau Stap 3 - Beeldscherm en hulpmiddelen Stap 4 - Werkorganisatie Stap 1 Stoel instellen 1.1 De stoelhoogte

Nadere informatie

SOBANE methoden: Beeldschermwerk NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise

SOBANE methoden: Beeldschermwerk NIVEAU 3: ANALYSE. INLEIDING Expertise SOBANE methoden: Beeldschermwerk NIVEAU 3: ANALYSE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Evalueer op een diepgaandere wijze: de kantoorinrichting het werkvlak de hardware de hulpmiddelen het gezondheidstoezicht

Nadere informatie

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ ,

Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/ , Belgian Ergonomics Society PERSBERICHT Onderwerp: Ergonomisch terug naar school Organisatie: Belgische Ergonomievereniging (www.besweb.be) Contact: Roeland Motmans, 0497/82.45.80, roeland.motmans@idewe.be

Nadere informatie

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen

Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Op weg naar een beter binnenmilieu in bestaande schoolgebouwen Seminar Swegon Air Academy 11 november 2008 ir. Froukje van Dijken BBA Binnenmilieu 010-2447025 www.binnenmilieu.nl Dagelijks 20.000 leerlingen

Nadere informatie

2. EISEN BINNENKLIMAAT

2. EISEN BINNENKLIMAAT 2. EISEN BINNENKLIMAAT 2.1 Kwaliteit Als veel van het binnenklimaat afhangt, zoals bij de productie van micro-elektronische componenten, teelt van klimaatgevoelige gewassen, conservering van onvervangbare

Nadere informatie

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009

Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven. Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Meten is weten (wat te doen) Gezondheid in woningen, scholen en kinderdagverblijven ir. Henk Versteeg Presentatie 3e kennisdag Bouwfysica 14 mei 2009 Lichtveld Buis & Partners BV Raadgevende ingenieurs

Nadere informatie

Akoestiek in schoolgebouwen. Plenaire sessie Berdien De Herdt

Akoestiek in schoolgebouwen. Plenaire sessie Berdien De Herdt Akoestiek in schoolgebouwen Plenaire sessie 10.03.17 16.03.17 05.05.17 Berdien De Herdt 1-3/24/2017 Overzicht Huidige situatie Impact op leerlingen en leerkrachten Akoestische parameters Voorbeeldcases

Nadere informatie

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding

BEELDSCHERMWERK. 1. Inleiding BEELDSCHERMWERK Achtereenvolgens worden besproken: 1. Inleiding 2. Fasen bij het ontstaan van RSI 3. Opstapeling van factoren 4. Inrichting en instelling van de beeldschermwerkplek 5. Praktische regels

Nadere informatie

Codex over het welzijn op het werk. Boek VIII.- Ergonomische belasting. Titel 2. Beeldschermen

Codex over het welzijn op het werk. Boek VIII.- Ergonomische belasting. Titel 2. Beeldschermen Codex over het welzijn op het werk Boek VIII.- Ergonomische belasting Titel 2. Beeldschermen Omzetting in Belgisch recht van de Europese richtlijn 90/270/EEG van de Raad van 29 mei 1990 betreffende minimumvoorschriften

Nadere informatie

Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie

Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie Beeldschermwerk GO! - Basisvorming veiligheid 2017 Glenn BISCOP, preventieadviseur ergonomie Schema 1. Wetgeving 2. Risicofactoren 3. Preventie 4. Fysische omgevingsparameters (risico s en preventie) 5.

Nadere informatie

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst

Ergonomie zitten en liggen. Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Ergonomie zitten en liggen Ergotherapeuten: Sara Bernaerts, Lore Jacobien, Mieke Konings en Leen Verelst Zitten Zitten: Probleemstelling 1. Je houding tijdens het zitten. 2. De duur van het zitten. 1.

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1 STOEL INSTELLEN De stoel - hoogte Ga recht voor de stoel staan en stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Als het goed is

Nadere informatie

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats

Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Arbocatalogus pkgv- industrie Inrichting arbeidsplaats Bijlage 6 Checklist beeldschermwerk Inleiding In deze checklist zijn vragen opgenomen waarmee de beeldschermwerker kan beoordelen of zijn taak, beeldscherm

Nadere informatie

Wij maken uw gebouw beter Een beter comfort en binnenklimaat Een lager energieverbruik en CO2 uitstoot. Waarom passiefscholen soms te warm worden

Wij maken uw gebouw beter Een beter comfort en binnenklimaat Een lager energieverbruik en CO2 uitstoot. Waarom passiefscholen soms te warm worden Wij maken uw gebouw beter Een beter comfort en binnenklimaat Een lager energieverbruik en CO2 uitstoot Waarom passiefscholen soms te warm worden Een passiefschool, comfortabel toch? De Tijd 14/9/2016 Nog

Nadere informatie

Optimale instelling beeldschermwerkplek

Optimale instelling beeldschermwerkplek Optimale instelling beeldschermwerkplek STAP 1: STOEL INSTELLEN De stoel hoogte Ga recht voor de stoel staan. Stel de zitting vervolgens zo in dat deze vlak onder de knieschijf zit. Ga op de stoel zitten.

Nadere informatie

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl

Lage rugpijn. Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Lage rugpijn Voor meer informatie over onze organisatie kijkt u op: www.fydee.nl Inleiding Lage rugpijn Rugklachten komen veel voor. 4 van de 5 mensen heeft weleens te maken met rugpijn. In veel gevallen

Nadere informatie

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN

ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN ERGONOMIE EN BUREAUSTOELEN Ergonomisch zitten Behoud van natuurlijke houding. Optimale balans gewichtsverdeling. Voorkomen van rugklachten. Minimale spanning op de rugspieren. Goede doorbloeding van de

Nadere informatie

Wanneer is het te warm om te werken?

Wanneer is het te warm om te werken? Bewaakt permanent het binnenklimaat van gebouwen Evalueert van op afstand de werking van de installaties Optimaliseert samen met u het energieverbruik Wanneer is het te warm om te werken? METIZ T. +32

Nadere informatie

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)...

❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... Inhoud ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk... 1 ❷ Ontspanningsoefeningen... 3 ❸ Checklist individueel werkplekonderzoek (beeldschermwerkplek)... 4 ❶ Veiligheidsregels voor beeldschermwerk Als je meer

Nadere informatie

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding

Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Oefeningen ter Verbetering van je Lichaamshouding Verkeerde lichaamshoudingen veroorzaken klachten. Eén van de meest voorkomende verkeerde houdingen, wordt veroorzaakt door een naar vorend hangend hoofd,

Nadere informatie

NIVEAU 2: OBSERVATIE

NIVEAU 2: OBSERVATIE SOBANE methode: Verlichting NIVEAU 2: OBSERVATIE INLEIDING Expertise PREVENTION Doelstellingen Bestuderen van de situatie in het algemeen en op de werkvloer, voor wat betreft: de arbeidsomstandigheden

Nadere informatie

Your Assembly Workspace Partner

Your Assembly Workspace Partner Onze tips voor betere ERGONOMIE IN DE WERKPLEK Your Assembly Workspace Partner Uw partner voor een ergonomische werkplaat Het belang van een ergonomische werkplek Ergonomie betekent eigenlijk het aanpassen

Nadere informatie

Gezond werken met computers

Gezond werken met computers Gezond werken met computers Gezond werken met je computer Iedereen heeft wel eens een stijve nek of schouders, pijnlijke polsen of vermoeide ogen na een dag werken achter te computer. Vaak gaan die klachten

Nadere informatie

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe

Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering. Wouter Beck Hunter Douglas Europe 1 Meer comfort en minder energiegebruik met intelligente zonlichtregulering Wouter Beck Hunter Douglas Europe 2 Onderwerpen Zonlicht de grootste vrije energiestroom op aarde Invloed van zonlicht op comfort,

Nadere informatie

Subject: Taak 1.2.20

Subject: Taak 1.2.20 Taak 1.2.20 Tutor : vd Biggelaar Mentor : vd Biggelaar Klas : MT1A Gemaakt door : Tommy & Paul van der Linden 1 Inhoud! Taak 1.2.20 Inhoud!... 2 Inleiding... 3 Trekken en Duwen... 4 Tillen... 4 Zitten...

Nadere informatie

Hoe creëert u een comfortabele werkomgeving die de productiviteit van uw medewerkers verhoogt?

Hoe creëert u een comfortabele werkomgeving die de productiviteit van uw medewerkers verhoogt? Hoe creëert u een comfortabele werkomgeving die de productiviteit van uw medewerkers verhoogt? Met deze maatregelen verbetert u de ergonomie van de werkplek Inhoud 2 Inleiding 3 Verzoen algemene normen

Nadere informatie

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek.

In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. Ergonomie In enkele stappen naar een ergonomisch verantwoorde werkplek. 1. Dynamisch zitten Om de tussenwervelschijven maar ook rug en beenspieren en hoe vreemd het moge klinken, ook de hersenen bij het

Nadere informatie

Veilig en gezond werken. Ook zo n gezonde beeldschermwerker?

Veilig en gezond werken. Ook zo n gezonde beeldschermwerker? Veilig en gezond werken Ook zo n gezonde beeldschermwerker? Test: zit jij goed achter je beeldscherm? Ja Nee Zijn je bovenbenen horizontaal? Staan je beide voeten plat op de grond? Is de hoek tussen je

Nadere informatie

1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk)

1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk) Vignet Milieu, po Vragenlijst Milieu Educatie 1. Welk lesaanbod/lespakket voert de school uit voor het thema binnenmilieu? (meerdere antwoorden mogelijk) o Energieke Scholen o Anders, namelijk... o Geen

Nadere informatie

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics

handleiding Mirra Handleiding Mirra HM Ergonomics Handleiding Mirra U bezit nu de Mirra. Mirra is in opdracht van Herman Miller ontworpen door Studio 7.5 te Berlijn en is een bijzondere bureaustoel qua ergonomie, design en hygiëne. De naam Mirra is afgeleid

Nadere informatie

HermanMiller Mirra Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou.

HermanMiller Mirra Bureaustoel. Zitten dat werkt voor jou. HermanMiller Mirra Bureaustoel Zitten dat werkt voor jou. Zithoogte: Rechter zijde onder zitting Verhogen: Haal je gewicht van de zitting, duw knop omhoog. Verlagen: Duw knop omhoog tijdens het zitten.

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW : PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 1.4 Comfortcriteria LENTE 2013 Stéphan Truong Beheerder van de opleiding voor rekening van Leefmilieu Brussel TRAINING.IBGEBIM@ecorce.be 2

Nadere informatie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie

SLIM omgaan met ZITTEN. David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie SLIM omgaan met ZITTEN David Verwimp David.verwimp@idewe.be Preventieadviseur Ergonomie Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per dag JA NEE Ik zit zelden langer

Nadere informatie

Een gezond binnenmilieu op school, daar gaan we voor!

Een gezond binnenmilieu op school, daar gaan we voor! Een gezond binnenmilieu op school, daar gaan we voor! Vlaamse NME-dag Workshop Gezond Binnen 20 oktober 2009 Dieter Deplancke Nel Van lent Medisch milieukundigen bij de Logo s 1 2 Aandacht: Binnenmilieu

Nadere informatie

ERGONOMIE BESTAANDE CHAUFFEURSCABINE VRACHTWAGEN

ERGONOMIE BESTAANDE CHAUFFEURSCABINE VRACHTWAGEN ERGONOMIE BESTAANDE CHAUFFEURSCABINE VRACHTWAGEN Wettelijke grondslag De maatregelen beschrijven op welke wijze werkgevers en werknemers invulling kunnen geven aan de wettelijke bepalingen uit de Arbowet.

Nadere informatie

Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017

Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017 Is ventileren echt zo belangrijk voor je gezondheid? Dag van de Binnenlucht 2 November 2017 drs. Lonneke Haans, BBA Binnenmilieu BV 1 2 Luchtverversing in woningen vaak onvoldoende In geen enkele woning

Nadere informatie

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid Ook zo n gezonde beeldschermwerker? dé specialist in arbeid en gezondheid Test: zit jij goed achter je beeldscherm? 1. Zijn je bovenbenen horizontaal? JA NEE 2. Staan je beide voeten plat op de grond?

Nadere informatie

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek

Ook zo n gezonde. beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Ook zo n gezonde beeldschermwerker? dé arbo- en verzuimspecialisten in transport en logistiek Test: zit jij goed achter je beeldscherm? JA NEE 1. Zijn je bovenbenen horizontaal? n n 2. Staan je beide voeten

Nadere informatie

Checklijst beoordelen bestaande balie

Checklijst beoordelen bestaande balie Checklijst beoordelen bestaande balie Deze checklijst bevat de belangrijkste en meest voorkomende knelpunten bij balies in autoverhuurbedrijven. Wat voor balie is in jouw autoverhuurbedrijf in gebruik

Nadere informatie

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter

Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekoefeningen voor de Gehandicapte schutter Rekken is een essentieel onderdeel van een evenwichtig trainingsprogramma. Het dagelijks uitvoeren van rekoefeningen kan de flexibiliteit en gezonde gewrichten

Nadere informatie

Inhoud van de presentatie

Inhoud van de presentatie Inhoud Inhoud van de presentatie Duurzaam bouwen met staal Concepten voor energiebesparend bouwen met lichtgewicht constructies Toepassing PCM in vloeren, wanden en plafonds Energieconcept Wilo in Zaandam

Nadere informatie

Codex over het welzijn op het werk. Boek V.- Omgevingsfactoren en fysische agentia. Titel 1. Thermische omgevingsfactoren

Codex over het welzijn op het werk. Boek V.- Omgevingsfactoren en fysische agentia. Titel 1. Thermische omgevingsfactoren Codex over het welzijn op het werk Boek V.- Omgevingsfactoren en fysische agentia Titel 1. Thermische omgevingsfactoren Hoofdstuk I.- Risicoanalyse en preventiemaatregelen Art.V.1-1.- 1. Overeenkomstig

Nadere informatie

Voorstelling OCMW Waregem

Voorstelling OCMW Waregem Voorstelling OCMW Waregem Technische dienst Administratieve medewerker (1 : 0,5 fte) de technici (9 : 8,1 fte) de groendienst (1 : 1 fte) de technische logistiek (2 : 1,5 fte) Voorstelling OCMW Waregem

Nadere informatie

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel

T:+32(0)3 230 19 75 www.esdproducts.eu - info@esdproducts.eu F:+32(0)3 230 19 78. nr. 06 2004 Beeld: Frog design, Hedel 50 Beeld: Frog design, Hedel De juiste bureaustoel Wat is een HUGO BOS Fysiotherapeut en manager ergonomie bij ErgoQuality Foundation, hugo.bos@ergoquality.org. Moeten de armen tijdens beeldschermwerk

Nadere informatie

Een comfortabele werkplek

Een comfortabele werkplek Een comfortabele werkplek dat verdient toch iedereen. 1 P agina 2 P agina U werkt veelvuldig met een computer, laptop of tablet? U zult dan vast wel eens gemerkt hebben dat u vermoeid bent of dat uw rug,

Nadere informatie

Ventilatie in openbare gebouwen Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie

Ventilatie in openbare gebouwen  Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Ventilatie in openbare gebouwen www.khk.be Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Samenstelling van buitenlucht Droge lucht bevat ongeveer 78% stikstof en 21% zuurstof; Rest

Nadere informatie

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC

- 1 - Informatie over veilig werken met de PC - 1 - Informatie over veilig werken met de PC Veilig werken met de computer Tegenwoordig heeft vrijwel iedereen die op kantoor werkt te maken met computers. Zit jij ook regelmatig achter een toetsenbord,

Nadere informatie

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio Arbeidsparticipatie en re-integratie Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio 1 Koninklijke Visio Expertisecentrum voor blinden en slechtzienden Landelijk,

Nadere informatie

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2

Taak constructies. Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave. 1MAK a 2015-2 Taak constructies Architecten en ingenieurs: Goossens & Partners. Dries de Burggrave 1MAK a 2015-2 Bouwknoop 1 Het gaat om een bouwknoop omdat de verticale muur verbonden wordt met een hellend dak. Detailtekening

Nadere informatie

Oefeningen bij schouderklachten

Oefeningen bij schouderklachten Oefeningen bij schouderklachten Uw behandelend arts heeft u geadviseerd oefeningen te doen om uw schouderklachten te helpen verminderen. Het is, in eerste instantie, niet nodig om de oefeningen onder begeleiding

Nadere informatie

Het zit zo... Zitten op hoog niveau

Het zit zo... Zitten op hoog niveau Het zit zo... Zitten op hoog niveau 2 Goed zitten en gezond blijven Chauffeurs zitten een groot deel van hun tijd in de cabine van de vrachtwagen. Hier verrichten zij zittend het belangrijkste deel van

Nadere informatie

xenium voelt goed, werkt beter

xenium voelt goed, werkt beter xenium voelt goed, werkt beter 2 xenium draait om mensen xenium xenium geeft iedereen een eigen plaats in de organisatie. De intelligente stoel heeft een heldere belijning, die op alle mogelijke manieren

Nadere informatie

Kantel-/draaimechanisme Met de ingebouwde voet kun je de monitor kantelen en/of draaien voor de meest comfortabele kijkhoek.

Kantel-/draaimechanisme Met de ingebouwde voet kun je de monitor kantelen en/of draaien voor de meest comfortabele kijkhoek. Afstand Monitor Stel de monitor direct voor je op. Strek je arm uit naar de monitor. Plaats de monitor ter hoogte van het punt waar je knokkels zich nu bevinden. Je moet de tekst op de monitor duidelijk

Nadere informatie

Plafonds. systemen. Samen van idee tot werkelijkheid. Akoestische plafonds voor het. onderwijs. www.armstrong.nl/plafonds

Plafonds. systemen. Samen van idee tot werkelijkheid. Akoestische plafonds voor het. onderwijs. www.armstrong.nl/plafonds Plafonds systemen Samen van idee tot werkelijkheid plafonds voor het onderwijs www.armstrong.nl/plafonds 4 criteria om de juiste keuze te maken 1 AKOESTISCH In het onderwijs kan ongecontroleerd geluid

Nadere informatie

Firma.. Functie... Adres... Telefoon. GSM..

Firma.. Functie... Adres... Telefoon. GSM.. Hiermee geef ik TEPTEC de opdracht om de warmteverliezen te berekenen van het hierna omschreven gebouw. De berekening is volgens de norm NBN EN 12831. De informatie in de bijlage heb ik gelezen. Uw gegevens

Nadere informatie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie

Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS. David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie Risicoanalyse Beeldschermwerk THE BASICS David Verwimp Preventieadviseur Ergonomie BEELDSCHERMWERK! Basisprincipes! Ergonomie Fysiek + Mentaal Belasting Belastbaarheid JA NEE Ik zit minder dan 7 uur per

Nadere informatie

BINNENKLIMAAT IN DE RGD

BINNENKLIMAAT IN DE RGD 2013/2014 BINNENKLIMAAT IN DE RGD Auteurs: L. Noord M. Postma D. de Vries C. Wassenaar 2013/2014 Onderzoek naar het binnenklimaat van kantoorpanden in de RGD BINNENKLIMAAT IN DE RGD Auteurs: Laura Noord

Nadere informatie