Els Mulder- van Franeker. Masterpiece NSO - Onderzoeksrapport

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Els Mulder- van Franeker. Masterpiece NSO - Onderzoeksrapport"

Transcriptie

1 Els Mulder- van Franeker Masterpiece NSO - Onderzoeksrapport

2 Aangewakkerd door vuur vullen luchtballonnen zich langzaam met hete lucht. Voller en voller zwellen ze op. Omhoog! Omhoog! Touwen houden hen nog gebonden aan de grond, maar dan ineens gaan ze los, één voor één. Ze drijven met de wind mee, maar weten te navigeren door de juiste luchtstromen te kiezen. De één hoog, de ander laag. Stijgend en dalend door op het juiste moment bij te vullen of ballast lost te laten. Het uitgestrekte luchtruim in. 2

3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave...3 Voorwoord INLEIDING Aanleiding onderzoek Centrale vraagstelling en deelvragen Doel in het onderzoek Eindproduct en doel van het onderzoek THEORETISCH KADER Maatschappelijke relevantie Literatuuronderzoek Historische context: beleidsstukken Tijd voor Onderwijs Leerkracht! Leerkracht van Nederland: van actieplan naar convenant De bovenkant van het leraarschap Erkenning van excellentie Educatieve Masters Stand van zaken Literatuur: hoe komt professionele ontwikkeling tot stand? De professional De excellente docent Het Triade-model Intrinsieke factoren, leiderschap en interdependentie Willen, kunnen en mogelijkheden Bezieling, betrokkenheid, bevlogenheid Schoolleiderschap met glans Management of leiderschap? Professionele cultuur

4 3 OPZET VAN HET ONDERZOEK Afbakening: Good practices Conceptueel model Werkwijze onderzoek Verkennende fase Gegevensverzameling Presentatie onderzoeksrapport en documentaire ONDERZOEKSRESULTATEN Analyse en resultaten De leraar en zijn drijfveren De leraar en zijn Masteropleiding: wat levert het op? Motivatie: intrinsiek Motivatie: extrinsiek Capaciteit Gelegenheid Cijfers De schoolcultuur De schoolleider Visie Professionalisering en HRM Leiderschap CONCLUSIES Deelvraag Deelvraag Deelvraag Antwoord op de centrale vraag AANBEVELINGEN...59 Literatuur...60 Geraadpleegde personen en organisaties...62 Samenvatting

5 Bijlage 1 Interviewverslagen per school...67 A Atheneum College Hageveld (Heemstede) B Twents Carmel College (Oldenzaal, Denekamp en Losser) C Candea College (Duiven en Westervoort)...81 D RSG Slingerbos Levant Bijlage 2 Interviewverslagen opleiders...97 A Wilfried Admiraal Opleider Academisch Meesterschap B André Koffeman Opleider Professioneel Meesterschap Verslag op basis van het interview, opgenomen op 14 april Bijlage 3 Interviewverslagen experts A Annet Kil Voorzitter Stichting Beroepskwaliteit Leraren B Alex van Emst Algemeen Pedagogisch Studiecentrum en auteur Bijlage 4 Competenties Excellente docent (NiME) Bijlage 5 Competenties Schoolleider VO Bijlage 6 Verslag Nationaal Havo/Vwo congres Bijlage 7 Filmscript documentaire Niet vinken, maar vonken!

6 Voorwoord Echte motivatie is de kunst een ruimte te scheppen waarin mensen het de moeite waard vinden zichzelf op gang te brengen (Von Grumbkow, 1989) In augustus 2006 is de Wet BIO in werking getreden. Deze wet bepaalt dat scholen verplicht zijn voortaan bekwaamheidsdossiers van het onderwijzend personeel bij te houden. Tevens hebben scholen de plicht de leraren voldoende gelegenheid te bieden om aan hun bekwaamheid te werken. De verwachting is dat bekwaamheid bijdraagt aan de kwaliteit van het onderwijs: In de wet BIO staat de kwaliteit van het onderwijspersoneel centraal, want daarmee staat of valt de kwaliteit van het onderwijs. (SBL) De Wet BIO, bekwaamheidseisen en quickscan van SBL, registratiemogelijkheden binnen vakverenigingen en de gesprekscyclus in de school zijn instrumenten waarmee getracht wordt de leraar te motiveren zijn/haar bekwaamheid op peil te houden of te verbeteren. Actieplan Leerkracht en Convenant Leerkracht van Nederland en de recente ontwikkelingen met betrekking tot de functiemix zijn pogingen te komen tot een extra stimulans in de vorm van facilitering. Initiatieven zoals dat van de grote besturen zijn genomen om te komen tot een gezamenlijk NiME waarbinnen Masteropleidingen mogelijk zijn voor de docent die carrière wil maken voor de klas. Bovengenoemde maatregelen en initiatieven blijken in de praktijk van het Voortgezet Onderwijs nog niet voldoende als stimulans voor docenten om hun eigen ontwikkeling ter hand te nemen. Op veel scholen zien docenten deze kansen en facilitering nog even lief aan zich voorbijgaan. Maar op een aantal scholen hebben docenten wel degelijk deze mogelijkheid aangegrepen zich verder te ontwikkelen en bekwamen; zij deinzen er niet voor terug bijvoorbeeld een tweejarige Masteropleiding naast hun werk op te pakken. Naar mijn mening bieden de stimuleringsmaatregelen door de overheid en goed HRMbeleid in de school een interessante motivatie voor de docent om aan zijn bekwaamheid te werken. Toch is er blijkbaar meer in de schoolorganisatie nodig om de docent met verve en passie een studie te doen oppakken waarvan de opgedane kennis en vaardigheden worden ingezet voor schoolontwikkeling. Welke factoren zijn het in deze scholen die zorgen voor zoveel bevlogenheid bij de docenten? Hoe heeft de schoolleider het voor elkaar gekregen dat deze factoren er zijn en hoe houdt hij / zij deze in stand? 6

7 1 INLEIDING 1.1 Aanleiding onderzoek Aannemende dat de bekwaamheid van onderwijspersoneel van doorslaggevend belang is voor de kwaliteit van het onderwijs (SBL) 1, ligt het in de lijn der verwachting dat het dagelijks werken aan en onderhouden van deze bekwaamheid een vanzelfsprekendheid is in de schoolorganisatie. Op veel scholen fungeren sinds de introductie van de Wet BIO bekwaamheidseisen als sturingsinstrument voor personeelsbeleid. Dit heeft echter nog slechts in zeer geringe mate geleid tot initiatief, ambitie of enthousiasme bij onderwijspersoneel om hiermee structureel aan de slag te gaan. Met de recente beleidsagenda van OCW Actieplan Leerkracht van Nederland en het daaruit voortgekomen Convenant Leerkracht van Nederland maakt de overheid middelen vrij om de leraar een aantrekkelijk loopbaanperspectief te bieden: het stimuleert besturen om door middel van de zogenaamde functiemix mogelijkheden te bieden voor meer gedifferentieerde inschaling, oftewel een beloningsbeleid in te voeren dat aantrekkelijk is voor huidig en potentieel nieuw onderwijspersoneel. Een scholingsfonds, de zogeheten lerarenbeurs regelt facilitering zowel voor de docent als voor de school. Op initiatief van een groot aantal landelijke besturen zijn drie consortia van Universiteiten en Hogescholen gestart met de opzet van Masteropleidingen voor docenten die zich willen ontwikkelen tot excellente docenten die in hun school een voortrekkersrol kunnen vervullen om vernieuwingen tot stand te brengen. Docenten die met een dergelijke opleiding zijn gestart zijn overwegend positief 2. Toch is de grote toestroom tot nu toe uitgebleven. Uitgezonderd een handjevol scholen waar docenten het wèl vanzelfsprekend vinden sturing te geven aan hun eigen professionele ontwikkeling. Wat kunnen schoolleiders in de sector VO leren van deze good practices om mee te nemen in scholen waar de gewenste ontwikkelingen nog erg stroef verlopen? Met mijn onderzoek richt ik mij op die scholen in het VO waar het goed verloopt en docenten zich vol overgave inzetten voor hun professionele ontwikkeling en een loopbaan tot excellente docent. Als we er een vinger achter kunnen krijgen wat de schoolleider precies doet om een dergelijk leerklimaat te bevorderen, zou dit een stimulans kunnen zijn voor collega-schoolleiders, besturen en beleidsmakers. Immers: het ligt in de lijn der verwachting dat excellente docenten aan de basis staan van excellent onderwijs. 1 SBL: Stichting Beroepskwaliteit Leraren; 2 NiME: nieuwsbrief juni

8 1.2 Centrale vraagstelling en deelvragen De vraag die ik mij stelde is toegespitst op het Voortgezet Onderwijs waarin ik zelf werkzaam ben: wat is er nodig in de school opdat docenten daadwerkelijk hun ontwikkeling en bekwaamheid ter hand nemen, deze inzetten voor schoolontwikkeling en hoe kan dit door de schoolleider bewerkstelligd worden? Centrale vraag: Hoe kan de schoolleider de schoolcultuur zodanig beïnvloeden dat leraren zich uitgenodigd en geïnspireerd voelen om zich verder te ontwikkelen / bekwamen? Deze centrale vraag heb ik opgesplitst in de volgende deelvragen: Welke factoren, omstandigheden of schoolcultuur inspireren de docent om zich blijvend verder te ontwikkelen / bekwamen? Waartoe zet de docent zijn / haar nieuw verworven bekwaamheden in? Welke invloed en welk gedrag van de schoolleider kunnen deze schoolcultuur bevorderen of tot stand brengen? Op welke wijze vinden de invloed van de schoolleider en van de schoolcultuur hun doorwerking bij de docent? 1.3 Doel in het onderzoek De kennis die het onderzoek moet opleveren beoogt een aanvulling te zijn op reeds bestaande inzichten. Enerzijds zal dit te maken hebben met concreet beleid ( harde factoren ) dat in een school is ingevoerd: nieuwe en bijzondere instrumenten om docenten te motiveren kunnen een extra impuls geven aan een positief ontwikkelingsklimaat. In het kader van dit onderzoek ben ik echter met name geïnteresseerd in de minder concrete ( zachte ) factoren, die wellicht meer gelegen zullen zijn in een cultuur die bevorderd wordt door gedrag en handelen van de schoolleider. 8

9 1.4 Eindproduct en doel van het onderzoek Het eindproduct aan de hand waarvan het praktijkonderzoek gepresenteerd zal worden is een instructieve en stimulerende documentaire. Voorliggend onderzoeksrapport is de basis op grond waarvan de documentaire vervaardigd is. Voor het medium documentaire als eindproduct heb ik gekozen om op toegankelijke wijze best practices overdraagbaar te maken voor schoolleiders in andere scholen. Daarbij hoop ik in de film de bevlogenheid van docenten zichtbaar en voelbaar te kunnen maken. Het gedrag en handelen van de schoolleider mede zichtbaar gemaakt in de interviews, kan hiermee een extra dimensie toevoegen aan de uitkomst van het praktijkonderzoek. Tenslotte biedt een documentaire mogelijkheden voor presentatie tijdens conferenties en studiedagen. In de meeste gevallen zullen meerdere personen tegelijk kennis nemen van de inhoud, op deze wijze kan de documentaire een bron vormen voor bespreking en discussie onder schoolleiders, besturen en beleidsmakers. Met de aanbevelingen die voortgekomen zijn uit het onderzoek beoog ik schoolleiders inzichten in een reeks mechanismen aan te reiken die hen meer houvast geven bij het bevorderen van intrinsieke motivatie tot professionele ontwikkeling door onderwijspersoneel. 9

10 2 THEORETISCH KADER 2.1 Maatschappelijke relevantie De overheid ziet het als haar taak toe te zien op de kwaliteit van de leraar, mede met het oog op het oplopend lerarentekort, samengaand met het negatief imago van het leraarsberoep. Een groot deel van de aanbevelingen van de Commissie Rinnooy Kan (2007) zijn in het Convenant Leerkracht van Nederland door het Ministerie van OCW (2008) omgezet in beleid. Structurele maatregelen zoals inkorting van salarisschalen, functiemix en de instelling van de lerarenbeurs beogen de docent te stimuleren tot verdergaande professionele ontwikkeling, en daarmee de kwaliteit en de aantrekkelijkheid van het beroep te verhogen. De vraag is of met deze beleidsmaatregelen daadwerkelijk bereikt kan worden wat ze beogen; onderzoeksrapporten en wetenschappelijke literatuur wijzen uit dat er meer voor nodig is om de docent te motiveren te werken aan zijn professionele ontwikkeling. Ik heb vooronderzoek gedaan in deze rapporten en literatuur om een richting uit te zetten voor dit onderzoek. 2.2 Literatuuronderzoek In het voorbereidend literatuuronderzoek heb ik een keuze gemaakt voor twee soorten bronnen als onderbouwing voor het theoretisch kader: beleidsstukken van de overheid die ten grondslag liggen aan beleidsmaatregelen die in de scholen getroffen zijn om docenten te laten werken aan hun bekwaamheid; ik werk deze in 2.3 uit als historische context; rapporten, managementliteratuur en artikelen gebaseerd op wetenschappelijk en praktijkonderzoek. 2.3 Historische context: beleidsstukken Kennis en inzicht zijn permanent in ontwikkeling, zo ook het onderwijs. Van onderwijsrevolutie tot Mammoetwet, van schaalvergroting tot basisvorming en van studiehuis tot nieuwe basisvorming. Geen enkele onderwijsontwikkeling is zonder slag of stoot doorgevoerd; aan de basis van elke innovatie brachten nieuwe onderwijskundige inzichten, zo leek het wel, steeds vaker en steeds heviger discussies op gang. Met de jaren werd ook duidelijker dat de innovatietrein steeds harder ging rijden: de ene 10

11 innovatie had de ander tot gevolg, zonder dat het slagen van de ene een voorwaarde was voor het inzetten van de andere. Door de beleidsstukken heen tracht ik een beeld te schetsen van de maatschappelijke discussie rondom de versterking van het leraarsberoep, toegespitst op professionalisering en erkenning van excellentie Tijd voor Onderwijs De Parlementaire Onderzoekscommissie Dijsselbloem heeft in haar rapport Tijd voor Onderwijs (2008) conclusies getrokken over de manier waarop de onderwijsvernieuwingen sinds begin jaren negentig tot stand zijn gekomen en heeft verklaard waarom de onderwijsvernieuwingen omstreden raakten. Tevens doet de commissie een uitspraak over de huidige staat van ons onderwijs en de manier waarop de overheid de kwaliteit bewaakt. Veel beleidskeuzen werden bepaald door het financiële kader. Didactische vernieuwingen als TVS (Toepassing-Vaardigheid- Samenhang, onderdeel van de basisvorming) en het studiehuis werden door scholen als verplicht ervaren. Scholen bleken nog niet goed in staat de beleidsruimte die de wet wèl liet ook zelf in te vullen. Het procesmanagement, uitgeverijen en de landelijke pedagogische centra vulden dit gat en gingen voor een belangrijk deel de vakdidactiek bepalen, in plaats van de docenten zelf. De onderwijsinspectie ontwikkelde in de jaren negentig een eigen visie op didactiek (activerend leren) en trad hiermee eveneens in de beleidsvrijheid van de scholen. Tegenover de schoolleiding die enthousiast elke innovatie adopteerde, gaven docenten vaak meer tegendruk met argumenten vanuit hun kennis en kunde van de dagelijkse onderwijspraktijk. In veel gevallen trachtte de schoolleiding de steeds grotere en complexere schoolorganisatie te beheersen door regels en controle. De professionals in de school, zij die dagelijks aan de basis staan van het onderwijs, werden niet of nauwelijks gehoord. De gevolgen waren volgens de commissie desastreus: vooral de zwakkere leerlingen zijn de dupe geworden van deze door de overheid opgelegde onderwijsvernieuwingen. De overheid moet zich beperken tot het wat, de scholen gaan over het hoe. Het rapport van de Commissie Dijsselbloem staat niet op zich. De aanbevelingen passen in een tijd waarin inzichten omtrent erkenning voor het leraarsberoep en ruimte voor de professional actueel zijn. 11

12 2.3.2 Leerkracht! In haar rapport Leerkracht! 3 presenteert de Commissie Leraren (o.v.v. Dr. A. Rinnooy Kan) een serie aanbevelingen om het lerarentekort het hoofd te bieden en de kwaliteit van het onderwijs te verbeteren. De positie van de leraar zelf heeft de commissie daarbij als uitgangspunt genomen. Aanbevelingen vanuit het LPBO (p.127) zijn meegenomen in de besprekingen van de Commissie Leraren. De kern van het advies kan samengevat worden in drie categorieën: betere beloning, een sterker beroep en een professionelere school. Carrière maken in het onderwijs betekent in het algemeen vaak dat de leraar doorstroomt naar een managementfunctie. Het gevolg daarvan is dat veel kennis en kunde van de leraar voor het primaire proces verloren gaat. De Commissie Leraren staat een loopbaan voor ogen waar functieverbetering binnen het klaslokaal mogelijk moet zijn. Zo stelt de commissie een nieuw functiegebouw voor waarin leraren op grond van hun opleidingsniveau worden ingeschaald, zodanig dat het volgen van een hogere opleiding aantrekkelijk is. Om het beroep sterker te maken stelt de commissie de instelling van een landelijke Beroepsgroep Leraren voor die onder andere als taak zou moeten hebben: het actueel houden van de bekwaamheidseisen, het ontwikkelen van een publiekrechtelijk basisregister en het neerzetten van een norm waaraan een excellente leraar moet voldoen. In een professionele school, aldus het rapport, dragen management en bestuur zorg voor het scheppen van voorwaarden waaronder de docent zelf verantwoordelijkheid kan nemen voor de kwaliteit van zijn werk. Hiervoor is een goed personeelsbeleid nodig dat uitgaat van onderhoud en groei van de bekwaamheid van de leraar: personeelsbeleid dat de mogelijkheden van functie- en beloningsdifferentiatie benut, streeft naar meer leraren met een hogere kwalificatie en inzet op een zwaarwegende betrokkenheid van leraren bij beslissingen door management en bestuur Leerkracht van Nederland: van actieplan naar convenant In haar Actieplan Leerkracht van Nederland (2007) zet het Ministerie van OCW een groot deel van de adviezen van de Commissie Leraren om in beleid. Naast structurele maatregelen als de inkorting van salarisschalen, geeft het rapport adviezen mee zoals 3 In mei 2007 is de Commissie Leraren door de minister van OCW ingesteld om te adviseren over de fundamentele bedreiging van de Nederlandse kenniseconomie als gevolg van het dreigend lerarentekort. In september 2007 bracht de commissie haar rapport Leerkracht! uit. 12

13 het opzetten van een beroepsvereniging en het opzetten van een gedegen professionaliseringsaanbod voor leraren teneinde te komen tot een professionelere school. In het convenant legt het Ministerie van OCW zich toe op afspraken over scholings- en opleidingsbeleid, de zeggenschap van leraren in de school en de kwaliteit en diversiteit van het personeelsbeleid. Het ministerie stelt een aantal activiteiten en investeringen voor, zoals de oprichting van een beroepsvereniging, de instelling van een lerarenregister en een scholingsfonds voor opscholing, meer hogere leraarsfuncties, grotere salarisstappen, aandacht voor opleiding, ervaring en prestaties bij beloning, dit alles om het beroep van leraar aantrekkelijker te maken. Wanneer de docent een relevante hogere opleiding volgt of goed presteert, moet hij hiervoor extra beloond kunnen worden. Daarom stimuleert het Ministerie in overleg met de onderwijssectoren en de sociale partners de scholen tot meer hogere leraarsfuncties: in plaats van de automatische periodiek, wil men met betrekking tot de salarissen naar een maatwerksysteem met meer ruimte voor individuele verschillen. Daarnaast moeten maatregelen genomen worden om de werkdruk in het onderwijs te verlagen. In april 2008 presenteert het Ministerie van OCW het Convenant Leerkracht van Nederland waarin onder anderen concrete financieringsmaatregelen en een wettelijk kader uitgewerkt zijn: Een sterkere positie van de leraar: meer professionele ruimte en interne zeggenschap voor de leraar in de school. Een betere beloning: meer loopbaanmogelijkheden (functiemix), kortere salarislijnen en opleiding als criterium in de beloning. Optimale inzetbaarheid: leeftijdsfasebewust personeelsbeleid, verminderen werkdruk/werkbelasting. (idem) Scholingsfonds: iedere leraar krijgt de mogelijkheid zich via het fonds op te scholen naar een hoger kwalificatieniveau De bovenkant van het leraarschap In 2006 heeft het LPBO zich in opdracht van toenmalig minister van OCW Mw. M. van der Hoeven gebogen over de vraag naar de behoefte aan Educatieve Masters. In dit onderzoeksrapport luidt één van de conclusies dat men in het Voortgezet Onderwijs behoefte heeft aan leraren die als trekker van onderwijsvernieuwingen 13

14 kunnen optreden. Deze leraren beschikken naast vakinhoudelijke en vakdidactische competenties ook over advies- en managementvaardigheden. Leraren moeten vakoverstijgend kunnen denken en werken en de ontwikkeling van leergebieden en doorlopende leerlijnen kunnen coördineren. Verder is er behoefte aan leraren die bestaande methoden herontwerpen naar specifieke doelgroepen of situaties. Tevens zijn leraren nodig die hun onderwijs kunnen afstemmen op de toenemende cognitieve en sociaal-culturele diversiteit binnen de leerlingenpopulatie en die contacten kunnen leggen met organisaties in de omgeving van de school. Het gaat daarbij niet zozeer om een behoefte aan gespecialiseerde leraren, maar aan leraren die kwaliteitsverbetering van het primaire proces kunnen combineren met een oriëntatie op samenwerking en op de omgeving van de school. Ook heeft het voortgezet onderwijs behoefte aan leraren die nieuwe collega s opleiden en begeleiden en aan leraren die onderzoek kunnen beoordelen en zelf uitvoeren Erkenning van excellentie Op verzoek van staatssecretaris mw. van Bijsterveldt heeft het LPBO 4 zich in 2007 en 2008 gebogen over de vraag welke functies aan de bovenkant van het beroep van leraar kunnen worden onderscheiden, welke competentieprofielen daarbij horen, hoe de betrokkenen hun deskundigheid voor zo n functie kunnen ontwikkelen en wat het draagvlak bij de onderwijswerkgever is, blijkend uit bijvoorbeeld zijn bereidheid om de leraar bij zijn deskundigheidsontwikkeling te stimuleren en hem voor zijn functioneren te belonen. Als antwoord heeft het LPBO een onderzoeksrapport opgesteld (2008), waarbij ervaringen uit het buitenland zijn meegenomen. In het rapport pleit het LPBO voor niveaudifferentiatie binnen het beroep van leraar, waarbij er naast het niveau van leraar nog sprake is van een tweede niveau: dat van de excellente leraar. Het betreft leraren die aantoonbaar beter presteren, in de zin van betere leeropbrengsten bij leerlingen, of die de rol van een soort teacher leader op zich nemen, waarbij ze het voortouw nemen voor ontwikkeling en innovatie in de school. In het rapport worden de instrumenten functiedifferentiatie, belonen, beoordelen, opleiden en ontwikkelen nader geanalyseerd en in verband gebracht met niveaudifferentiatie. Zo moeten opleidings- en ontwikkelingstrajecten zelf aan bepaalde 4 Het Landelijk Platform voor Beroepen in het Onderwijs is in maart 2005 door toenmalig Minister van Onderwijs Maria van der Hoeven ingesteld. Het LPBO beantwoordt vragen van de minister van OCW over de kwalificatiestructuur onderwijsberoepen en de daarbij behorende competentieprofielen en bekwaamheidseisen. 14

15 voorwaarden voldoen om de gewenste effecten te sorteren. Maatwerk, afstemming op de werkcontext, stimuleren tot reflectie, maar ook ondersteuning en stimulans op de werkomgeving zijn van belang, evenals condities als financiën, tijd, sociale steun en feedback. De school moet daarnaast ook als leeromgeving voor leraren fungeren om hun ontwikkeling binnen de school mogelijk te maken. Van belang is vooral dat leraren zich uitgedaagd voelen hun werk te verbeteren en hiermee aan de slag gaan. Hiertoe zijn tijd, overlegmogelijkheden, onderzoek en experimenteermogelijkheden onontbeerlijk, naast gerichte stimulans tot professionele ontwikkeling door de schoolleiding. Werkgevers staan volgens het onderzoek in principe positief tegenover niveaudifferentiatie. Tegelijkertijd zijn werkgevers, net als leraren, huiverig voor veranderingen op het gebied van beloningsstructuur en arbeidscultuur. Ook de geringe expertise binnen de school in het beoordelen van het functioneren van leraren wordt door hen genoemd. Scholen maken momenteel nauwelijks gebruik van bestaande vormen van differentiatie zoals functiedifferentiatie en beloningsdifferentiatie; dit wordt toegeschreven aan belemmerende factoren zoals ontoereikende budgetten, uitvoeringsproblemen, ontbreken van een afdoend instrumentarium, maar ook aan de heersende gelijkheidscultuur. Het LPBO concludeert dat niveaudifferentiatie bij kan dragen aan het carrièreperspectief van leraren vanwege de mogelijkheden tot doorgroei in het beroep zelf. Het beroep van leraar zal daardoor aantrekkelijker worden, zowel binnen als buiten het onderwijs. Als zittende leraren behouden blijven en de instroom voor het beroep toeneemt, is niveaudifferentiatie bovendien een interessante bijdrage aan het bestrijden van het lerarentekort. In haar rapport beveelt het LPBO aan dat overheid, scholen en onderzoeksinstellingen niveaudifferentiatie gezamenlijk oppakken om dit nieuwe instrument zorgvuldig in te kunnen voeren. Invoering zal wel voorzichtig in goede banen geleid moeten worden. Leraren en schoolleiders moeten verschillen tussen leraren leren accepteren. De egalitaire arbeidscultuur vormt hierbij een niet te miskennen hindernis. Het is belangrijk dat leraren en schoolleiders eraan gewend raken over competenties te praten en zichzelf te beoordelen aan de hand van een competentiestandaard. Daarnaast zullen scholen fors moeten investeren in scholing van leidinggevenden en in een professioneler personeelsbeleid. Tot slot zou de overheid op landelijk niveau moeten zorg dragen voor nieuwe standaarden voor de excellente leraar en voldoende tijd, geld en ruimte beschikbaar moeten stellen om niveaudifferentiatie tot een succes te maken. 15

16 2.3.6 Educatieve Masters Het LPBO concludeerde in het eerder genoemd onderzoeksrapport (2006) dat Educatieve Masters passen in het huidige debat om het leraarsberoep te versterken. Het betreft postinitiële Masterprogramma s primair gericht op leraren die al een hbo- of universitaire titel of graad behaald hebben en/of over de nodige werkervaring in de beroepspraktijk beschikken. Educatieve Masters kenmerken zich door een sterke focus op innovatie en schoolontwikkeling en een specifiek didactisch profiel. De opzet is duaal en er is een sterke relevantie voor de leraar en de school. De Educatieve Master leidt op tot professionele of academische Mastertitel. De opleiding biedt de mogelijkheid voor docenten werk te maken van een carrière voor de klas, in plaats van, zoals gebruikelijk in het onderwijs, een carrière richting management. Het streefbeeld 5 van de opleiding is dat de docent die zo n Mastertitel behaald heeft, in staat is belangrijke rollen te vervullen in het realiseren van onderwijsvernieuwing, de eigen onderwijspraktijk te onderzoeken, nieuwe methoden te ontwerpen en collegaleraren te adviseren en begeleiden. De inhoud van de opleiding wordt geleverd in een basistraject voor alle deelnemers, en een aantal (deelkeuze) modules zoals onderwijsvernieuwing, begeleiden van collega s/opleiden in de school, leerlingenzorg etc. Het programma duurt 2 jaar (deeltijd). Het leren vindt zowel in de opleiding als in de eigen school plaats. Deelnemers werken gedurende hun opleiding aan een (onderzoeks) project in de eigen school, waarop zij regelmatig feedback ontvangen. De opleiding wordt afgesloten met een meesterproef waarin het geleerde wordt geïntegreerd. Voorafgaand aan de opleiding wordt met de deelnemer en diens leidinggevende een leercontract gesloten, waarin leerdoelen en faciliteiten worden vastgelegd. De Educatieve Master wordt verzorgd door hogescholen, eventueel in combinatie met universiteiten. Op de vraag van de Minister naar de behoefte aan educatieve Masteropleidingen antwoordt het LPBO dat veel betrokkenen van mening zijn dat er een nauwe samenhang is tussen de behoefte aan educatieve Masters en de condities waaronder deze worden aangeboden (bekostiging, facilitering, studeerbaarheid). Dit betekent dat de behoeftevraag niet onafhankelijk van de condities voor deelname kan worden gesteld, omdat condities de behoefte mede beïnvloeden. 5 Bron: LPBO Educatieve Masteropleidingen: beeld van de behoefte (2006) analysekader. 16

17 Bij de ontwikkelingen wordt de behoefte vooral afhankelijk geacht van de invoering van functiedifferentiatie en de innovatiegraad van de school. Dat wil zeggen dat ontwikkelingen niet als vanzelfsprekend tot een bepaalde behoefte zullen leiden, omdat scholen hier op verschillende wijze mee om kunnen gaan. Scholen die functiedifferentiatie invoeren, zullen meer behoefte hebben aan Masteropleidingen omdat zij ruimte bieden aan leraren om taken op een hoger niveau uit te voeren. Binnen scholen met een egalitaire arbeidscultuur zal weinig behoefte zijn aan Masteropleidingen, omdat men weinig ruimte heeft om taken met een hogere complexiteit af te splitsen en specifieke leraren daarvoor verantwoordelijkheid te geven. Hetzelfde geldt voor de vernieuwingscontext: alleen als er veel wordt verbeterd, vernieuwd of herontworpen zal er behoefte zijn aan een Masterniveau, omdat een daadwerkelijke vernieuwingscontext vraagt om extra expertise op het gebied van toetsing en assessment, complexe veranderingsprocessen, ketensamenwerking, diversiteit van de leerlingenpopulatie en schoolontwikkeling. Daarnaast noemen de respondenten een aantal argumenten die de behoefte aan educatieve Masters legitimeren vanuit ontwikkelingen in het beroep van leraar. Zo wijzen respondenten er op dat een educatieve Master bijdraagt aan de upgrading van het beroep en aan de creatie van doorgroeimogelijkheden en loopbaanperspectief. Hierdoor wordt zowel de aantrekkelijkheid van het beroep als de arbeidsmarktwaarde vergroot. Uit het rapport van het LPBO blijkt dat de meeste leraren positief staan ten opzichte van educatieve Masteropleidingen. Ze onderkennen dat er binnen de school complexe onderwijskundige vraagstukken spelen, die om een oplossing vragen. Bovendien is men van mening dat dergelijke opleidingen ook een positief effect hebben op het maatschappelijk imago van de leraar. In het najaar van 2008 heeft het convenant Leerkracht van Nederland aan de basis gestaan van een initiatief van werkgevers uit het Voortgezet Onderwijs en de VO-raad. Zij hebben de stimuleringsmaatregel van het Ministerie aangepakt om het NiME op te richten, het Nederlands Instituut voor Masters in Educatie. Het NiME biedt talentvolle en ambitieuze docenten in het Voortgezet Onderwijs de mogelijkheid om zich verder te ontwikkelen in de professionele lijn via Masteropleidingen en heeft daartoe kwalitatief hoogwaardige opleidingsprogramma s laten ontwikkelen door vier consortia van Universiteiten en Hogescholen. Deze Masteropleidingen richten zich op de excellente docent die georiënteerd is op onderwijsontwikkeling. De docenten doen kennis en ervaring op op het gebied van 17

18 onderzoek, innovatie en onderwijsmethodieken. De eigen leervragen van de docenten staan daarbij centraal. Deze academische of professionele Masters stellen de docent in staat om verbeteringen gefundeerd te formuleren, te ontwerpen en te implementeren. De excellente docent is onderwijsinhoudelijk expert in de school en vervult op dit gebied een rol als teacher leader binnen zijn team of sectie. Het betreft deeltijdopleidingen die gemiddeld zo n 10 tot 20 uur studielast per week vergen. Een flinke investering, waaraan echter met de invoering van het convenant Leerkracht van Nederland voor een deel tegemoet gekomen wordt door de lerarenbeurs die zowel in kosten als in vervanging voorziet. Hiermee is aan een aantal conditie-eisen voor deelname aan de educatieve Masteropleidingen voldaan. Niet voldoende echter, zo blijkt, voor een enthousiaste toeloop op de inmiddels nieuw samengestelde educatieve Masteropleidingen. 2.4 Stand van zaken 2010 Mogelijkheden te over, gestimuleerd door overheid en werkgeversorganisaties, zo lijkt het, om docenten te stimuleren te werken aan de ontwikkeling van hun bekwaamheid. Toch staat verdergaande professionalisering nog niet op de prioriteitenlijst van docenten; inschrijving voor de postinitiële Masteropleidingen komt minder snel op gang dan gehoopt: in het voorjaar 2010 zijn 60 docenten bezig met een Masteropleiding van NiME. De vraag is hoe bewust docenten werken aan de eigen bekwaamheid in scholen. Welke aandacht hebben de bekwaamheidseisen binnen de school? Dit voorjaar (2010) heeft het LPBO haar rapport Bekwaamheidseisen in de school: op weg naar versterking beroepskwaliteit leraren overhandigd aan de staatssecretaris. In het rapport concludeert het LPBO dat de ontwikkeling van bekwaamheid onderwerp van gesprek is geworden op scholen en dat bekwaamheidseisen een plek hebben gekregen in het personeelsbeleid. Bekwaamheidseisen fungeren als hulpmiddel bij de inzet van bijvoorbeeld persoonlijke ontwikkelingsplannen. Bekwaamheidseisen werken daarbij structurerend, omdat ze een helder perspectief geven over de bekwaamheid, het functioneren en de ontwikkeling van de leraar. Uit het onderzoek komt naar voren dat bekendheid en erkenning van de relevantie van bekwaamheidseisen belangrijke factoren zijn die het werken ermee bevorderen. De wijze van invoering en van inbedding in het personeelsbeleid in de school zijn hierbij van groot belang. Gesprekken over bekwaamheid worden stimulerend gevonden door zowel docenten als schoolleiders, omdat ze aanzetten tot verdere ontwikkeling. Voor die 18

19 ontwikkeling is het echter van belang dat leraren activiteiten ontplooien waarmee zij deze bekwaamheden verwerven. Uit de casestudies, uitgevoerd door Kuijk e.a. (ITS 2009) in opdracht van het LPBO, komt naar voren dat vier factoren in de werk- en leeromgeving van leraren de ontwikkeling van bekwaamheid stimuleren: de gespreksvaardigheden van de leidinggevende, faciliteiten voor scholing en ontwikkeling, de cultuur van de werkomgeving en erkenning voor ontwikkelingsinspanningen van de docent: De gespreksvaardigheden van de leidinggevende zijn belangrijk in de gesprekscyclus en in gesprekken over bekwaamheid. Leraren geven aan dat zij echte gesprekken van belang vinden; leidinggevenden moeten daarbij geen afvinklijstjes hanteren. Zij moeten een constructief gesprek kunnen aangaan over het functioneren van de leraar en afspraken kunnen maken over de wenselijke of noodzakelijk geachte ontwikkeling hierin. Bij het maken van afspraken over de ontwikkeling is het van belang dat de school faciliteiten biedt voor scholing en ontwikkeling. Als er geen middelen en mogelijkheden zijn voor leraren om bekwaamheden daadwerkelijk te ontwikkelen, vinden leraren gesprekken over bekwaamheid weinig zinvol. Het scholingsbeleid, loopbaanbeleid en mobiliteitsbeleid moeten dus op orde zijn en in lijn worden gebracht met het beleid rondom het werken aan bekwaamheidseisen door leraren. De cultuur van de werkomgeving speelt op verschillende manieren een rol in het ontwikkelen van bekwaamheid. Zo kan een open cultuur bijdragen aan het makkelijker bespreekbaar maken van het eigen functioneren en van leer en ontwikkelingsdoelen. Naaste collega s spelen hier een belangrijke rol: als het gebruikelijk is dat leraren aan hun eigen ontwikkeling werken, dan is dit onderwerp van gesprek tussen leraren en draagt dit op positieve wijze bij aan bekwaamheidsontwikkeling. De cultuur van de werkomgeving heeft ook invloed op de mate van veiligheid, feedback en steun, wat ook voor leraren belangrijke voorwaarden zijn voor leren en ontwikkeling. Tot slot is erkenning voor ontwikkelingsinspanningen een factor die het werken met bekwaamheidseisen bevordert. Dat wil zeggen: indien leraren daadwerkelijk werken aan hun bekwaamheid en hun bekwaamheden verder willen ontwikkelen, dan moet dat op de een of andere manier gehonoreerd worden: materieel of immaterieel. Weinig scholen werken dit concreet uit, terwijl leraren hier wel behoefte aan hebben. 19

20 2.5 Literatuur: hoe komt professionele ontwikkeling tot stand? Volgens het LPBO-rapport (2006) hebben zo n 5 à 10% van de leraren en schoolleiders interesse om zich verder te professionaliseren middels een Masteropleiding. Echter, zo stelt hetzelfde rapport: De leraren zijn echter ook van mening dat er een nauwe samenhang is tussen de behoefte aan een nieuwe educatieve Master en de uitvoeringscondities. Die uitvoeringscondities vindt men op dit moment nog onvoldoende helder. Er is oneindig veel geschreven en gepubliceerd over professionele ontwikkeling door docenten. Heldere beleidsmaatregelen, goed HRM-beleid en procesbeschrijvingen vormen zonder meer een belangrijk uitgangspunt voor docenten om te werken aan hun professionele ontwikkeling. De resultaten doen echter wel vermoeden dat er meer voor nodig is dan de stimuleringsmaatregelen die de overheid stelt. Dit onderzoek wil dan ook diepere lagen aanboren: wat is de intrinsieke motivatie bij de professional, hoe werkt de schoolcultuur daarop door en wat is de invloed daarop van de schoolleider? De professional Om de voorgaande vraag te beantwoorden moet eerst de volgende vraag beantwoord worden: Wie is de professional en wat kenmerkt hem? Wat zijn zijn / haar drijfveren, van waaruit hij / zij werkt aan zijn professionele ontwikkeling? Als karakteristieke kenmerken van de professional noemt Weggeman (2007): (De professional) beschikt over gespecialiseerde kennis, streeft naar autonomie, is gedreven, heeft behoefte aan identificatie, heeft een sterke beroepsethiek en hanteert professionele standaarden. De professional heeft doorgaans een lange en intensieve opleiding gevolgd en heeft vakinhoudelijke capaciteit. De professional wil zelf keuzes maken over hoe en met welke middelen het beroep wordt uitgeoefend, is persoonlijk in hoge mate betrokken bij de uitoefening van zijn beroep. Verder heeft de professional het vermogen zich te ontwikkelen en is in staat op creatieve wijze antwoorden en oplossingen te bedenken. Coonen (2007) spreekt over een professionele beroepsopvatting: De professionele leraar wil optimale onderwijskwaliteit leveren, wil door de werkgever in de gelegenheid worden gesteld om in zijn bekwaamheidsontwikkeling te investeren en wil voor al deze inspanningen uiteraard ook iets terugzien: betere prestaties bij leerlingen, betere werkomstandigheden, materiële en immateriële beloningen. 20

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel

Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijspersoneel Loopbanen in het onderwijs? Analyse van de loopbaanontwikkeling van onderwijs 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Resultaten Karin Jettinghoff en Jo Scheeren, SBO Januari 2010 2 1. Inleiding Tot voor kort

Nadere informatie

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN

De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN M.11i.0419 De ontwikkeling van de Mondriaan methode VISIE OP PROFESSIONALISEREN versie 02 M.11i.0419 Naam notitie/procedure/afspraak Visie op professionaliseren Eigenaar/portefeuillehouder Theo Bekker

Nadere informatie

HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs

HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs HR-beleid en de verschillende actieplannen. Myriam Lieskamp, beleidsmedewerker bij CNV Onderwijs Het ministerie van OCW heeft een aantal plannen gelanceerd, om het onderwijs in alle sectoren naar een hoog,

Nadere informatie

Actieplan LeerKracht van Nederland

Actieplan LeerKracht van Nederland Actieplan LeerKracht van Nederland De Commissie Leraren en het actieplan LeerKracht van Nederland In mei 2007 heeft het kabinet de Commissie Leraren ingesteld, onder voorzitterschap van Alexander Rinnooy

Nadere informatie

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink

Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs. Peter Leisink Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs Peter Leisink Opzet van deze leergang Introductie Strategisch HRM in het voortgezet onderwijs: inhoudelijke verkenning Programma en docenten leergang strategisch

Nadere informatie

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan

competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Samenwerken Omgevingsgericht/samenwerken Reflectie en zelfontwikkeling competentieprofiel groepsleerkracht/ docent algemeen vormend onderwijs Het Driespan Competentieprofiel stichting Het Driespan, (V)SO

Nadere informatie

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden:

De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Marco Snoek over de masteropleiding en de rollen van de LD Docenten De curriculum van de masteropleiding PM MBO kan op verschillende niveau s bekeken worden: Het intended curriculum : welke doelen worden

Nadere informatie

Professionele ontwikkeling in de lift: de gezamenlijke agenda. Juni 2012

Professionele ontwikkeling in de lift: de gezamenlijke agenda. Juni 2012 Professionele ontwikkeling in de lift: de gezamenlijke agenda Juni 2012 Inleiding Nederland heeft goed onderwijs, maar onze ambitie reikt verder. Wij vinden dat het Nederlands onderwijs zich op alle vlakken

Nadere informatie

Excellente leerkracht basisonderwijs OPTIMUS primair onderwijs 1

Excellente leerkracht basisonderwijs OPTIMUS primair onderwijs 1 Functieomschrijving Excellente Leerkracht basisonderwijs in de groep Salarisschaal : LB Werkterrein : Onderwijsproces Leerkrachten Activiteiten : Verzorgen van het primaire proces Dit profiel vormt de

Nadere informatie

Bekwaamheidseisen leraren

Bekwaamheidseisen leraren Concept eindversie 20 mei 2004 Bekwaamheidseisen leraren Stichting Beroepskwaliteit Leraren en ander onderwijspersoneel Inleiding Wat goed onderwijs is, wordt bepaald door de samenleving. Die stelt zich

Nadere informatie

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI)

Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het Management Skills Assessment Instrument (MSAI) Het zelfbeoordelingsformulier Het doel van deze evaluatie is om u te helpen bij het bepalen van de belangrijkste aandachtsvelden van uw leidinggevende

Nadere informatie

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur

SKPO Profielschets Lid College van Bestuur SKPO Profielschets Lid College van Bestuur 1 Missie, visie SKPO De SKPO verzorgt goed primair onderwijs waarbij het kind centraal staat. Wij ondersteunen kinderen om een stap te zetten richting zelfstandigheid,

Nadere informatie

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015!

Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Voorstellen voor onderzoekspresentaties Mbo Onderzoeksdag Presenteer je eigen onderzoek op de Mbo Onderzoeksdag op 12 november 2015! Indienen van een voorstel kan tot en met 15 mei 2015 via e-mailadres:

Nadere informatie

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO

Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Kees Dijkstra (Windesheim), Els de Jong (Hogeschool Utrecht) en Elle van Meurs (Fontys OSO). 31 mei 2012 Box 2: Vaststellen beginsituatie Handelingsgericht werken op PABO s en lerarenopleidingen VO Doel

Nadere informatie

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE]

SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] SoHuman PROFIT/NON-PROFIT PARTICULIEREN SCHOLIEREN [INZICHT IN GEDRAG EN COMMUNICATIE] Waarvoor kiezen klanten voor SoHuman? SoHuman helpt mensen, teams en organisaties met hun persoonlijke en professionele

Nadere informatie

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops

Conferentie: 23 mei 2012. Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u. Overzicht workshops Conferentie: 23 mei 2012 Wat levert het op? Opbrengsten van opbrengstgericht werken voor leerlingen, de school en u Overzicht workshops Workshops Workshopleider Organisatie Titel workshop 1. Dr. Margot

Nadere informatie

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden

Profiel. Strategisch beleidsadviseur HRM. 29 april 2016. Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Profiel Strategisch beleidsadviseur HRM 29 april 2016 Opdrachtgever Stichting Christelijke Onderwijsgroep Vallei & Gelderland-Midden Voor meer informatie over de functie Erik Frieling, adviseur Leeuwendaal

Nadere informatie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie

thomas more hogeschool Leiderschapsacademie thomas more hogeschool Leiderschapsacademie Colofon 2015 Rotterdam, mei 2015 Thomas More Hogeschool, Rotterdam Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in

Nadere informatie

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444

Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Voorlichtingspublicatie Betreft de onderwijssector(en) Informatie CFI/ICO Primair Onderwijs po 079-3232.333 Voorgezet onderwijs vo 079-3232.444 Wet van 9 december 2005, houdende opneming in de Wet op het

Nadere informatie

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen?

Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Gaan we professionaliseren of aan onderzoek (mee)doen? Sanneke Bolhuis emeritus lector Fontys Lerarenopleiding senior onderzoeker Radboudumc zetel praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek Stuurgroep

Nadere informatie

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw

Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Leidinggeven aan onderzoekende scholen in de 21 ste eeuw Vier jaar onderzoek naar onderzoeksmatig leiderschap: welke inzichten levert het op? Meta Krüger Lector leiderschap in het onderwijs Inhoud lezing

Nadere informatie

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel

STICHTING KINDANTE. Visie Personeel STICHTING KINDANTE Visie Personeel Visie Personeel 1 Inleiding De onderwijskundige visie van stichting Kindante vormt de basis voor de wijze waarop de Kindantescholen hun onderwijs vormgeven. Dit vraagt

Nadere informatie

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht

Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Naam: School: Daltoncursus voor leerkrachten Competenties en bekwaamheden van een Daltonleerkracht Inleiding: De verantwoordelijkheden van de leerkracht zijn samen te vatten door vier beroepsrollen te

Nadere informatie

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT

COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT DE SBL competenties COMPETENTIE 1: INTERPERSOONLIJK COMPETENT De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leef- en werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews

Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews Dutch Interview Protocols Vraagstellingen voor interviews PLATO - Centre for Research and Development in Education and Lifelong Learning Leiden University Content Vraagstellingen voor case studies m.b.t.

Nadere informatie

Excellente docent in de mbo-praktijk

Excellente docent in de mbo-praktijk Excellente docent in de mbo-praktijk Uitwisseling scholen HU 7 maart 2014 ROCMN P&O 5-3-2014 1 ROC Midden Nederland Profiel: Kwaliteit, kleinschaligheid en persoonlijk contact Nauwe verbinding met regionale

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

De enquête is door 41 collega s ingevuld vorig jaar waren er 25 respondenten.

De enquête is door 41 collega s ingevuld vorig jaar waren er 25 respondenten. VMBO PRO De enquête is door 41 collega s ingevuld vorig jaar waren er 25 respondenten. Alle aspecten zijn t.o.v. vorig jaar fors verbeterd. Met 5,62 scoort organisatie het laagst. Er zijn dus geen onvoldoende

Nadere informatie

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk

36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk 36. Masterstudenten als bruggenbouwers tussen onderwijs en schoolpraktijk DE MASTERLERAAR ALS BRUGGENBOUWER Marco Snoek en Gonny Farley-Reijnen DE LERAAR ALS SLEUTEL Lerarenbeurs, Masterambitie OCW, Initiatieven

Nadere informatie

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving

Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Een vragenlijst voor de Empowerende Omgeving Introductie Met de REQUEST methode wordt getracht de participatie van het individu in hun eigen mobiliteit te vergroten. Hiervoor moet het individu voldoende

Nadere informatie

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl

Samen. stevige. ambities. werken aan. www.schoolaanzet.nl Samen werken aan stevige ambities www.schoolaanzet.nl School aan Zet biedt ons kennis en inspiratie > bestuurder primair onderwijs Maak kennis met School aan Zet School aan Zet is de verbinding tussen

Nadere informatie

De motor van de lerende organisatie

De motor van de lerende organisatie De motor van de lerende organisatie Focus op de arbeidsmarkt Naast het erkennen van leerbedrijven is Calibris verantwoordelijk voor ontwikkeling en onderhoud van kwalificaties in de sectoren zorg, welzijn

Nadere informatie

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1

FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 FUWA-VO Voorbeeldfunctie docent LD Type 1 Functie-informatie Functienaam Docent LD Type 1 Salarisschaal 12 Functiebeschrijving Context De werkzaamheden worden uitgevoerd binnen een instelling voor voortgezet

Nadere informatie

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016

projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 projectplan professionaliseringstraject Technisch College Velsen Samenwerkingsverband VO Zuid-Kennemerland 2014-2016 Doelstellingen professionaliseringstraject Het SWV heeft als doelstellingen voor het

Nadere informatie

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep

Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep Gespreksformulieren LA personeel Dommelgroep (versie mei 2012) FUNCTIONERINGSGESPREK leraar basisonderwijs (LA) Naam: Geboortedatum: Huidige school: Leidinggevende: Huidige functie: Datum vorig gesprek:

Nadere informatie

Rapport Docent i360. Test Kandidaat

Rapport Docent i360. Test Kandidaat Rapport Docent i360 Naam Test Kandidaat Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties 5. Persoonlijk ontwikkelingsplan Inleiding Voor u ligt het

Nadere informatie

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid?

EmployabilityDriver. Waarom een strategische discussie over employability beleid? EmployabilityDriver Waarom een strategische discussie over employability beleid? We weten al een tijd dat door vergrijzing en ontgroening de druk op de arbeidsmarkt toeneemt. Het wordt steeds belangrijker

Nadere informatie

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen

HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD. ILS Nijmegen HET COMPETENTIEPROFIEL VAN DE SPD ILS Nijmegen Mei 2009 Voorwoord: Dit voorstel voor een competentieprofiel van de spd is ontworpen op verzoek van de directies van ILS- HAN en ILS-RU door de productgroep

Nadere informatie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie

Kwaliteitskader KunstKeur Individuele aanbieders Kunsteductie Kwaliteitskader aanbieders Kunsteductie juni 2013 1 1. Toetsingskaders, toetsing en registratie Inleiding Kwaliteitsmanagement vloeit voort uit de overtuiging dat kwaliteit van producten en processen vrijwel

Nadere informatie

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe.

1.3. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten en passen enkele uitgangspunten bewust en systematisch toe. 1. Uitgangspunten HGW 2. Reflectie 3. Communicatie Implementatie HGW-OGW Leerkrachten Fase 1 Fase 2 Fase 3 Fase 4 1.1. Leerkrachten kennen de 7 uitgangspunten van HGW niet maar passen deze (gedeeltelijk)

Nadere informatie

CONVENANT LEERKRACHT. Invulling docentfuncties VO

CONVENANT LEERKRACHT. Invulling docentfuncties VO CONVENANT LEERKRACHT Invulling docentfuncties VO 1 www.aob.nl www.cmhf.nl www.cnvo.nl www.vo-raad.nl Colofon Deze brochure is een gezamenlijke publicatie van de VO-raad en de werknemersorganisaties AOb,

Nadere informatie

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw

Profielschets. Teamleider vwo bovenbouw Profielschets Teamleider vwo bovenbouw Rotterdam, 2016 Profielschets Teamleider vwo bovenbouw (LD) Libanon Lyceum Omvang: 1,0 fte met een beperkte lesgevende taak. Vooraf Het Libanon Lyceum in Rotterdam

Nadere informatie

Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil

Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil Human Resource Management in het onderwijs Personeel maakt het verschil Leerdoelen De student kent de belangrijkste voorwaarden voor Human Resource Management en kan voorstellen doen om het personeelsbeleid

Nadere informatie

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP)

Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) Handleiding bij het opstellen van een Persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) In de voorbereiding op het Pop gesprek stelt de medewerker een persoonlijk ontwikkelingsplan op. Hierbij maakt de medewerker gebruik

Nadere informatie

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste

Beleid. Beschrijving trekkersrollen LC en LD. Stichting Openbaar Voortgezet Onderwijs Coevorden, Hardenberg e.o. / De Nieuwe Veste 1. Inleiding De koers voor de komende jaren, zoals beschreven in het strategisch beleidsplan 2011-2014 heeft consequenties voor gewenste managementstijl van de school. In de managementvisie 2011-2014 heeft

Nadere informatie

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015

Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Een academische omgeving voor het basisonderwijs NRO-Congres 4 november 2015 Bernard Teunis & Nienke van der Steeg b.teunis@poraad.nl n.vandersteeg@poraad.nl Opzet workshop 1. Voorstellen 2. Answergarden

Nadere informatie

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging

Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Oktober 2015 Het Loopbaanlab brengt onderwijsprofessionals in beweging Uitkomsten van meerjarig onderzoek naar de effecten van het Loopbaanlab Leestijd 8 minuten Hoe blijf ik in beweging? De kwaliteit

Nadere informatie

Profielschets. Afdelingsleider

Profielschets. Afdelingsleider Profielschets Afdelingsleider Krimpenerwaard College in Krimpen aan den IJssel, 2016 Profielschets Afdelingsleider (LD) Krimpenerwaard College Afdelingsleider mavo en afdelingsleider havo. Per vacante

Nadere informatie

Peer review in de praktijk

Peer review in de praktijk Rotterdam, maart 2013 Gwen de Bruin Susan van Geel Karel Kans Inhoudsopgave Inleiding Vormen van peer review Wat is er nodig om te starten met peer review? Wat levert peer review op? Succesfactoren Inleiding

Nadere informatie

Motivatie: presteren? Of toch maar leren?

Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Arjan van Dam Motivatie: presteren? Of toch maar leren? Een van de lastigste opgaven van managers is werken met medewerkers die niet gemotiveerd zijn. Op zoek naar de oorzaken van het gebrek aan motivatie,

Nadere informatie

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP)

Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) Visiedocument Expertisenetwerk Kinder- en Jeugdpsychiatrie (EKJP) I/ Inleiding Het aantal kinderen en jongeren met ernstige psychische problemen is goed bekend. Zowel in Nederland als in andere landen

Nadere informatie

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers

Iedereen sterk. Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers Iedereen sterk Zo stimuleer je innovatief gedrag en eigenaarschap van medewerkers JANUARI 2016 Veranderen moet veranderen Verandering is in veel gevallen een top-down proces. Bestuur en management signaleren

Nadere informatie

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit

Competenties Schoolleider. Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit Competenties Schoolleider Voor ieder kind het beste bereiken met passie, plezier en professionaliteit SOPOH Competenties schoolleiding 1 Inleiding: Voor het benoemen van de competenties voor de functionerings-/

Nadere informatie

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM

Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO. Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM Landelijke ontwikkeling professionalisering MBO Myriam Lieskamp beleidsmedewerker CNV Onderwijs Master HRM programma Nederland een kenniseconomie Leven lang leren Wat zijn de actuele ontwikkelingen? Wat

Nadere informatie

2013-2017. Huiswerkbeleid

2013-2017. Huiswerkbeleid 01-017 Huiswerkbeleid Inhoudsopgave Beschrijving doelgroep Visie op onderwijs Basisvisie Leerinhouden/Activiteiten De voor- en nadelen van het geven van huiswerk Voordelen Nadelen Richtlijnen voor het

Nadere informatie

Annette Koops: Een dialoog in de klas

Annette Koops: Een dialoog in de klas Annette Koops: Een dialoog in de klas Als ondersteuning bij het houden van een dialoog vindt u hier een compilatie aan van Spreken is zilver, luisteren is goud : een handleiding voor het houden van een

Nadere informatie

Competentie 7: Reflectie en ontwikkeling

Competentie 7: Reflectie en ontwikkeling Competentie 7: Reflectie en ontwikkeling Vaardigheden: Reflecteren op persoon, proces en product Eigen portfolio beheren Kennis: Reflectie Zelfsturing CAO-VO-2011-2012: Scholingsrecht PO (H9) Scholingsrecht

Nadere informatie

Van aanname tot bewijs!

Van aanname tot bewijs! Van aanname tot bewijs! Zo doen wij dat: professionaliseren Josée Bours, Koning Willem I College Maurice de Volder, Open Universiteit Antonette Sanders, KPC groep Verminderen vrijblijvendheid professionaliseren

Nadere informatie

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw

Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw inspireren motiveren realiseren Werken aan kwaliteit oog voor onderwijs in de 21e eeuw primair onderwijs Klassewijzer BV Lageweg 14c 9698 BN Wedde T 0597-464483 www.klassewijzer.nl info@klassewijzer.nl

Nadere informatie

Op weg naar de (academische) opleidingsschool

Op weg naar de (academische) opleidingsschool Discussienota Nationalgeographic.nl Adviescommissie ADEF OidS Mei 2014 1 Inhoudsopgave Inleiding 1. Uitgangspunten Samen Opleiden 2. Ambities van (academische) opleidingsscholen 3. Concept Samen Opleiden

Nadere informatie

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional.

Partnerschap. en scholen werken op basis van een gezamenlijke verantwoordelijkheid samen met studenten aan hun ontwikkeling tot professional. Sinds een tiental jaren hebben we opleidingsvormen ontwikkeld die recht doen aan zowel vakbekwaamheid als praktijkkennis van aanstaande leraren. In toenemende mate doen we dat op basis van opleiden in

Nadere informatie

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden

Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Stap 3 Leeractiviteiten begeleiden Bij het begeleiden van leeractiviteiten kun je twee aspecten aan het gedrag van leerkrachten onderscheiden, namelijk het pedagogisch handelen en het didactisch handelen.

Nadere informatie

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren.

Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Basisschool De Buitenburcht Op weg naar betekenisvol onderwijs en onderzoekend en actief leren. Dit is de beknopte versie van het schoolplan 2015-2019 van PCB de Buitenburcht in Almere. In het schoolplan

Nadere informatie

Samenvatting strategisch plan 2012-2016. Met het OOG op morgen.

Samenvatting strategisch plan 2012-2016. Met het OOG op morgen. Samenvatting strategisch plan 2012-2016. Met het OOG op morgen. Missie van stichting OOG Stichting OOG staat voor het in stand houden, uitbreiden en optimaliseren van openbaar onderwijs in de regio Noordoost-Brabant.

Nadere informatie

Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn...

Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn... Onderwijskwaliteit? Dan moet u bij de schoolbesturen zijn... Edith Hooge Hans van Dael Selma Janssen Rolvastheid en toch kunnen variëren in bestuursstijl Schoolbesturen in Nederland beschikken al decennia

Nadere informatie

Inhoud. Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11

Inhoud. Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11 Inhoud Vechten voor wie je bent! Illustratie van een docent 11 Leidinggevende wie ben je? Inleiding op het centrale thema 13 Dolf van den Berg, namens alle auteurs en andere betrokkenen Wie is het die

Nadere informatie

Leiders op koers. Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters.

Leiders op koers. Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters. Leiders op koers Een programma voor klinisch psychologen, Gz-psychologen binnen leidinggevende functies en psychiaters mensenkennis Algemene introductie Dit leiderschapsprogramma is ontstaan door en voor

Nadere informatie

Inspirerend onderwijs

Inspirerend onderwijs Inspirerend onderwijs Voor u ligt de verkorte versie van het strategisch beleidsplan 2006 2010 van de Una Scholengroep. Het spoorboekje voor de komende jaren. Er staat in wie we zijn en wat we willen.

Nadere informatie

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek

Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek Ruimte voor Talent in Gelderland Professionaliseringstrajecten Excellentie, Wetenschap en Techniek - Staat talentherkenning en ontwikkeling bij u op school de komende jaren op de agenda? - Wilt u een rijke

Nadere informatie

1. Investeren in permanent leren & ontwikkelen

1. Investeren in permanent leren & ontwikkelen Opleidingsbeleid Alliantie VO Mei 2009 1. Investeren in permanent leren & ontwikkelen Competente, vitale en betrokken medewerkers met hart voor onderwijs De Alliantie Voortgezet Onderwijs maakt zich er

Nadere informatie

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag

De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag >Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA Den Haag.. Voortgezet Onderwijs Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den

Nadere informatie

Visie op ouderbetrokkenheid

Visie op ouderbetrokkenheid Visie op ouderbetrokkenheid Basisschool Lambertus Meestersweg 5 6071 BN Swalmen tel 0475-508144 e-mail: info@lambertusswalmen.nl website: www.lambertusswalmen.nl 1 Maart 2016 Inleiding: Een beleidsnotitie

Nadere informatie

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met:

Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: Executive MBA Service management Onderwijs Deze geaccrediteerde master ontwikkelt en ondersteunt de professionalisering van onderwijskundige leiders in het vo en mbo. In samenwerking met: De wereld waarin

Nadere informatie

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE

ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE ONDERWIJS EN INNOVATIE OP DE LINDERTE Onderwijs zoals we dat vroeger kenden, bestaat al lang niet meer. Niet dat er toen slecht onderwijs was, maar de huidige maatschappij vraagt meer van de leerlingen

Nadere informatie

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet.

Eindrapportage Interactieve Leerlijnen. www.dnsleerroutes.net. Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010. Kennisnet. Eindrapportage Interactieve Leerlijnen versie datum 1 / 7 Eindrapportage Interactieve Leerlijnen www.dnsleerroutes.net Auteur(s) : Annemarieke Schepers Versienummer : januari 2010 Kennisnet.nl www.dnsleerroutes.net

Nadere informatie

Rapport TLC-Q Team Leadership Competence Questionnaire. Voorbeeld Kandidaat

Rapport TLC-Q Team Leadership Competence Questionnaire. Voorbeeld Kandidaat Rapport TLC-Q Team Leadership Competence Questionnaire Naam Adviseur Voorbeeld Kandidaat Reinier Butot Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Sterkte/zwakte-analyse 3. Feedback open vragen 4. Overzicht competenties

Nadere informatie

Kernelementen van modern schoolleiderschap (Modern Leiderschap 1 versie 2015)

Kernelementen van modern schoolleiderschap (Modern Leiderschap 1 versie 2015) Kernelementen van modern schoolleiderschap (Modern Leiderschap 1 versie 2015) 1. Inleiding Het is wenselijk aan te geven wat de kernelementen zijn van modern schoolleiderschap. Immers het uitgangspunt

Nadere informatie

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo

Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS. saxion.nl/apo Leiding geven aan leren 2015-2016 ACADEMIE PEDAGOGIEK EN ONDERWIJS saxion.nl/apo Leiding geven aan leren Waarom en voor wie Onderwijsgevenden in het primair onderwijs (regulier en speciaal onderwijs),

Nadere informatie

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015

Aan de slag met duurzame inzetbaarheid 3 november 2015 Duurzame inzetbaarheid uitgangspunt personeelsbeleid Het voorstel is duurzame inzetbaarheid centraal te stellen in het personeelsbeleid om medewerkers van alle levensfasen optimaal inzetbaar te houden

Nadere informatie

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen

logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon geen logoocw De heer prof. dr. F. P. van Oostrom Den Haag Ons kenmerk 26 mei 2005 ASEA/DIR/2005/23876 Onderwerp Taakopdracht voor de commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon Bijlage(n) geen Geachte heer Van

Nadere informatie

Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel

Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel Gesprekkencyclus op basis van competenties voor onderwijzend en onderwijsondersteunend personeel 1 Inleiding In het StrategischBeleidsPlan van de Stichting ROOS staat vermeld dat zij als missie heeft dat

Nadere informatie

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016:

Dit zijn de nieuwe trainingen en workshops van Mankind Mens & Organisatie in 2016: Mankind Mens & Organisatie gelooft in de kracht van dromen en drijfveren in relatie tot ondernemerschap en leiderschap. Dromen en drijfveren vormen de grond waarop ambitie kan groeien. Passie zorgt vervolgens

Nadere informatie

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving

Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Bewegen tot leren: Perspectieven voor een krachtige leeromgeving Jouw ervaring Neem iets in gedachten dat je nu goed kunt en waarvan je veel plezier hebt in je werk: Vertel waartoe je in staat bent. Beschrijf

Nadere informatie

Bevlogenheid het resultaat van leiderschap

Bevlogenheid het resultaat van leiderschap Bevlogenheid het resultaat van leiderschap Hans Aerts Werken is leuk, het is zinvol. Het leidt tot enthousiasme en geluk. Ook hoor je vaak dat werken structuur en houvast biedt in je leven. Werken is niet

Nadere informatie

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen;

10-8 7-6 5. De student is in staat om op navolgbare wijze van vijf onderwijskundige (her)ontwerpmodellen de essentie te benoemen; Henk MassinkRubrics Ontwerpen 2012-2013 Master Leren en Innoveren Hogeschool Rotterdam Beoordeeld door Hanneke Koopmans en Freddy Veltman-van Vugt. Cijfer: 5.8 Uit je uitwerking blijkt dat je je zeker

Nadere informatie

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen

van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen van, voor en door de leraar Discussienota Uitgangspunten Herijking Bekwaamheidseisen Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 / De kern en inhoud als uitgangspunt... 4 1.1 de kern... 4 1.2 de inhoud... 5 Hoofdstuk 2

Nadere informatie

Samenvatting. Samenvatting 9

Samenvatting. Samenvatting 9 Samenvatting Sinds de introductie in 2001 van lectoraten in het Nederlandse hoger beroepsonderwijs wordt aan hogescholen steeds meer gezondheidsonderzoek uitgevoerd. De verwachting is dat dit niet alleen

Nadere informatie

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren

Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Vastgesteld november 2013. Visie op Leren Inhoudsopgave SAMENVATTING... 3 1. INLEIDING... 4 1.1 Aanleiding... 4 1.2 Doel... 4 2. VISIE OP LEREN EN ONTWIKKELEN... 6 2.1 De relatie tussen leeractiviteiten

Nadere informatie

Investeren in leraren verhoogt onderwijskwaliteit

Investeren in leraren verhoogt onderwijskwaliteit Professionalisering Helft leraren scoort onvoldoende op didactische of differentiatievaardigheden Investeren in leraren verhoogt onderwijskwaliteit De afgelopen jaren zijn er diverse publicaties verschenen

Nadere informatie

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics

HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS. Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics HET NIEUWE WERKEN IN RELATIE TOT PERSOONLIJKE DRIJFVEREN VAN MEDEWERKERS Onderzoek door TNO in samenwerking met Profile Dynamics 1 Inleiding Veel organisaties hebben de afgelopen jaren geïnvesteerd in

Nadere informatie

Samenvatting / Dutch summary

Samenvatting / Dutch summary Samenvatting / Dutch summary De verantwoordelijkheid die mensen al dan niet nemen voor hun eigen leven is een centraal thema op dit moment, zowel binnen de politieke als de publieke discussie: we gaan

Nadere informatie

Nederlandse samenvatting

Nederlandse samenvatting Dit proefschrift gaat over de invloed van inductieprogramma s op het welbevinden en de professionele ontwikkeling van beginnende docenten, en welke specifieke kenmerken van inductieprogramma s daarvoor

Nadere informatie

ICLON Powerpoint sjabloon

ICLON Powerpoint sjabloon ICLON Powerpoint sjabloon Een voorbeeld van een ICLON presentatie Piet Presentator & Co Copresentator (ICLON) Coby Collega (Leiden University) Max Medewerker (Instituut voor Cooperatie) [Congresnaam, Plaats,

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 13

Inhoudsopgave. Inleiding 13 Inhoudsopgave Inleiding 13 1 School en ouders 21 1.1 Twee opvoedingsmilieus 21 1.2 Pedagogische opdracht van de school 22 1.3 Rollen van ouders 23 1.4 Ouderbetrokkenheid en ouderparticipatie 24 1.5 Actieve

Nadere informatie

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O

Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019. Stichting H 3 O Voldoende is niet goed genoeg.. Strategisch beleidsplan 2015/2019 Stichting H 3 O 1 Bijzonder Wat is het bijzondere van H 3 O? Waarin onderscheidt H 3 O zich, wat maakt het verschil? En wat wil H 3 O waarmaken?

Nadere informatie

Strategisch Beleidsplan 2014-2018

Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Strategisch Beleidsplan 2014-2018 Stichting ELAN Stichting ELAN in onderwijs is op 1 augustus 2014 ontstaan door een fusie van de Stichting CSO Gooi e.o. en de Vereniging Annie M.G. Schmidt. ELAN bestaat

Nadere informatie

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren

Datum 23 mei 2011 Betreft Aanbieding Actieplannen Primair Onderwijs, Voortgezet Onderwijs en Leraren a 1 > Retouradres Postbus 16375 2500 BJ Den Haag De voorzitter van de Tweede Kamer Postbus 20018 2500 EA Den Haag Rijnstraat 50 Den Haag Postbus 16375 2500 BJ Den Haag www.rijksoverheid.nl Contactpersoon

Nadere informatie

Toelichting competenties

Toelichting competenties Toelichting competenties De vraag van dit onderzoek was of leerkrachten, intern begeleiders en schoolleiders die werken met nieuwkomers aanvullende of extra competenties nodig hebben bovenop de bekwaamheidseisen

Nadere informatie

1 Interpersoonlijk competent

1 Interpersoonlijk competent 1 Interpersoonlijk competent De leraar primair onderwijs moet ervoor zorgen dat er in zijn groep een prettig leefen werkklimaat heerst. Dat is de verantwoordelijkheid van de leraar primair onderwijs en

Nadere informatie