56vwo Antwoorden Formuleren. NN5 Antwoorden 56V Cursus Formuleren. Hoofdstuk 1 Correct formuleren. Paragraaf 1 De standaardfoutenlijst

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "56vwo Antwoorden Formuleren. NN5 Antwoorden 56V Cursus Formuleren. Hoofdstuk 1 Correct formuleren. Paragraaf 1 De standaardfoutenlijst"

Transcriptie

1 NN5 Antwoorden 56V Cursus Formuleren Hoofdstuk 1 Correct formuleren Paragraaf 1 De standaardfoutenlijst 1.1 onjuiste herhaling 1.2 tautologie 1.3 pleonasme 1.4 contaminatie 1.5 dubbele ontkenning 2.1 onjuist verwijswoord 2.2 slordig verwijzen 3 incongruentie 4 dat/als-constructie 5 foutieve samentrekking 6 foutieve beknopte bijzin 7.1 losstaand zinsgedeelte 7.2 zinnen aan elkaar plakken 8 onjuiste inversie 9 geen symmetrie Opdracht onjuist verwijswoord zijn haar Deze onderneming geeft ieder jaar in november een groot feest met beroemde artiesten voor al haar werknemers slordig verwijzen daarmee verwijst onduidelijk, naar de krant schreef dat de minister geldbedragen van het bouwbedrijf had aangenomen of naar dat de minister geldbedragen van het bouwbedrijf had aangenomen Toen de krant schreef dat de minister geldbedragen van het bouwbedrijf had aangenomen, twitterde de premier dat hij het met dat bericht niet eens was. Toen de krant schreef dat de minister geldbedragen van het bouwbedrijf had aangenomen, twitterde de premier dat hij het met het aannemen van geld niet eens was onjuiste herhaling: het tweede over moet weg Over de dopingkwestie die tot zo veel commotie heeft geleid, wilde de wielrenner het bij Pauw & Witteman niet meer over hebben contaminatie op een teleurstelling zullen uitmonden in een teleurstelling zullen uitmonden of op een teleurstelling zullen uitlopen dubbele ontkenning: geen een Waarom heeft de examencommissie je de mogelijkheid ontzegd om een herkansing te doen? onjuist verwijswoord: waarvoor voor wie 7 In het algemeen spreken we hier van een 1.3 pleonasme, maar op basis van het feit dat het om twee werkwoorden gaat, kun je 1.2 tautologie ook verdedigen: eisen en moeten vormen de dubbelop De school eist van de leerlingen dat ze in de lessen op tijd aanwezig moeten zijn.

2 De school vindt de leerlingen dat ze in de lessen op tijd aanwezig moeten zijn pleonasme: voor het eerst leren (kennen) Ik heb mijn vriendin voor het eerst leren kennen op de middelbare school en we hebben al vanaf klas 4 verkering. Ik heb mijn vriendin voor het eerst gezien op de middelbare school en we hebben al vanaf klas 4 verkering contaminatie: de oorzaak moete geweten worden Naar de mening van het Rode Kruis is de oorzaak van de choleraepidemie geweten worden aan de erbarmelijke hygiënische situatie in het vluchtelingenkamp. Naar de mening van het Rode Kruis moet de oorzaak van de choleraepidemie geweten worden aan de erbarmelijke hygiënische situatie in het vluchtelingenkamp onjuist verwijswoord: hem het Ik ga dit boek toch maar niet lezen voor de literatuurlijst, want ik vind het eigenlijk veel te dik. Opdracht foutieve samentrekking De noodtribunes voor het festival zijn volstrekt niet veilig en zijn daarom vanochtend door de controleurs afgekeurd. ( De noodtribunes voor het festival mag je wel samentrekken.) losstaand zinsgedeelte Volgens D66 slaagt de regering er maar niet in de voorgenomen maatregelen uit te voeren, terwijl dat wel noodzakelijk is om de economie weer vlot te trekken. 3 6 foutieve beknopte bijzin Als de overheid alcoholreclame verbiedt, zal de overlast door agressieve drinkers en comazuipers vermoedelijk flink dalen. Door alcoholreclame te verbieden zal de overheid de overlast door agressieve drinkers en comazuipers vermoedelijk flink zien dalen. 4 8 onjuiste inversie U vroeg mij gisteren mijn bewijzen van bekwaamheid over te leggen en ik stuur u hierbij mijn diploma s en getuigschriften. U vroeg mij gisteren mijn bewijzen van bekwaamheid over te leggen en hierbij stuur ik u mijn diploma s en getuigschriften. 5 3 incongruentie Slechts een kleine minderheid van de werknemers en de werkgevers was tevreden over de afspraken die de onderhandelaars hadden gemaakt. 6 9 geen symmetrie een woordgroep (een verhoging van de contributie) verbonden met een bijzin (dat twee van de gravelbanen een kunststofverharding zouden krijgen) De leden van de club stemden in met een verhoging van de contributie en met kunststofverharding van twee van de gravelbanen. De leden van de club stemden ermee in dat de contributie verhoogd zou worden en dat twee van de gravelbanen een kunststofverharding zouden krijgen.

3 7 6 foutieve beknopte bijzin Nadat we een halfuur in de foyer van het hotel gewacht hadden, kwam de taxi die voor ons besteld was, eindelijk opdagen. Na een halfuur in de foyer van het hotel gewacht te hebben zagen we de taxi die voor ons besteld was, eindelijk aankomen zinnen aan elkaar plakken De Rekenkamer heeft becijferd dat de export dit jaar weer langzaam toeneemt. Toch mag je daaruit niet concluderen dat de crisis voorbij is. 9 4 dat/als-constructie Ik neem geen paraplu mee, omdat ik de hele dag voor niks met dat ding loop te sjouwen als het droog blijft foutieve samentrekking: sturen heeft niet beide keren dezelfde betekenis De docent Frans stuurde drie raddraaiers weg uit zijn les en stuurde meteen een sms je naar de teamleider over hun wangedrag. ( De docent Frans mag je wel samentrekken.) Opdracht onjuiste herhaling Veel Nederlandse kijken naar de kerstdagen en oud en nieuw, die zij als de gezelligste tijd van het jaar beschouwen, al maandenlang naar uit. Of nog liever: Veel Nederlandse kijken al maandenlang uit naar de kerstdagen en oud en nieuw, die zij als de gezelligste tijd van het jaar beschouwen. 2 5 foutieve samentrekking: documentaires over kunstgeschiedenis is in de eerste zin het lijdend voorwerp en in de tweede zin het onderwerp Documentaires over kunstgeschiedenis vind ik erg boeiend en die mogen van mij best vaker worden uitgezonden onjuist verwijswoord: die dat / het Het openluchtbad is de hele zomer gesloten, omdat het gerenoveerd moet worden losstaand zinsgedeelte Bij rekeningrijden houdt een in de auto ingebouwd kastje precies bij hoeveel je rijdt, waar je rijdt en op welk tijdstip je daar rijdt, wat volgens veel politici ernstige inbreuk maakt op de privacy van de burger slordig verwijzen: ze kan verwijzen naar de directeuren of naar de leden van de ondernemingsraad De directeuren hoeven de leden van de ondernemingsraad niet meer voor overleg uit te nodigen, want de bedrijfsleiding is toch niet bereid om compromissen te sluiten. De directeuren hoeven de leden van de ondernemingsraad niet meer voor overleg uit te nodigen, want die laatsten zijn (of: de medezeggenschap is) toch niet bereid om compromissen te sluiten tautologie: waarschijnlijk + vermoedelijk Waarschijnlijk komen er vandaag in het binnenland vermoedelijk enkele verspreide opklaringen voor, maar in de kustprovincies hebben buien de overhand. 7 3 incongruentie: zullen zal

4 De uitslag van de enquêtes over de arbeidsomstandigheden die op vele scholen gehouden zijn, zal bekend worden gemaakt in het AOb-blad zinnen aan elkaar plakken Mij lijkt het hoge inkomen van jongeren niet de oorzaak van het overmatige drankgebruik. De meesten weten hun geld wel verstandig te besteden onjuist verwijswoord: haar zijn, z n haar Friesland (onzijdig) heeft zijn grote meren, Emmeloord zijn Poldertoren en deze Noord- Hollandse vesting (vrouwelijk) heeft haar zeventiende-eeuwse verdedigingswerken om toeristen aan te trekken dat/als-constructie Voorstanders van een verbod op goksites zijn van mening dat jongeren snel een verslaving ontwikkelen als ze op internet gaan gokken dubbele ontkenning: ontmoedigt + niet (langer) De extreem lage rente moedigt veel trouwe spaarders aan om niet langer geld op de bank te zetten, maar te beleggen in veilige obligaties incongruentie: vinden vindt Het gros van de studenten in exacte studierichtingen vindt dat de overheid hun opleiding moet betalen, omdat Nederland een groot gebrek heeft aan technici geen symmetrie: lijdende vorm + bedrijvende vorm Het zit in de cultuur van jongeren dat ze bij het uitgaan pas laat van huis vertrekken en dat ze dus ook laat weer thuiskomen pleonasme: een evanluatie is altijd achteraf Wij zijn bereid uw product een aantal maanden te proberen, onder de voorwaarde dat achteraf een evaluatie zal plaatsvinden omtrent de kwaliteit van het middel foutieve samentrekking: keek heeft niet beide keren dezelfde betekenis De gescheiden man keek vooral uit naar nieuwe relaties, maar keek daardoor nauwelijks om naar zijn kinderen. ( De gescheiden man mag je wel samentrekken.) onjuist verwijswoord; hun hen. Overigens is hun hier strikt genomen geen verwijswoord, want je kunt het antecedent niet zien. Uiteindelijk zal een van hen toch met de waarheid voor de dag moeten komen onjuiste inversie In 2008 werd Joël bij AH als vakkenvuller ontslagen omdat hij te duur werd en hij heeft daarna in twee jaar geen enkele nieuw baantje kunnen vinden. In 2008 werd Joël bij AH als vakkenvuller ontslagen omdat hij te duur werd en daarna heeft hij in twee jaar geen enkele nieuw baantje kunnen vinden dubbele ontkenning Als je morgen het examen natuurkunde doet, moet je proberen te vermijden dat je geen fouten met de eenheden maakt, want die kunnen bij jou net het verschil maken tussen een voldoende en een onvoldoende. Als je morgen het examen natuurkunde doet, moet je proberen ervoor te zorgen dat je geen fouten met de eenheden maakt, want die kunnen bij jou net het verschil maken tussen een voldoende en een onvoldoende.

5 Eigenlijk verwijst die in deze zin onduidelijk: naar fouten (wat duidelijk bedoeld is), maar die kan ook verwijzen naar eenheden foutieve beknopte bijzin Toen hij door Finnmarken zwierf, bleken de meteorietkraters voor Alfred niet eenvoudig te vinden. Zwervend door Finnmarken kon Alfred de meteorietkraters niet zo eenvoudig vinden onjuist verwijswoord: dat wat Het beste wat je na zo n inbraak kunt doen, is de politie bellen en aangifte doen. Opdracht 4 Ontwikkelingshulp is belangrijk. Daarom schenkt Nederland dan ook (1.2) veel geld aan verschillende ontwikkelingslanden. Die (7.1) zowel in Afrika liggen als in andere werelddelen. Nederland is op het gebied van ontwikkelingssamenwerking een voorbeeldfunctie (1.4) voor andere westerse landen en ze (2.1) wil dat ook blijven. De geschiedenis heeft namelijk uitgewezen dat wanneer (4) toonaangevende landen opkomen voor de derde wereld, andere landen volgen. Door ervoor te zorgen (6) dat in een derdewereldland vrede en veiligheid heerst, kan de economie van zo n land groeien. Van economische groei kunnen veel volwassenen en kinderen onmiddellijk van (1.1) profiteren. Het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft, neemt af, in (7.2) Afrika en Azië is dat het afgelopen jaar met meer dan 24% gedaald. Helaas blijft controle op de besteding van de hulpgelden noodzakelijk, want de kans bestaat dat het gedoneerde geld, wat (2.1) bedoeld is voor de allerarmsten in Afrikaanse samenlevingen, in verkeerde handen komen (3). Herschreven tekst: Ontwikkelingshulp is belangrijk. Daarom schenkt Nederland dan ook veel geld aan verschillende ontwikkelingslanden, die zowel in Afrika liggen als in andere werelddelen. Nederland is op het gebied van ontwikkelingssamenwerking een voorbeeldfunctie voor andere westerse landen en het wil dat ook blijven. De geschiedenis heeft namelijk uitgewezen dat andere landen volgen wanneer toonaangevende landen opkomen voor de derde wereld. Doordat we ervoor zorgen dat in een derdewereldland vrede en veiligheid heerst, kan de economie van zo n land groeien. Van economische groei kunnen veel volwassenen en kinderen onmiddellijk van profiteren. Het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft, neemt af. In Afrika en Azië is dat het afgelopen jaar met meer dan 24% gedaald. Helaas blijft controle op de besteding van de hulpgelden noodzakelijk, want de kans bestaat dat het gedoneerde geld, dat bedoeld is voor de allerarmsten in Afrikaanse samenlevingen, in verkeerde handen komt.

6 Hoofdstuk 2 Aantrekkelijk formuleren Paragraaf 1 Aanwijzingen voor het woordgebruik Opdracht 1 1 Het antwoord verschilt per persoon. Tekst 1: concept, barrières, segregatie, behelst, educatie, feminiene Tekst 2: -- 2 Het antwoord verschilt per persoon. Tekst 1: Het is en overheidsdiensten. Zo zijn of vervoer. Tekst 2: -- 3 Tekst 1: 2 Dit genoemd en In aantreffen Tekst 2: 7 4 Tekst 1: 4 Tekst 2: 3 De term Verenigde Staten, Het glazen diensten en Die belemmeringen de organisatie 5 Tekst 1: 5 (alle) Tekst 2: 2 De term Verenigde Staten en Het glazen overheidsdiensten Noteer van beide teksten het aantal zinnen van meer dan twintig woorden. 6 Tekst 1: 24,5 woorden Tekst 2: 14,9 woorden 7 Vermoedelijk tekst 2 8 Tekst 1 bevat meer moeilijke woorden en meer ingewikkelde, samengestelde en lange zinnen. Opdracht 2 1 overheid, euthanasie, levenslange, gevangene(n), zichzelf, doden, recht De uit Egypte afkomstige Fahti G. wil dat de Nederlandse overheid hem steunt in een procedure die leidt tot zijn euthanasie. Hij is de eerste levenslange gevangene die zich tot de rechter wendt. Fahti G. heeft de laatste tijd meerdere malen geprobeerd zichzelf te doden, onder meer door scheermesjes in te slikken. Liever zou hij zichzelf op een meer humane manier doden. Daarom wil hij dat de overheid hem en andere levenslange gevangenen het recht geeft op euthanasie. Moet de overheid hem dat recht geven? Is het ethisch wel verantwoord om levenslange gevangenen het recht te geven op euthanasie? Of is dat juist de enige manier om te voorkomen dat deze gevangenen zichzelf op een andere manier doden? 2 De herschreven tekst: De uit Egypte afkomstige Fahti G. wil dat de Nederlandse regering hem steunt in een procedure die leidt tot zijn euthanasie. Hij is de eerste levenslange gevangene die zich tot de rechter wendt. Fahti G. heeft de laatste tijd meerdere malen geprobeerd zichzelf van het leven te beroven, onder meer door scheermesjes in te slikken. Liever zou hij op een meer humane manier sterven. Daarom wil hij dat de overheid hem en andere criminelen die tot hun levenseinde vastzitten, het recht geeft op een zachte dood. Moet het kabinet hem daarvoor toestemming geven? Is het ethisch wel verantwoord om bij langgestraften een menselijke vorm van zelfdoding toe te staan? Of is dat juist de enige manier om te voorkomen dat deze gedetineerden op een andere manier zelfmoord plegen? Opdracht 3 [T2]Lees tekst 4, een deelonderwerp uit een artikel van Jannet (vwo 5). 1 factor(en), overgewicht, hoge, voedsel, belangrijk(e), bewegen De eerste factor die een rol speelt bij het ontstaan van overgewicht is een hoge inname van voedsel met een hoge energiedichtheid. Dit is een belangrijke factor, omdat voedsel een belangrijke levensbehoefte is. Een tweede factor die ook bij veel mensen een rol speelt, is een gebrek aan beweging in combinatie met een hoge voedselinname. Door bewegen verbrand je

7 namelijk de ingenomen calorieën. Bewegen is dus belangrijk. Wie weinig beweegt, verbrandt weinig en daardoor worden overtollige calorieën opgeslagen als vet, waardoor overgewicht ontstaat. De derde factor, die ook belangrijk is, is een obesogene omgeving. Dat is een omgeving die je verleidt tot weinig beweging en ongezond voedsel. Als je overgewicht wil vermijden, is het naast voldoende bewegen dus ook belangrijk uit de buurt van voedsel te blijven. Ten vierde is het ook mogelijk dat genetische factoren een rol spelen bij overgewicht. Een traag werkende schildklier kan erfelijk bepaald zijn en leidt onder andere tot overgewicht. Ook zijn er nu eenmaal mensen die sneller dik worden dan andere. 2 De eerste factor die een rol speelt bij het ontstaan van overgewicht, is overmatige consumptie van energierijk voedsel. Deze factor is belangrijk, omdat eten een directe levensbehoefte is. Iets wat bij veel mensen ook een rol speelt, is een gebrek aan beweging in combinatie met een hoge voedselinname. Door bewegen verbrand je namelijk de ingenomen calorieën. Fietsen of wandelen is dus een must. Wie veel stilzit, verbrandt weinig en daardoor worden overtollige calorieën opgeslagen als vet, waardoor zwaarlijvigheid ontstaat. Een volgende oorzaak is een obesogene omgeving. Die verleidt je tot stilzitten en ongezond eten. Als je gewichtstoename wilt vermijden, is het naast voldoende sporten dus ook noodzakelijk uit de buurt van snacks te blijven. Ten slotte is het ook mogelijk dat genetische factoren een rol spelen bij obesitas. Een traag werkende schildklier kan erfelijk bepaald zijn en leidt onder andere tot overgewicht. Ook zijn er nu eenmaal mensen die sneller dik worden dan andere. Paragraaf 2 Aanwijzingen voor de zinsbouw Opdracht 4 1 APO 2 POA 3 PA 4 OPA 5 APO 6 OPA 7 OPA 8 POA 9 APO 10 PA Opdracht 5 Veel vrouwen streven naar een perfect lichaam. Tegenwoordig gaan ook jonge meisjes daar steeds verder in. De cosmetische industrie helpt hen daarbij. Zonder pardon worden lippen opgespoten en gaan borsten van cup A naar cup D. Hebben de modellen op de covers van de glossy bladen immers ook geen grote borsten? Meisjes en vrouwen willen er net zo uitzien als zij. Overigens zijn de omslagfoto s zo nep als wat. Al die afbeeldingen zijn immers geretoucheerd. Op die manier worden schoonheidsfoutjes netjes weggewerkt. Dat weet iedereen, maar toch oefenen die geretoucheerde modelvrouwen een grote aantrekkingskracht uit op het vrouwelijk volksdeel. Met alle gevolgen van dien. Opdracht 6 Bijvoorbeeld: 1 Kinderen van immigranten die het Nederlands niet of onvoldoende beheersen, blijken in de praktijk ook zelf moeite te hebben met onze taal. Daardoor begrijpen ze op school allerlei dingen niet. Misschien komen ze zo op een lager niveau terecht dan ze eigenlijk

8 aan zouden kunnen. Dat heeft tot gevolg dat er steeds minder goed opgeleide allochtonen in ons land komen, die in staat zijn goed te integreren. 2 Het Center for Disease Control heeft op 26 juli 2012 een onderzoek gepubliceerd. Daaruit blijkt dat bij de nieuwe varianten van de Mexicaanse griep de risicogroepen vier keer zo veel kans lopen op een ernstige griepinfectie met complicaties als andere bevolkingsgroepen. Die risicogroepen zijn kinderen jonger dan zes maanden, personeel in de kinderopvang en vooral vrouwen die minstens drie maanden zwanger zijn. Onder zwangere vrouwen is het aantal sterfgevalllen ook aanzienlijk hoger. 3 Op 14 februari 2012 is een congres over maatregelen tegen obesitas dat gehouden. Daar kondigde de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aan dat er regelgeving komt om kinderen onder de twaalf jaar niet meer bloot te stellen aan reclames voor ongezonde voeding. Bovendien gaat een Frans voedingsprogramma naar de Nederlandse situatie vertaald worden waarin men overgewicht onder controle probeert te krijgen. Ook zal het reeds bestaande project de gezonde schoolkantine worden uitgebreid en gestimuleerd. Opdracht 7 1 a, c, d, e (althans het gedeelte waar Eindexamen), f 2 Zet de passieve zinnen in de bedrijvende vorm. Voeg zo nodig een onderwerp toe. a Heeft de garage jouw oude auto bij de laatste APK-keuring afgekeurd? c Tegenwoordig voeren middelbare scholieren veel werk in de supermarkt uit. d De last van de premier verwijderde de oproerpolitie de demonstranten tegen het bewind van Erdogan van het Tahrirplein. e Volgend jaar zal de Onderwijsinspectie scholen bestraffen waar de leerlingen voor het schoolexamen veel hogere cijfers halen dan voor het Centraal Eindexamen. f Heeft iemand de klokkenluider Edward Snowden recentelijk gesignaleerd in Hong Kong? Opdracht 8 1 Vermoedelijk zal onze expeditieafdeling de door jou bestelde sportschoenen vrijdag verzenden. 2 Deze bekende marktonderzoeker heeft uitgezocht welke producten van Unilever de cliëntèle het meest waardeert. 3 Op dit gevaarlijke kruispunt wordt ondanks de plaatsing van camera s vaak door rood gereden. (goed) 4 De afgelopen tien jaar zijn vele zeventiende-eeuwse panden in deze historisch belangrijke stadswijk gerestaureerd. (goed) 5 Het opeten van meegebrachte etenswaren is in dit bedrijfsrestaurent niet toegestaan. (goed) 6 Deze week is de beschoeiing, die deels was meegesleurd door het snelstromende hoge water in de rivier, door een aannemersbedrijf hersteld. (goed, want het gaat hier om de beschoeiing, terwijl het aannemersbedrijf er niet echt toe doet) 7 De politie heeft de gevangenen die door de bewakers in elkaar zijn geslagen, een voor een ondervraagd. (goed, want in de bedrijvende vorm is onduidelijk wat het onderwerp van de bijzin is) 8 De bomen en de struiken in mijn achtertuin snoei ik ieder najaar. 9 Het afgelopen weekend zijn er graven beschadigd en racistische leuzen aangebracht op de muur van het Joodse kerkhof. (goed) 10 Op het platteland spreken de meeste mensen nog altijd dialect. Opdracht 9 Zie ook de tekst onder opdracht ze de Oost-Berlijners 2 daarvoor 1990 die vrijheid van meningsuiting 3 die de economische groei 4 Zij toeristen

9 5 daar in het voormalige DDR-gedeelte van de stad 6 daartoe (om) zo n oude woningen af te breken en gedeeltelijk te vervangen door nieuwbouw Opdracht 10 Zie ook de tekst onder opdracht 10. a + b 1 toelichtend verband: Zo 2 -- (ten onrechte gevraagd in het lln.boek) 3 oorzakelijk verband: doordat middel-doel: om te 4 opsommend (en tegenstellend): ander 5 opsommend: ook 6 concluderend: dus 7 tegenstellend: Desondanks De verwijswoorden zijn onderstreept, de woorden die een verband aangeven zijn vetgedrukt. Tekst 7 1 De val van de Berlijnse Muur heeft voor de Oost-Berlijners zeker een aantal voordelen. 2 Zo hebben ze sinds 1990 weer vrijheid van meningsuiting. 3 In de jaren daarvoor was die nog ver te zoeken, doordat overal de Stasi op de loer lag om burgers te controleren op anticommunistische uitspraken. 4 Een ander voordeel is de economische groei na jaren van stagnatie. 5 Je herkent die onder andere aan het aantal toeristen dat de stad bezoekt, gemiddeld zo'n per maand. 6 Zij kunnen de vooruitgang bijvoorbeeld herkennen aan de talloze renovatieprojecten in het voormalige DDR-gedeelte van de stad. 7 Tot 2016 worden daar zo'n oude woningen afgebroken en gedeeltelijk vervangen door nieuwbouw. 8 Mede daartoe is ook de infrastructuur verbeterd: het wegennet is flink opgeknapt. 9 Er is dus veel vooruitgang geboekt. 10 Desondanks kampt Oost-Berlijn ruim twintig jaar na de val van de Muur nog altijd met een aantal problemen. Opdracht 11 Eigen tekst Paragraaf 3 Het gebruik van uitdrukkingen Opdracht 12 1 bij tijd en wijle 2 gepokt en gemazeld 3 have en goed 4 met angst en beven 5 met hangen en wurgen 6 naar eer en geweten 7 schering en inslag 8 van haver tot gort 9 van toeten noch blazen weten 10 voor galg en rad j zo nu en dan i zeer ervaren a bezittingen d erg bang c met zeer veel moeite e oprecht g vaak voorkomend b door en door; geheel en al h volkomen onkundig zijn; van niets weten f misdadig Opdracht 13 Eigen antwoord, bijvoorbeeld: 1 Bij tijd en wijle komt hier een marskramer langs die messen en scharen wil slijpen. 2 Onze fractievoorzitter is dankzij zijn jarenlange ervaring gepokt en gemazeld in het politieke metier.

10 3 De Syrische vluchtelingen laadden have en goed in hun autootjes en op boerenwagens en trokken de grens over naar Turkije. 4 Als gevolg van de economische crisis zien veel mensen de toekomst met angst en beven tegemoet. 5 Ondanks jarenlange training op het huiswerkinstituut heeft Boris met hangen en wurgen zijn havodiploma gehaald. 6 De politicus werd verweten dat hij de kosten van het bouwproject te hoog had laten oplopen, maar hij hield vol geen schuld te hebben, omdat hij bij al zijn beslissingen naar eer en geweten gehandeld had. 7 Op dit drukke kruispunt zijn aanrijdingen schering en inslag. 8 Ik ken hem van haver tot gort en daarom weet ik zeker dat hij zoiets nooit zou doen. 9 Minister Leers heeft in Angola aan twee luchtvaartjournalisten die van toeten noch blazen wisten, uitgelegd dat volgens het Nederlandse asielbeleid mensen die de boel belazeren, niet welkom zijn. 10 In deze sloppenwijk groeien de meeste kinderen op voor galg en rad en krijgen de meesten van hen al vroeg met justitie te maken. Opdracht 14 Eigen antwoord, bijvoorbeeld: 1 De verdachte bleef bij hoog en bij laag volhouden dat hij niets met de inbraak te maken had. 2 Na rijp beraad besloten de onderhandelaars van de regering iets toe te geven aan de bevrijdingsbeweging, omdat ze wel inzagen dat het buigen of barsten was en dat het land niet gediend was met een voortzetting van de guerrilla. 3 Jolanda heeft hemel en aarde bewogen om met haar vriendje naar Spanje op vakantie te mogen. 4 Je krijgt geen nieuwe fiets, want zo n uitgave kan ik me niet permitteren. Het huishouden is al duur en het moet uit de lengte of uit de breedte komen, dus een nieuwe fiets zit er even niet in. 5 De oude mensen hadden ruim vijftig lief en leed met elkaar gedeeld. 6 Na veel plussen en minnen besloten ze toch naar Australië te emigreren om daar een nieuw boerenbedrijf te beginnen. 7 Alida heeft jarenlang voor haar hulpbehoevende moeder gezorgd, maar ze kreeg altijd stank voor dank: nooit kon er bij de oude vrouw een vriendelijk woord af. 8 Dankzij de Nederlandse verzorgingsstaat wordt iedereen hier verzorgd van de wieg tot het graf. 9 Na de aanrijding probeerde Bastiaan uit te leggen hoe alles gegaan was, maar hij vertelde een onsamenhangend verhaal zonder kop of staart. 10 Voor ik hier wegga, wil ik zwart op wit hebben dat u mij de geleden schade vergoedt. Opdracht 15 1 als puntje bij paaltje komt 2 dubbel en dwars 3 in kannen en kruiken 4 kind noch kraai 5 met man en macht 6 op stel en sprong 7 paal en perk stellen 8 te kust en te keur 9 voor dag en dauw 10 willens en wetens a als het erop aankomt h ruimschoots; meer dan e in orde; voor elkaar; geheel afgerond c geen enkel familielid j zo krachtig mogelijk f onmiddellijk b beteugelen, binnen de grenzen houden i voor het kiezen; zoveel men maar wil d heel vroeg g opzettelijk en bewust Opdracht 16 Eigen antwoord, bijvoorbeeld: 1 Bert zegt altijd eerst dat hij geen tijd heeft om je te helpen, maar als puntje bij paaltje komt, staat hij je toch terzijde.

11 2 Je hebt die medaille dubbel en dwars verdiend, want je hebt een prima prestatie neergezet. 3 Met klussenbureau Kant en klaar komt alles in kannen en kruiken en wordt uw verbouwing een groot succes. 4 De oude man had kind noch kraai en kreeg dus nooit bezoek toen hij in het verpleeghuis zat. 5 Gedurende de storm streden de matrozen met man en macht tegen de elementen om het schip veilig naar de haven te loodsen. 6 Als Janneke iets leuks bedenkt, moet dat altijd op stel en sprong gebeuren. 7 Het wordt tijd dat de leraar paal en perk stelt aan het gepraat in zijn les, want in deze wanorde leren de leerlingen niets. 8 Op internet vind je op tientallen websites de heerlijkste zomerrecepten te kust en te keur. 9 We zijn voor dag en dauw opgestaan om te gaan vissen in de Doornkolk. 10 Ellen zei dat de ruzie met Jobien door een toeval ontstaan was, maar volgens haar vriendinnen had ze er willens en wetens op aangestuurd. Opdracht 17 1 alles op haren en snaren zetten 2 de tering naar de nering zetten 3 handel en wandel 4 met raad en daad bijstaan 5 zich met hand en tand verzetten 6 slikken of stikken 7 steen en been klagen 8 tegen heug en meug 9 van de hand in de tand leven 10 wijd en zijd bekend Opdracht 18 Eigen antwoord, bijvoorbeeld: 1 De meisjes zetten alles op haren en snaren om van hun verjaardagsfeest een enorm succes te maken. 2 Nu de inkomsten tegenvallen, moeten we de tering naar de nering zetten en even wat soberder leven. 3 Voor we hem als directeur benoemen, moeten we eerst zijn handel en wandel van de afgelopen jaren nagaan. 4 De directeuren van de scholen moeten de raad van bestuur die boven hen staat, met raad en daad bijstaan. 5 Tegen de invoering van de ongunstige CAO verzetten de werknemers in de staalindustrie zich met hand en tand. 6 Bij de onderhandelingen stelden de vakbonden de werkgevers een ultimatum; het is nu slikken of stikken: als er geen akkoord komt, volgen er stakingen. 7 Veel docenten klagen steen en been over hoge werkdruk, maar als scholieren hun leraren weer eens om half 2 naar huis zien fietsen, vragen ze zich af of die klachten wel terecht zijn. 8 Toen moeder hem vroeg zijn kamer op te ruimen, ging Bas tegen heug en meug aan de slag, want hij heeft een pesthekel aan klusjes en karweitjes. 9 Als je zo van de hand in de tand blijft leven, zul je nooit een spaarcentje hebben voor als er eens plotseling extra uitgaven nodig zijn. 10 De bananentaart met chocolade van Sabine Schepens is inmiddels wijd en zijd bekend en is een echte klassieker geworden bij vrienden en familie. Opdracht 19 1 de kat de bel aanbinden 2 de kip met de gouden eieren slachten b een lastige kwestie aankaarten f iets afstoten wat zeer winstgevend is

12 3 de kool en de geit sparen 4 geen slapende honden wakker maken 5 het paard achter de wagen spannen 6 het paard van Troje binnenhalen 7 het zwarte schaap (van de familie) zijn 8 man en paard noemen 9 op alle slakken zout leggen 10 zijn schaapjes op het droge hebben i oplossingen zoeken die beide partijen geen pijn doen e geen aandacht vestigen op iets waarvan men nadeel kan ondervinden d een volstrekt verkeerde keus maken c een vijand in huis halen h niet zo'n nette burger zijn (als zijn broers en zusters) a duidelijk zeggen wat er fout gaat en wie er verantwoordelijk voor zijn g moeilijk doen over allerlei kleinigheden j voor zijn hele leven genoeg geld verdiend hebben Opdracht 20 Eigen zinnen, bijvoorbeeld: 1 Hoewel de werknemers een beetje bang waren om het probleem van de niet uitbetaalde overuren aan te kaarten, stapten ze na lang aarzelen toch naar hun baas om de kat de bel aan te binden. 2 Velen vonden het onverstandig dat ING de internetspaarbank ING Direct verkocht, omdat de bankverzekeraar daarmee de kip met de gouden eieren slachtte. 3 De invoering van de vliegtaks is goed voor het milieu en een overwinning voor milieuactivisten, maar die belasting gaat de winst van onze nationale luchthaven Schiphol zeker nadelig beïnvloeden. Het is in dit geval echter onmogelijk om de kool en de geit te sparen. 4 Mijn baan van acht uur per dag bij TNT Post kan ik makkelijk in zes uur af, maar uiteraard ga ik geen slapende honden wakker maken. 5 Volgens de krant heeft de regering met deze maatregelen om de woningmarkt in beweging te brengen het paard achter de wagen gespannen. 6 Als school dachten we slim te zijn door een directeur aan te stellen die alles van onderwijsfinanciën weet, maar nu hij de ene onderwijskundige bezuiniging na de andere doorvoert, blijkt dat we het paard van Troje hebben binnengehaald. 7 Als er in deze keurige familie weer eens problemen zijn, is Arnout altijd degene die de schuld krijgt, want hij is het zwarte schaap van de familie. 8 Als je ontevreden bent over ons bedrijf, moet je niet met vage klachten komen, maar man en paard noemen. 9 Als leraar moet je over een zekere humor beschikken en je moet op alle slakken zout leggen. 10 De succesvolle ondernemer verkocht op zijn vijftigste zijn bedrijf om van de rust te gaan genieten, want hij had zijn schaapjes op het droge. Opdracht 21 1 de broekriem aanhalen 2 de handdoek in de ring werpen 3 de vuile was buiten hangen 4 het klappen van de zweep kennen 5 (iets) aan de grote klok hangen e het zuiniger aan doen d het opgeven a de interne problemen (van een familie, bedrijf e.d.) aan de buitenwacht mededelen h veel ervaring hebben met zeker werk f iets aan iedereen bekendmaken; iets overal rondbazuinen

13 6 (iets) in de doofpot stoppen 7 nul op het rekest krijgen 8 over één kam scheren 9 twee vliegen in één klap slaan 10 water bij de wijn doen b ervoor zorgen dat men niets meer van een discutabele kwestie hoort; iets verzwijgen j zijn verzoek afgewezen zien worden c gelijk behandelen; geen onderscheid maken g tegelijkertijd twee voordelen behalen i zijn eisen verminderen; een beetje toegeven Opdracht 22 Eigen zinnen, bijvoorbeeld: 1 Nu onze winst door de economische malaise al drie jaar achtereen is teruggelopen, moeten we als organisatie de broekriem aanhalen en helaas zullen daarbij enkele ontslagen vallen. 2 Nadat de alpinist er tot drie keer toe niet in geslaagd was de Mount Everest te bedwingen, wierp hij de handdoek in de ring en ging hij zich richten op lagere bergtoppen. 3 De minister was boos op de ambtenaar die de misstanden op het departement aan buitenstaanders bekend had gemaakt, omdat de bewindsman het niet correct vond om de vuile was buiten te hangen. 4 Ronald Koeman en Louis van Gaal zijn ervaren voetbalcoaches, die het klappen van de zweep kennen en elke club naar betere prestaties kunnen leiden. 5 Als je de Staatsloterij wint, moet je dat niet aan de grote klok hangen, want dan krijg je allerlei liefdadigheidsorganisaties op je dak, die om je geld komen bedelen. 6 De partij probeerde de fraude van haar leider in de doofpot te stoppen, want als het misdrijf bekend werd, zou dat de verkiezingsuitslag zeker negatief beïnvloeden. 7 Hoewel de oppositie met klem vroeg om een verzachting van de bezuinigingen op de gezondheidszorg, kreeg ze nul op het rekest: de minister wilde niets toegeven. 8 Veel Nederlanders hebben ten onrechte de neiging alle allochtonen over één kam te scheren, want tussen de verschillende etnische groeperingen is er een groot verschil in maatschappelijke participatie. 9 Als we het aantal lesuren verminderen, slaan we twee vliegen in één klap: de leerlingen zijn blij dat ze eerder vrij zijn en als school houden we behoorlijk wat geld over. 10 Toen de onderhandelende delegaties besloten beide wat water bij de wijn te doen, was er snel een compromis bereikt en kon het akkoord worden getekend. Opdracht 23 1 de vinger aan de pols houden 2 een rib uit mijn lijf 3 een slag om de arm houden 4 het hoofd in de schoot leggen 5 iemand de hand boven het hoofd houden 6 iemand het vuur na aan de schenen leggen 7 op grote voet leven 8 tegen de borst stuiten 9 van de hand wijzen 10 zijn snor drukken b de ontwikkelingen goed in de gaten houden d een grote uitgave e een voorbehoud maken; iets toezeggen onder voorwaarden a de moed verliezen; het opgeven h iemand beschermen; iemand verdedigen g het iemand moeilijk maken; iemand scherp ondervragen i met geld smijten c een afkeer van iets hebben; iets volstrekt verkeerd vinden j verwerpen; afstemmen f ertussenuit knijpen; zich ergens aan onttrekken

14 Opdracht 24 Eigen zinnen, bijvoorbeeld: 1 Nadat de raad van bestuur de scholenorganisatie bijna failliet had laten gaan, besloot de onderwijsinspectie de vinger aan de pols te houden. 2 Job heeft een prachtige stereo-installatie, maar die kostte hem wel een rib uit zijn lijf. 3 Ik wil graag zaterdag met je mee naar die luchtvaartshow, maar ik moet een slag om de arm houden, want het kan zijn dat ik moet helpen mijn zusje te verhuizen. 4 Toen de toptennisser voor de achtste keer in de eerste ronde van een toernooi verloor, legde hij het hoofd in de schoot en besloot hij zijn carrière te beëindigen. 5 Hoewel Barbara tegen roken was, hield ze Guido de hand boven het hoofd toen de docentenvergadering hem van school wilde verwijderen omdat hij gerookt had op het plein. (naar: Het rookoffer van Tessa de Loo) 6 De ondervragers van de politie legden Jason het vuur aan de schenen met hun scherpe vragen, maar hij bleef ontkennen dat hij bij de overval ook maar enige betrokkenheid had. 7 We hebben als organisatie jarenlang op te grote voet geleefd: prachtige kantoorgebouwen, luxe personeelsfeesten, het kon allemaal niet op; we zullen in de toekomst echt wat zuiniger moeten zijn. 8 De strenge maatregelen die de VVD tegen asielzoekers wilde nemen, stuitten de leden van coalitiepartner PvdA tegen de borst. 9 De onderhandelaars wezen het voorstel van de hand, omdat zij wisten dat hun achterban een arbeidsovereenkomst zonder loonsverhoging nooit zou accepteren. 10 Als er karweitjes gedaan moeten worden, drukt Bas zijn snor, zodat het werk altijd op zijn twee zusjes neerkomt. (zie opdracht 18 zin 8) Opdracht 25 Eigen tekst. Paragraaf 4 Beeldspraak Opdracht 26 1 zo oud als Methusalem 2 als één man achter iemand staan (figuurlijk: iemand steunen) 3 eten als een bootwerker 4 als een dief in de nacht 5 vloeken als een ketellapper 6 zo wijs als Salomo 7 lachen als een boer met kiespijn 8 roken als een ketter 9 zo arm als Job 10 praten als Brugman 11 zo blij als een kind 12 drinken als een tempelier 13 zo dronken als een Maleier 14 een leven als een prins 15 zo brutaal als de beul Opdracht 27 Eigen zinnen. Opdracht 28 1 als haringen in een ton 2 als kemphanen tegenover elkaar staan 3 als een olifant door de porseleinkast gaan 4 als een feniks uit de as herrijzen

15 5 een leven als een luis op een zeer hoofd 6 gillen als een mager speenvarken 7 leven als kat en hond 8 zich voelen als een vis in het water 9 zich voelen als een kat in een vreemd pakhuis 10 zweten als een otter Opdracht 29 1 zo arm als een kerkrat 2 zo bang als een wezel 3 zo blind als een mol 4 zo dood als een pier 5 zo doof als een kwartel 6 zo dronken als een tor 7 zo duf als een konijn 8 zo fris een hoentje 9 zo glad als een aal 10 zo koppig als een ezel 11 zo ziek als een hond 12 zo rood als een kreeft 13 zo mak als een lammetje 14 zo trots als een pauw 15 zo traag als een slak 16 zo gezond als een vis Opdracht 30 1 Die onzinnige maatregelen die de schoolleiding wil treffen tegen spijbelen, slaan werkelijk als een tang op een varken. 2 Ga eens een beetje rechtop zitten, Frans. Je hangt als een zoutzak in de bank en je let totaal niet op. 3 Jouw gelijk in deze kwestie staat volgens mij als een paal boven water. 4 De kaartverkoop voor het kerstgala loopt werkelijk als een trein. 5 Volgens de krant gaan de gadgets voor het WK Voetbal als warme broodjes over de toonbank. 6 Het bericht van het overlijden van de bekende zanger kwam als een donderslag bij heldere hemel. 7 Xantippe is een aantrekkelijk meisje, maar ze heeft helaas een bek als een scheermes. 8 Ik heb de laatste tijd een geheugen als een zeef, want ik ben alweer vergeten om dat artikel voor je mee te nemen; 9 De basketballer had handen als kolenschoppen, zodat hij de bal eenvoudig met één hand vast kon houden. 10 Toen de inbreker de sirene van de politieauto hoorde, ging hij er als een speer vandoor. Opdracht 31 1 balen als een stekker 2 roken als een schoorsteen 3 kloppen als een bus 4 als een zeepbel uiteenspatten 5 slapen als een blok 6 branden als een fakkel 7 zwijgen als het graf Opdracht 32 1 zo gek als een cent 2 zo kaal als een biljartbal 3 zo klaar als een klontje

16 4 zo krom als een hoepel 5 zo lek als een vergiet / mandje 6 zo licht als een veertje 7 zo mager als een lat 8 zo plat als een dubbeltje 9 zo slap als een vaatdoek 10 zo stijf als een plank Opdracht 33 1 zo dom als het achtereind van een varken 2 zo wit als een doek 3 zo eerlijk als goud 4 zo vast als een huis 5 zo donker als de nacht 6 zo helder als koffiedik (= volkomen onbegrijpelijk) 7 zo helder als kristal 8 zo zwart als roet 9 zo vlug als water 10 zo oud als de weg naar Rome Opdracht 34 Eigen zinnen Opdracht 35 1 beven als een rietje 2 groeien als kool 3 zo groen als gras 4 als paddenstoelen uit de grond komen 5 zo rood als een biet 6 zo rot als een mispel 7 slapen als een roos 8 trillen als een espenblad Opdracht 36 Welke vormen van beeldspraak kom je tegen in de volgende tekstfragmenten? Neem de woorden over en zet erachter om welke vorm het gaat. Kies uit: allegorie, metafoor, metonymia, personificatie, synesthesie, (asyndetische) vergelijking. Let op: bij fragmenten met meer dan één geval staat het aantal aangegeven. 1 Zoals varkens niet zwaarder worden door ze te wegen (worden scholen niet beter door hun resultaten te meten) vergelijking 2 Een nieuwe halte metafoor achtbaan metafoor een waterhoofd metafoor / vergelijking Brussel metonymia (de geboorte van) een Europese federatie personificatie de Europese Unie (op sterven na dood) personificatie 3 allegorie Dat zie je aan: De zon gaat weer schijnen; nog niet volop zomer; de depressies voorbij; het zware weer 4 zijn ijsklompen metafoor sabelde neer metafoor messcherpe woorden synesthesie Elektrische auto s (houden niet van) personificatie 5 molenwieken (van armen) vergelijking 6 als tektonische platen (op elkaar botsen) vergelijking Jeruzalem metonymia

17 Jeruzalem (liet zijn spierballen zien) personificatie 7 allegorie Dat zie je aan: (Het Louvre =) de leraar; de klas; De meester; schrijft met zijn krijtje op het bord en legt uit; de leerlingen; schoolmeester Louvre; (apart) lokaaltje; de leerlingen; kinderen in de klas 8 de spin in het web metafoor / vergelijking 9 kroonprins metafoor uit het moeras trekken metafoor (zo saai) als koude aardappels - vergelijking 10 (Deze stad) is een veel te mooie vrouw metafoor / vergelijking geen moer metafoor (helemaal niets) Paragraaf 5 Stijlfiguren Opdracht 38 belastingvermijding cohabitatie corpulent een bekende van de politie heengaan interieurverzorgster meisje van plezier ombuigingen ontvreemden sanitaire stop stoelgang ter aarde bestellen tipsy aangeschoten, dronken transpireren venerische ziekte vomeren belastingontduiking bijslaap, coïtus, neuken dik crimineel, misdadiger sterven werkster, schoonmaakster prostituee, hoer bezuinigingen stelen naar het toilet gaan poepen (ook wel: defeceren) begraven zweten geslachtsziekte overgeven, kotsen Opdracht 39 Eigen woorden / zinnen, bijvoorbeeld: Ze was niet onknap. De kamer was niet ongezellig ingericht. Dat heeft hem geen windeieren gelegd. Opdracht 40 1 omvallen van de slaap 2 baden in het zweet 3 zwemmen in het geld 4 duizend doden sterven 5 iemand de oren van het hoofd eten / vragen 6 iemand het hemd van het lijf vragen 7 stijf staan van de zenuwen 8 van angst ineenkrimpen 9 zich de longen uit het lijf schreeuwen 10 zich de ogen uit het hoofd schamen Opdracht 41 Eigen zinnen Opdracht 42 1 Eigen voorbeelden 2 Eigen voorbeelden

18 Opdracht 43 Welke stijlfiguren vind je in de volgende zinnen? Neem de woorden over die samen een stijlfiguur vormen en zet erachter om welke stijlfiguur het gaat. Kies uit: allusie, anafoor, anticipatie, antithese, chiasme, climax, drieslag (opsomming in drieën), enumeratie, eufemisme, hyperbool, ironie, litotes, omgekeerde climax, oxymoron, paradox, pleonasme, prolepsis, repetitio, retorische vraag, tautologie, understatement, woordspeling Let op: in sommige fragmenten zitten meerdere stijlfiguren. 1 antithese: armer rijker 2 opsomming in drieën: horloges, kaas en chocola; sensoren, gehoorapparaten en ruimtevaartonderdelen Beeldspraak: De politiek metonymia (de politici) 3 prolepsis: Vlekkeloos Nederlands sprekende asielzoekers litotes: het hoeft geen verbazing te wekken 4 oxymoron jonge ouderen Retorische vraag: Maar was het al niet immoreel dat in een van de meest welvarende landen ter wereld vrijwel alle zorgkosten worden afgewenteld op het collectief? 5 enumeratie: de lager opgeleiden, de snelheidsduivels, de relschoppers en de illegalen 6 Twee van deze drie: opsomming in drieën: passief, lusteloos, wantrouwig enumeratie: aanwezig, aanhalig, veeleisend, impulsief en destructief anticipatie: Ze, Ze, ze, Sommige kinderen 7 chiasme: Wij herdenken opdat wij niet vergeten, maar wij dreigen te vergeten wat wij herdenken. opsomming in drieën: christenen, joden en moslims 8 climax: belangrijk, belangrijker, allerbelangrijkst (eventueel: woordspeling: huiskamer) 9 repetitio: Niet, niet, niet 10 enumeratie: niveautoetsen, Cito-toetsen, taaltoetsen, rekentoetsen, pabotoetsen repetitio: omhoog, omhoog, omhoog climax: Meten is weten. Nog meer meten is nog meer weten, alles meten is alles weten. hyperbool: eindeloos karwei woordspeling: Meten is zweten. 11 litotes: niet misselijk 12 Twee van deze drie: repetitio: omdat, omdat, omdat opsomming in drieën: omdat ze hun baan kwijtraken, omdat hun lonen niet meer stijgt, omdat hun pensioen steeds minder wordt hyperbool: tot in de hemel Beeldspraak: de bomen (niet langer) tot in de hemel groeien metafoor 13 Twee van deze drie: repetitio: wist het enumeratie: Zijn ministerie (wist het), de belastingdienst (wist het), de politie (wist het), de FIOD (wist het), het Openbaar Ministerie (wist het). retorische vraag: En de staatssecretaris zou het dan niet weten? 14 tautologie: in vuur en vlam eufemisme: te diep in het glaasje gekeken hadden understatement: (Het is) enigszins uit de hand gelopen 15 enumeratie en een reeks antithesen: jong en oud, groot en klein, rijk en arm, man en vrouw, ziek en gezond, student en gepensioneerd, stedeling en plattelander, ondernemer en werknemer, nieuwkomer en achterblijver. paradox: Wie voor iedereen opkomt, komt immers eigenlijk voor niemand op.

19 omgekeerde climax: (Buma is) geen Lubbers, geen Balkenende, (en misschien zelfs) geen Maxime Verhagen 16 allusie: Spiegeltje spiegeltje Opdracht 44 Eigen tekst Opdracht 45 1 Eigen antwoord

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

nooit Zeer ruw en onvoorzichtig zijn Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen Als een olifant door een porseleinkast gaan

nooit Zeer ruw en onvoorzichtig zijn Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen Als een olifant door een porseleinkast gaan Als een olifant door een porseleinkast gaan Zeer ruw en onvoorzichtig zijn Als één schaap over de dam is volgen er meer Als iemand het voorbeeld geeft, zijn er al snel meer mensen die dit voorbeeld volgen

Nadere informatie

Woordenschat - Vergelijkingen vmbo-kg12

Woordenschat - Vergelijkingen vmbo-kg12 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/61663 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van

Nadere informatie

Samen met Jezus op weg

Samen met Jezus op weg Samen met Jezus op weg KERK & WERELD Korte Schipstraat 16 2800 Mechelen Tekst: Myrjam De Keyser 1. De laatste keer samen Jezus en zijn leerlingen willen graag het paasfeest vieren. Daarvoor zijn ze naar

Nadere informatie

EURO 0 5CENT 1EURO EURO

EURO 0 5CENT 1EURO EURO 1 2 3 4 1 EURO 5 6 7 8 9 10 11 12 EURO 2 0 5CENT 5CENT 0 5CENT 1EURO 0 5CENT EURO 2 0 1EURO1CENT 13 14 15 16 17 18 20 19 21 22 23 24 25 26 27 28 30 29 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47

Nadere informatie

FORMULEREN Vragen + antwoorden

FORMULEREN Vragen + antwoorden FORMULEREN Vragen + antwoorden Dubbelopfouten Welke dubbelopfouten zijn er? (bij elke soort een voorbeeld) A. onjuiste herhaling (daarin heb ik nu geen zin in) B. foutief pleonasme (de ouderloze wees)

Nadere informatie

Vergelijkingen HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52537

Vergelijkingen HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52537 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52537 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus.

Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 1 Beste vrienden, ik mag jullie vandaag vertellen over de laatste week van het leven van Jezus. 2 Het verhaal De Goede Week Trouw, Hoop en Spijt Ik wil jullie vandaag vertellen over de Goede Week. Dat

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

1 Woordovertolligheid

1 Woordovertolligheid 1 Woordovertolligheid In zakelijke teksten moet je kort en krachtig kunnen duidelijk maken wat je precies bedoelt. De nadruk ligt op precies. Dit betekent, dat je nauwkeurig je taal moet gebruiken, en

Nadere informatie

Oefening 1: Is het onderwerp een woord of een woordgroep? Duid aan.

Oefening 1: Is het onderwerp een woord of een woordgroep? Duid aan. 15 Voel jij dat ook? Oefening 1: Is het onderwerp een woord of een woordgroep? Duid aan. In België mag iedereen zijn gevoelens of gedachten aan iedereen vertellen. Journalisten hebben persvrijheid nodig

Nadere informatie

Juf is Ziek boekje. Groep 7

Juf is Ziek boekje. Groep 7 Juf is Ziek boekje Groep 7 Wanneer je dit boekje hebt is de juf of meester waarschijnlijk ziek. Met dit boekje kun je vandaag zelfstandig aan het werk. Er zitten verschillende opdrachten in voor rekenen,

Nadere informatie

Grammatica - Standaard fouten v3. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Grammatica - Standaard fouten v3. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 26 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/80899 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Onderzoeksresultaten

Onderzoeksresultaten Onderzoeksnaam Grote Moraalenquête 2009 Selectie alle vragen Selectiedatum 10-8-2009-25-9-2009 Onderzoeksresultaten - 22-09-2009 1. Hieronder staan zes zaken die mensen belangrijk kunnen vinden. Wilt u

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het programma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden op het

Nadere informatie

Preek Job 18 juni 2017

Preek Job 18 juni 2017 Lieve Gemeente, Waarschijnlijk is Job één van de figuren in de Bijbel waarmee we ons het beste kunnen identificeren. Allemaal kennen we Job en allemaal kunnen we ons af en toe als Job voelen. Want het

Nadere informatie

Over schulden gesproken

Over schulden gesproken Over schulden gesproken Verhalen uit de praktijk Sandra van der Stege 8 Inleiding In Nederland zijn veel mensen met schulden. Ongeveer 1 op de 5 mensen heeft moeite om elke maand rond te komen. In de schulden

Nadere informatie

Formuleren voor gevorderden

Formuleren voor gevorderden Formuleren voor gevorderden Het Muiswerkprogramma Formuleren voor Gevorderden is gemaakt voor leerlingen in de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en voor leerlingen in mbo en hbo voor wie vaardigheden

Nadere informatie

Examen Burgerschap. Naam kandidaat : Kandidaatnummer : Examenplaats : Examendatum :

Examen Burgerschap. Naam kandidaat : Kandidaatnummer : Examenplaats : Examendatum : Examen Burgerschap Niveau Opgavenummer Examenduur : KSE2 : BU2(01) : 60 minuten Instructies Dit examen bevat 40 opdrachten. Vul in het onderstaande vak uw gegevens in. Kruis bij elke vraag het goede antwoord

Nadere informatie

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje.

Lei en griffel: Kinderen schreven met een griffel op een lei. Soms leerden ze lezen met een ABC-boekje. Onderwijs Schooltje Lhee in het Openluchtmuseum Het schoolgebouwtje dat in het Openluchtmuseum staat, is een dorpsschooltje uit Lhee (Drenthe). De inwoners van Lhee hadden die speciaal gebouwd in de 18e

Nadere informatie

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1

0-3 maanden zwanger. Zwanger. Deel 1 Zwanger Ik was voor het eerst zwanger. Ik voelde het meteen. Het kon gewoon niet anders. Het waren nog maar een paar cellen in mijn buik. Toch voelde ik het. Deel 1 0-3 maanden zwanger Veel te vroeg kocht

Nadere informatie

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven.

Water Egypte. In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Water Egypte In elk land hebben mensen hun eigen gewoontes. Dat merk je als je veel reist. Ik zal een voorbeeld geven. Ik ga naar een restaurant in Nederland. Daar bestel ik een glas water. De ober vraagt

Nadere informatie

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen

1Help: faalangst! 1.1 Verkenningen 11 1Help: faalangst! Karel heeft moeite met leren. Dat zal wel faalangst zijn! zegt iemand. Een gemakkelijk excuus, want Karel is wel erg snel klaar met zijn huiswerk. Ellen, die ook moeite heeft met leren,

Nadere informatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie

In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie In 5 stappen naar meer vrijheid én verbinding in je relatie Hallo! Je houdt van je partner. Jullie zijn al geruime tijd samen en hebben misschien samen kinderen. Jullie leiden een druk bestaan en tijd

Nadere informatie

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design

Auteur: Mirjam Wind, docent en coördinator NT2, Educatie Video s: Gabe Dijkstra en Rick Biemolt, studenten Alfa-college, MultiMedia en Design Woord voor Woord is een programma mondelinge vaardigheden NT2 voor analfabete beginners. Het omvat 12 lessen. De ontwikkeling van het programma en de daarbij behorende video s is mogelijk gemaakt door

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Gedichten werkboekje. Naam: Groep:

Gedichten werkboekje. Naam: Groep: Gedichten werkboekje Naam: Groep: Gedichten lezen 1. Wat valt je als eerste op bij dit gedicht? Bang Bang, dat ik het nooit vergeten zal. Ik zal het nooit vergeten. Ik zag hem daar voor het laatst in de

Nadere informatie

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart.

2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 108 1 Een lied van David. God geeft mij moed 2 U geeft mij moed, God! Ik wil muziek maken en zingen, met heel mijn hart. 3 Ik wil mijn harp laten klinken, ik wil de zon wakker maken met mijn lied. 4 Heer,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Nieuw Nederlands. 5 e editie. Antwoorden Leerboek Formuleren 4/5 havo

Nieuw Nederlands. 5 e editie. Antwoorden Leerboek Formuleren 4/5 havo Nieuw Nederlands 5 e editie Antwoorden Leerboek Formuleren 4/5 havo Inhoudsopgave Nieuw Nederlands 4/5 havo - Formuleren Hoofdstuk 1 Correct formuleren... 3 Hoofdstuk 2 Aantrekkelijk formuleren... 12 2

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand

Antwoordenmodel. Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1. Oefening 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009. 255 euro per maand 272 euro per maand Antwoordenmodel Herhalingsoefeningen De Sprong, Thema 1 Oefening 1 1. studiejaar 2007/2008 studiejaar 2008/2009 255 euro per maand 272 euro per maand 182.000 studenten 200.000 studenten 5.800 Nederlandse

Nadere informatie

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke

Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Een hoofdstuk uit Kort maar krachtig, portretten van extreem kleine mensen; Cornelie van Well. Uitgeverij De Tijdstroom. http://www.wijwell.nl/kmk/ Hoofdstuk 17 - Willem en Ielynke Wij zijn gelukkig zoals

Nadere informatie

vraag 1 Geef aan of het onderstreepte werkwoord hulpwerkwoord, koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord is.

vraag 1 Geef aan of het onderstreepte werkwoord hulpwerkwoord, koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord is. Toets grammatica hoofdstuk 1, 2+3 vraag 1 Geef aan of het onderstreepte werkwoord hulpwerkwoord, koppelwerkwoord of zelfstandig werkwoord is. Zou Zidane de beste voetballer van de wereld zijn? Bij iedere

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

De exodus. Foto s van het materiaal

De exodus. Foto s van het materiaal De exodus Focus van dit verhaal De focus van dit verhaal ligt bij de uittocht van het volk van God (Exodus 11:1 15:21). Het verhaal is één van de heilige verhalen en behoort tot de kernpresentatie. Lesdoelen

Nadere informatie

Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus!

Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus! Gemeente van onze Heer Jezus ChristusGemeente van onze Heer Jezus Christus! Jongens en meisjes! Hebben jullie vanmorgen de kerkklok gehoord? Ja, vanmorgen hoorden we ook een klok luiden in de kerk. Maar

Nadere informatie

Werkblad Rollenspel Opvang in de regio

Werkblad Rollenspel Opvang in de regio Werkblad Rollenspel Opvang in de regio Aantal deelnemers: 13 deelnemers eventueel kunnen er gezinsleden worden toegevoegd of rollen worden samengevoegd (bijv. ambtenaren onderwijs en gezondheidszorg).

Nadere informatie

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden!

KOPIEERBLADEN. THEMA 5: Ik wil ridder worden! Plantyn - TotemTaal - Thema 5: ik wil ridder worden! KOPIEERBLADEN THEMA 5: Ik wil ridder worden! 97 97 Wat moet je doen om ridder te worden? Vind je dit goed? Moet er nog iets bij? Als je de opdrachten hier goed uitvoert, krijg je een ridderdiploma. Page

Nadere informatie

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10

Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Preek over de opdracht: Laat de Geest u vervullen (Efeziërs 5:18b) Van drs Ton de Ruiter. Lees vooraf eerst: Efeziërs 5:1,2 en 5:15-33 en 6:1-10 Bedrinkt u niet (5:18a) is duidelijk een opdracht waar we

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen

Vandaag is rood. Pinksteren 2014. Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Vandaag is rood. Pinksteren 2014 Rood is al lang het rood niet meer Het rood van rode rozen De kleur van liefde van weleer Lijkt door de haat gekozen Dat mooie rood was ooit voor mij Een kleur van passie

Nadere informatie

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT

GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT GESCHIEDENIS LES 2 STAP VOOR STAP VOORUIT Wie zei: Het is mijn taak om dit land goed te besturen. Maar al die ministers moeten zich er niet mee bemoeien. 1. koning Willem I 2. koning Willem II 3. koning

Nadere informatie

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord

Woordsoorten. Nederlands. Aanwijzend voornaamwoord. Onderschikkend voegwoord. Persoonlijk voornaamwoord. Betrekkelijk voornaamwoord Woordsoorten Nederlands Aanwijzend voornaamwoord Betrekkelijk voornaamwoord Bezittelijk voornaamwoord Bijvoeglijk gebruikt werkwoord Bijvoeglijk naamwoord Bijwoord Bijzin Hoofdzin Hulpwerkwoord Koppelwerkwoord

Nadere informatie

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het

De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het De wereld op zijn kop! Kan de wereld op zijn kop staan? Met gym heb je het vast wel eens geprobeerd Op je kop staan, bedoel ik, soms lukt het Maar het duurt maar heel even dat op de kop staan De wereld

Nadere informatie

Maar verder ben ik heel gezond: ik sport en let op mijn voeding. Het is een deel van mijn sociale leven

Maar verder ben ik heel gezond: ik sport en let op mijn voeding. Het is een deel van mijn sociale leven Fase: Ik rook misschien wat te veel voor mijn., maar voor de rest is alles onder controle Voorbeeld hinderende gedachte: Mijn moeder had longkanker en zij rookte niet. Maar verder ben ik heel gezond: ik

Nadere informatie

4e zondag van Pasen - De Goede Herder.

4e zondag van Pasen - De Goede Herder. 4e zondag van Pasen - De Goede Herder. Het is één van de oerbeelden geworden van Jezus in de christelijke geloofstraditie. Elk jaar wordt deze derde zondag na Pasen er naar genoemd: zondag van de Goede

Nadere informatie

Een tijger in het donker?

Een tijger in het donker? Een tijger in het donker? Devi, je hebt de pannen nog niet gedaan, zei haar moeder. Maar ik wilde net naar Asha toe. Haar moeder keek alleen maar. Devi zuchtte. Ze wist heel goed dat ze niet naar haar

Nadere informatie

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB 2009. Arabisch CSE KB. tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2009 tijdvak 1 vrijdag 29 mei 9.00 11.00 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 37 vragen. Voor

Nadere informatie

Een tijdje terug viel er iets uit de lucht. Het waren brokstukken van een satelliet. (Af / De / Os) brokstukken vielen op de aarde.

Een tijdje terug viel er iets uit de lucht. Het waren brokstukken van een satelliet. (Af / De / Os) brokstukken vielen op de aarde. Voorbeeldtekst: Afval uit de ruimte Een tijdje terug viel er iets uit de lucht. Het waren brokstukken van een satelliet. (Af / De / Os) brokstukken vielen op de aarde. In (de / van / zeg) ruimte zweven

Nadere informatie

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt.

U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. UW MENING GEVEN spreken inleiding en doel Een mening is wat iemand denkt of vindt. U leert in deze les om een mening vragen. U wilt dan weten wat iemand vindt. U leert ook uw mening geven. Uw mening geven

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd

Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Antwoorden Thema 5 Vrije tijd Luisteren Oefening 2 hobby Willem Linda hockeyen squashen tennissen voetballen bioscoop theater ballet kroegbezoek concertbezoek popmuziek jazz klassieke muziek Spreken Oefening

Nadere informatie

Lieve vrienden van El Manguaré,

Lieve vrienden van El Manguaré, Lieve vrienden van El Manguaré, Vanuit een overstroomd Iquitos de tweede tamtam van 2012. Twee dagen geleden schreef ik onderstaand stukje: Manguaré kampt met wateroverlast! Zoals Yolanthe in de vorige

Nadere informatie

Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) roepen beginnen begrijpen breken buigen drinken duiken klimmen kruipen roepen ruiken

Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) roepen beginnen begrijpen breken buigen drinken duiken klimmen kruipen roepen ruiken Werkwoordpakket thema 1 (Taal Actief 3 groep 7) bellen belonen benoemen dreigen dromen gillen gooien groeien huilen bakken bedanken boksen botsen danken dansen drukken eisen fietsen beginnen begrijpen

Nadere informatie

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug.

Op hun knieën blijven ze wachten op het antwoord van Maria. Maar het beeld zegt niets terug. 1950 Het huilende beeld De zon schijnt met hete stralen op het kleine dorpje. Niets beweegt in de hitte van de middag. De geiten en koeien slapen in de schaduw. De blaadjes hangen stil aan de bomen. Geen

Nadere informatie

Kinderliedboekje Inhoudsopgave

Kinderliedboekje Inhoudsopgave Kinderliedboekje Inhoudsopgave Jezus is de goede herder...2 Hoor de vogels zingen weer...2 Dank U voor deze nieuwe morgen...3 Jezus is geboren...4 Zit je deur nog op slot...4 Dank U voor uw liefde Heer...4

Nadere informatie

De jongen die niet griezelen kon

De jongen die niet griezelen kon De jongen die niet griezelen kon Er was eens een jongen die niets griezelig vond. Als er verhalen verteld werden waar iedereen kippenvel van kreeg, begreep hij niet wat daar eng aan was. Als mensen hem

Nadere informatie

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk

Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Dé 14 fundamentele stappen naar geluk Van de Amerikaanse psycholoog Michael W. Fordyce 1. Wees actief en ondernemend. Gelukkige mensen halen meer uit het leven omdat ze er meer in stoppen. Blijf niet op

Nadere informatie

Lesbrief Iedereen betaalt belasting

Lesbrief Iedereen betaalt belasting Lesbrief Iedereen betaalt belasting inleiding Iedereen betaalt belasting» waar komt het geld vandaan?» waar gaat het geld naar toe?» nederland, europa en de wereld» Iedereen betaalt belasting 1 Iedereen

Nadere informatie

Grammatica - Beknopte bijzin v3. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

Grammatica - Beknopte bijzin v3. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 26 August 2016 CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/80894 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs Maken van Kennisnet.

Nadere informatie

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door

Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Handelingen 16,25-34 - Vertel het door Gezinsdienst Vertel het door!! met kinderkoor De Ljochtpuntsjes Liturgie Welkom Stil gebed Votum en zegengroet Kinderkoor Zingen met kinderkoor: Alles wat je wilt

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

De vorm van het verhaal

De vorm van het verhaal Over dit boek Het verhaal van Reinaart de vos is een van de oudste verhalen in het Nederlands. Het is geschreven in de 13 de eeuw door Willem. Wie die Willem precies was, weten we niet. Willem heeft het

Nadere informatie

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema.

Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema. http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden van les 12, 13, 14 en 15. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag

Nadere informatie

SVM Scholen voor Mauritanië

SVM Scholen voor Mauritanië SVM Scholen voor Mauritanië Nieuwsbrief Nr. 10-5 januari 2016 Algemeen Het afgelopen jaar ging in Nederland de aandacht volledig uit naar de vluchtelingen die vanuit het Midden-Oosten en Noord Afrika naar

Nadere informatie

Inhoud Hoe BRAVO ben jij?

Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inhoud Hoe BRAVO ben jij? Inleiding 2 De behandeling van een aandoening 2 Medicijnen 2 Leefstijl 5 Een verergering van je klachten 6 Jouw behandelplan 8 Bewegen 8 Roken 8 Alcohol en voeding 8 Ontspanning

Nadere informatie

bij een examen de antwoorden van iemand anders proberen te lezen en te gebruiken

bij een examen de antwoorden van iemand anders proberen te lezen en te gebruiken Woordenlijst Thema 3 aandoen aankomen aanraden aantrekken afkijken aflopen afsluiten afzeggen aldus ANWB (de) behoren tot bewolkt bibberen blauw van de kou blazen bliksem (de) botsen branden deskundige

Nadere informatie

waarom ontwikkelingssamenwerking?

waarom ontwikkelingssamenwerking? ontwikkeling EN waarom ontwikkelingssamenwerking? EUROPESE COMMISSIE DE 116 MEI 2003 EN waarom ontwikkelingssamenwerking? Dit boekje vertelt een verhaal zoals ik vroeger zelf graag aan mijn drie kinderen

Nadere informatie

De Top 10 Dieet Mythen

De Top 10 Dieet Mythen - 1 - De Top 10 Dieet Mythen Een dieet volhouden is nooit makkelijk, zeker niet met de overvloed aan dieet mythen. Het is het vaak moeilijk een onderscheid te maken tussen effectieve afval technieken/strategieën

Nadere informatie

Nieuw Nederlands 4 e editie 4 vwo. Cursus Argumenteren. Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten. 1 Meningen

Nieuw Nederlands 4 e editie 4 vwo. Cursus Argumenteren. Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten. 1 Meningen Cursus Argumenteren Hoofdstuk 1 Meningen en argumenten 1 Meningen Opdracht 1 1 Dat concert van die Chinese pianist lijkt me echt iets voor jou. (positief standpunt) 2 Ik weet nog niet of ik meedoe met

Nadere informatie

Mondeling Nederlands. Cursus 2 Module 4. Dag 1

Mondeling Nederlands. Cursus 2 Module 4. Dag 1 Mondeling Nederlands Cursus 2 Module 4 Dag 1 het gras het pad het park de boom de poep de vlieg rondkijken wegjagen wrijven dichtbij ver weg moe moe veel weinig iets - niets vallen wij/zij vallen hij/zij

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die

22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die 22 Op weg naar Jeruzalem trok hij verder langs steden en dorpen, terwijl hij onderricht gaf. 23 Iemand vroeg hem: Heer, zijn er maar weinigen die worden gered? Hij antwoordde: 24 Doe alle moeite om door

Nadere informatie

Naam: TIJD EN SEIZOENEN

Naam: TIJD EN SEIZOENEN Naam: TIJD EN SEIZOENEN Tijd is belangrijk. Je moet op veel plaatsen op tijd komen. Op tijd op school, op tijd thuis, op tijd voor de bus of de trein. Om te zien hoe laat het is, kijk je op je horloge.

Nadere informatie

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag:

Partner. Werk en opleiding. Ik wil graag: Ik wil graag: Werk en opleiding Partner Werk gaan zoeken Ander werk vinden Een vaste baan vinden Beter op kunnen schieten met mijn collega s Geen ruzie hebben met mijn baas Werkervaring krijgen (Vaker) vrij nemen Leren

Nadere informatie

Examen VMBO-KB Arabisch CSE KB. tijdvak 1 donderdag 16 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage.

Examen VMBO-KB Arabisch CSE KB. tijdvak 1 donderdag 16 mei uur. Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Examen VMBO-KB 2013 tijdvak 1 donderdag 16 mei 13.30 15.30 uur Arabisch CSE KB Bij dit examen hoort een uitwerkbijlage. Beantwoord alle vragen in de uitwerkbijlage. Dit examen bestaat uit 43 vragen. Voor

Nadere informatie

Les 2: Tekstopbouw: alinea s

Les 2: Tekstopbouw: alinea s Les 2: Tekstopbouw: alinea s OEFENING 1 ALINEA S HERKENNEN Vul aan. Kies uit de woorden: een samenvatting, het onderwerp, de naam, alinea s, vier, laatste Een tekst bestaat uit.. delen: 1) De titel De

Nadere informatie

Als de kat van huis is...

Als de kat van huis is... 4000 spreekwoorden 06-09-2004 16:14 Pagina 3 Als de kat van huis is... 4000 spreekwoorden, gezegden en uitdrukkingen verzameld door Martha Cazemier & Hubert van Marum Met eenendertig tekeningen van Joke

Nadere informatie

Verkiezingsprogramma

Verkiezingsprogramma Verkiezingsprogramma Op 15 maart zijn er weer verkiezingen. Iedereen mag kiezen op welke politieke partij hij of zij stemt. We kiezen dan de partijen die vier jaar lang samen bepalen wat er gebeurt. En

Nadere informatie

Lesbrief. De vis op het droge. Laros & de Jong beeldmakerij. De vis op het droge. spreekwoorden en spelen met woorden

Lesbrief. De vis op het droge. Laros & de Jong beeldmakerij. De vis op het droge. spreekwoorden en spelen met woorden Laros & de Jong beeldmakerij spreekwoorden en spelen met woorden Beste leerkracht, Binnenkort gaat u met uw leerlingen naar de poppentheatervoorstelling de Vis op het Droge van Beeldmakerij Laros & de

Nadere informatie

Samenvatting Formuleren

Samenvatting Formuleren Samenvatting Formuleren Dubbelop Onjuiste herhaling: Als een vast voorzetsel ten onrechte twee keer wordt gebruikt. VB: je klasgenoten gaan zich aan die opmerkingen steeds meer aan ergeren. Tautologie:

Nadere informatie

2c nr. 1 zinnen met want en omdat

2c nr. 1 zinnen met want en omdat OPDRACHTKAART www.nt2taalmenu.nl nt2taalmenu is een website voor mensen die Nederlands willen leren én voor docenten NT2. Iedereen die Nederlands wil leren, kan gratis online oefenen. U kunt ook veel oefeningen

Nadere informatie

De leerlingen van Jezus zijn in afwachting. Ze voelen het.. er staat iets volkomen nieuws te gebeuren. Het is immers Jezus die spreekt over zijn vertrek bij hen. Voorgoed of is er nog wel een toekomst

Nadere informatie

Degene met de meeste punten heeft gewonnen.

Degene met de meeste punten heeft gewonnen. Groep 7-8 Triotet spelregels Je speelt het spel Triotet met 3 of 4 spelers. Je schudt de kaarten en verdeelt ze eerlijk over het de spelers. Het kind dat deelt mag beginnen. Daarna is het kind links van

Nadere informatie

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel

Veertien leesteksten. Leesvaardigheid A1. Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek. Ad Appel Veertien leesteksten Leesvaardigheid A1 Te gebruiken bij : Basisexamen Inburgering Studieboek Ad Appel Uitgave: Appel, Aerdenhout 2011-2016 Verkoopprijs: 1,95 Ad Appel Te bestellen via www.adappelshop.nl

Nadere informatie

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat

LES 11. Respect tonen of een lesje leren? Sabbat LES Respect tonen of een lesje leren? Heb je ooit het gevoel dat je niet respectvol of eerlijk werd behandeld? Behandel jij anderen altijd op die manier? Omdat we allemaal Gods kinderen zijn, moeten we

Nadere informatie

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen

Toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen 1. Print deze tekst 2. Download het geluidsbestand en luister Je gaat een toets Geletterdheid en Begrijpend Lezen maken. Dit is een leestoets. De toets heeft vijf delen. Deel A, B, C, D en E. Deze toets

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

Apostolische rondzendbrief

Apostolische rondzendbrief oktober 9, 2011 Jaargang 1, nummer 1 Lieve mensen, Zo bent u een voorbeeld voor alle gelovigen in Macedonië en Achaje geworden. Wij zijn nu al weer een tijdje hier in het zuiden van Griekenland, in de

Nadere informatie

Morgen sta ik weer op

Morgen sta ik weer op Morgen sta ik weer op 12 Boos Ik ben boos. Verkeerde been uit bed gestapt? Ruzie? Weet niet. Foute jurk misschien. Boos. Mijn mond is een mistwolk, mijn ogen zijn spleten vol hagel en regen, donder in

Nadere informatie

De voordelen van hardlopen

De voordelen van hardlopen Hardloop tips De voordelen van hardlopen Zodra het buiten lekker weer wordt zie je overal om je heen mensen in hun hardloopschoenen springen. Op een mooie lenteof zomerdag is het heerlijk om na het werk

Nadere informatie

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA

OPA EN OMA DE OMA VAN OMA Hotel Hallo - Thema 4 Hallo opdrachten OPA EN OMA 1. Knip de strip. Strip Knip de strip los langs de stippellijntjes. Leg de stukken omgekeerd en door elkaar heen op tafel. Draai de stukken weer om en

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

THEMA LENTE Auditieve oefeningen

THEMA LENTE Auditieve oefeningen THEMA LENTE Auditieve oefeningen Auditieve synthese Lettergrepen samenvoegen tot een woord Tulp Gras Wei Letters samenvoegen tot een woord Kalfje Krokus Lente Narcis Zaaien Veulen Groeien Paashaas je Poesje

Nadere informatie

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A

Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Strategieles Verbanden (Relaties en verwijswoorden) niveau A Wat doe je in deze les? Bij Nieuwsbegrip lees je altijd een tekst met het stappenplan. Je gaat vaak op zoek naar verbanden in een tekst. Wat

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

STIJLFIGUREN. Otto Wijnen Otto Wijnen Speaker & Coach Versie 1, juli 2016 Bijlage bij de basisgids Help! Ik moet spreken

STIJLFIGUREN. Otto Wijnen Otto Wijnen Speaker & Coach Versie 1, juli 2016 Bijlage bij de basisgids Help! Ik moet spreken Otto Wijnen Otto Wijnen Speaker & Coach Versie 1, juli 2016 Bijlage bij de basisgids Help! Ik moet spreken INLEIDING KLASSIEKE RETORICA De Romeinse politicus Cicero stelt dat met de volgende vijf stappen

Nadere informatie