Olympische Spelen 2000

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Olympische Spelen 2000"

Transcriptie

1 Editie 9 September 2000 Leerkrachten: didactische aanwijzingen vindt u op pagina 4 van de handleiding. De leerlingenpagina s zijn kopieerbaar voor gebruik in de klas Olympische Spelen 2000 De Olympische spelen worden voor het eerst gehouden in de plaats Olympia, 776 voor het begin van onze jaartelling. Meer dan 1000 jaar later komt er een eind aan: de Romeinse keizer Theodosius verbied de spelen in het jaar 393. Ruim 1500 jaar later wordt de draad weer opgepakt met de eerste moderne Olympische Spelen in Athene (1896). De Olympische ringen en het Olympische vuur stammen niet uit de oudheid. Ze horen bij de nieuwe spelen. De antieke spelen zijn bedoeld voor de Grieken, ze moeten de eenheid tussen de verschillende onafhankelijke Griekse staten en staatjes bevorderen. Omdat in het oude Griekenland sport een middel is om de goden te eren, dienen de spelen ook om mensen en goden dichter bij elkaar te brengen. Pas later, als Griekenland onderdeel is van het Romeinse rijk mogen ook de Romeinen meedoen. Misschien ken je het verhaal Asterix en de Olympische Spelen? Asterix en Obelix doen mee omdat ze zichzelf voor deze éne keer ook Romein noemen. Hun dorpje ligt immers in het Romeinse Rijk. Ook bij de huidige Olympische Spelen is één van de doelen de verbroedering tussen de volken. De vijf verstrengelde ringen stellen de vijf werelddelen voor. En inderdaad, bijna alle landen in de wereld sturen wel een groep sporters naar de spelen. Of ze nu ruzie met elkaar hebben, of niet. Zo doen Irak en de Verenigde Staten van Amerika mee. Hetzelfde geldt voor Israël en Syrië en ook voor Joegoslavië. Opdrachten 1. Wij hebben vijf landen gevonden die niet aan de Spelen meedoen. Zoek uit welke landen dat zijn en wijs ze aan op de wereldkaart. Tip: bijna alle landen ter wereld zijn lid van de Verenigde Naties (United Nations, ). 2. Bedenk voor elk van die landen een reden waarom ze niet meedoen. 3. Hoeveel landen zijn er lid van de Verenigde Naties? En hoeveel Olympische landen zijn er? Kun je dat verschil verklaren? 4. Wie heeft de Olympische Spelen weer nieuw leven ingeblazen? Heb je vragen of opmerkingen of zoek je extra informatie, kijk dan op Internet:

2 De groene spelen Olympische Spelen 2000 Zorg voor het milieu is een centraal thema van de Olympische Spelen van 2000 in Sydney. Het Internationale Olympisch Comité erkent dat een gezond milieu, zowel lokaal als wereldwijd, erg belangrijk voor de sport is. Grote sportevenementen betekenen grote hoeveelheden afval, beschadiging van natuur en luchtvervuiling door de vele auto s. Het is daarom belangrijk dat de organisatoren nagaan hoe ze deze problemen kunnen verminderen. Wat is volgens jou het verband tussen sport en milieu? Het organiserend comité streeft naar schone en groene spelen op drie manieren: Het verminderen van de hoeveelheid afval Hergebruik en Recyclen. Iets dat nog niet stuk is of versleten nog een keer gebruiken heet hergebruik (b.v. als je een oude stoel bij het grofvuil zet en iemand anders gebruikt hem weer om op te zitten). Recyclen is het materiaal waarvan iets gemaakt is nog een keer gebruiken (b.v. het rubber van een kapotte autoband smelten en er weer iets nieuws van maken). Plaats ieder van de onderstaande tekstverpakkingen in de goede vuilnisbak. Dus als A een voorbeeld is van hergebruik, zet dan een A in de vuilnisbak Hergebruiken. Sommige teksten passen in meer bakken. A De spelen worden gehouden in een gebied dat eerst een vervuild braakliggend terrein was. Nu is dit gebied opgeruimd en landschappelijk verfraaid. B Voor zover het mogelijk was, zijn de nieuwe sportcomplexen gebouwd van gerecycled of herbruikbaar materiaal. Oude gebouwen zijn opgeknapt om hergebruikt te worden bij de Spelen. C In de verblijfplaats van de atleten, het Olympisch dorp, zal de meeste energie afkomstig zijn van zonnepanelen. De zonnepanelen op ieder huis zetten de energie van de zon om in elektriciteit. D Bezoekers mogen niet met de auto naar de spelen..rijden. Zij zullen gebruik moeten maken van bussen of treinen. E Het eten zal zoveel mogelijk geserveerd worden op herbruikbaar porselein. Wegwerpborden, -kopjes en -bestek zijn gemaakt uit volledig biologisch afbreekbaar materiaal zoals papier of suikerrietvezel F De souvenirs die bij de Spelen te koop zijn, zullen zoveel mogelijk uit natuurlijke materialen en vezels bestaan en niet gemakkelijk kapot gaan. kapot gaan. Ze mogen geen of weinig verpakking hebben. G Meubilair zal bestaan uit gerecycled plastic en helder beschilderd karton H Aan iedereen word gevraagd afval in de daarvoor bestemde bak te gooien. Plastic, aluminium, en glas wordt gerecycled en gaat in groene bakken. Voedselresten, borden en bestek zullen worden gecomposteerd. Dit afbreekbare materiaal gaat in donkerrode bakken. Sydney 2000 begroet deelnemers De magie van de Olympische Spelen

3 Sydney 2000: Een groene medaille? In 1992 nam Greenpeace Australië anoniem deel aan de ontwerpwedstrijd voor de Olympische spelen. Uit meer dan honderd voorstellen werd hun groene ontwerp gekozen: een autovrij atletendorp, gebouwd met weinig schadelijke stoffen, energie- en waterzuinig en met zonne-energievoorziening. Het Australische Olympische Comité heeft de groene plannen overgenomen. Het IOC, onder de indruk van de milieuvriendelijke plannen van de Australiërs, heeft uiteindelijk Sydney aangewezen om de Olympische Spelen van 2000 te organiseren. Resultaten Het grootste indoor-stadion, de Superdrome is gebouwd van herbruikbaar materiaal. Het regenwater dat op het olympisch stadion en het honkbalstadions valt, wordt gebruikt voor de toiletten en de tuinen. De daken van het Superdrome-stadion en van alle huizen in het Olympisch dorp zijn voorzien van zonnepanelen. Deze panelen leveren een groot deel van de elektriciteit. Warm water wordt geleverd door zonneboilers. Verder zijn de huizen zo gebouwd dat er zuinig omgegaan wordt met energie. Na de Olympische Spelen zullen de huizen van het Olympisch dorp verkocht worden aan particulieren. De stoelen in het olympisch stadion zijn pvcvrij. De toeschouwers mogen zich niet per auto naar de Spelen begeven. Speciaal voor de Spelen is er een spoorlijn van 15 kilometer tussen het Olympisch dorp en Sydney aangelegd. Voor eetgerei en verpakkingen wordt gebruik gemaakt van biologisch afbreekbaar materiaal. Van de tienduizend ton afval die de spelen naar schatting zullen opleveren is 80% recyclebaar Cijfers buitenlandse bezoekers, verslaggevers, sporters, 5000 officials. Tijdens de drukste dagen zullen tot mensen zich naar het Olympisch Park begeven (14 km ten westen van het stadscentrum, nog zo n naar het tweede grootste stadion in het stadscentrum. In totaal worden dan per dag meer dan 1,2 miljoen individuele reizen gemaakt. De deskundige Milieudeskundige van Soest in de Volkskrant van 6 september: Het is onmogelijk een massa-evenement als de Olympische Spelen op een milieuvriendelijke manier te organiseren.... De duizenden vliegtuigen met atleten, trainers, zijn de grootste vervuilers. Eén keer op en neer vliegen naar Sydney staat qua energiegebruik (per persoon) gelijk aan anderhalf jaar een eengezinswoning verwarmen. Dus daar steken die zonnepanelen flauw bij af. Van Soest vindt dat de milieuschade verhaald zou moeten worden op de sporters en toeschouwers van de spelen. Het geld dat je verdient door de tickets voor milieuonvriendelijke vliegtuigen extra duur maken, kan na de Spelen worden gebruikt voor herstel van het milieu, bijvoorbeeld de aanleg van een bos Opdrachten 1. Hoe noemen we elektriciteit die door windmolens en/of zonnepanelen wordt geleverd? 2. Leg uit dat het eigenlijk niet mogelijk is de Spelen op een milieuvriendelijke wijze te organiseren. 3. Ook in Nederland zijn er grote sportevenementen, die voortdurend voorwerp van discussie zijn, vooral als het gaat om de milieuaspecten. Noem twee van deze evenementen en noem de milieuaspecten. Zie je een oplossing voor de problemen? 4. De boven geciteerde milieudeskundige stelt voor de vliegtickets zo duur te maken, dat daarmee schadelijke effecten van de Spelen kunnen worden aangepakt. Bespreek in groepjes of dit een bruikbare maatregel zou zijn. Bedenk zelf ook een mogelijke oplossing voor de milieuschade, die de Spelen opleveren. Vlag Aboriginals mag op spelen Dagelijks demonstraties op vliegveld in Sydney

4 ABORIGINES EN DE OLYMPISCHE SPELEN De Aborigines zijn de oorspronkelijke bewoners van Australië. Hun naam is afkomstig van het Latijnse ab origine. Dat betekent: vanaf het begin. De Aborigines wonen al meer dan jaar in het woestijngebied van Australië. De eerste blanken waarmee de Aborigines kennis maken, zijn de Nederlanders. De Nederlander die als eerst in Australië aankomt, is Willem Janszoon in Hij komt in Noord-Australië terecht bij Kaap Keer Weer (nu Cape York). Veel interesse hebben de Nederlanders niet voor Australië. Willem Janszoon schrijft in zijn logboek: Er is nergens goud te vinden. Er zijn alleen woeste kusten, kale grond en bijzonder wilde inboorlingen. De Engelsen zijn de volgenden die Australië in kaart proberen te brengen. In 1770 vaart kapitein Cook er naar toe en brengt de Oostkust in kaart. Veel belangstelling hebben de Engelsen eerst ook niet voor het nieuwe land. Dat verandert als in 1776 Amerika onafhankelijk wordt. Een tijd lang diende Amerika als gevangenis voor de Engelsen. Mensen die in Engeland gestolen of gemoord hadden, werden op de boot naar Amerika gezet, waar ze hun straf moesten uitzitten. Dat kon na 1776 niet meer. Dan herinnert de Engelse regering zich Australië. In 1788 vaart de eerste boot met gevangenen uit Engeland naar Australië. Na het uitzitten van hun straf kunnen de ex-gevangenen niet terug. Ze hebben geen geld en er zijn geen boten die hen mee willen of kunnen nemen. Ze trekken de binnenlanden van Australië in en proberen een bestaan als veefokker op te bouwen. De Aborigines hebben van deze veefokkers nog weinig of geen last. Dat verandert als duizenden Engelsen die in eigen land geen baan kunnen vinden ook naar Australië trekken. Als er in 1851 goud wordt gevonden, stromen de nieuwkomers binnen. De Aborigines worden van hun gronden verdreven en worden gedwongen in reservaten te gaan wonen. Ze zijn tweederangs burger in eigen land geworden, ook voor de wet. Tot 1967 hebben ze niet dezelfde rechten als de andere Australiërs. Die krijgen ze in 1967 wel, maar dat betekent nog niet dat ze als gelijken worden behandeld. Ze worden gediscrimineerd en het is moeilijk voor hen om werk en huisvesting te vinden. Velen zoeken troost in de alcohol. Ze hebben te maken met werkloosheid en een matige gezondheid. De gemiddelde leeftijd waarop ze overlijden ligt 20 jaar lager dan die van de andere Australiërs. De komst van de Olympische Spelen naar Australië roept gemengde gevoelens op bij de Aborigines. Diverse Aboriginal organisaties roepen op tot een boycot van de spelen. Andere organisaties zien de komst van de spelen naar hun land als een goede manier om aandacht voor hun zaak te vragen. De vlag van de Aboriginals: Zwart (boven) = kleur van de huid Geel (cirkel) = de zon, schepper van het leven Rood (onder) = het land en het bloed, vergoten bij de verdediging van het leven Vlaggen van Aborigines voor het Operahuis in Sydney Opdracht Waarom zouden sommige Aboriginal organisaties oproepen tot een boycot? Opdracht Geef aan hoe de Aborigines de spelen in hun voordeel kunnen gebruiken. Bedenk daarvan een concreet voorbeeld. Aboriginals vragen aandacht tijdens spelen China krimpt ploeg voor Spelen aanzienlijk in

5 ABORIGINES OP DE OLYMPISCHE SPELEN Voor een Aboriginal sporter is het twee keer zo moeilijk om de top te bereiken. Vroeger werden de Aborigines niet toegelaten op de sportvelden en konden ze daardoor ook niet beschikken over trainers. De eerste Aboriginal sporter die ooit in de media is genoemd, is the cricket-speler Shinal. In 1835 speelt hij voor Hobart Town. Na zijn dood is hij onthoofd en zijn hoofd is als iets bijzonders naar een museum in Ierland verstuurd. Tot 1880 zijn er goede contacten tussen de Aborigines en de andere Australiërs. 13 Aboriginal cricket-spelers toeren in 1868 in Engeland rond als het eerste Australische sportteam dat ooit het buitenland bezoekt. De (Australische en Aboriginal) namen van de sporters: Dick-a-Dick (Jungunjinanuke) Johnny Mullagh (Unaarrimin) Zonsondergang (Ballrinjarrimin) Ossendrijver (Bullchanach) Jim Kraai (Jallachmurrimin) Tweestuivers (Murrumgunarriman) Charley Dumas (Pripumuarraman) Peter (Arrahminujarrimum) Cuzens (Zellanach) Koning Kool (Brippokei) Muskiet (Grougarrong) Rode Pet (Brimbunyah) Tijger (Bonmbarngeet) Foto: Australisch Nationaal Instituut In 1880 zijn de goede tijden voorbij. De Aborigines moeten in reservaten gaan wonen en krijgen met beperkingen te maken. Ze worden tweederangsburgers in eigen land. Aboriginal sporters mogen Australië niet meer vertegenwoordigen. Wally McArthur is in 1952 de snelste man van de wereld, maar wordt niet in het Olympische team opgenomen. Hetzelfde gebeurt met Charlie Samuels (geboren als Sambo Combo). Zijn snelste tijd is 10.4 op de 100 meter. Hij wordt beschouwd als de snelste man van de 19e eeuw. Hij protesteert heftig tegen het feit dat hij niet voor zijn land mag hardlopen. De regering sluit hem op in het gekkenhuis van Callan Park omdat ze hem een lastpost vinden. Later wordt hij verbannen naar het reservaat Baraambah. Tegenwoordig zijn deze verschrikkelijke tijden over. Aboriginal sporters ontvangen ook subsidie. 25 van hen zijn geselecteerd voor een sportstage op het beroemde Australisch Sport Instituut. De houding tegenover Aboriginal sporters is echter nog steeds dubbelzinnig. Als ze winnen, zijn ze Australische atleten. Als ze verliezen, zijn ze Aborigines. De beroemdste Aboriginal atlete is Cathy Freeman. Zij won een gouden medaille op Commonwealth Spelen in 1994 en op de Wereldkampioenschappen in Ze won zilver op Olympische Spelen in Atlanta in Nu is ze een serieuze kandidate voor goud op de Spelen in Sydney. Als ze de finale op de 400 meter wint, zal ze zo heeft ze gezegd- de Aboriginal vlag (rood-geel-zwart) dragen in plaats van de Australische vlag. Coates, de voorzitter van de Spelen, heeft al gezegd dat hij deze schending van de Olympische regels door de vingers zal zien. Opdrachten 1. Wat wordt bedoeld met Het andere gezicht van de Australische sport? 2. Waarom hebben Aborigines vaak twee namen? 3. Schrijf twee artikelen over Cathy Freeman die de finale 400 meter wint. Schrijf er een voor de sportpagina en een voor de pagina buitenland. Kijk ook eens op: Chinese atletiektrainer en zijn pupillen zijn zoek Nigeriaanse atleet komt om in verkeer Sydney

6 DE OLYMPISCHE GEDACHTE Er is enorme opwinding in de stad maar ook een heleboel ongerustheid. Niemand, die echt weet wat hij moet verwachten! Sommige zaken gaan dicht Men denkt dat ze onbereikbaar zijn door grote drukte in het openbaar vervoer en door files. En sommige mensen ontvluchten de stad, terwijl anderen (zoals ik) geboeid zijn; we verwachten wel een beetje chaos, maar het is een unieke ervaring and wij willen erbij zijn en het allemaal meemaken. Donald Paige, inwoner van Sydney In de laatste 25 jaar heeft de televisie wereldwijd steeds meer aandacht aan de Olympische Spelen geschonken. De televisierechten voor de Spelen in Atlanta 1996 werden verkocht voor 456 miljoen Amerikaanse dollars. Er is nu een enorm internationaal publiek voor het Olympische drama. Dat heeft de invloed van de spelen, ook op economisch gebied, sterk veranderd. Brian Chalkley en Stephen Essex in Teaching Geography, juli 2000 Er wordt veel geschreven in de plaatselijke kranten hier over de Olympische Spelen in Sydney. De twee Engelstalige dagbladen in Oeganda en de Daily Nation van Kenia hebben allemaal een speciale Olympische pagina. Dorothy Zawadi, Oeganda Vredesonderwijs door sport, lichamelijke oefening en de Olympische gedachte kunnen van groot belang zijn. Zo krijgt het vredesideaal een plaats in de gedachten van mensen. En dat in een tijd waarin gewapende conflicten de toekomst van verschillende samenlevingen op de wereld bedreigen Internationaal Olympisch Comité De Olympische Spelen zijn geweldige gebeurtenissen voor de jeugd. Het is alleen jammer dat ze zo voor commerciële doelen worden misbruikt. Het is ook jammer dat de spelen niet langer echt alleen voor amateurs zijn bedoeld. De media in mijn land berichten over alles wat maar met de spelen te maken heeft. Er is grote opwinding als het gaat om de atleten uit ons eigen land. Het zou goed voor het land zijn als de Spelen hier werden gehouden, maar we zouden wel eerst voedsel genoeg moeten hebben voor onszelf, voordat we zoveel geld aan sport uitgeven Melakou Tegnen, Ethiopië Lees bovenstaande uitspraken. Je ziet dat de Olympische Spelen zowel goede als slechte kanten hebben. Het is maar hoe je het bekijkt. Maak twee lijstjes over Spelen van Sydney. Haal zoveel mogelijk voordelen of goede kanten uit de teksten en noem de nadelen of slechte kanten. Praat met je buurman en kijk of je zelf nog meer voor- en nadelen aan de twee lijstjes kunt toevoegen Overleg met elkaar wat de belangrijkste redenen zijn om Olympische Spelen te organiseren. Claim van aboriginals afgewezen NOC denkt aan Spelen Amsterdam Prijzige plak goud

Londen 2012! Meer dan 2000 jaar geleden. Gerwin De Decker. Grieken hun goden vereerden. De enige. bewoners waren priesters, die de

Londen 2012! Meer dan 2000 jaar geleden. Gerwin De Decker. Grieken hun goden vereerden. De enige. bewoners waren priesters, die de Gerwin De Decker Sportievelingen zullen zich tijdens de zomervakantie niet vervelen. Want de Olympische Spelen komen er weer aan! Van 27 juli tot en met 12 augustus 2012 zullen alle topatleten van de hele

Nadere informatie

Aboriginals. Inleiding. Inhoudsopgave. De Aboriginals

Aboriginals. Inleiding. Inhoudsopgave. De Aboriginals Aboriginals Inleiding Ik ga jullie straks vertellen over hoe het oorspronkelijke volk van Australië, de Aboriginals, vroeger en nu leefden. De Aboriginals kwamen vroeger uit Azië en is het primitiefste

Nadere informatie

Werkstuk gemaakt door Naomi Buur!

Werkstuk gemaakt door Naomi Buur! Werkstuk gemaakt door Naomi Buur! Hoofdstuk 1: Voorwoord blz. 1 Hoofdstuk 2: Geschiedenis blz. 2 Hoofdstuk 3: Het vervolg van de Spelen blz. 3 Hoofdstuk 4: De moderne Spelen blz. 4 Hoofdstuk 5: Olympische

Nadere informatie

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals

Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Naam AUSTRALIË emigratie en Aboriginals Australië is het kleinste werelddeel op de aarde. Het is meer dan 200 keer zo groot als Nederland en er wonen ongeveer net zoveel mensen als bij ons. Dat komt omdat

Nadere informatie

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen?

Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dagboek Dagboek Nederland onder water?! Komt Nederland onder water te staan? En wat kunnen jij en de politiek doen om dit te voorkomen? Dat het klimaat verandert is een feit. Je hoort het overal om je

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Olympische Spelen Voorwoord Ik hou mijn spreekbeurt over de Olympische Spelen omdat ik altijd naar de Olympische Spelen kijk op tv. Zelf vind ik de winterspelen het leukste, omdat ik de sporten zoals :

Nadere informatie

Romeinen. Romeinen. Germanen

Romeinen. Romeinen. Germanen Romeinen Romeinen Grieken en Romeinen lijken op elkaar qua levensstijl. Het Romeinse rijk is ontstaan in Rome (753 v. Chr.). De Romeinen kwamen 50 v. Chr. naar Nederland. De Romeinen hebben het Latijns

Nadere informatie

Olympische Winterspelen

Olympische Winterspelen Op 12 februari 2010 is het zover! Dan starten de Olympische Winterspelen. Dit evenement is heel wat minder bekend dan de gewone Olympische Spelen. En Wat is de betekenis van de Olympische Spelen? Logo

Nadere informatie

Onderwijsmateriaal. Athene en de Olympisch Spelen. Dianne Boelmans & Judith M. Wijnands (Universiteit Utrecht)

Onderwijsmateriaal. Athene en de Olympisch Spelen. Dianne Boelmans & Judith M. Wijnands (Universiteit Utrecht) Onderwijsmateriaal Athene en de Olympisch Spelen. Dianne Boelmans & Judith M. Wijnands (Universiteit Utrecht) Olympisch Athene De Olympische Spelen ontstonden rond de verering van een Griekse god of godin

Nadere informatie

LES 2 Aardrijkskunde

LES 2 Aardrijkskunde Dit werkblad is van: Groep: LES 2 Aardrijkskunde OPDRACHT 1 Een stad wil de Olympische Spelen graag organiseren. De inwoners van de stad die uitgekozen wordt om de Spelen te organiseren zijn erg blij en

Nadere informatie

STI B AT. bovenbouw 2008/2009. Docentenkaart 2 (1 van 2) Verwerking

STI B AT. bovenbouw 2008/2009. Docentenkaart 2 (1 van 2)  Verwerking STI B AT Docentenkaart 2 (1 van 2) Voorbereiding Kopieer voor alle kinderen werkblad 2A, 2B en 2C. Zorg voor knip- en plakspullen en blanco papier. Leg enkele geschiedenislesboeken klaar. Lesdoel Kinderen

Nadere informatie

LES 3 - Aardrijkskunde

LES 3 - Aardrijkskunde LES 3 - Aardrijkskunde Dit werkblad is van: Groep: OPDRACHT 1 Een stad wil de Olympische Spelen graag organiseren. De inwoners van de stad die uitgekozen wordt om de Spelen te organiseren zijn erg blij

Nadere informatie

Vriendjes worden met Zeus

Vriendjes worden met Zeus Vriendjes worden met Zeus De Grieken geloofden zo'n 3000 jaar geleden in goden. Ze hadden er een heleboel. De ene god zorgde dat de zon scheen. Een andere dat de wind waaide. En weer een andere dat er

Nadere informatie

Olympische Spreekbeurt

Olympische Spreekbeurt Olympische Spreekbeurt INFORMATIE & WEETJES Er is veel te vertellen over de Olympische Spelen. Een goed onderwerp voor een spreekbeurt dus! Hier vind je allerlei informatie en leuke weetjes om je spreekbeurt

Nadere informatie

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb

WWW.HOPE-XXL.COM. Mede mogelijk gemaakt door de Iona Stichting en Vos/Abb De meeste mensen in Nederland hebben het goed voor elkaar. We hebben genoeg eten, we hoeven niet bang te zijn voor oorlog en we zijn dan ook tevreden met ons leven. Maar dat is niet overal op de wereld

Nadere informatie

Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld!

Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld! Naam: Kinderboekenweek 2012 Hallo wereld! Elk jaar hebben we een kinderboekenweek. Dit is al sinds 1955 zo. Dat zijn al heel veel jaren. Elke kinderboekenweek duurt 10 dagen. Dit jaar valt deze week in

Nadere informatie

Het Parool SPECIAALE UITGAVEN VOOR DE OLYMPISCHE SPELEN

Het Parool SPECIAALE UITGAVEN VOOR DE OLYMPISCHE SPELEN SPECIAALE UITGAVEN VOOR DE OLYMPISCHE SPELEN DIT IS EEN NIEUWE UITGAVEN VAN HET PAROOL. We gaan het hebben over het ontstaan het olympisch vuur, stadions het vuurwerk, de architecte en de sporten. Met

Nadere informatie

Vragenlijst met scores in procenten

Vragenlijst met scores in procenten Vragenlijst met scores in procenten Het percentage tussen haakjes is het aandeel respondenten dat de vraag heeft beantwoord. De gemeente Amersfoort wil als stad in 2030 CO2-neutraal te zijn. Dit betekent

Nadere informatie

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen

Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Spreekbeurtinformatie Millenniumdoelen Informatie voor basisschoolleerlingen uit groep 5 t/m 8 Wat kun je hier vinden? 1. Jouw spreekbeurt over de Millenniumdoelen 2. Waarom zijn er Millenniumdoelen 3.

Nadere informatie

Olympische Spreekbeurt

Olympische Spreekbeurt Olympische Spreekbeurt INFORMATIE & WEETJES Er is veel te vertellen over de Olympische Spelen. Een goed onderwerp voor een spreekbeurt dus! Hier vind je allerlei informatie en leuke weetjes om je spreekbeurt

Nadere informatie

Olympic Day Spreekbeurt Draaiboek Leerkracht

Olympic Day Spreekbeurt Draaiboek Leerkracht Draaiboek Leerkracht 2014 Inleiding Leuk dat u en uw klas meedoen met de en en een (oud) topsporter in uw klas ontvangen. Dit is het draaiboek waarin u kunt vinden wat de voorbereidingen zijn, hoe het

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1

QUIZ. geschiedenis hoofdstuk 1 QUIZ vraag 1: Over welke eeuw gaat dit hoofdstuk? A. De 20 ste eeuw B. De 14 de eeuw C. De 16 de eeuw D. De 18 de eeuw vraag 2: Hoe wordt deze tijd ook wel genoemd? A. Tijd van de Azteken en de Maya s.

Nadere informatie

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen

lesprogramma Duurzaamheid les 1: maken Cradle to Cradle uitgelegd voor kinderen lesprogramma les 1: maken lesprogramma 4 lessen over duurzaamheid: Les 1: Maken Les 2: Gebruiken Les 3: Hergebruiken Les 4: Eindopdracht lesprogramma lesprogramma Les 1: Maken Hoe word ik een flesje water?

Nadere informatie

Consumeren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Consumeren en milieu vmbo-kgt34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 23 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73805 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen.

Outback Australië. Je kunt een auto huren of kopen. Dat kan op veel plaatsen. Outback Australië Voor mij is Australië een heel bijzondere plek. Waarom? Dat zal ik uitleggen. Het begon al toen ik voor het eerst in Australië kwam. Ik stapte uit het vliegtuig. Meteen merkte ik dat

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele

Nadere informatie

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN

Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij

Nadere informatie

Actuele opdracht leesvaardigheid Olympische Winterspelen in Sotsji februari vmbo kgt

Actuele opdracht leesvaardigheid Olympische Winterspelen in Sotsji februari vmbo kgt Actuele opdracht leesvaardigheid Olympische Winterspelen in Sotsji februari - 2014 1 vmbo kgt Opdracht 1 Je kent het vast wel: je vader of moeder heeft op internet iets gekocht, maar toen het pakket werd

Nadere informatie

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop

DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop DOE MEE! Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Ook u kunt nog veel kilo s scheiden Veel Amsterdammers scheiden hun afval al. De een wat meer, de ander wat minder. Toch komt er nog steeds veel herbruikbaar

Nadere informatie

van carnaval tot kerst

van carnaval tot kerst vier kant reeks van carnaval tot kerst 20 feesten & dagen om te onthouden Driekoningen Driekoningen is elk jaar op 6 januari. Op deze dag wordt het bezoek van drie wijze mannen aan het pasgeboren kindje

Nadere informatie

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa)

Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Docentenvel opdracht 19 (campagne voor een duurzame wereld en een samenwerkend Europa) Lees ter voorbereiding onderstaande teksten. Het milieu De Europese Unie werkt aan de bescherming en verbetering van

Nadere informatie

Klik op een stip... En krijg een wat als...?

Klik op een stip... En krijg een wat als...? Klik op een stip... En krijg een wat als...? Wat als er geen wetenschappers waren? Wat als je onzichtbaar was voor een dag? Wat als mensen staarten hadden? Wat als er iemand precies het zelfde was als

Nadere informatie

Lesbrief nr 3. Opdracht 1. Club + app. voor Groep 7 + 8 +

Lesbrief nr 3. Opdracht 1. Club + app. voor Groep 7 + 8 + Lesbrief nr 3 voor Groep 7 + 8 + Download deze lesbrief ook op samsam.net Opdracht 1 Filmpjes kijken op samsam.net Tijdsduur: 10 min. Werkvorm: klassikaal en individueel Doel: introductie van de ReportersClub

Nadere informatie

Waarom? Daarom! Professor Robbert Dijkgraaf & professor Louise O. Fresco

Waarom? Daarom! Professor Robbert Dijkgraaf & professor Louise O. Fresco 13 Waarom? Daarom! Professor Robbert Dijkgraaf & professor Louise O. Fresco Robbert weet alles van natuurkunde en wiskunde. Ook bedacht hij een website met alledaagse proefjes voor kinderen (www.proefjes.nl).

Nadere informatie

De wedstrijd van Schildpad en Haas Kleuters. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan.

De wedstrijd van Schildpad en Haas Kleuters. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan. Deze les sluit aan bij het kinderboekenweekthema 2013, waarin boeken over sport en spel centraal staan. Klaar voor de start! Doelgroep: Basisonderwijs onderbouw Inhoud Sporten en spelletjes 2 De wedstrijd

Nadere informatie

we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders der - tien - dui - zend dertien - duizend dertienduizend

we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders der - tien - dui - zend dertien - duizend dertienduizend Vooraf Luister en lees mee. ver - ga - de - ring verga - dering vergadering we - reld - lei - ders wereld - leiders wereldleiders Ni - ge - ri - a Nigeria be - vei - li - ging beveiliging der - tien -

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt houden over afval, afvalscheiding of recycling. Een super interessant onderwerp

Nadere informatie

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA

Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Doe je spreekbeurt over afval en Attero COLA Kinderen die een spreekbeurt willen geven Waar op de wereld wordt het afval nog verwerkt op de manier van vroeger? Wat een goed idee! Je wilt je spreekbeurt

Nadere informatie

Handleiding niveau AA

Handleiding niveau AA Handleiding niveau AA In het bord- en stiftfilmpje over Actief Lezen met Nieuwsbegrip ziet u hoe u uw leerlingen kunt indelen in groepen. Zie: http://www.nieuwsbegrip.nl/overnieuwsbegrip/inhoud-didactiek.

Nadere informatie

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland.

Men gebruikt steeds meer windenergie in Nederland. Er wordt steeds meer windenergie gebruikt in Nederland. Herhalingsoefeningen De sprong, thema 8 Vocabulaire Oefening 1 Vul het goede woord in. Verander de vorm als dat nodig is. Kies uit: bewegen, bijdragen aan, biologisch, duurzaam, energiebronnen, energierekening,

Nadere informatie

GROEP 3 GROEP 4 GROEP 5 GROEP 6 GROEP 7 GROEP 8. limme Taal. Kranten en tijdschriften

GROEP 3 GROEP 4 GROEP 5 GROEP 6 GROEP 7 GROEP 8. limme Taal. Kranten en tijdschriften GROEP 3 GROEP 4 GROEP 5 GROEP 6 GROEP 7 GROEP 8 limme Taal Kranten en tijdschriften Een 'Acta Diurna ' voor de klas Wat ga je leren? Je leert hoe je een muurkrant kunt maken die interessant is voor kinderen.

Nadere informatie

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte

Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte Pagina 1 van 6 Zoekkaart Kunstenaars: Marcel Witte 1. Multicultural Dit is het kunstwerk dat Marcel maakte voor de tentoonstelling Utopiart27 Je kan meer lezen over Marcel op de website http:// Pagina

Nadere informatie

5.1 De kaart van Nederland

5.1 De kaart van Nederland LB 0-5. De kaart van Nederland Wat betekent dit bord, denk je? Welke zin hoort bij welk woord? Trek lijnen. Een schaalstok...... geeft de vier windrichtingen op de kaart aan. Een legenda...... geeft aan

Nadere informatie

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam:

Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom. Naam: Een weg door de geestelijke stromingen vragenlijst voor het jodendom Naam: Het jodendom Hallo, dit is de vragenlijst die hoort bij de website over geestelijke stromingen. Je kunt de website vinden op www.geloofik.nl.

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt

Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt Naam: DE GOUDEN EEUW en Rembrandt De Gouden Eeuw duurde niet precies honderd jaar. Hij begon aan het eind van de 16de eeuw, beleefde zijn hoogtepunt rond 1675 en was in de 18de eeuw voorbij. De Gouden

Nadere informatie

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen

Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Voel je vrij en liefdevol 7 oefeningen Soms voel je je gevangen door het leven. Vastgezet door de drukte, en beklemd in je eigen hoofd. Je voelt je niet vrij en je voelt geen liefde. Met deze tips breng

Nadere informatie

Barcelona. Barcelona. Montjuïc

Barcelona. Barcelona. Montjuïc Montjuïc De Montjuïc is een heuvel gelegen in de buurt van het centrum van. De heuvel, waarop zowel een wereldtentoonstelling als de Olympische Spelen gehouden werden, heeft een heel aantal bezienswaardigheden

Nadere informatie

Kopen en milieu vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73704

Kopen en milieu vmbo-b34. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/73704 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 March 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/73704 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein. Wikiwijsleermiddelenplein

Nadere informatie

stp lwo wb.2 09-03-2005 12:44 Pagina 1 STANDPUNT voor VMBO/LWOO & BBL Werkboek deel 2 Jan de Leeuw Van: Klas: School: Schooljaar:

stp lwo wb.2 09-03-2005 12:44 Pagina 1 STANDPUNT voor VMBO/LWOO & BBL Werkboek deel 2 Jan de Leeuw Van: Klas: School: Schooljaar: stp lwo wb.2 09-03-2005 12:44 Pagina 1 STANDPUNT voor VMBO/LWOO & BBL Werkboek deel 2 Jan de Leeuw Van: Klas: School: Schooljaar: stp lwo wb.2 09-03-2005 12:44 Pagina 3 Hoofdstuk 1 Dierproeven Paragraaf

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info. Racisme Racisme Ik heb een onderwerp gekozen dat jullie misschien een beetje vreemd zullen vinden, namelijk het thema 'racisme'. Als je dat woord opzoekt dan staat er: Racisme: racisme is het discrimineren van

Nadere informatie

UNICEF Kinderrechten SPORT EN VRIJE TIJD GELIJKE BEHANDELING VOEDING FAMILIE GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER

UNICEF Kinderrechten SPORT EN VRIJE TIJD GELIJKE BEHANDELING VOEDING FAMILIE GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER UNICEF Kinderrechten INFORMATIE EEN EIGEN MENING SPORT EN VRIJE TIJD FAMILIE GELIJKE BEHANDELING Patricia Willocq VOEDING GEZONDHEIDSZORG ONDERWIJS SCHOON WATER Informatie voor een spreekbeurt of werkstuk

Nadere informatie

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs

Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Schokland Werelderfgoed Kijktocht basis onderwijs Opdracht 1 Bij de tekst Schokland Werelderfgoed op de grond. 1a. De grote foto op de grond is gemaakt in 1930. Toen was Schokland nog een eiland. Waarom

Nadere informatie

De lange geschiedenis van de mensheid op deze aarde is nog lang niet ontrafeld door de gevestigde wetenschap.

De lange geschiedenis van de mensheid op deze aarde is nog lang niet ontrafeld door de gevestigde wetenschap. De lange geschiedenis van de mensheid op deze aarde is nog lang niet ontrafeld door de gevestigde wetenschap. Nog steeds zijn er raadsels waarvoor men simpelweg geen of nauwelijks een verklaring heeft.

Nadere informatie

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv.

Afval vroeger en nu. Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. Afval vroeger en nu Naam: Vroeger was alles anders. De mensen leefden heel primitief. Dat heb je gezien in het filmpje van Schooltv. 1. Wat betekent primitief? 3 antwoorden zijn goed. eenvoudig simpel

Nadere informatie

Examenopgaven VMBO-MAVO-C

Examenopgaven VMBO-MAVO-C Examenopgaven VMBO-MAVO-C 2003 tijdvak 2 woensdag 18 juni 13.30-15.30 uur NEDERLANDS LEESVAARDIGHEID C Bij dit examen hoort een tekstboekje. Dit examen bestaat uit 26 vragen en een samenvattingsopdracht.

Nadere informatie

Indianenvolkeren. indianenvolkeren:

Indianenvolkeren. indianenvolkeren: Indianenvolkeren Naam: indianenvolkeren: zijn volken die nog leven met oude tradities en die leven van de opbrengst van het land en de zee. Ze maken hun gebruiksvoorwerpen zelf en nemen alleen datgene

Nadere informatie

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 1, 2017

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 1, 2017 LESBRIEF GROEP 7 + 8 THEMA: CHINA Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 1, 2017 Zo gebruikt u Samsam in de klas Weinig tijd: bekijk de filmpjes bij opdracht 1. Verdieping: kopieer de werkbladen

Nadere informatie

stadion spreek uit: [staa die jon] fantastisch [spreek uit: fan tas ties]

stadion spreek uit: [staa die jon] fantastisch [spreek uit: fan tas ties] Vooraf Luister en lees mee. medaille medailles [mee da ju mee da jus] stadion [staa die jon] premier [prumjee] 5000 vijf dui zend Blokhuijsen [ blok hui zen] Ireen Wüst [ ie reen wuust] 3000 drie dui zend

Nadere informatie

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL

Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Bernd Roemmelt / Greenpeace HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL HET KLIMAAT EN DE NOORDPOOL Greenpeace is een organisatie die ereldijd opkomt voor het milieu. We illen de natuur en de dieren daarin beschermen.

Nadere informatie

Het koninkrijk van God vlakbij

Het koninkrijk van God vlakbij Het koninkrijk van God vlakbij Dit werkboek is van : Cellessen voor kinderen van 8-12 jaar Serie lessen voor kleine groepen; leeftijd 8-12 jaar Lessen zijn geschreven op basis van het boek Natuurlijk BOVENnatuurlijk

Nadere informatie

Oorspronkelijk tekst: "So, What about the familie" door: Yahiya Emerick Vertaald door: Team Moslima

Oorspronkelijk tekst: So, What about the familie door: Yahiya Emerick Vertaald door: Team Moslima En, hoe zit het met de familie? Oorspronkelijk tekst: "So, What about the familie" door: Yahiya Emerick Vertaald door: Team Moslima Islam betekent familie, en familie blijft bij elkaar en je kunt geen

Nadere informatie

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3!

Voor het welzijn van kind en school. Klas 3! Voor het welzijn van kind en school Klas 3! Wat is energie Energie heb je nodig om iets te doen. Je hebt het nodig om een auto mee te kunnen laten rijden, een huis mee te verwarmen of een fabriek mee te

Nadere informatie

WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok

WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok WILLEM VAN HANEGEM Een voetballer die veel verdriet had door Auke Kok WILLEM VAN HANEGEM Geboren: 1944, Breskens Toptijd: 1962-1983 Clubs: Velox, Xerxes, Feyenoord, AZ 67, Chicago Sting, FC Utrecht Positie

Nadere informatie

Glasvanger. Opdracht van poppodium 013 Glasvanger

Glasvanger. Opdracht van poppodium 013 Glasvanger Glasvanger Live concerten, dance- en clubavonden, non-pop programmering en activiteiten gericht op beginnende muzikanten: het unieke 013 in het hart van Tilburg is hét podium voor pop- en dancecultuur.

Nadere informatie

Koopkracht: de waarde van geld

Koopkracht: de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld 1. Leerlingenblad Inleiding Wat is het doel? Wat is het onderwerp? Wat is het middel? Inzicht krijgen in de waarde van geld Koopkracht: de waarde van geld Een presentatie

Nadere informatie

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen.

Wij informeren u graag over de mogelijkheden, tips en handige weetjes op het gebeid van duurzaamheid en vooral wat ook zelf kunt doen. Investeren in duurzaamheid In de samenleving is er steeds meer aandacht voor duurzaamheid en energiebesparing. We gaan de komende jaren actief inzetten op duurzaam beheren. Energiezuinig wonen. Niet alleen

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort

Een doos vol spullen. Colofon. In het kort N E L L U P S L O V S O O EEN D Project voor groep 3 en 4 In het kort Er is op school een telefoontje gekomen van Historisch Museum Haarlemmermeer, met de vraag of de leerlingen ergens mee willen helpen.

Nadere informatie

1 Landschap en klimaat in Turkije

1 Landschap en klimaat in Turkije 1 Landschap en klimaat in Turkije 1 landschap, klimaat, Turkije, Europa, Azië, Azië 2a 2b 2c 3a 3b Istanbul door twee bruggen De Bosporus eigen antwoord (verschilt per atlas) zee 4a 1 Istanbul 2 Ankara

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Bij de voorbereiding van deze dienst kwam ik de volgende teksten tegen, die ik u graag wil voorlezen. Het zijn teksten uit het begin van onze jaartelling,

Nadere informatie

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE

DE ENERGIE[R]EVOLUTIE DE LEERLINGENHANDLEIDING VMBO Naam: Klas: Datum: Pagina 2 INLEIDING Mensen maken op grote schaal gebruik van fossiele brandstoffen: aardolie, aardgas en steenkool. Fossiele brandstoffen ontstaan uit resten

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, De Heer heeft mij al in de moederschoot geroepen We hebben het net gelezen uit Jesaja 49. En we hebben gezongen uit psalm 139: Gij hebt mij immers zelf

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur:

Blood in the Mobile. Opdrachtenblad. Regie: Frank Piasecki Poulsen Jaar: 2010 Duur: Blood in the Mobile Frank Piasecki Poulsen 2010 52 minuten www.moviesthatmatter.nl Digibordles: www.spons.nl/moviesthatmatter 1 Kijkopdracht Waar gaat de film over? Documentairemaker Frank Poulsen komt

Nadere informatie

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in

een zee Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Werkblad 9 Ω Grieken en Romeinen Ω Les : Grieken: goden en mensen Sparta Sparta is een stad in Griekenland. Rond 600 voor Christus waren de steden in Griekenland heel belangrijk. Ze werden stadstaten genoemd.

Nadere informatie

Winterspelen in Vancouver, Canada

Winterspelen in Vancouver, Canada Winterspelen in Vancouver, Canada Van 12 tot en met 28 februari vinden de 21 e Olympische Winterspelen in Canada plaats. Nederland doet met verschillende sporten mee en maakt vooral kans op medailles bij

Nadere informatie

Voorbereidende les bij:

Voorbereidende les bij: Voorbereidende les bij: 1 U heeft een bezoek aan de tentoonstelling 24 uur met Willem in het Nationaal Archief gepland. Wij verheugen ons op uw komst, u bent van harte welkom! Om uw bezoek aan het Nationaal

Nadere informatie

3 Pesten is geen lolletje

3 Pesten is geen lolletje Na deze les kun je: het verschil tussen plagen en pesten noemen; jouw ervaringen met pesten vertellen; uitleggen hoe je pesten kunt stoppen; afspraken maken over pesten. 3 Pesten is geen lolletje Pesten

Nadere informatie

De Energiezuinige Wijk - De opdracht

De Energiezuinige Wijk - De opdracht De Energiezuinige Wijk De Energiezuinige Wijk De opdracht In deze opdracht ga je van alles leren over energie en energiegebruik in de wijk. Je gaat nadenken over hoe jouw wijk of een wijk er uit kan zien

Nadere informatie

Hand-out digiboard presentatie

Hand-out digiboard presentatie Hand-out digiboard presentatie Bij werkboekje Groepen 6, 7 en 8 basisonderwijs Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 In Rivierenland zamelt AVRI afval in. Wie weet wat AVRI doet? Opdracht 1 Opdracht 2 Woordweb

Nadere informatie

JUNIOR JOURNALIST- WEDSTRIJD 2016

JUNIOR JOURNALIST- WEDSTRIJD 2016 JUNIOR JOURNALIST- WEDSTRIJD 2016 Thema: Verschillend en toch gelijk Inspiratiebundel InspiratiebundelJrJournalist.docx/pdf INHOUDSTAFEL In deze bundel... 3 Thema 2016: verschillend en toch gelijk... 3

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen,

Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, Gemeente van onze Heer Jezus Christus, lieve mensen, De lezingen van deze zondag voeren ons linea recta naar een van de belangrijkste kernverhalen van de Bijbel: de Exodus. Het volk Israël bevindt zich

Nadere informatie

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal

Derde Kamer. Derde Kamer. Handboek Politiek 1. der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer Kamer e Kamer Handboek Politiek 1 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand

Nadere informatie

Winterspelen in Vancouver, Canada

Winterspelen in Vancouver, Canada Winterspelen in Vancouver, Canada Van 12 tot en met 28 februari vinden de 21 e Olympische Winterspelen in Canada plaats. Nederland doet met verschillende sporten mee en maakt vooral kans op medailles bij

Nadere informatie

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren

Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Ben je slachtoffer? Folder voor jongeren Mijn leven veranderde zo n drie jaar geleden. Juist de dag voor mijn mama s verjaardag kreeg ze van mijn vader een kogel door het hoofd. Wonder boven wonder overleefde

Nadere informatie

door Sebastiaan Heins

door Sebastiaan Heins door Sebastiaan Heins 3 2 e druk november 2012 Sebastiaan J.R. Heins - 23 mei 2012 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze opgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand

Nadere informatie

RINGVAART REGATTA. 11 mei 2016. Samenwerkingsmogelijkheden

RINGVAART REGATTA. 11 mei 2016. Samenwerkingsmogelijkheden 41 STE OC&C RINGVAART REGATTA 11 mei 2016 Samenwerkingsmogelijkheden EEN BEGRIP SINDS 1976 De Ringvaart Regatta is ontstaan in 1976 als een onderlinge strijd tussen de roeiverenigingen Njord en Laga naar

Nadere informatie

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT

DE EUROPESE UNIE EERSTE EN DE WERKVORM IN HET KORT DE EUROPESE UNIE JANUARI 2016 - POLITIEK IN PRAKTIJK #1 EERSTE EN WAT HEB JE NODIG Grote letters A, B en C Aftelklok (op digibord) 50 sterren, uitgeprint op geel papier Circa 4 grote enveloppen Een prijsje

Nadere informatie

In het oude Rome De stad Rome

In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome In het oude Rome De stad Rome is héél oud. De stad bestaat al meer dan tweeduizend jaar. Rome was de hoofdstad van het grote Romeinse rijk. De mensen die naar Rome kwamen,

Nadere informatie

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen!

Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Hallo, ik ben Leo! Leuk om kennis met je te maken! Ik ben lang en dun en ik heb heel veel krullen. Ik moet eerlijk zeggen...ik mag er best wezen! Maar om nog eerlijker te zijn, gisteren zag ik er heel

Nadere informatie

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC

Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Project Prehistorie, Grieken en Romeinen ABC Week 1ABC: Algemeen Info: Prehistorie De geschiedenis in Nederland begint al heel lang geleden. Lang voordat de Romeinen in Nederland kwamen, waren er al mensen.

Nadere informatie

leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa

leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa leeruitstap Kwadrant donderdag 17 mei 2001 hoofdstad van België hart van Europa 1. Brussel hoofdstad van ons land en Europa Brussel is de hoofdstad van ons land. De koning woont in Brussel en de regering

Nadere informatie

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden

Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6. Vakantielanden Aardrijkskundeproefwerk Hoofdstuk 6 Vakantielanden Het klimaat is in Zuid-Europa anders dan in Nederland. In de zomer is het er warm en droog, in de winter is het er ongeveer zoals zomers in Nederland.

Nadere informatie

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino

Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Beleidsplan stichting Duurzaam Heino Inhoudsopgave 1. Doelstelling... 3 2. Inleiding... 4 3. Wat is duurzaamheid?... 5 4. Lange termijn perspectief (..2030)... 6 5. Actieprogramma... 7 6. Financiële paragraaf...

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema:

Auditieve oefeningen bij het thema: Auditieve oefeningen bij het thema: Boek van de week: 1; De gele ballon 2; Spiegeltje Rondreis 3; Reuzenatlas 4; Verhaalbegrip: Bij elk stel ik de volgende vragen: Wat staat er op de voorkant Hoe zou het

Nadere informatie

Activiteitenschema Archeologie

Activiteitenschema Archeologie Activiteitenschema Archeologie Soort activiteit: Spullen opgraven uit de zandbak. Tijdsindeling: 5 Minuten de plaatjes in de zandbak verstoppen. 5 Minuten vertellen over hoe de mensen vroeger wat zochten

Nadere informatie

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling

Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011. Verspilling Transition Town Castricum filmavond 29 juni 2011 Verspilling WAT KAN IK IK DOEN? Alleen iets kopen als ik het nodig heb en het kapot is (bv TV). Zoals een nieuwe rits in een broek zetten. Spaarlampen Huis

Nadere informatie