Een vis met vleugels. Informatie over roggen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Een vis met vleugels. Informatie over roggen"

Transcriptie

1 Een vis met vleugels Informatie over roggen

2 1 Roggen zijn rare snuiters Stel je eens voor. Je ligt met je neus en mond in het zand op de bodem van de zee; je handen zitten vast aan je zij en je ogen zitten in je nek. Je hebt honger en je wilt een garnaal vangen. Voor jou is dat een onmogelijke opgave. Voor een rog een makkie. Stel je ook eens voor dat jouw botten net zo zacht worden als het puntje van je neus. Je zou dan op de grond vallen en niet meer kunnen lopen. Een rog heeft daar geen last van. Zijn skelet is van kraakbeen net als het puntje van jouw neus en oren. En toch kan hij bewegen. We noemen hem daarom een kraakbeenvis, net als de haai. Botten zijn hard omdat er kalk in zit. In kraakbeen zit geen kalk dus is het zacht. ogen borstvinnen spuitgaten 2 Een vis met vleugels? staartvinnen staart buikvinnen Wat vooral bijzonder is aan de rog is dat zijn lichaam plat en zijn borstvinnen heel groot zijn. Zelfs zo groot dat ze voor aan de rog elkaar raken. Het lijken net vleugels waarmee hij met sierlijke golvende bewegingen door het water vliegt. Door zijn zachte botten is hij niet zo sterk, maar wel heel erg soepel. De staart die lang en dun is gebruikt de rog als roer. Deze vleugels en de dunne lange staart geven hem zijn echte roggen-uiterlijk. 2 3

3 3 Zwemmen of zinken Als je een poosje naar een actieve rog kijkt, zul je zien dat als hij los is van de bodem hij altijd zwembewegingen maakt. Andere vissen zoals snoeken kunnen zonder te bewegen doodstil in het water zweven. Daarvoor gebruikt de snoek zijn zwemblaas. Dat is een zakje gevuld met lucht. Maar een rog heeft geen zwemblaas. Als hij niet zwemt zinkt hij naar de bodem. Dat maakt zwemmen tot een flinke krachtsinspanning. Het is dus maar goed dat zijn botten van kraakbeen zijn en niet van been. Want been is veel zwaarder. Wat ook helpt is dat de lever van een rog groot is en olie bevat. Omdat olie drijft maakt dat de rog ook weer lichter. Maar zweven? Nee, dat lukt niet. 4 Een huid van schuurpapier De huid van de rog is niet zoals bij vissen bedekt met schubben, maar met kleine tandjes die op beenstukjes staan. Je noemt ze tandschubben. Hierdoor voelt zijn huid ruw aan net als schuurpapier. Deze tandjes kunnen ook groot zijn en dan noem je het stekels. Deze stekels kun je vaak goed zien. De stekelrog heeft wel drie rijen stekels op zijn staart. Wetenschappers denken dat voorouders van de rog, nog ouder dan de dino s, een benen pantser droegen en dat deze tanden met beenstukjes daar nog van over zijn We weten van roggen dat ze hun huid graag schuren aan een steen of een rots. Dat doen ze om zich schoon te houden. Dat is waarschijnlijk ook de reden dat ze zich in een aquariumbak graag door mensenhanden laten aaien. stekels 5 Spuitgaten of zuiggaten? Aan de bovenkant van de rog, achter de ogen, zie je zijn spuitgaten. Als de spuitgaten open gaan zuigt de rog ademwater naar binnen. Hij ademt in. De spuitgaten zou je dus ook zuiggaten kunnen noemen. Het water kan ook door de mond binnen komen, maar dat gaat niet als de rog in het zand ligt of zijn mond vol heeft. Aan de onderkant van de rog zie je de kieuwspleten. Aan iedere kant vijf. Als je goed Tussen de spuitgaten en de kieuwspleten liggen de kieuwen waarmee hij zuurstof uit water haalt. kijkt zie je ze open en dicht gaan. Als de kieuwspleten open gaan ademt de rog uit. Als de spuitgaten dicht gaan, gaan de kieuwspleten open en andersom. Het werkt als een pomp. De rog zorgt er zo voor dat er steeds vers water langs zijn kieuwen stroomt. Voor een vis, zoals de rog, is water binnen halen even belangrijk als voor ons ademhalen. Wij halen zuurstof uit lucht; een vis haalt het uit water. Zonder zuurstof zouden we stikken. oog spuitgat 4 kieuwspleten 5

4 6 Verstoppertje spelen. 6 Een rog ligt met zijn platte lichaam graag op de bodem van de zee. Het liefst wil hij door niemand gezien worden. Door zijn prooidieren niet, zodat ze lekker dichtbij komen en hij ze dan kan vangen. Maar ook door zijn vijanden niet, zodat hij zelf niet gevangen wordt. Een zeehond bijvoorbeeld eet graag een rog. Daarom maakt hij zich onzichtbaar. Met zijn vleugels woelt hij zand over zich heen en samen met zijn schutkleur zorgt dat voor een perfecte camouflage. Je ziet dan niet meer het verschil tussen rog en bodem. Als je goed kijkt zie je alleen nog zijn ogen en zijn spuitgaten. Zo kan hij èn zijn vijanden in de gaten houden èn waterademhalen. 7 Eten zonder ogen Een rog eet graag visjes, krabben, inktvissen, garnalen en schelpdieren. Maar hoe vangt hij die? Zijn ogen zitten bovenop zijn lichaam en zijn mond onderop. Dat lijkt erg lastig, maar daar heeft hij slimme oplossingen voor. Want behalve dat hij zich kan ingraven in het zand en zich zo bijna onzichtbaar maken, heeft hij voor het voedsel zoeken nog een paar heel speciale trucjes. De rog kan heel goed ruiken. Hij ruikt waar zijn prooi is. De neusgaten liggen onder aan de kop en de kleine neusschelpjes kunnen bewegen in de richting van het reukspoor. Omdat de neusgaten ver uit elkaar staan kan hij ook de plaats van de prooi goed bepalen. Het zintuig waarmee vissen waterstroompjes Hij kan waterstroompjes voelen. kunnen voelen is Door te bewegen of zwemmen in water maken dieren waterstroompjes. Roggen kunnen die niet alleen het zijlijnsysteem. voelen, maar weten dan ook waar het dier dat beweegt precies is. Een rog kan elektriciteit voelen. Een prooi verstopt in het zand kan hij voelen met speciale elektrische zintuigjes. Als een soort detectors. Dat komt doordat spiertjes die bewegen een heel klein beetje elektriciteit maken, ook die van mensen. Met de onderkant van zijn lichaam kan hij goed voelen, net als wij met onze handen. Als de rog een prooi ontdekt heeft springt hij er bovenop en houdt hem achterpootjes gevangen met zijn lichaam. Daarna peuzelt hij zijn vangst rustig op. Dat springen doet hij met zijn achterpootjes, een soort gespierde vinnen. Het lijkt alsof je bij z n mond twee lippen ziet, maar dat zijn kaken met daarop rijen stompe tandjes. Die zijn zo sterk dat hij er zelfs schelpen mee kan kraken! Weet je dat een rog kan braken? Dan duwt hij zijn maag door zijn mond naar buiten en schudt hem leeg. Waarschijnlijk doet hij dit om bijvoorbeeld stukjes schelp weer kwijt te raken. Handig hè? kaak met tanden Kieuwspleten 7 neusgat mond

5 8 Een vis uit een doosje Weet je dat een mannetjesrog twee penissen heeft? We noemen die ook wel claspers. Je ziet ze liggen naast zijn staart. Daarmee bevrucht hij het vrouwtje. Dat is bijzonder want gewone vissen doen dat niet. De lege eikapsels zijn heel licht en gaan drijven. Met een beetje geluk vind je ze aangespoeld op het strand. Het duurt wel zeven jaar voordat een jonge rog zelf eieren gaat leggen. In het voorjaar legt het vrouwtje de eieren op de zeebodem. Steeds één tegelijk maar samen kunnen het er wel vijftig zijn. De eieren zien er heel anders uit dan vogeleieren. Het is een plat bruin of zwart doosje met op iedere hoek een uitsteeksel. Met deze uitsteeksels of hoorns kan het ei zich vastzetten. Ook stroomt er vers water door de hoorns naar binnen. roggenei In het doosje ligt een grote dooier met daarop, net als bij een vogelei, een klein embryo. De dooier is het voedsel voor het embryo. Na ongeveer zeven maanden, als de dooier op is, is het embryo veranderd in een minirog die dan dapper vanuit zijn doosje de grote zee in zwemt. claspers Tijdens de paring bijt het mannetje zich vast in de buikvin van het vrouwtje. Dat kan er nogal ruig aan toe gaan. Zo n minirogje is ongeveer 10 cm groot. In warmer water komen de eieren eerder uit dan in koud water. 8 9

6 9 Roggen en mensen In een schoolboek uit 1934 staat te lezen dat twee soorten roggen, de vleet en de stekelrog, in die tijd nog veel voorkomen langs onze kust. Ook staat er in dat hun vlees wordt gegeten en uit hun lever traan (een soort olie) wordt gekookt. Nu worden er langs onze kust bijna geen roggen meer gevangen. Visserijbiologen denken dat dat komt omdat er te veel wordt gevist. Vooral de vissersboten die vissen met boomkornetten zijn gevaarlijk voor de rog. Eigenlijk vissen deze vissers op platvissen zoals schol en tong. Zij trekken hun netten door het zand van de zeebodem waar de platvissen verstopt liggen. Die zwemmen dan op en komen in het net terecht. Maar daar liggen natuurlijk ook roggen en die worden dan ook gevangen. Omdat roggen niet zo veel en niet zo snel jongen krijgen als platvissen, zijn ze veel eerder allemaal weggevist. boomkorvisser Toch mag in 2002 in de Noordzee kilo rog gevangen worden. Ze zijn er dus nog wel, maar langs onze kust bijna niet meer. Gelukkig vonden onderzoekers in 1999 weer jonge roggen (2 jaar oud) in zee bij Noordwijk. Visserijbiologen denken daarom dat als er minder gevist wordt de rog vanzelf weer terug zal komen langs onze kust. 10 Schokken, gif en nog meer weetjes Weet je dat roggen 380 miljoen jaar geleden al op aarde voorkwamen? er in de noordzee 11 soorten roggen voorkomen? de grootsten daarvan, de Vleet en de Pijlstaartrog, wel 250 centimeter groot kunnen worden? en de andere soorten wel 70 tot 120 centimeter. roggen tussen de 15 en 20 jaar oud kunnen worden en de grootste rog, de Vleet, zelfs wel 50 jaar? er in 2002 een Vleet werd gevangen bij Ierland die ruim 2 meter lang was en wel 70 kilo zwaar? vissers op Vleet vroeger hun ondergoed in olie uit de lever van de Vleet dompelden om zo beter beschermd te zijn tegen de kou? de Pijlstaartrog een gezaagde giftstekel op zijn staart draagt waarmee hij rake klappen uit kan delen? de Sidderrog met een elektrische schok 20 gloeilampen kan laten opflikkeren? het eikapsel van de rog ook wel meerminbuidel genoemd wordt? roggebrood niets met roggen te maken heeft? er een rog bestaat, de Manta, die 5 meter groot kan worden en leeft van plankton? olie uit de lever van Pijlstaartroggen wel werd gebruikt als huismiddeltje tegen spierpijn? 10 11

7 11 Waar kun je nog echte roggen zien? Wil je echte roggen zien? Dat kan hier! Arsenaal Vlissingen Artis Zoo Amsterdam De Noordwester Vlieland Diergaarde Blijdorp Rotterdam Dolfinarium Harderwijk Ecomare Texel Fort Kijkduin Den Helder Natuurcentrum Ameland Ameland Natuurmuseum Terschelling Terschelling Sealife Scheveningen Zeeaquarium Bergen Bergen uitgave: Stichting De Noordzee/ Vereniging Kust en Zee tekst: Yvonne Koning tekeningen en foto s: Joke Baron, Yvonne Koning vormgeving: STRETTA, Utrecht Stichting De Noordzee, adres: Drieharingstraat 25, 3512 BH Utrecht, tel: , internet:

Een vis met vleugels. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl

Een vis met vleugels. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl Een vis met vleugels Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100 www.sealife.nl 1 Roggen zijn rare snuiters Stel je eens voor. Je ligt met je neus en mond in het zand

Nadere informatie

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen.

Over haaien, vissen en bruinvissen. Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. VO Werkblad Doel: Leerlingen ontdekken het verschil tussen hondshaaien, bruinvissen en vissen. Materialen: - Werkblad 3: - Potlood - Filmpjes: Dolfijnen, bruinvissen en vissen. De filmpjes zijn te vinden

Nadere informatie

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken.

Kreeftachtigen hebben meestal kleine ogen, waar ze maar weinig mee zien. Ze kunnen wel bijzonder goed ruiken. Kreeftachtigen Er zijn veel verschillende soorten kreeftachtigen. Van ieder soort leven er vaak zeer grote aantallen in zee. Kreeftachtigen zijn bijvoorbeeld de roeipootkreeftjes, de zeepissebedden en

Nadere informatie

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER

LEERLINGENBLAD VAN:... NAAR DE HAAIEN! DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER LEERLINGENBLAD VAN:...... DOE-HET-ZELF LES BASISONDERWIJS GROEP 7 & 8 EEN WERELD VOL WATER 2 EEN WERELD VOL WATER Als je vanuit de ruimte naar de aarde kijkt zie je heel veel blauw. Dat komt omdat onze

Nadere informatie

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler

DE GEWONE ZEEHOND. Huiler DE GEWONE ZEEHOND Huiler Je gelooft het bijna niet als je in die mooie zwarte ogen kijkt, maar een gewone zeehond is een echt roofdier. Zijn scherpe tanden en gestroomlijnde lichaam zijn perfect voor het

Nadere informatie

Inhoud. Beste leerkracht, Dolfijnen. Bruinvissen. Walrussen. Zeeleeuwen. Zeehonden. Roggen. Haaien. Interview dierenverzorgers

Inhoud. Beste leerkracht, Dolfijnen. Bruinvissen. Walrussen. Zeeleeuwen. Zeehonden. Roggen. Haaien. Interview dierenverzorgers Voorpret lespakket Beste leerkracht, Een schoolreis naar het Dolfinarium is niet alleen leuk, maar ook heel leerzaam. Om voorbereid op pad te gaan ontvangen jullie hierbij alvast het Voorpret Lespakket.

Nadere informatie

GEWONE ZEEHOND. Huiler

GEWONE ZEEHOND. Huiler GEWONE ZEEHOND Huiler Je zou het bijna niet geloven, maar een gewone zeehond is een echt roofdier! De zeehond is met zijn gestroomlijnde lichaam, speciale neus en handige snorharen helemaal aangepast op

Nadere informatie

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien:

Bewoners. Noordzee. Introductie. Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: Gemiddelde: diepte 94 meter Oppervlak: 572.000 km2 Bodem: hoofdzakelijk zand Bewoners van de Noordzee Introductie Als de Noordzee een paspoort zou hebben dan zou het er zo uitzien: De Noordzee is natuurlijk

Nadere informatie

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6

Kijk uit! Pas OP! LEERlingenblad van:... speurles. basisonderwijs groep 4, 5 & 6 LEERlingenblad van:... Kijk uit! Pas OP! speurles basisonderwijs groep 4, 5 & 6 weetje Professoren hebben uitgerekend dat er op de aarde 1.386.000.000.000.000.000.000 liter water is. 2 Kijk uit! Loop jij

Nadere informatie

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp!

Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Netje is een meid! Vrolijke meid, uit een vissersdorp! Haring! Verse haring! Wie maakt me los! Ik heb verse haring! Ha... ja, nou heb ik jullie aandacht, hè? Sorry, ik ben uitverkocht. Vandaag geen haring

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 3-5 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei groepen 3-5 1. Een ei hoort erbij Veel dieren leggen eieren: vogels en vissen. Maar ook insecten leggen kleine eitjes. Uit dat eitje komt een klein diertje. Dat

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

De gekko en de havik. (en de tien gevaarlijkste dieren)

De gekko en de havik. (en de tien gevaarlijkste dieren) De gekko en de havik (en de tien gevaarlijkste dieren) Marc ter Horst Illustratie: Aniek (7) Op het strand van Kalimantan zit een beestje stil te zonnen. Van zijn neus tot zijn staart is het bedekt met

Nadere informatie

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum

DE HUMBOLDT PINGUÏN. Een levend kostuum DE HUMBOLDT PINGUÏN Een levend kostuum Er zijn verschillende soorten pinguïns. Die verschillen maar weinig van elkaar. Ze hebben immers allemaal een donkere rug en een witte buik. Toch zie je, als je goed

Nadere informatie

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT MAANVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT MAANVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE MAANVIS BIJ ELKAAR

Nadere informatie

Habitat & Aanpassingen

Habitat & Aanpassingen SEA LIFE voor scholen Habitat & Aanpassingen 6-11 jaar Zelf aan de slag Deze handleiding geeft u de informatie over de belangrijkste aquaria in SEA LIFE Scheveningen met betrekking tot het onderwerp Habitat

Nadere informatie

Haring. Atlantische Oceaan. www.cookingclass.be

Haring. Atlantische Oceaan. www.cookingclass.be Haring Atlantische Oceaan Haring De haring is de meest verbruikte vis, vroeger nog meer dan nu. Hij is bovendien erg voedzaam en in vergelijking met andere vissen vrij goedkoop. Een maatje is een haring

Nadere informatie

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW

DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW DE CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schiet hij als een pijl door het

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING VMBO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

Project Dieren. Week 1AB: Algemeen

Project Dieren. Week 1AB: Algemeen Project Dieren. Week 1AB: Algemeen Info: Leven op aarde Een fossiel is een afdruk in een steen van een schelp, dier of plant. Bijna vier miljard jaar geleden begon in de zee het eerste leven. Dat waren

Nadere informatie

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6

Naam:_ KIKKERS. pagina 1 van 6 Naam:_ KIKKERS _ De kikker is een amfibie. Er zijn veel soorten kikkers op de wereld. In Nederland zie je de bruine en de groene kikker het meest. De groene kikkers zijn graag veel in het water, de bruine

Nadere informatie

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen

Galápagos-eilanden. Inleiding. Inhoudsopgave. 1. Algemeen Galápagos-eilanden Inleiding Ik wil mijn spreekbeurt graag houden over de Galápagos-eilanden. De Galápagos-eilanden liggen in de Stille Oceaan en zijn heel bijzonder omdat er dieren en planten leven die

Nadere informatie

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE

LESPAKKET ORDENING EN EVOLUTIE LESPAKKET ORDENING HAVO / VWO EN EVOLUTIE Naam Docent Klas LEKKER BEESTEN TUSSEN DE DIEREN Dierenrijk is onderdeel van WELKOM IN DIERENRIJK KENMERKEN Om ervoor te zorgen dat je een leuke en leerzame excursie

Nadere informatie

NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS

NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS NATUUR EN TECHNIEK V OOR HET BASISONDERWIJS 5 Thema 1 Planten maken voedsel voor iedereen 2 Je gaat vast wel eens naar de winkel. Samen met je vader of moeder boodschappen doen. Misschien mag je zelf iets

Nadere informatie

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden

Beach Clean-up 2013. Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Beach Clean-up 2013 Naam: Klas: Mentor: Vakgroep Biologie (2013-2014) Penta college CSG Scala Rietvelden Inhoudsopgave Inleiding 3 1. De zee: een bron van plezier 4 2. Eten en gegeten worden 5 3. Vervuiling

Nadere informatie

Herkennen van HAAIEN & ROGGEN ILVO

Herkennen van HAAIEN & ROGGEN ILVO Herkennen van HAAIEN & ROGGEN project HAROKIT ILVO Inhoudsopgave HAROkit-map Inleiding Legende Zoekkaart ID-fiches ROGGEN Stekelrog Blonde Rog Grootoogrog Kleinoogrog Gevlekte Rog Golfrog Sterrog Zandrog

Nadere informatie

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS

SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT SLUIERSTAARTGOUDVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SLUIERSTAARTGOUDVIS

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is één van de meest elegante waterdieren die er bestaat. Zo slank als het vrouwtje is, zo blubberig is de man. Maar de harembaas is natuurlijk

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2009 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Bijlage met informatie. 913-0191-a-GT-1-b De Waddenzee - Informatie Lees eerst informatie 1 tot en met 7 en beantwoord dan vraag 40 tot en met

Nadere informatie

Les met werkblad - biologie

Les met werkblad - biologie Les met werkblad - biologie Doel: Leerlingen hebben na de deze les een idee hoe het is om te wadlopen. Ze weten wat ze onderweg tegen kunnen komen. Materialen: - Werkblad 5: Wadlopen - Platte bak (minimaal

Nadere informatie

Vissen voor het Zeeaquarium

Vissen voor het Zeeaquarium Vissen voor het Zeeaquarium DE STEKELROG -Raja clavata (L.) G.W. Noordhoek INLEIDING De systematische indeling is als volgt: Klasse : CHONDRICHTYES of Kraakbeenvissen Orde : RAJIFORMES Familie : RAJIDAE

Nadere informatie

Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport.

Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport. Duiken Ik houd mijn spreekbeurt over duiken omdat ik het een leuk onderwerp vind en mijn vader en moeder ook hebben gedoken. Duiken is een onderwatersport. De Geschiedenis Het begon allemaal dat mensen

Nadere informatie

Auditieve oefeningen bij het thema: dinosaurussen

Auditieve oefeningen bij het thema: dinosaurussen Auditieve oefeningen bij het thema: dinosaurussen Boek van de week: 1; De archeoloog 2; Dinosaurussen 3; Tom en de dinosaurussen in het museum 4; Dinosaurussen Verhaalbegrip: Bij elk boek stel ik de volgende

Nadere informatie

schoolzwemmen Speurles VO onderbouw

schoolzwemmen Speurles VO onderbouw schoolzwemmen Speurles VO onderbouw Inhoudsopgave ALGEMENE INFORMATIE Het doel van de les blz. 2 Praktische zaken blz. 2 ACHTERGRONDINFORMATIE Alles over verschillende manieren van voortbewegen blz. 3

Nadere informatie

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013

Een. hoort erbij! Over dieren uit een ei. groepen 5-6. uitgave 2013 Een hoort erbij! Over dieren uit een ei uitgave 2013 groepen 5-6 inhoud blz 1 Een ei hoort erbij 3 2 De kip en het ei 4 3 Eitjes op een blad 5 4 Eieren op het strand 6 5 Op zoek naar een ei 7 6 Eitjes

Nadere informatie

= een stuk grond met fruitbomen. = hard materiaal dat uit de grond komt en waar je mee kunt bouwen.

= een stuk grond met fruitbomen. = hard materiaal dat uit de grond komt en waar je mee kunt bouwen. Woordenschat blok 3 gr5 Les 1 De boomgaard De steen De vijver De bloesem De stengel Het landschap De karper De alg De kikkerdril De kastanjeboom Het groen Kweken = een stuk grond met fruitbomen. = hard

Nadere informatie

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN

l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT AXOLOTL AMFIBIEËN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE AXOLOTL BIJ

Nadere informatie

Voedselketen & ecosysteem

Voedselketen & ecosysteem SEA LIFE voor scholen Voedselketen & ecosysteem 6-11 jaar Zelf aan de slag Deze handleiding geeft u extra informatie over belangrijke aquaria binnen SEA LIFE Scheveningen en kan gebruikt worden om meer

Nadere informatie

schoolzwemmen Speurles BO groep 3 t/m 8 VO onderbouw

schoolzwemmen Speurles BO groep 3 t/m 8 VO onderbouw schoolzwemmen Speurles BO groep 3 t/m 8 VO onderbouw Inhoudsopgave ALGEMENE INFORMATIE Het doel van de les blz. 2 Praktische zaken blz. 2 ACHTERGRONDINFORMATIE Alles over verschillende manieren van voortbewegen

Nadere informatie

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8

SPEURTOCHT THEMA OCEAN. voor groep 5 t/m 8 SPEURTOCHT THEMA OCEAN vr grep 5 t/m 8 Welkm in Burgers Ocean! Met deze nderwater-speurtcht leer je van alles ver de dieren die in de zee leven. De speurtcht begint al zdra je vanuit de Bush p het strand

Nadere informatie

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD

SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT GEELWANG-, GEELBUIK- en ROODWANGSCHILDPAD REPTIELEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE

Nadere informatie

Inhoud: 1. Waarom ik mijn spreekbeurt over duiken doe. 2. Geschiedenis. 3. Wat heb je nodig. 4.Wat kun je allemaal zien

Inhoud: 1. Waarom ik mijn spreekbeurt over duiken doe. 2. Geschiedenis. 3. Wat heb je nodig. 4.Wat kun je allemaal zien Inhoud: 1. Waarom ik mijn spreekbeurt over duiken doe 2. Geschiedenis 3. Wat heb je nodig 4.Wat kun je allemaal zien WAAROM Ik mijn spreekbeurt over duiken doe Ik heb dit onder werp gekozen omdat mijn

Nadere informatie

Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en

Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en WERKBLAD DOLFIJNEN Naam: Groep: Soorten 1. Er bestaan ongeveer 34 verschillende soorten dolfijnen. Kun jij er vier opzoeken en van elke dolfijn een kenmerk opschrijven? Om kenmerken van de dolfijn te vinden

Nadere informatie

Opmerking voor de docent. Dieren determineren. Werkwijze

Opmerking voor de docent. Dieren determineren. Werkwijze Opmerking voor de docent. Verspreid door het lokaal ongeveer 30 dieren met een nummer en de naam van de soort. Gebruik preparaten, opgezette dieren eventueel platen. Vermeld eventueel bij het dier enkele

Nadere informatie

CALIFORNISCHE ZEELEEUW

CALIFORNISCHE ZEELEEUW CALIFORNISCHE ZEELEEUW Zwemmende acrobaat De Californische zeeleeuw is een van de meest elegante waterdieren die er bestaan. Met snelheden van wel 40 kilometer per uur schieten ze als een pijl door het

Nadere informatie

Dezeeschild pad. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl

Dezeeschild pad. Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100. www.sealife.nl Dezeeschild pad Dit is een uitgave van: Strandweg 13 (boulevard) 2586 JK Den Haag 070-3542100 www.sealife.nl 1. Geschiedenis Heeel lang geleden voor de tijd van de dinosauriërs waren er al schildpadden!

Nadere informatie

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer

KOMODOVARAAN. Door: Jade Boezer KOMODOVARAAN Door: Jade Boezer 1 Voorwoord Mijn werkstuk gaat over Komodovaranen. Ik doe het erover omdat ik een onderwerp zocht voor mijn werkstuk en nog niets over Komodovaranen wist. Toen ik aan het

Nadere informatie

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen.

Amfibieën. Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker. 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Amfibieën Les 1 Kenmerken amfibieën en de kikker Inhoud 1. De leerkracht vertelt dat de les gaat over hoe je amfibieën kunt herkennen. Hulpmiddel Prezi les 1: http://prezi.com/hwpatwdyvqpv/?utm_campaign

Nadere informatie

DE MELKSLANG. Na-aap slang

DE MELKSLANG. Na-aap slang DE MELKSLANG Na-aap slang De melkslang heeft mooie, opvallende kleuren. Met zijn rode, zwarte en witte ringen zie je hem zeker niet over het hoofd. En dat is nou precies de bedoeling! DIERENPASPOORT MELKSLANG

Nadere informatie

Het strand, kwallen en krabben

Het strand, kwallen en krabben Het strand, kwallen en krabben Eb en vloed Door de getijden en de invloed van wind en zee is het strand nooit even breed. Soms gebeurt het dat als je terugkomt van het zwemmen, het water wel heel dicht

Nadere informatie

Info voor de leerling

Info voor de leerling INFORMATIE BUNDEL Info voor de leerling Beste leerling, Mijn naam is Rocky! Ik ben een zeeleeuw en woon in SEA LIFE. Dit pakket zal je helpen om je spreekbeurt vlotter en makkelijker te laten verlopen.

Nadere informatie

Spel 0 Adam woont in het paradijs. God praat elke dag met Adam. Hij mag alle dieren een naam geven. Wij gaan Adam helpen.

Spel 0 Adam woont in het paradijs. God praat elke dag met Adam. Hij mag alle dieren een naam geven. Wij gaan Adam helpen. Genesis 2:18-20 0 Leeftijd: 4-8 jaar Wat heb je nodig? 0 Lied: Adam geeft de dieren namen 0 Estafette: touw en attributen, bijvoorbeeld: pionnen, emmers, tafel 0 Speel het spel in 2 groepen Spel 0 Adam

Nadere informatie

Gedrag. 6-11 jaar. Zelf aan de slag. Andere beschikbare onderwerpen

Gedrag. 6-11 jaar. Zelf aan de slag. Andere beschikbare onderwerpen SEA LIFE voor scholen Gedrag 6-11 jaar Zelf aan de slag Deze handleiding geeft u informatie over de meest bijzondere dieren in SEA LIFE Scheveningen. Door de belangrijkste punten over het gedrag van bepaalde

Nadere informatie

Kijk je mee? Oerwoud. 2006, Parasol N.V. België

Kijk je mee? Oerwoud. 2006, Parasol N.V. België Kijk je mee? Oerwoud 2006, Parasol N.V. België Pag. 2 Inhoudsopgave In het oerwoud 3 De luiaard 4 De toekan 5 De jaguar 6 De leguaan 7 De tapir 8 De papegaai 9 De aap 10 De adder 11 Lianen 12 Woordenlijst

Nadere informatie

Burgers Ocean. groep 6-8 van de basisschool. Geachte leerkracht,

Burgers Ocean. groep 6-8 van de basisschool. Geachte leerkracht, Burgers Ocean groep 6-8 van de basisschool Geachte leerkracht, Dit voorbereidende lespakket bevat zes losse opdrachten die de kinderen in de klas zelfstandig kunnen uitvoeren. Bij veel opdrachten kunt

Nadere informatie

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT KOI VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT KOI l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE KOI BIJ ELKAAR GEZOCHT.

Nadere informatie

DE IJSBEER. Super speurneus

DE IJSBEER. Super speurneus DE IJSBEER Super speurneus Hij is groot, wit en ziet eruit als een echte knuffelbeer. Toch zou je deze reus niet graag tegenkomen in de sneeuw. Gelukkig gebeurt dit ook niet snel, want waar deze poolreiziger

Nadere informatie

SPREEKBEURT Chinchilla

SPREEKBEURT Chinchilla l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT Chinchilla ZOOGDIEREN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE CHINCHILLA

Nadere informatie

1 Vinden de andere flamingo s mij een vreemde vogel? Dat moeten ze dan maar zelf weten. Misschien hebben ze wel gelijk. Het is ook raar, een flamingo die jaloers is op een mens. En ook nog op een paard.

Nadere informatie

Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen:

Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen: Dolfijn Familie Dolfijnen behoren tot de walvisachtigen. Er bestaan 2 soorten walvissen: Baleinwalvissen: deze walvissen worden zo genoemd omdat ze in hun bek geen tanden hebben. Maar een soort lange draden,

Nadere informatie

SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO

SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO SPREEKBEURT VUURSTAARTLABEO l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE VUURSTAARTLABEO

Nadere informatie

WIE EET WAT OP HET WAD

WIE EET WAT OP HET WAD Waddenzee De prachtige kleuren, de zilte geuren en de geluiden van de vele vogels, maken de Waddenzee voor veel mensen tot een geliefd gebied. Maar niet alleen mensen vinden het fijn om daar te zijn, voor

Nadere informatie

SPREEKBEURT DISCUSVIS

SPREEKBEURT DISCUSVIS l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT DISCUSVIS VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE DISCUSVIS BIJ

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten

ONTDEKKINGSTOCHT. Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen. doe-opdrachten ONTDEKKINGSTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! Er zijn kennisvragen en doe-opdrachten. kennisvragen doe-opdrachten. h f hl [ Volg de wandelroute, dan zien jullie alle dieren! Let op: Door werkzaamheden

Nadere informatie

DE WOLF. Huilend roofdier

DE WOLF. Huilend roofdier DE WOLF Huilend roofdier De wolf heeft vaak een hele slechte naam. Denk maar eens aan de wolf in het verhaal van Roodkapje, die oma heeft opgegeten. Of Midas de wolf, die tevergeefs op de drie biggetjes

Nadere informatie

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl

Noach. moest een ark gaan bouwen. 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl Noach moest een ark gaan bouwen 2009 Ans Heij - de Boer / www.bijbelidee.nl 1 2 De ark van Noach Vouw een ( bruin) vel karton dubbel. Vouw de beide zijkanten 3 cm om. Plak deze plakstroken (A) tegen de

Nadere informatie

ZEEHONDEN informatiepakket

ZEEHONDEN informatiepakket ZEEHONDEN informatiepakket In Nederland leven zeehonden in de Noordzee en de Waddenzee. Als je met de boot naar een van de eilanden gaat, kan je ze op de zandbanken zien liggen. Op de zandbanken worden

Nadere informatie

Adam geeft de dieren namen

Adam geeft de dieren namen 1 Adam geeft de dieren namen Adam geeft de dieren namen, alle dieren groot en klein. Help je mee, heb jij een idee wat al die namen zijn? Spelidee: Zing de raadsels. De kinderen noemen de namen van de

Nadere informatie

* makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen)

* makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen) FAMILIE SPEURTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. * makkelijk (voor kleine kinderen) ** normaal (voor kinderen) *** moeilijk (voor volwassenen).

Nadere informatie

LESMAP BIJ POPPENSPEL ALS EEN VIS IN DE ZEE

LESMAP BIJ POPPENSPEL ALS EEN VIS IN DE ZEE LESMAP BIJ POPPENSPEL ALS EEN VIS IN DE ZEE Poppenspel met muziek en leuke meezingliedjes voor kleuters en kinderen tot 8 jaar. CD met de liedjes: Bellen blazen en Zwemmen in de zee Alles loopt op rolletjes

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

Meer over onze slechtvalken. Even voorstellen. Echte natuur

Meer over onze slechtvalken. Even voorstellen. Echte natuur Overname en dupliceren van dit materiaal is alleen toegestaan voor educatieve en niet-commerciële doeleinden en alleen als het materiaal is voorzien van een bronvermelding. Vogelbescherming Nederland,

Nadere informatie

Spreekbeurt of Werkstuk over dolfijnen

Spreekbeurt of Werkstuk over dolfijnen Spreekbeurt of Werkstuk over dolfijnen Als mensen het woord dolfijn horen, denken de meeste mensen meteen aan een tuimelaardolfijn (Tursiops truncatus). Deze dolfijnen zijn bekend van dolfinaria, boeken,

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-13-1-b

Bijlage VMBO-KB. biologie CSE KB. tijdvak 1. Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-13-1-b Bijlage VMBO-KB 2013 tijdvak 1 biologie CSE KB Deze bijlage bevat informatie. KB-0191-a-13-1-b Dieren van Australië Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 43 tot en met 51. Bij het

Nadere informatie

DE SIBERISCHE TIJGER

DE SIBERISCHE TIJGER DE SIBERISCHE TIJGER In de sneeuw! Er zijn veel verschillende soorten katten op de wereld. Denk maar eens aan de huiskat, leeuw, sneeuwpanter of cheeta. Allemaal behoren ze tot de familie van de katachtigen.

Nadere informatie

Texel (5 minuten) Het eiland Texel Op Texel schijnt de zon langer, regent het minder en waait het meer dan in de rest van Nederland. D. C........ D. K... D. W... O........ D.. H..... D.. B... O.........

Nadere informatie

Een kreeft in de klas

Een kreeft in de klas Een kreeft in de klas Leerdagboek van:... Een kreeft in de klas Wat doet de kreeft? Kijk een poosje heel nauwkeurig naar de kreeft. Schrijf heel nauwkeurig op wat de kreeft doet en hoe hij dat doet. Doe

Nadere informatie

Schildpadden Alex. Schildpadden. Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014

Schildpadden Alex. Schildpadden. Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014 Schildpadden Geschreven door : Alex Groep : 7 Datum : 9 november 2014 1 Inleiding Ik heb de schildpad als onderwerp gekozen omdat het mijn lievelingsdier is. Ik ben al bijna mijn hele leven geïnspireerd

Nadere informatie

derde leerjaar www.lessenpakket.be

derde leerjaar www.lessenpakket.be derde leerjaar 3 Een dag bij de vishandelaar In deze tekst lees je wat Marc zoal doet om zijn vis aan de man te brengen. Zoek op de volgende bladzijde welke prent naast de tekst past. Schrijf daarna bij

Nadere informatie

Adam geeft de dieren namen

Adam geeft de dieren namen Adam geeft de dieren namen Adam geeft de dieren namen, alle dieren die er zijn. Help je mee, heb jij een idee hoe al die namen zijn? Spelvorm: Zing de raadsels, de laatste zin is een spreektekst. De kinderen

Nadere informatie

Duikelaartje de Dolfijn

Duikelaartje de Dolfijn Duikelaartje de Dolfijn Eerste druk, 2013 2013 Ans Acda Illustrator: Michael Koopman isbn: 9789048430567 nur: 272 Uitgever: Free Musketeers, Zoetermeer www.freemusketeers.nl Hoewel aan de totstandkoming

Nadere informatie

dieptepunten DOE-HET-ZELF LES BO Groep 5 & 6

dieptepunten DOE-HET-ZELF LES BO Groep 5 & 6 dieptepunten DOE-HET-ZELF LES BO Groep 5 & 6 Inhoudsopgave ALGEMENE INFORMATIE Het doel van de les blz. 2 Praktische zaken blz. 2 ACHTERGRONDINFORMATIE Het Oceanium blz. 3 BEZOEK AAN DE DIERENTUIN Speurbladen

Nadere informatie

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN

KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN KRUISWOORDRAADSEL 1: WILDE DIEREN Vul de benamingen van onderstaande dieren in rooster 1 in. 10 3 6 18 16 12 8 23 21 22 19 5 9 17 4 15 14 20 27 1 7 2 13 26 24 25 11 KRUISWOORDRAADSEL

Nadere informatie

SPREEKBEURT SUMATRAAN

SPREEKBEURT SUMATRAAN SPREEKBEURT SUMATRAAN l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE SUMATRAAN BIJ

Nadere informatie

NAAR DE HAAIEN! LEERKRACHTENBLAD GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES INFORMATIE VOORAF BEZOEKADVIES INHOUD TOTALE PAKKET

NAAR DE HAAIEN! LEERKRACHTENBLAD GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES INFORMATIE VOORAF BEZOEKADVIES INHOUD TOTALE PAKKET LEERKRACHTENBLAD GROEP 7 & 8 DOE-HET-ZELF LES INFORMATIE VOORAF Het doel van het les is de leerlingen op een leuke manier kennis te laten maken met het rijke leven in oceanen en zeeën. Daarbij leren de

Nadere informatie

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n

SPREEKBEURT BETTA VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN. l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n SPREEKBEURT BETTA l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n VISSEN OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN WE HEBBEN DE BELANGRIJKSTE INFORMATIE OVER DE BETTA BIJ ELKAAR

Nadere informatie

De visserij. Frank Beens Groep 7

De visserij. Frank Beens Groep 7 De visserij Frank Beens Groep 7 Inhoud Inleiding Hoofdstukken 1. Geschiedenis 2. Waar wordt op gevist? 3. De Genemuider vissers 4. De visafslag 5. Vis is gezond 6. Vragen Eigen mening Bronvermelding Inleiding

Nadere informatie

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een

Potvis op de dool. Wat is een potvis? De potvis in Heist. Waar leeft de potvis? Stijn Dekelver. baleinwalvissen. De potvis is een Stijn Dekelver Op woensdag 8 februari 2012 spoelde aan de Belgische kust een potvis aan. Dat gebeurde in Heist, een deelgemeente van Knokke-Heist. Zoiets komt maar een paar keer in een eeuw voor. Het is

Nadere informatie

ONTDEKKINGSTOCHT. Veel plezier! Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. makkelijk moeilijk

ONTDEKKINGSTOCHT. Veel plezier! Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn. makkelijk moeilijk ONTDEKKINGSTOCHT Deze speurtocht is voor de hele familie! De sterretjes geven aan hoe moeilijk de vragen zijn h f makkelijk moeilijk h Volg de wandelroute, dan komen jullie alle dieren tegen! Veel plezier!

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2013 tijdvak 1 biologie CSE GL en TL Deze bijlage bevat informatie. GT-0191-a-13-1-b Dieren van Australië Lees eerst informatie 1 tot en met 6 en beantwoord dan vraag 38 tot en met

Nadere informatie

Draken bestaan. Over een kleine draak, de bloemetjes en de draken in ons huis

Draken bestaan. Over een kleine draak, de bloemetjes en de draken in ons huis Draken bestaan Over een kleine draak, de bloemetjes en de draken in ons huis Toen ik geboren werd, was er niemand die echt goed keek. Nog een bloemetje, zuchtte papa. Hij keerde terug naar zijn ovens.

Nadere informatie

Reptielen. Les 1 Kenmerken reptielen

Reptielen. Les 1 Kenmerken reptielen Reptielen Les 1 Kenmerken reptielen Inhoud 1. De leerkracht vraagt aan de leerlingen of zij thuis huisdieren hebben of dat zij iemand kennen die een huisdier thuis heeft. 2. De leerkracht vertelt dat er

Nadere informatie

Egel. Kids for Animals Egel spreekbeurt. Egel kennis. Schemerdier. Houdt van planten

Egel. Kids for Animals Egel spreekbeurt. Egel kennis. Schemerdier. Houdt van planten Egel Egel kennis Misschien heb je wel eens een egel gezien in de tuin. Het is een klein rond stekelig beestje dat rustig door bladeren en struiken schuifelt om eten te zoeken. De haren op zijn buik zijn

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz.

Inhoud. Inleiding blz. 3. Wat is een fossiel? blz. 4. Hoe fossielen ontstaan blz. 5. Fossielen van zacht weefsel blz. 6. Zeedieren blz. Door: Oscar Zuethoff Groep 6b - Meneer Jos & Ingrid Februari 2008 Inhoud Inleiding blz. 3 Wat is een fossiel? blz. 4 Hoe fossielen ontstaan blz. 5 Fossielen van zacht weefsel blz. 6 Zeedieren blz. 7 De

Nadere informatie