Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde S630

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Verlichtingskunde 2009 Verlichtingskunde 2009 7S630"

Transcriptie

1 7S630 Laurens Zonneveldt Mariëlle Aarts

2 Doel van het college Gereedschap bieden om via een doordacht PvE tot het gewenste doel te komen

3 Opzet Hoe kom je tot eisen, wat speelt een rol Zoeken naar oplossingen Toetsen van oplossingen Eventueel aanpassen Vuistregels/observaties +berekeningen / metingen

4 Inhoud Licht en gebouwen Licht en waarneming Het verlichtingsontwerp Daglicht Kunstlicht Noodverlichting Ontwerpproces Programma van Eisen Oplossing Evaluatie

5 structuur Blok D Theorie; colleges Blok E Praktisch: uitleg & toepassing software Blok F Laboratorium Oefening 7S632

6 Inhoudelijke structuur 7S630 Theorie Lichteisen Daglicht Kunstlicht Evalueren middels handberekeningsmethodes

7 Inhoudelijke structuur 7S630 Praktisch Werken met Dialux Voor 17 mrt [www.dialux.de] downloaden Werken met Radiance Instructie volgt Huiswerkopdrachtjes worden behandeld in de college uren

8 Toetsen 7S630 Tentamen 60% theorie (27 april) Werkstuk 40% beoordelen daglicht kantoorvertrek middels 3 methodes (schaalmodel, Dialux, Radiance)

9 Toetsen 7S632 Werkstuk : Evalueren& verbeteren daglicht en kunstlichtcondities bestaande ruimte volgens daglichtlichtprotocol. 1 uur toelichting in blok F

10 Wat vooraf ging.

11 Lichttechnische eenheden: verlichtingssterkte lic h t st r o o m [lm ] lic h t st e r k t e [c d ] De verlichtingssterkte in een punt van een vlak is gedefinieerd als de ontvangen lichtstroom per m2 ontvangend oppervlak Eenheid: lm / m2 = lux [ lx ] v e r lic h t in gsst e r k t e [lu x ] Symbool: E

12 Lichttechnische eenheden: luminantie De luminantie L is een maat voor de helderheid van een klein oppervlak lic h t st r o o m [lm ] De luminantie is de lichtstroom die per eenheid lic h t st e r k t e [c d ] van schijnbaar oppervlak en per eenheid van ruimtehoek in een gegeven richting lu m in an t ie [c d /m ²] wordt uitgezonden Eenheid: cd/m2 v e r lic h t in gsst e r k t e [lu x ] Symbool: L

13 Verlichtingssterkte & luminantie

14 De relatie tussen verlichtingssterkte en luminantie de reflectiefactor L = E ρ / π* ρ = reflectiefactor [-] lic h t st r o o m [lm ] Getal tussen 0 en 1 lic h t st e r k t e [c d ] lu m in an t ie [c d /m ²] v e r lic h t in gsst e r k t e [lu x ] *Geldt alleen voor volkomen diffuse reflectie!

15 Verlichtingssterkte in een punt door een puntbron Inverse kwadraten wet L E = I cos (α) / d2 α d I = Lichtsterkte van de lichtbron in de richting van meetpunt α = hoek tussen vertikaal en richting van lichtbron naar meetpunt d = afstand lichtbron-meetpunt

16 Verlichtingssterkte in een punt door een puntbron Inverse kwadraten wet L E = I cos (α) / d2 met: α d h cos(α)= h/d d = h/cos(α) en dus: Eh= I cos3 (α) / h2

17 Programma van Eisen Hoe wil je dat een ruimte er uit gaat zien? Normen NEN-EN verlichting Bouwbesluit NEN daglicht EPN - energie Ergonomie - comfort Richtlijnen/Aanbevelingen

18 Hoe gaat de ruimte er uit zien? Hoge ruimte: Licht plafond Grote ruimte: Lichte wanden Kleine ruimte: Licht in het centrum Uniform: atelier Niet uniform: verkeersruimte

19

20 Lichtontwerp: werking van licht & kleur in een ruimte

21 Normen NEN-EN 12464

22 Normen NEN-EN NEN-EN Licht en Verlichting werkplekverlichting Deel1: werkplekken binnen Termen en definities Criteria voor het ontwerp Visueel comfort Visuele prestatie Veiligheid

23 Normen NEN-EN Parameters Luminantieverdeling, verlichtingssterkte Kleur Variaties lichtflikkering Lijst met taken/werkplekken Voorbeeld: werkplek in kantoor: Ref. no. Soort ruimte, taak of activiteit Em UGRL Ra lx 3.2 Schrijven, typen, lezen, gegevensverwerking 500

24 Normen NEN-EN ,25 UGR = 8log10 L b L ω 2 p 2 Eind Lb = π Achtergrond luminantie L Luminantie bron (in richting waarnemer) ω Ruimtehoek bron P Guth position index

25 Normen NEN-EN [( ) ( ) P = exp α 1.22e 2α β α α β 2 α = Vertikale hoek naar bron in graden armatuur ω α kijkrichting ]

26 Licht en straling Licht Spectrum: aanwezige frequenties Kleur: waarnemen van frequenties Energie: nodig om straling op te wekken -> aanwezig in de straling zichtbare (met het oog waarneembare) elektromagnetische straling

27 Licht en de mens Licht via het oog Licht op de huid

28 Het oog Third receptor Cones Rods

29 Licht in het oog Het netvlies heeft 3 soorten cellen die op licht reageren: Kegeltjes : kleur (overdag) Staafjes : zwart-wit (nachtzien) 3e receptor : biologische klok

30 Spectrale gevoeligheid voor licht - ooggevoeligheid kegeltjes (max 555 nm, stippellijn) staafjes (max 505 nm, doorlopende lijn) Biologisch systeem punten (460 nm)

31 Relatieve spectrale ooggevoeligheidscurve voor het menselijke oog 1.2 Relatieve spectrale verdeling v(lambda) 0.6 v'(lambda) Golflengte [nm]

32 Waarnemen: het oog als camera Helderheid Adaptatie door pupil Adaptatie door chemische processen in het oog Contrast Verschil tussen punten

33

34 Niet visuele aspecten: Suprachiasmatic nucleus (SCN) 15

35 Circadiane ritmes cortisol m elatonin alertness body tem p.

36 Waarom verlichten? Verlichten van de oogtaak en de omgeving Functie Veiligheid Gezondheid: Stemming Alertheid Stimulans Biologische klok

37 Waarneming en biologische stimulans Verlichten van de omgeving en Licht direct op/in het oog

38 Verlichten is het zichtbaar maken van contrasten Binnen het gevoeligheidsbereik van het oog Absolute helderheid Contrast (helderheidsverhoudingen)

39 Visuele waarneming Luminantie = verlichtingssterkte x reflectie Contrasten Verblinding - Glare Verminderd contrast Glans Te hoge helderheid

40 Wat is de juiste verlichtingssterkte? Kritische detailgrootte Kijkafstand Contrast

41 Is de norm altijd direct toepasbaar? Kritische taak Voorkomen fouten Nauwkeurigheid Extreme details of contrasten Minder goed zien (bij oudere jongeren) Lange duur Of juist korte duur

42 Eisen aan de verlichting Budget Architectonische eisen Sfeer en indruk van de ruimte Kleur Eisen aan de functionele/taak verlichting middels kunstlicht E, Tc, UGR Eisen aan de hoeveelheid daglicht Daglichtfactor Hemelfactor Autonomie Eisen aan de bezonning Eisen t.a.v veiligheid: Routing Noodverlichting Sociale veiligheid Risico van fouten Ouderen Eisen t.a.v. zon- en helderheidwering Eisen aan energiegebruik Eisen aan bescherming kwetsbare materialen (papier,kleding) Eisen aan onderhoud Duurzaamheid

43 Oplossingen Er is altijd een speelveld: doe er iets mee! Strategie: gericht zoeken aan de hand van vuistregels Eerst daglicht en dan kunstlicht Daglicht is ook uitzicht! Oriëntatie: iedere gevel is uniek.

44

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt

Verlichtingskunde 2009. Verlichtingskunde. Kunstlicht eisen Week 4. Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Verlichtingskunde Kunstlicht eisen Week 4 Mariëlle Aarts Laurens Zonneveldt Ergonomie EUROPESE NORM NEN-EN 12464-1 Doel van NEN-EN 12464-1 Visueel comfort, prestatie en veiligheid werkplekken binnen

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Wouter Ryckaert Wouter.Ryckaert@kuleuven.be 09 265 87 13 24 oktober 2013 Belgische Vereniging voor Arbeidshygiëne Belgian Ergonomics Society Verlichtingsontwerp

Nadere informatie

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen

NBN-EN : Werkplekverlichting binnen NBN-EN 12464-1: Werkplekverlichting binnen In 2011 is er een aanpassing gebeurd aan de Europese norm, NBN-EN 12464-1 Licht en verlichting - Werkplekverlichting - Deel 1: Werkplekken binnen. Het is een

Nadere informatie

Basic Creative Engineering Skills

Basic Creative Engineering Skills Fotometrie 1 Voor het beschrijven van eigenschappen en specificaties van licht en lichtbronnen bestaan gestandaardiseerde begrippen en eenheden. CIE Commission Internationale de l Eclairage 2 Vermogen

Nadere informatie

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw

Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Opleiding 2013 Duurzaam Gebouw Gezondheid en comfort Leefmilieu Brussel ZORGEN VOOR VISUEEL COMFORT Magali BODART UCL Architecture & Climat 7 maart 2013 Opleiding tot stand gebracht door de Stadswinkel

Nadere informatie

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree

Dialux Evo. De evolutie van verlichtingsprogramma s. Docent : Alain Floree Dialux Evo De evolutie van verlichtingsprogramma s Docent : Alain Floree Welke programma s zijn momenteel het meest gebruikt in Belgie? 1: Dialux 2 : Relux?????? Wat is dialux? Berekeningsprogramma voor

Nadere informatie

energiecoach verlichting

energiecoach verlichting LAMPEN Puntverlichting Hebt u uw gloeilampen al vervangen door spaarlampen? Spaarlampen zijn vier tot vijf keer efficiënter dan gloeilampen en gaan 9 tot 13 keer langer mee. Bijgevolg is de winst dubbel:

Nadere informatie

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting

Een nieuwe norm voor werkplekverlichting Een nieuwe norm voor werkplekverlichting NEN-EN 12464-1:2011 Inleiding Op 1 juni 2011 is de gewijzigde Europese Norm NEN-EN 12464-1 "Werkplekverlichting Deel 1 Werkplekken binnen" in werking getreden.

Nadere informatie

Fotometrische basisgrootheden

Fotometrische basisgrootheden Fotometrische basisgrootheden 24 oktober 2013 Guy Durinck Email: guy.durinck@kuleuven.be Fotometrie en radiometrie Licht: elektromagnetische golven elektromagnetische golven transporteren energie energiestroom

Nadere informatie

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies

NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies NBN EN 12464-1 en de interpretatie van lichtstudies Prebes Oost-Vlaanderen Omgevingsfactoren op de arbeidsplaatsen 28/11/2014 - Gent Prof. dr. ing. Wouter Ryckaert KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium

Nadere informatie

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014

ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 ZX Ronde zondag 5 oktober 2014 Verhaaltje..Tussen Watt en Lumen Dit een verhaaltje gaat over de verschillen tussen de lichtopbrengst van lichtbronnen wat aansluit op het verhaalt over licht en lichtbronnen

Nadere informatie

Kennisplatform OV Module 1 november 2011. Kennisplatform OV. Module 1 november 2011. Netbeheer - Techniek 1 Opleiding en Training

Kennisplatform OV Module 1 november 2011. Kennisplatform OV. Module 1 november 2011. Netbeheer - Techniek 1 Opleiding en Training Kennisplatform OV Module 1 november 2011 Netbeheer - Techniek 1 INHOUD 1. Inleiding... 3 1.1 Definitie van openbare verlichting... 3 1.2 De functies van openbare verlichting... 4 1.2.1 Bevorderen verkeersveiligheid...

Nadere informatie

Frisse School Verlichting,

Frisse School Verlichting, Frisse School Verlichting, Fris licht stimuleert leerling en docent Dr ir Ellie de Groot Ir Nancy Westerlaken Drs Laurens Zonneveldt 1 Doelstelling Verlichting voor optimale prestatie van leerling en docent

Nadere informatie

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014

Relighting LED. Technologische verkenning voor een case study. Arnaud Deneyer. 22 oktober 2014 Relighting LED Technologische verkenning voor een case study Arnaud Deneyer 22 oktober 2014 Laboratorium Licht Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Relighting LED : Technologische

Nadere informatie

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK

BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK BELEIDSPLAN OPENBARE VERLICHTING 2013 2017 BIJLAGE 2 VERLICHTINGSTECHNIEK INHOUDSOPGAVE 1 TECHNIEK VERLICHTING... 3 2 DAGLICHT EN KUNSTLICHT... 3 3 ENKELE TECHNISCHE BEGRIPPEN... 4 3.1 Lichtstroom... 4

Nadere informatie

Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen

Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen Wees niet blind voor verblinding UGR: vandaag en morgen Wouter Ryckaert KU Leuven Technologiecampus Gent Laboratorium voor Lichttechnologie & Groen Licht Vlaanderen Wouter.Ryckaert@kuleuven.be - 09 265

Nadere informatie

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio

Arbeidsparticipatie en re-integratie. Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio Arbeidsparticipatie en re-integratie Hans Ritmeester Manager Visio Zicht op Werk Ton van Schie Arbeidsdeskundige Koninklijke Visio 1 Koninklijke Visio Expertisecentrum voor blinden en slechtzienden Landelijk,

Nadere informatie

Lichtmeting aan LED verlichting

Lichtmeting aan LED verlichting Lichtmeting aan LED verlichting Tristimulus versus Spectrale Instrumenten Theo Duncker LED Lampen 1 Watt 2 Chromatische analyse Groen Oranje/ Geel Rood Blauw 3 Gekleurde LED s Relatieve Schaal 468 nm 515

Nadere informatie

Daglicht. Laurens Zonneveldt. Behorend bij Verlichtingskunde, 7S630 Maart 2008. Versie 1

Daglicht. Laurens Zonneveldt. Behorend bij Verlichtingskunde, 7S630 Maart 2008. Versie 1 Daglicht Laurens Zonneveldt Behorend bij Verlichtingskunde, 7S630 Maart 2008 Versie 1 Lijst van begrippen en symbolen albedo In klimatologie en astronomie is het diffuse reflectievermogen (ook wel albedo)

Nadere informatie

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg

Lichtconsult.nl Industrieweg 1A AP Culemborg Lichtconsult.nl Industrieweg 1A-13 4104 AP Culemborg www.lichtconsult.nl Activiteiten Lichttechnisch advies & onderzoek Lichtlab metingen van lichtstroom tot spectrale verdeling Praktijklicht metingen

Nadere informatie

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering

Rgd. Visueel comfort. 6.1 Daglicht en uitzicht 6.2 Kunstlicht 6.3 Lichtreflectie 6.4 Zonwering en helderheidswering Rgd 6 Visueel comfort Het visuele comfort in de huisvesting moet zodanig zijn dat de gebruikers visueel contact met de omgeving kunnen hebben en er voldoende daglicht is opdat een aangename werkplek realiseerbaar

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Verlichting: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Verlichting: theoretische begrippen en meeteenheden Visueel comfort natuurlijke en kunstmatige verlichting Manuel da CONCEIÇÃO

Nadere informatie

EN12464-1. de norm bondig beschreven

EN12464-1. de norm bondig beschreven EN12464-1 de norm bondig beschreven Inhoud van EN 12464-1 De totstandkoming van de norm De norm werd geschreven door Werkgroep 2 van het Technisch Comité TC 169 van het Europese Normeringsinstituut CEN.

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor bedrijfshallen Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor bedrijfshallen De Slim Licht Scan is een instrument waarmee

Nadere informatie

VERLICHTING. Boek1, H8 p. 77 t/m p. 206

VERLICHTING. Boek1, H8 p. 77 t/m p. 206 VERLICHTING Boek1, H8 p. 77 t/m p. 206 Licht Licht is nodig om dingen te kunnen zien Belangrijke rol in perceptie van kleuren, sfeer en ruimte Toename van licht, pupil wordt kleiner Afname van licht, pupil

Nadere informatie

Het meten en beoordelen van contrasten

Het meten en beoordelen van contrasten Het meten en beoordelen van contrasten S. Danschutter Labo Duurzame Ontwikkeling WTCB 09/03/2010 Meten en beoordelen van contrast Het belang van contrasten Specifiek voor personen met een visuele beperking

Nadere informatie

Licht en Gezondheid. Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie. IE&IS / Human Technology Interaction

Licht en Gezondheid. Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie. IE&IS / Human Technology Interaction Licht en Gezondheid Effecten van licht gaan veel verder dan alleen perceptie IE&IS / Human Technology Interaction 18-12-2008 PAGE 1 Licht en Gezondheid Licht blootstelling Visuele effecten Non-visuele

Nadere informatie

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014

Welkom. Kennisplatform OV. 10 januari 2014 Welkom Kennisplatform OV 10 januari 2014 Overzicht Algemeen Wat is licht? Gedrag op voorwerpen Fotometrische grootheden Installatie 2 Basisprincipes OV - V4.1 Wat is openbare verlichting? Criteria Verlichtingsinstallatie

Nadere informatie

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen:

Vlaams Elektro Innovatiecentrum. Werkplekverlichting. Algemeen: Vlaams Elektro Innovatiecentrum Werkplekverlichting Vandaag de dag brengen de meeste van ons veel tijd door op hun werkplek die meestal kunstmatig wordt verlicht. Belangrijk is dat men voldoende aandacht

Nadere informatie

Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted

Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted Creative Lighting Solutions Façade IP65 6xTF WW Medium Frosted Pagina 1 van 16 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 3117 K Warmwit. Lichtsterkte I v 1294 Cd Gemeten

Nadere informatie

Bouwfysica. Verlichting. Onderwerpen. hoofdstuk 4 Bouwfysica. Begrippen. Kunstlicht. Daglicht. Straatverlichting. Cauberg-Huygen BV 1

Bouwfysica. Verlichting. Onderwerpen. hoofdstuk 4 Bouwfysica. Begrippen. Kunstlicht. Daglicht. Straatverlichting. Cauberg-Huygen BV 1 Bouwfysica Verlichting hoofdstuk 4 Bouwfysica 1 Onderwerpen Begrippen Kunstlicht Daglicht Straatverlichting Cauberg-Huygen BV 1 Begrippen zonlicht / daglicht 3 Begrippen kleuren zichtbaar licht 4 Cauberg-Huygen

Nadere informatie

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN

VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN VERLICHTING VAN BELANG VOOR GOED FUNCTIONEREN Zien kost kwart van onze energie Het zien vraagt 25% van het energieverbruik van het zenuwsysteem. Wordt het zien bemoeilijkt, bijvoorbeeld door onvoldoende

Nadere informatie

LUX op energiezuinige stand

LUX op energiezuinige stand Seminaire Duurzame gebouwen LUX op energiezuinige stand 5 maart 2015 Leefmilieu Brussel De uitdagingen op verlichtingsvlak Ingrid VAN STEENBERGEN, Zaakvoerder Adviesbureau voor verlichting ODID Vervangen

Nadere informatie

DOSSIER EN 12464-1. 10.80 m 10.30 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN. uitgave 2, juni 2012

DOSSIER EN 12464-1. 10.80 m 10.30 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN. uitgave 2, juni 2012 DOSSIER EN 12464-1 10.80 m 10.30 500 500 DE NORM, BONDIG BESCHREVEN uitgave 2, juni 2012 500 500 Voorwoord EN 12464-1 is een toepassingsnorm voor verlichting. De oorspronkelijke norm werd geschreven door

Nadere informatie

Onderzoek KIEN dynamische. Uitgangspunten en oplossingen

Onderzoek KIEN dynamische. Uitgangspunten en oplossingen * Ing. Jan Meutzner Onderzoek KIEN dynamische verlichting intramuraal Uitgangspunten en oplossingen Lichtadvies Projectaanpak Afsluiting Jan Meutzner Jan Meutzner Jan Meutzner Jan Meutzner Nico Koreman

Nadere informatie

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen

Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen Herziening van de norm voor binnenverlichting en nieuwe begrippen IBE-BIV 18 oktober 2012 Arnaud Deneyer, ir Laboratorium Licht en Gebouw Afdeling Energie & Gebouw WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum

Nadere informatie

Daglicht, gebouwen en mensen

Daglicht, gebouwen en mensen Daglicht, gebouwen en mensen NSVV Nationaal Lichtcongres 29 januari 2015 Prof. Dr.-Ing. A.L.P. Rosemann Dr. ir. M.B.C. Aries Natuurlijke verlichting Gebouwen: beschutting voor weersomstandigheden Voorkeur

Nadere informatie

LICHT VAN NOBLE LIGHT

LICHT VAN NOBLE LIGHT Noble Light..... the best for your sight! Elektromagnetische straling nm 10 13 ZWEEDSE MIJL FM KM 10 11 MW KW METER 10 9 VHF TV 10 7 RADAR INFRAROODSTRALING 10 5 ZICHTBAAR LICHT 10 3 UV-STRALING DE ZON

Nadere informatie

Gezonde verlichting in gebouwen

Gezonde verlichting in gebouwen Gezonde verlichting in gebouwen Dr. ir. M.B.C. Aries BPS Building Lighting group Intelligent Lighting Institute CIE info dag 19 oktober 2015 Gezonde verlichting in gebouwen Gezonde verlichting Gebouwen

Nadere informatie

Effecten van verlichting

Effecten van verlichting Effecten van verlichting Whitepaper Inleiding Zonder dat we er ons bewust van zijn, heeft licht effect op uiteenlopende processen in ons lichaam. Zonder licht kunnen we niets waarnemen en daarnaast hebben

Nadere informatie

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing

White Paper. Led flat-panels. Opbouw, kwaliteit en toepassing White Paper Led flat-panels Opbouw, kwaliteit en toepassing DOEL VAN DIT WHITEPAPER Momenteel is er veel aanbod van de led panelen. In de praktijk krijgen we veel vragen over deze armaturen en zien we

Nadere informatie

Biodynamische LED verlichting in de zorg

Biodynamische LED verlichting in de zorg Biodynamische LED verlichting in de zorg Dynamisch licht wordt onder andere toegepast in de medische wereld en de zorgsector. Licht heeft namelijk een bewezen positieve invloed op de lichamelijke en geestelijke

Nadere informatie

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR

PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR PULSE VTL BIODYNAMISCH LICHT VOOR HET MODERNE KANTOOR 2 PULSE VTL 3 V I S U E E L E M O T I O N E E L LICHT B I O I S C H L O G De dimensies van licht: licht stelt ons in staat om onze omgeving waar te

Nadere informatie

Kleurperceptie en kleur meten

Kleurperceptie en kleur meten Kleurperceptie en kleur meten het berekenen van kleurpunten in het CIELab systeem 1 Inleiding Dagelijks zien we om ons heen allerlei objecten die een kleur hebben. Kleurwaarneming is belangrijk voor ons

Nadere informatie

Aanbeveling. Licht, welzijn en de ouder wordende mens. Definitief concept, d.d. oktober 2006. Colofon

Aanbeveling. Licht, welzijn en de ouder wordende mens. Definitief concept, d.d. oktober 2006. Colofon Aanbeveling Licht, welzijn en de ouder wordende mens Definitief concept, d.d. oktober 2006 Colofon Uitgegever Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde Galvanistraat 1 Postbus 539 6710 BM Ede telefoon:

Nadere informatie

Leerdoelen en Eindtermen examen Noodverlichtingsdeskundige

Leerdoelen en Eindtermen examen Noodverlichtingsdeskundige Leerdoelen en Eindtermen examen Noodverlichtingsdeskundige Vereiste voorkennis Naar inhoud en niveau gelijk aan MBO-Elektrotechniek (niveau 4 volgens de Wet Educatie en Beroepsonderwijs). NEN 00 en NEN

Nadere informatie

Grondbeginselen van licht en verlichting

Grondbeginselen van licht en verlichting Katern voor scholing, her- en bijscholing 15 inhoud 1 Grondbeginselen van licht en verlichting 4 Fotowedstrijd Zo moet het niet! Basiskennis Een uitgave van Intech Elektro & ICT en OTIB februari 2008 Grondbeginselen

Nadere informatie

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE

OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE OPLEIDING DUURZAAM GEBOUW: PASSIEF EN (ZEER) LAGE ENERGIE Dag 3.3 Systemen - Theoretische begrippen Verlichting Piotr Wierusz-Kowalski HERFST 2015 p.kowalski@mkengineering.be www.mkengineering.be 2 DOELSTELLING(EN)

Nadere informatie

Fiche 8 (Analyse): Eenheden

Fiche 8 (Analyse): Eenheden Fiche 8 (Analyse): Eenheden Zichtbaar licht is een elektromagnetische straling met een golflengte begrepen tussen 400 en 760 nanometer, tussen ultraviolet (< 400 nm) en infrarood (> 760 nm) in licht omvat

Nadere informatie

Biologische Effecten van Licht

Biologische Effecten van Licht Biologische Effecten van Licht Bijeenkomst Oog en Werk Amersfoort, 6 Oktober 2006 Gerrit van den Beld NSVV Commissie Licht & Gezondheid Fotobiologische Effekten Infrarood Warmte OOG Licht Ultraviolet Zien

Nadere informatie

HIGH BAY IBL. Kenmerken. Specificaties. Toepassingsgebied. info@nextgenerationled.be www.nextgenerationled.be Tel + 32 53 71 09 42.

HIGH BAY IBL. Kenmerken. Specificaties. Toepassingsgebied. info@nextgenerationled.be www.nextgenerationled.be Tel + 32 53 71 09 42. info@nextgenerationled.be www.nextgenerationled.be Tel + 32 53 71 09 42 HIGH BAY IBL Kenmerken n Levensduur L70 %: > 50.000 uren n Energiebesparing tot 65% n IP klasse :20 n Ongeëvenaarde lichtopbrengst

Nadere informatie

Daidalos bouwfysisch ingenieursbureau

Daidalos bouwfysisch ingenieursbureau Invloed van zonwering op de daglichttoetreding in kantoren project: studie van de invloed van een zonwering het visueel comfort in kantoren in samenwerking met Amber Imaging (programmatuur interface) opdrachtgever:

Nadere informatie

Verlichting: Normen - Levensduur Case study

Verlichting: Normen - Levensduur Case study Verlichting: Normen - Levensduur Case study 20 September 2016 Arnaud Deneyer, Ir Afdeling Binnenklimaat, Installaties en Energieprestatie WTCB - Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf

Nadere informatie

Biodynamische LED verlichting in Scholen

Biodynamische LED verlichting in Scholen Biodynamische LED verlichting in Scholen Dynamisch licht wordt onder andere toegepast in de het onderwijs en de scholen. Enkele voordelen van dynamische LED verlichting zijn: Verbeterde geheugenfunctie

Nadere informatie

SUFA SF200 SF400 SF800

SUFA SF200 SF400 SF800 info@nextgenerationled.be www.nextgenerationled.be Tel + 32 53 71 09 42 PROJECTOR SUFA Kenmerken n Levensduur L70 %: > 50.000 uren n Energiebesparing tot 65% n IP klasse :66 n Ongeëvenaarde lichtopbrengst

Nadere informatie

Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design

Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design Het verantwoorde gebruik van LED.. Ing. Jan Meutzner Meutzner Licht Design INHOUD Baseren leds op hoger algebra? Criteria voor duurzame led verlichting Kwaliteit van verlichting Elektrische veiligheid

Nadere informatie

Bouwbiologische Richtwaarden Licht en Verlichting 2011

Bouwbiologische Richtwaarden Licht en Verlichting 2011 Bouwbiologische Richtwaarden Licht en Verlichting 2011 Datum: 1 december 2011 Samensteller: De Woon/Werkbioloog - Jan Meutzner Website: www.dewoonbioloog.nl / www.dewerkbioloog.nl HET VISUELE SYSTEEM VAN

Nadere informatie

Kantoren NS, Utrecht Bamboe in BDO, Amstelveen Moskee, Harderwijk

Kantoren NS, Utrecht Bamboe in BDO, Amstelveen Moskee, Harderwijk Kantoren NS, Utrecht Bamboe in BDO, Amstelveen Moskee, Harderwijk 6 06 Johan G. Smits Levend licht INVLOED VERLICHTING OP DAGRITME Toepassing van dynamische verlichting in een kantoorruimte. Links: 350

Nadere informatie

Dag van het Licht 3 oktober 2011

Dag van het Licht 3 oktober 2011 Dag van het Licht 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte verlichting André Derksen Projectcoördinator ISSO Rienk Visser Rapporteur ISSO-publicatie 90 3 oktober 2011 ISSO-publicatie 90 Energie-efficiënte

Nadere informatie

Lichtplan. Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan. - Versie 1.0

Lichtplan. Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan. - Versie 1.0 Lichtplan Receptie kantoorpand Inspiratie veste. Een voorbeeld van een lichtplan - Versie 1.0 Inleiding Voor u ligt het lichtplan dat wij voor u hebben gemaakt voor uw receptieruimte in het nieuwe kantoorgebouw

Nadere informatie

Flare. Comfort en rendement met leds

Flare. Comfort en rendement met leds Flare Comfort en rendement met leds Flare Downlights en spots met ledtechnologie Flare, een uniek designconcept Mun* product design Flare is een compleet gamma van ronde downlights en spots. Zij verzekeren

Nadere informatie

Licht op de grootheden

Licht op de grootheden Licht op de grootheden Tekst bij de voordracht op de studiedag Daglichttoetreding in Gebouwen TI KVIV 6 Februari 2003 Profdrir G Vermeir Afdeling Bouwfysica KULeuven 0 Inleiding Het hoeft natuurlijk weinig

Nadere informatie

Vakdag Lichtreclame LED Display Centers

Vakdag Lichtreclame LED Display Centers Vakdag Lichtreclame LED Display Centers KIEN KNOOPPUNT INTEGRATIE ELEKTROTECHNIEK NEDERLAND JAN MEUTZNER PROJECTLEIDER VERLICHTING KIEN Horsten 1 5612 AX Eindhoven T 040-247 33 71 E kantoor@stichtingkien.nl

Nadere informatie

Lampmeetrapport - 2 juli 2013 Opbouw ledarmatuur GA-18-05-prisma door Ledlighting BV

Lampmeetrapport - 2 juli 2013 Opbouw ledarmatuur GA-18-05-prisma door Ledlighting BV Opbouw ledarmatuur GA-18-05-prisma door Ledlighting BV Page 1 of 23 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 3920 K warm/neutraalwit Lichtsterkte I_v 2305 Cd Gemeten recht

Nadere informatie

Testrapport Duxoled Ledmodule DUX12-W2

Testrapport Duxoled Ledmodule DUX12-W2 Testrapport Duxoled Ledmodule DUX12-W2 De metingen laten zien dat de lamp een koudwit licht afgeeft met een kleurtemperatuur van 6316 K. De lamp verbruikt 0.5 W aan vermogen en geeft hiermee een lichtstroom

Nadere informatie

4 x ledbuizen 60 cm in inbouwarmatuur ARM4x600-A-INB-G4-WW door Led Light Europe

4 x ledbuizen 60 cm in inbouwarmatuur ARM4x600-A-INB-G4-WW door Led Light Europe Lampmeetrapport 9 augustus 2010 4 x ledbuizen 60 cm in inbouwarmatuur ARM4x600-A-INB-G4-WW door Led Light Europe Pagina 1 van 21 Samenvatting meetgegevens parameter meting opmerking lamp Kleurtemperatuur

Nadere informatie

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2001-I

Eindexamen natuurkunde 1 vwo 2001-I Eindexamen natuurkunde vwo 200-I 4 Antwoordmodel Opgave Hoogspanningskabel uitkomst:,4 0 3 (draden) methode ρl ρl 7 0-9 3,0 0 3 Uit R = volgt A kabel = = = 7,08 0-4 m 2. A R 7,2 0-2 Er geldt A draad =

Nadere informatie

Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak

Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak Onderzoek werpt nieuw licht op de zaak Dr. ir. (Myriam) M.B.C. Aries TU/e Department of the Built Environment Unit Building Physics and Systems Building Lighting group LED event 17 september 2015 Verlichting

Nadere informatie

Haal het daglicht uw kantoor binnen DYNAMISCHE LED PANELEN 1:00

Haal het daglicht uw kantoor binnen DYNAMISCHE LED PANELEN 1:00 DYNAMISCHE LED PANELEN 1:00 Waarom dynamisch licht Dynamische LED kantoorverlichting van Emmlight (markt introductie medio 2011) is een geavanceerde oplossing om de dynamiek van daglicht te introduceren

Nadere informatie

Ledverlichting voor grote ruimtes

Ledverlichting voor grote ruimtes Ledverlichting voor grote ruimtes Lichtlijnsystemen met leds Met E4, E5 en E7 biedt ETAP een uitgebreid gamma aan ledverlichting voor grote en hoge ruimtes, zoals industriële hallen, magazijnen, winkelruimtes

Nadere informatie

Actie Groenlicht Luxerna Power TL600

Actie Groenlicht Luxerna Power TL600 Actie Groenlicht Luxerna Power TL600 Pagina 1 van 1 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 6661 K Felwit. Lichtsterkte I v 365 Cd Stralingshoek 91 deg Vermogen P 9.9

Nadere informatie

Arano bouwstenen van licht

Arano bouwstenen van licht Arano bouwstenen van licht Arano TPS640/642 Arano is een serie armaturen voor TL5 fluorescentielampen, voorzien van Philips' micro-optieken. De gepatenteerde micro-optiek met 3D-lamellen combineert een

Nadere informatie

Glas en zonwering. Eigenschappen en functies van glas. Lichtperceptie. Zonnestralen. Samenstelling van de zonnestralen. Spectrofotometrische

Glas en zonwering. Eigenschappen en functies van glas. Lichtperceptie. Zonnestralen. Samenstelling van de zonnestralen. Spectrofotometrische Zonnestralen Samenstelling van de zonnestralen Zonnestralen die de aarde bereiken zijn samengesteld uit ongeveer 3% ultraviolette stralen (UV), 55% infraroodstralen (IR) en 42% zichtbaar licht. Deze drie

Nadere informatie

Fotometrische reflectie-eigenschappen van wegverhardingen in woonwijken - Grondslagen, meting en praktische analyse

Fotometrische reflectie-eigenschappen van wegverhardingen in woonwijken - Grondslagen, meting en praktische analyse Fotometrische reflectie-eigenschappen van wegverhardingen in woonwijken - Grondslagen, meting en praktische analyse Subtitel: invloed van lichtreflectie van verhardingen op de openbare verlichting in woonwijken

Nadere informatie

Beter licht met minder energie

Beter licht met minder energie Beter licht met minder energie Toelichting bij de scan voor kantoren Doe de slim licht scan! 1 Toelichting bij de slim licht scan voor kantoren De Slim Licht Scan is een instrument waarmee u de energie-efficiëntie

Nadere informatie

Infrarood temperatuurmeten:

Infrarood temperatuurmeten: Infrarood temperatuurmeten: Special: 2 Kleuren of Ratio Pyrometer Straling, convectie en geleiding: Met een infrarood temperatuurmeter of pyrometer meten we de straling of Radiation van een object. De

Nadere informatie

Daglicht en scheidingsconstructies

Daglicht en scheidingsconstructies Daglicht en scheidingsconstructies tijdelijk dictaat voor 'licht' - bouwfysisch ontwerpen 2 - november 2008 Inhoud 1. Inleiding 1 2. Het gebruik van ramen in ruimtes over de eeuwen heen 2 3. Daglicht 4

Nadere informatie

L500 door Theunissen Technical Trading bv

L500 door Theunissen Technical Trading bv L500 door Theunissen Technical Trading bv Pagina 1 van 24 Samenvatting meetgegevens parameter meting opmerking lamp Kleurtemperatuur 5230 K neutraalwit Lichtsterkte I v 9032.3 Cd Gemeten recht onder de

Nadere informatie

Best of both worlds! Licht & Akoestiek. Ir. Theodoor Höngens

Best of both worlds! Licht & Akoestiek. Ir. Theodoor Höngens Best of both worlds! Licht & Akoestiek Ir. Theodoor Höngens even voorstellen... 2 3 akoestiek? 4 akoestiek? 5 akoestiek? 6 akoestiek? akoestiek: 1. de leer van het geluid 2. de eigenschappen van een ruimte

Nadere informatie

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop

Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop Checklist beeldschermwerk : ontwerp en aankoop 1. Kantoorruimte NEN 1824 (2001) 4 m 2 Basiswerkplek (stoel en circulatieruimte) + 1 m 2 Werkvlak met flatscreen + 2 m 2 Werkvlak met CRT scherm + 1 m 2 Lees-

Nadere informatie

LED. begrippen kleur levensduur rendement besparing

LED. begrippen kleur levensduur rendement besparing LED begrippen kleur levensduur rendement besparing LED begrippen kleur levensduur rendement besparing De laatste jaren heeft led een enorme groei gemaakt, in zowel de techniek als op het gebied van verkoop.

Nadere informatie

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving

Inhoud. Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving Het belang van ramen en een aangenaam uitzicht in de werkomgeving ir. H.IJ. (Hester) Hellinga Faculteit Bouwkunde, Leerstoel Bouwfysica 17-04-2008 NVvA Symposium, Zeist Inhoud 02 1. Onderwerp van het onderzoek

Nadere informatie

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België)

Relighting. Brussel 17-06-2010. Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Relighting Brussel 17-06-2010 Ingrid Van Steenbergen Onafhankelijk lichtadviseur Energiebesparing in verlichting www.odid.be Elektriciteitsverbruik per sektor (%) (België) Verlichting Airconditionning

Nadere informatie

Leds Light The World BV LED tube 120cm WW

Leds Light The World BV LED tube 120cm WW Leds Light The World LED tube 120cm WW Pagina 1 van 1 parameter Lampmeetrapport 1 juli 2009 voor Leds Light The World Samenvatting meetgegevens meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 3315 K Warmwit (tegen

Nadere informatie

DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel

DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel DEKRA Certification Group Gevoel van veiligheid & licht: kun je dat ook meten? Antonie van den Heuvel 31-10-2013 Inhoud Onderzoeken uit de literatuur Meetbare eigenschappen van verlichting Purkinje-effect

Nadere informatie

LED T5 30 cm WarmWit van BS Ledlight

LED T5 30 cm WarmWit van BS Ledlight LED T5 30 cm WarmWit van BS Ledlight Pagina 1 van 20 Samenvatting meetgegevens parameter meting lamp opmerking Kleurtemperatuur 3670 K Aan de koude kant van warmwit. Lichtsterkte I v 36 Cd Gemeten recht

Nadere informatie

Licht in de verpleeghuiszorg. Toine Schoutens Stichting Onderzoek Licht & Gezondheid SOLG Technische Universiteit Eindhoven

Licht in de verpleeghuiszorg. Toine Schoutens Stichting Onderzoek Licht & Gezondheid SOLG Technische Universiteit Eindhoven Licht in de verpleeghuiszorg Toine Schoutens Stichting Onderzoek Licht & Gezondheid SOLG Technische Universiteit Eindhoven Gezonde verlichting w at doet licht via het oog: zien, zonder licht geen zicht

Nadere informatie

MULTIFUNCTIONAL TM. Kenmerken. Specifications. Toepassingsgebied. Tel

MULTIFUNCTIONAL TM. Kenmerken. Specifications. Toepassingsgebied.  Tel info@nextgenerationled.be www.nextgenerationled.be Tel + 32 53 71 09 42 MULTIFUNCTIONAL TM Kenmerken n Levensduur L70 %: > 50.000 uren n Energiebesparing tot 65% n IP klasse :66 n Draadloze sturing mogelijk

Nadere informatie

TNO Bouw / TUe Vertigo De Wielen 1 5600 MB EINDHOVEN Tel : 040 247 3411. Intern: M. van der Laan C. Hensbergen. Extern: L. Zonneveldt M.

TNO Bouw / TUe Vertigo De Wielen 1 5600 MB EINDHOVEN Tel : 040 247 3411. Intern: M. van der Laan C. Hensbergen. Extern: L. Zonneveldt M. Titel: Rapport 2: Het proces; de gemaakte keuzes op weg naar het einddocument over de beleving van kunstlicht. Opgesteld door: Koert Ringelenberg De Bosjes 8 4112 NL BEUSICHEM Student nummer: 1085024 Thuis

Nadere informatie

...brengt ideeën tot leven

...brengt ideeën tot leven ...brengt ideeën tot leven Lichtontwerp van Deerns Licht en architectuur Foto: Ronald Tilleman 2 Foto: AVA Twee Steden Ziekenhuis 3 Uw uitdaging Verlichting in gebouwen, met name kunstverlichting, is traditioneel

Nadere informatie

DAGLICHT BOUWTECHNISCH ONDERZOEK IN AUDITORIA. Dirk-Jan Immerzeel B Building Technology SADD (Strategic Architectural Design Development)

DAGLICHT BOUWTECHNISCH ONDERZOEK IN AUDITORIA. Dirk-Jan Immerzeel B Building Technology SADD (Strategic Architectural Design Development) BOUWTECHNISCH ONDERZOEK DAGLICHT IN AUDITORIA Dirk-Jan Immerzeel B1168975 Building Technology Studio: Lab coördinator: Hoofdmentor: SADD (Strategic Architectural Design Development) ir. F.R. Schnater dr.

Nadere informatie

Papieren akoestische isolatie Jaardag Plafond en Wand Modern monumentaal plafond

Papieren akoestische isolatie Jaardag Plafond en Wand Modern monumentaal plafond Papieren akoestische isolatie Jaardag Plafond en Wand Modern monumentaal plafond 4 07 Johan G. Smits Biodynamische verlichtingssystemen proberen door het regelen van lichtkleur, lichthoeveelheid en lichtverdeling

Nadere informatie

Meetprotocol. Lichtmeten in de glastuinbouw

Meetprotocol. Lichtmeten in de glastuinbouw Lichtmeten in de glastuinbouw WLTO Veraartlaan 6 PB 108 2280 AC Rijswijk Tel.: (070) 414 18 52 e-mail: infolijn@wlto.nl Ra'Max Hoogwerf 11 2681 RT Monster Tel.: (0174) 28 90 82 e-mail: raymax@bart.nl Hortilux

Nadere informatie

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds

Ontworpen voor... Vernieuwing. LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Ontworpen voor... Vernieuwing LED-inbouwarmatuur voor systeemplafonds Nieuw. Innovatief. En toch ervaren. Nordeon is een nieuwe, innovatieve Europese producent van LED-armaturen en lampen met meer dan

Nadere informatie

Verlichting en contrast voor personen met een visuele beperking

Verlichting en contrast voor personen met een visuele beperking De verlichting van onze gebouwen heeft een niet te onderschatten invloed op de manier waarop wij onze omgeving waarnemen. Hoewel er bij de keuze van een verlichtingstoestel vaak in eerste instantie rekening

Nadere informatie

Ecophon Line LED. Systeemassortiment. Afmeting, mm 1200x x x600 T24 Dikte (d) M329, M330, M331. Inst.

Ecophon Line LED. Systeemassortiment. Afmeting, mm 1200x x x600 T24 Dikte (d) M329, M330, M331. Inst. Ecophon Line LED Ecophon Line is een volledig geïntegreerd verzonken verlichtingsarmatuur voor Focus Ds, Dg en E, ontwikkeld voor Ecophon plafonds met Akutex FT oppervlak. Het armatuur is geschikt voor

Nadere informatie

Human Centric Lighting in toepassing

Human Centric Lighting in toepassing www.osram-benelux.com Human Centric Lighting in toepassing Paul Brussee 2015-09 Utrecht De evolutie... Bron: www.goldenrecordrevisited.org 2 Effecten van licht buiten de visuele waarneming Visuele effecten

Nadere informatie

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012

Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Programma van Eisen Frisse Scholen april 2012 Voor u ligt het Programma van Eisen Frisse Scholen. Dit Programma van Eisen dient als leidraad voor opdrachtgevers van nieuw- en verbouw van scholen (schoolbesturen

Nadere informatie

MONITORING OPSTELLING

MONITORING OPSTELLING MONITORING OPSTELLING De meters hangen aan de zijkant van een woonboot in Utrecht. Utrecht ligt in het midden van het land en is een stad van 300.000 inwoners. De locatie is aangegeven op een DSMP kaart

Nadere informatie