Met elkaar DELEN IS HET NIEUWE ZAKENDOEN PARFUM UIT HET BOS. OP WIELEN Hygiënische hulp voor de daklozen van San Francisco

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Met elkaar DELEN IS HET NIEUWE ZAKENDOEN PARFUM UIT HET BOS. OP WIELEN Hygiënische hulp voor de daklozen van San Francisco"

Transcriptie

1 MAGAZINE VAN SCA OVER TRENDS, MARKTEN EN ZAKEN PARFUM UIT HET BOS WAARDIGHEID OP WIELEN Hygiënische hulp voor de daklozen van San Francisco Met elkaar DELEN IS HET NIEUWE ZAKENDOEN

2 Hoe draag jij bij aan de deeleconomie? Shape is een magazine van SCA dat zich voornamelijk richt op klanten, aandeelhouders en analisten, maar is ook bedoeld voor journalisten, opinieleiders en andere geïnteresseerden in de activiteiten en ontwikkelingen binnen SCA. Shape wordt 4x per jaar uitgebracht. De volgende editie verschijnt in juni Uitgever Joséphine Edwall-Björklund Hoofdredacteur Marita Sander Redactie Anna Gullers, Inger Finell, Appelberg Ontwerp Markus Ljungblom, Kristin Päeva Appelberg Drukker Tag Worldwide Adres SCA, Group Function Communications, Box 200, Stockholm, Zweden. Telefoon Fax Deze editie van SCA Shape wordt uitgebracht in het Zweeds, Engels, Spaans, Duits, Frans, Nederlands en Italiaans. De inhoud is gedrukt op GraphoSilk 90 grams papier van SCA. Reproductie is alleen toegestaan na toestemming van SCA Group Function Communications. De hier verkondigde meningen behoren toe aan de auteurs of de geïnterviewden en komen niet noodzakelijk overeen met de meningen van de redactieleden of SCA. Op meldt u zich aan voor SCA Shape of leest u het magazine in PDF-formaat. Adreswijzigingen kunnen worden doorgegeven via of per aan MAGAZINE VAN SCA OVER TRENDS, MARKTEN EN ZAKEN WAARDIGHEID OP WIELEN Hygiënische hulp voor de daklozen van San Francisco Foto: Getty images PARFUM UIT HET BOS Met elkaar DELEN IS HET NIEUWE ZAKENDOEN Delen gaat over geven en nemen. Nemen is eenvoudig: Wie maakt er tegenwoordig geen gebruik van Airbnb en Uber? Ook kan het advies op professionele websites en gespecialiseerde forums van onschatbare waarde zijn. Het is echter ook belangrijk om Erica Bergsmeds Fotograaf, Londen, maakte de foto s van Kerry p. 34 Als ik niet zou delen, zou ik op mijn kop krijgen van mijn moeder. Al van jongs af aan horen we het. Samen spelen, samen delen. Delen is sociaal wenselijk gedrag en een van de belangrijkste zaken die ons geleerd worden. En in deze moderne tijd met sociale media doen we niets liever. Medewerkers Youtube.com/ SCAeveryday toont reclames en video s van SCA-persconferenties, presentaties en interviews met directieleden en werknemers. Facebook.com/SCA is bedoeld voor het aantrekken van talent, het inspireren van gebruikers en het bieden van extra informatie naast sca.com. Twitter.com/SCAeveryday biedt een overzicht van alle activiteiten op sca.com en de sociale media van SCA. De doelstelling: gebruikers, journalisten en bloggers voorzien van de juiste informatie. Claudia B. Flisi Auteur, Italië, schreef over The Passion to Assist p. 24 Of ik zelf deel? Ja, ik ben gek op delen. Ik deel de foto s die ik heb gemaakt. Ik deel mijn films en deel mijn auto zelfs als deze vol zit met fotoapparatuur. Ik geef anderen ook graag advies of begeleiding. Ik houd van delen, omdat onze grote wereld dan een stukje kleiner aanvoelt. SCA IN DE SOCIALE MEDIA te geven: daarom lever ik mijn bijdrage aan de diverse netwerken waarvan ik deel uitmaak zodat anderen van mijn ervaringen kunnen profiteren. Als je niets geeft, maak je deel uit van een zelfzuchtige economie, geen deeleconomie of duurzame economie. Slideshare.com/SCAeveryday is bedoeld voor investeerders en analisten, die er presentaties van kwartaalverslagen en jaarvergaderingen kunnen downloaden. Scribd.com/ SCAeveryday biedt toegang tot circa 50 publicaties, waaronder SCA s Sustainability Report, het Hygiene Matters -rapport en het Shape magazine. Instagram/SCAeveryday SCA-foto s vanuit de hele wereld. 2 SCA SHAPE

3 INHOUD 06. FOCUS: Samen delen! In de deeleconomie delen lokale gemeenschappen alles, van auto s en gereedschap tot muziek en huizen. Delen inspireert inmiddels ook de zakenwereld: bedrijven delen ideeën en iedereen kan zijn bijdrage leveren. 15. Vroeg wijs Als 26-jarige ging Patricia Moore als undercover bejaarde de straat op. Haar ervaringen hebben van haar een empathische designer gemaakt. 24. De beste ouderenzorg van Italië Personeel in Italiaanse bejaardentehuizen doet in wedstdrijdverband zijn uiterste best voor de bewoners. 30. Lava Mae In San Francisco rijden oude bussen rond die zijn omgebouwd tot mobiele douches voor daklozen. EN VERDER... TECHNOLOGIE Een rivier verleggen: pagina UUR met Kerry McCrum: pagina VOLVO OCEAN RACE Volg Team SCA: pagina NIEUWS VAN SCA pagina WEET JE... hoe ringslangen geholpen worden in een biodiversiteitspark? Lees er meer over op pagina Het begint allemaal in het bos, met terpentijn van de bomen. Als ingrediënt van parfum zorgen de geurdragende eigenschappen van terpentijn ervoor dat de geur op de huid achterblijft. SCA SHAPE

4 SHAPE UP buiten Weetjes uit de wereld SCA Zelf toe te voegen: sproeten en pukkeltjes. Tijd voor een levensechte Barbie LAMMILY Muggen doden met drukinkt EEN KRANT in Sri Lanka heeft onlangs levens gered door de drukinkt te vermengen met anti-muggenspray ter bestrijding van de dodelijke dengue, of knokkelkoorts. Dengue is een door muggen overgedragen tropische ziekte die wordt veroorzaakt door het denguevirus en waarvoor geen vaccin bestaat. De krant Mawbima mengde citronella door de drukinkt. Citronella werkt muggenwerend en zo hoopte de krant te voorkomen dat mensen gestoken werden door muggen. De meeste mensen lezen de krant namelijk s ochtends vroeg en s avonds, als de muggen te voorschijn komen. De krant plaatste ook artikelen over de manier waarop je dengue kunt voorkomen en deelde muggenwerende pleisters uit aan schoolkinderen. De eerste muggenwerende krant werd gedrukt in april 2013, op Wereldgezondheidsdag, en was om 10 uur al uitverkocht: een omzetstijging van 30 procent en meer lezers, aldus de krant The Independent. ER BESTAAT INMIDDELS een realistische versie van de aloude Barbiepop, met normale lichaamsverhoudingen, cellulitis en acne. Ze heet Lammily en ze is ontwikkeld door grafisch ontwerper Nicolay Lamm om te laten zien dat normaal ook mooi is. Hij hoopt dat jonge mensen meer gaan nadenken over wat ze graag doen dan hoe ze eruit zien, aldus de Washington Post. Om de pop te kunnen ontwikkelen, startte Lamm een crowdfunding-campagne op Crowdtilt Open om een kapitaal van dollar bijeen te brengen. De campagne heeft ruim dollar opgeleverd en Lamm heeft zo n bestellingen ontvangen. Lamm wil nu ook een nieuwe Ken ontwikkelen, kalend en met een buikje. Bossen werken stressverlagend BOSSEN VORMEN een voordelig en effectief medicijn tegen vermoeidheid en stress. Volgens een onderzoek van de universiteit van Umeå, Zweden, kan een wandeling door het bos de bloeddruk verlagen, het geestelijk welzijn verhogen en de concentratie verbeteren. 4 SCA SHAPE

5 NIEUW! SUPER STERK, LEKKER HYGIËNISCH. De schoonmaakkracht van een vaatdoekje, de hygiëne van keukenpapier. Ideaal voor de zwaardere schoonmaakklussen waarvoor je normaal een vaatdoekje zou gebruiken. Ervaar t zelf!

6 DELEN is Samenwerking wordt big business. Het delen van ruimte, spullen, De online peer-to-peer economie is al aanzienlijk en experts 6 SCA SHAPE

7 FOCUS: FEATURE DELEN big business kennis en ervaring is een groeiende trend onder consumenten en bedrijven. zijn ervan overtuigd dat dit nog maar het begin is. tekst SUSANNA LINDGREN SCA SHAPE

8 hfocus: DELEN ET INTERNET bood mensen een nieuwe manier om met elkaar in contact te komen. Volslagen vreemden gingen communiceren over gezamenlijke interesses en begonnen samen te werken door informatie en ideeën met elkaar te delen. De stap naar het delen van onderbenutte spullen was maar klein. De laatste jaren komen er steeds meer netwerken waar lokaal spullen worden gedeeld, uiteenlopend van auto s en gereedschap tot muziek en tijd. Ook worden er overnachtingsmogelijkheden aangeboden aan toeristen. Het is allemaal mogelijk dankzij internet: mensen worden zonder tussenkomst van anderen met elkaar in contact gebracht. Hierdoor ontstaat er een gezamenlijk consumptiecircuit, ook wel peer-to-peer economie of deeleconomie genoemd. Een van de prikkels was de wereldwijde financiële crisis, waardoor veel mensen zich ineens een stuk minder rijk voelden. Een andere was de uitputting van de natuurlijke hulpbronnen. Waarom zou je nieuwe spullen kopen als je ook gebruikte spullen kunt krijgen die zo goed als nieuw zijn? Via websites als swaptrees.com kun je gratis boeken, CD s, DVD s en computerspellen ruilen. Ook bestaan er websites waar je kinderspeelgoed of designerkleding kunt huren. Spullen die voor iemand overbodig zijn, kunnen voor anderen van pas komen en de mogelijkheden om beide partijen met elkaar in contact te brengen zijn eindeloos. In een tijd van snelle urbanisatie, waarin familie niet altijd in de buurt woont en we onze buren niet altijd kennen, vormen deze sociale netwerken voor het delen, lenen of huren van alledaagse spullen nieuwe en belangrijke verbindingen, en nieuwe gemeenschappen. Vertrouwen is hierbij het sleutelwoord. De meeste websites zijn voorzien van beoordelingen, waardoor beide partijen van de transactie in goed vertrouwen afspraken met elkaar kunnen maken. Er zijn ook websites die uitsluitend beoordelen, zoals tripadvisor.com voor vakantiegangers of yelp.com voor het vinden van goede lokale bedrijven. Organisatieadviesbureau Pricewaterhouse- Coopers maakte in 2014 bekend dat de deeleconomie is uitgegroeid van transacties tussen vrienden en familie tot een netwerk van internationale bedrijven, waarvan de vijf grootste sectoren een waarde vertegenwoordigen van 15 miljard dollar. Volgens PwC zullen deze sectoren peer-to-peer financiële dienstverlening, accommodatie, gedeeld autogebruik, online personeel en muziek/videostreaming in 2025 een waarde vertegenwoordigen van 335 miljard dollar. Het is lastiger om te becijferen wat het voordeel is voor bedrijven die innovatieve ideeen met partners buiten hun eigen R&D-afdelingen willen delen en bespreken. Het is echter zeker dat samenwerking met klanten, leveranciers Je nieuwe beste vriend. De nieuwe alternatieve autodeelservice is eenvoudig en voordelig. De oprichters van de nieuwe bedrijven willen je het gevoel geven dat je opgepikt wordt door een vriend. 8 SCA SHAPE

9 KLEINE BEDRIJVEN HET VERHAAL ACHTER DE SNOR Logan Green, een van de beide oprichters van Lyft, met het logo van het bedrijf, een roze snor. Aanvankelijk was de dienst uitsluitend bedoeld als veilige liftservice voor vrouwen. Het bedrijf werd in 2012 opgericht en is in 12 maanden uitgebreid van 15 tot bijna 65 steden. Autodelen Download de Lyft-app en regel een lift. De locatiebewuste app brengt passagiers die een lift nodig hebben en autobezitters met elkaar in contact. Een mooi voorbeeld van de diverse online mogelijkheden voor autodelen. Andere apps bieden taxidiensten, zoals Uber, Sidecar en Weeels (voor het delen van een taxi). Zipcar laat zijn leden een auto huren voor slechts 30 minuten. Via de websites van Buzzcar, Getaround, RelayRides en Tamyca kunnen autobezitters een extra zakcentje verdienen terwijl de gebruikers voor een laag bedrag hun auto s kunnen huren. Sommige autodeelbedrijven stuiten echter op problemen met de wetgeving en de verzekering, die hen dwingen hun activiteiten af te stemmen op de lokale regelgeving. SCA SHAPE

10 FEATURE INDIVIDUEN Bed delen Waarom de hoofdprijs betalen als je online een bed kunt huren voor een fractie van de prijs? De bekendste aanbieder is waarschijnlijk Airbnb, dat in 2008 is opgericht in San Francisco. In januari 2015 telde de site 25 miljoen gebruikers in 190 landen. Andere bedrijven die accommodatie aanbieden, zijn Wimdu, Roomsurfer, Bedy- Casa, Roomorama, Sejourning en de hospitality- en sociale netwerksite Couchsurfing. Ook vakantiehuizenruil neemt een vlucht. Websites als GuestTo- Guest, Knok en Love- HomeSwap brengen mensen uit de hele wereld tegen betaling van een kleine vergoeding met elkaar in contact. WELKOM BIJ MIJ THUIS Via websites als Airbnb, Wimdu en Housetrip stelt Janu Starke zijn retrohuis in jaren- 60-stijl, Villa Berkle, beschikbaar aan bezoekers van Stockholm die accommodatie zoeken. Behalve de econo mische voordelen vind ik het ontzettend leuk om mensen uit de hele wereld van alle leeftijden en achtergronden te ontmoeten. Soms vragen mijn gasten of ik aanschuif voor een drankje of een maaltijd, en dan is het net alsof ik in mijn eigen huis op vakantie ben, aldus Janu Starke. 10 SCA SHAPE

11 FOCUS: DELEN De ontwikkelingen gaan razendsnel, maar bedrijven en innovaties worden steeds transparanter. Stefan Lindegaard en universiteiten in een open innovatieproces zijn vruchten zal gaan afwerpen. Henry Chesbrough, vaak de geestelijk vader van open innovatie genoemd, heeft in 2013 een steekproef uitgevoerd bij grote organisaties in Europa en de Verenigde Staten met een jaaromzet van meer dan 250 miljoen dollar. Bijna 80 procent van de onderzochte bedrijven maakte gebruik van innovatie op basis van samenwerking om nieuwe partnerschappen tot stand te brengen, nieuwe technologische trends te verkennen en nieuwe zakelijke kansen te herkennen. STEFAN LINDEGAARD, auteur, spreker en strategisch adviseur op het gebied van open innovatie uit Kopenhagen zegt: Sommige aspecten van open innovatie op basis van samenwerking passen we al jaren toe. Nu speelt het zich echter op een ander niveau af en steeds meer bedrijven op de wereld sluiten zich aan. Bedrijven uit andere sectoren stellen zichzelf nieuwe vragen, gaan over op innovatie op basis van samenwerking en ondernemen crowdsourcing-activiteiten met partners waar ze voorheen nooit aan gedacht zouden hebben. Bedrijven uit verschillende sectoren bundelen hun kennis en ervaring om nieuwe producten, diensten en processen te ontwikkelen. Door gebruik te maken van samenwerkingsplatforms als Co-society, kunnen innovatieteams uit verschillende organisaties hun vaardigheden op een systematische manier bundelen om nieuwe producten en services te realiseren. Er zijn ook diverse voorbeelden van initiatieven om de impact op het milieu tot een minimum te beperken, waaronder de Sustainable Apparel Coalition. Ruim 30 Amerikaanse schoenen kledingmerken, retailers, producenten, NGO s en academische experts hebben zich verenigd om de sociale gevolgen en de milieu-impact van hun producten wereldwijd te verminderen. Gebundelde krachten van bedrijven hebben geresulteerd in diverse productontwikkelingen. Zo heeft Philips samen met Nivea een scheerapparaat ontwikkeld dat het verzorgingsproduct direct op de huid aanbrengt, en heeft het samen met de Belgische bierbrouwer InBev een thuistap op de markt gebracht. Google roept al jaren de hulp in van zijn gebruikers Philips <3 Nivea 3 VOORBEELDEN VAN DELEN Xprize OPLOSSINGEN DELEN XPRIZE IS EEN ORGANISATIE zonder winstoogmerk, die openbare wedstrijden organiseert ter bevordering van technologische ontwikkelingen waarvan iedereen profiteert. General Electric heeft dit model gebruikt voor het Ecomagination-project. Bedrijven, ondernemers, innovators en studenten bonden met elkaar de strijd aan om technologische oplossingen gefinancierd te krijgen die geld besparen en de milieu-impact verkleinen van klanten en GE zelf. Sinds de start van Ecomagination in 2005 heeft GE zijn CO 2 -uitstoot verlaagd met 32 procent en zijn waterverbruik met 45 procent, wat een besparing heeft opgeleverd van 300 miljoen dollar. INFORMATIE DELEN DE GRATIS ENCYCLOPEDIE Wikipedia is het resultaat van samenwerking en het delen van informatie. Wikipedia beschrijft de deeleconomie als een sociaaleconomisch systeem waarin delen en collectief consumeren centraal staat. Het gaat om gezamenlijke creatie, productie, distributie, handel en consumptie van goederen en diensten door verschillende mensen en organisaties. Sal Khan KENNIS DELEN KHAN ACADEMY biedt online gratis oefeningen en instructievideo s aan om e-learners, van kleuters tot studenten, bij diverse onderwerpen te ondersteunen. Het bedrijf is samenwerkingsverbanden aangegaan met organisaties als de NASA, het Museum of Modern Art in New York en het Massachusetts Institute of Technology (MIT). EdX is een online initiatief zonder winstoogmerk van de oprichters Harvard en MIT. Het biedt interactieve lessen en MOOCs (Massive Open Online Courses) aan van topuniversiteiten wereldwijd. SCA SHAPE

12 bij de ontwikkeling van nieuwe producten. De ontwikkelingen gaan razendsnel, maar bedrijven en innovaties worden steeds transparanter, aldus Lindegaard. Deze nieuwe transparantie zorgt ervoor dat nieuwe ideeën zowel binnen als buiten een bedrijf zichtbaar worden. Zo wordt er een brug geslagen tussen interne en externe innovatie. De consumentengoederenindustrie loopt voorop bij innovatie en transparantie omdat directe interactie met klanten kan bepalen of een productidee ook daadwerkelijk in de winkels komt te liggen. Speelgoedproducent LEGO is hiervan een voorbeeld. Veel e-commercebedrijven stemmen hun productieassortiment af door klanten via social media te vragen hun wensen kenbaar te maken. Volgens Lindegaard kleven er slechts een paar nadelen aan een meer open houding ten aanzien van het delen van ideeën. Niet alle bedrijven OPENBARE IDEEËN EEN SUCCES Na decenniën van dalende omzetten is speelgoedmaker Lego weer helemaal terug, mede dankzij crowdsourcing van ideeën van fans. Via het onlineplatform Lego Ideas, dat sinds 2008 bestaat, kunnen gebruikers ideeën opperen voor nieuwe Legoproducten. De bedenker ontvangt 1 procent van de royalty s. kunnen volledig transparant zijn omdat ze bang zijn dat de concurrentie zo een ongewenst kijk- je in de keuken krijgt. Open innovatie werkt ech- ter vrijwel voor iedereen en zorgt voor positieve en snellere ontwikkelingen, zegt hij. De laatste jaren richtte de open aanpak op basis van samenwerking zich op het creëren van nieuwe ideeën, producten en technologieën. Nu zien we dat deze creatievere mindset zich verplaatst naar het engineering- en productieproces waardoor open samenwerking op een geheel nieuw plan wordt gebracht, zegt hij. STEEDS MEER BEDRIJVEN realiseren zich dat samenwerking andere voordelen met zich meebrengt. Volgens Co-society groeien bedrijven door hun bedrijfsmiddelen op systematische wijze te combineren om nieuwe producten en diensten te creëren. De mogelijkheid tot samenwerking kan van doorslaggevende betekenis zijn voor de toekomst van het bedrijf. Innovatie door samenwerking wordt de komende jaren de standaardmanier van werken. De reden hiervoor is duidelijk, aldus Co-society: De wereld en de markten worden te complex. Geen enkel bedrijf is in staat om de uitdagingen alleen het hoofd te bieden en te profiteren van de mogelijkheden. MEGA- CONCERN Ideeën delen Voor de ontwikkeling van nieuwe ontwerpen vraagt LEGO zijn enthousiaste gebruikers om voorstellen voor nieuwe projec- ten. Via https://ideas. lego.com/ kan iedereen nieuwe ideeën aandragen. Geposte projecten die stemmen krijgen, worden door LEGO geëvalueerd. Als een set in productie wordt genomen, krijgt degene die het idee heeft aangedragen een percentage van de omzet. Een van de meest succesvolle producten die door deze interactie met klanten is gerealiseerd, is Minecraft LEGO, waarmee diverse fantastische bouwwerken kunnen worden gemaakt en vernield. 12 SCA SHAPE

13 FOCUS: DELEN Samenwerking leidt tot topproducten Samenwerking is een sleutelwoord voor SCA bij het verbeteren van de eigen activiteiten en producten. BIJ DE ONTWIKKELING van nieuwe ideeën betrekt SCA naast de eigen experts zowel belanghebbenden als externe innovators om de innovatie op een hoger plan te brengen. Samenwerking is van cruciaal belang bij de ontwikkeling van mooie producten en diensten, zegt Kerstin Johansson, programmamanager Open Innovation bij SCA. Samenwerking met externe partners is een beproefde manier om toegang te krijgen tot nieuwe kennis en expertise. Iedereen is ervan overtuigd dat samenwerking veel oplevert. Bijvoorbeeld door een vraag naar alle medewerkers te sturen via de interne ICON Idea Collaboration On Line om te putten uit alle vaardigheden en ervaring binnen SCA, maar ook door de dialoog aan te gaan met klanten om productverbeteringen door te voeren. Via ICON hebben we onlangs een oproep geplaatst voor innovatieve ideeën om onze servetsystemen voor onder meer zelfbedieningsrestaurants te verbeteren. Dit heeft geresulteerd in diverse nieuwe dispenserideeën, vertelt Johansson. De Tork Easy Cube is ontwikkeld in samenwerking met klanten in de facilitaire dienstverlening. De slimme dispenser die zelf laat weten wanneer het tijd is om hem bij te vullen, wordt nu in openbare toiletten gebruikt. We werken ook nauw samen met onze leveranciers om toegang te krijgen tot hun expertise en de laatste ontwikkelingen op het terrein van absorberende materialen voor onze persoonlijke hygiëneproducten, vertelt ze. SCA is ook een van vele Zweedse bedrijven die samenwerken met wetenschappers van SuMo Biomaterials, een interdisciplinair centrum voor supramoleculaire biomaterialen van Chalmers University of Technology in Göteborg. Door de academische samenwerking, die in 2007 is begonnen, zijn de mogelijkheden voor het karakteriseren en visualiseren van absorberende structuren verbeterd en zijn er nieuwe modellen ontwikkeld voor toepassing in R&D. De samenwerking heeft geresulteerd in diverse SCA-patenten. Bedrijven en ondernemers worden ook uitgenodigd om samen te werken aan speciale projecten die worden gepost op de Open Innovation Portal op de website van SCA. De gewenste input kan een nieuwe geurverfrisser betreffen, of handen wassen zonder zeep en water. Daarnaast maakt SCA gebruik van externe innovatie-intermediairs. Toen wetenschappers wereldwijd via het InnoCentive-netwerk werd verzocht een substantie te ontwikkelen die geuren opneemt, vond SCA nieuwe materialen voor toepassing binnen het eigen onderzoekswerk. Via samenwerking zijn ook producten ontwikkeld die SCA niet zelf kon produceren. Björn Lyngfelt, vice-president Communications bij SCA Forest Products, vertelt over een win-winsamenwerking bij de productie van meubels. In plaats van het bouwen van een eigen fabriek voor het maken van een specifieke boekenkast voor een klant, benaderden we een van onze leveranciers, een lokaal bedrijf met de juiste expertise in de buurt van onze zaagfabriek, vertelt hij. Wij doen zaken met de klant en leveren de grondstoffen. Onze lokale partner produceert de boekenkasten en levert ze in platte pakketten af, die door de klant kunnen worden opgehaald. Samenwerking met externe partners is een manier om toegang te krijgen tot nieuwe kennis en expertise. Kerstin Johansson, programmamanager Open Innovation bij SCA Links: het Tork EasyCubesysteem werd samen met klanten uit de faciliterende dienstverlening ontwikkeld. De slimme dispenser analyseert data uit toiletruimtes en geeft aan wanneer het tijd is om hem bij te vullen. SCA SHAPE

14 SHAPE UPbuiten Weetjes uit de wereld SCA Delicatessen uit het bos Het bos is een proviandkast vol spannend en gezond voedsel. Een paar voorbeelden: DEVIN MASGA WIKIPEDIA KNIPBEURT VOOR DAKLOZEN KAPPER MARK BUSTOS werkt door de week in een exclusieve kapsalon, maar knipt op zondag daklozen op straat in New York. Hij knipt iedere zondag zes mensen en legt alles vast op zijn Instagram-account. Het idee is in 2012 ontstaan tijdens een reis door de Filipijnen, waar hij een kapper betaalde om arme kinderen een knipbeurt te geven JAAR Dat voelde goed en ik besloot om het idee mee te nemen naar New York, vertelde Bustos aan de Huffington Post. In dit nummer van Shape staat ook een artikel over Lava Mae in San Francisco. Deze organisatie biedt daklozen de mogelijkheid zich te douchen en te wassen. Lees op pagina 30 meer over dit project. Instagram: instagram.com/markbustos ZO OUD IS DE OUDSTE BOOM ter wereld, een spar die groeit op een berg in Zweden. De leeftijd van deze oeroude boom is bepaald met de koolstof-14 methode in een Amerikaans lab in Miami, Florida. De boom die in 2004 is ontdekt in Nationaal Park Fulufjället in Dalarna, Midden-Zweden, groeit nog steeds. BOOMSCHORSBROOD Tijdens de hongersnood in de 19 e eeuw was het in Scandinavië heel gewoon om brood te bakken van boomschorsmeel. orsmeel. Nu ben we boomschorsbrood opnieuw ontdekt omdat het trendy en heb- gezond is. MOUSSERENDE BERKENWIJN De Zweedse ondernemer Peter Mosten wil graag laten zien dat bossen ook gebruikt kunnen worden voor andere zaken dan celluloseproducten. Zijn bedrijf Sav maakt alcoholische dranken van berkensap. Bron: Camino BOSBESSEN Vanwege hun hoge gehalte aan antioxidanten zijn bosbessen erg populair geworden, met name onder Japanners. De bossen van SCA staan vol met bosbessen. Een gedeelte ervan wordt door het lokale bedrijf Blåtand ingevroren voor de Japanse markt. MARIE BIRKL 14 SCA SHAPE

15 10 FEATURE VRAGEN Tijdreis: Patricia Moore voegde een halve eeuw aan haar leeftijd toe om de uitdagingen waarmee ouderen worden geconfronteerd, te onderzoeken. De UNDERCOVER BEJAARDE Voor een sociaal experiment van vier jaar kroop Patricia Moore op 26-jarige leeftijd in de huid van een oude vrouw. Het experiment heeft haar voorgoed veranderd, als mens en als designer. tekst NANCY PICK foto BRANDON SULLIVAN SCA SHAPE

16 a 10 VRAGEN Empathie helpt bij het ontwerpen van huishoudelijke producten voor ouderen. ls 26-jarige ervoer ze hoe het voelt om 80 jaar oud te zijn. Industrieel ontwerper en gerontoloog Patricia Moore, die regelmatig opduikt op ranglijsten als The 40 Most Socially Conscious Designers in the World en The 100 Most Important Women in America, startte in 1979 met een omvangrijk sociaal experiment. Dat jaar vermomde ze zich voor het eerst als oudere vrouw om de uitdagingen waarmee ouderen worden geconfronteerd, aan den lijve te ondervinden. Ze legde zichzelf beperkingen op met betrekking tot haar zicht, gehoor en mobiliteit, en bezocht de vier jaar daarna honderden steden waar ze ging winkelen, de bus nam, op straat wandelde en één keer slachtoffer werd van een straatbende. U hebt het experiment vier jaar lang volgehouden, zelfs nadat u overvallen was. Hoe hield u het vol? Het was een voorrecht om het onderzoek te mogen uitvoeren. Ik vond het een geweldige ervaring, zelfs toen ik werd overvallen. Pas toen ik trouwde, werd duidelijk dat mijn bekken zo ernstig beschadigd is dat ik geen kinderen kon krijgen. Maar desondanks voelde ik me iedere dag als oudere vrouw vastberaden en vol goede moed. Een negatieve dag zag ik als een uitzondering. Waarom werd ik in een supermarkt zo slecht behandeld? Gedurende die vier jaar werden mijn universitaire docenten op Columbia een soort team. Ze bedachten steeds nieuwe tests en nieuwe aanpassingen. Hun inventiviteit bracht de ervaring op een hoger plan. U hebt tientallen innovatieve producten ontwikkeld, waarbij empathie altijd de drijvende kracht is geweest. Op welk product bent u het meest trots? In de jaren 80 werkte ik samen met Dr. Wende Logan-Young. Zij hield zich bezig met het verfijnen van mammografie-apparatuur om het hele proces patiëntvriendelijker te maken. In die tijd was de druk die op de borsten moest worden uitgeoefend voor het maken van een mammografie zo pijnlijk dat veel vrouwen van het onderzoek afzagen. Wende vroeg me: Kun je de apparatuur zo aanpassen dat de druk op de borst wordt weggenomen zodra de röntgenfoto is gemaakt? Dit klinkt als een simpel idee, maar was erg moeilijk om te ontwikkelen. We vonden het dan ook geweldig dat we dat klaarspeelden. Het maken van een mammografie veranderde er totaal door. Als dit onderwerp tijdens mijn voordrachten aan de orde komt, geven vrouwen me vaak spontaan een knuffel. Dat is een mooi voorbeeld van uw medische activiteiten. Hebt u ook een voorbeeld van een consumentenproduct? Ik heb meegewerkt aan het ontwikkelen van OXO Good Grips: gebruiksvriendelijk keukengerei, vooral voor mensen met reuma. Een prachtig verhaal over goed design. Eén van mijn voormalige studenten is nu directeur van het bedrijf. Hoe breng je empathie onder de aandacht van jongeren in een samenleving die momenteel erg individualistisch lijkt? Ik kan je gelukkig vertellen dat empathie weer hot is. Empathie is sexy en gezond. De afgelopen vijf jaar zijn er drie boeken verschenen over empathie en in alle boeken word ik in het eerste hoofdstuk genoemd. Roman Krznaric maakt melding van vijf empathiehelden in zijn boek Empathy: Why It Matters, and How to Get It. Zijn eerste held is St. Franciscus van Assisi, en zijn vijfde held ben ik. Mijn vrienden steken er de draak mee: Dus nu moeten we jou St. Patty noemen? 16 SCA SHAPE

17 FEATURE Ik zeg nooit dat iemand oud is. Sommige mensen zijn ouder en sommigen zijn jonger. SCA SHAPE

18 10 VRAGEN Ik ben positief gestemd over de designoplossingen die ons later allemaal van pas zullen komen. Gerontologie is één van uw specialiteiten. Wat is een goede plek op de wereld om oud te worden? Ik wil eerst even iets zeggen over het taalgebruik. Ik zeg nooit dat iemand oud is. Sommige mensen zijn ouder en sommigen zijn jonger. Als ik naar het begrip leeftijd kijk, spreek ik altijd in relatieve termen. Okee, dan stel ik de vraag anders, wat is het beste land om ouder te worden? Overal in Scandinavië. Daar vind je gelukkige, gezonde senioren die zelfstandig wonen en hun eigen kwaliteit van leven bepalen. Dat komt voornamelijk vanwege de manier waarop de overheid de huisvesting en het openbaar vervoer heeft geregeld. Ouderen kunnen tot op hoge leeftijd zelfstandig blijven. Nederland is ook een goed voorbeeld. Daar zie je ouderen vaak nog fietsen. En waar is ouder worden het zwaarst? Aziatische landen, voorheen de beste locaties om ouder te worden, bungelen nu onder aan de lijst. Overheden moeten de drastisch gedaalde geboortecijfers het hoofd bieden. Neem Japan. Veel mensen die in kleine dorpen zijn opgegroeid, zijn verhuisd naar Tokio. Hun ouders zijn achtergebleven zonder dat er iemand voor hen kan zorgen. Dit probleem speelt in heel Azië en moet snel aangepakt worden. En niet alleen door de overheid. Mensen zijn op zoek naar manieren om de oudere generaties te ondersteunen met producten die kunnen bijdragen aan hun zelfredzaamheid. Tijdens mijn reizen zie ik hoe mensen leven en hoe ze graag zouden willen leven. Ik heb het altijd als mijn taak gezien om ouderen de lifestyle te bieden waaraan zij de voorkeur geven. Ziet u de wereld anders dan anderen? Ja, dat denk ik wel. Als ik samen met mijn zus op reis ben, en ze ziet ergens iets gebeuren, pakt Zelfs een eenvoudige dunschiller kan seniorvriendelijk gemaakt worden. ze mijn arm vast en zegt: Nee! Ze weet dat ik de neiging heb om mezelf te bemoeien met onrecht. Als ik je huis binnenkom, ga ik direct je schilderijen recht hangen. En als ik in een hotel overnacht, vertel ik de manager welke problemen ouderen zouden kunnen ondervinden met de bewegwijzering of de meubels in de lobby. Beroepsdeformatie: ik kan er niets aan doen. Maar ik probeer wel altijd beleefd te blijven. Dit interview vond plaats op de 86 e verjaardag van uw moeder. Heeft zij baat gehad bij uw werk? Jazeker. Mijn moeder heeft de gratis telefoonnummers ontdekt. Ze belt gerust bedrijven op om te klagen over ondoordacht design. Sommige van mijn klanten vertellen het me ook: Weet je al dat we gebeld zijn door je moeder? Welke vraag wordt u nooit gesteld? Er worden nooit vragen gesteld over mijn privéleven. Misschien omdat mensen te aardig en respectvol zijn. In oktober ben ik 62 geworden en 18 SCA SHAPE

19 UNDER THE VEST AS CATARACTS bending down Not shown: neck collar that impairs neck mobility Restrict mobility WRISTS OUTSIDE IT S FOGGY, DOUBLE GLOVES text SARA BERGQVIST photo PONTUS JOHANSSON Restrict mobility to grip things HE GLOBAL POPULATION Many consumers of SCA products are much older than the average SCA employee. The age suit gives a unique opportunity for younger people to discover what old age feels like. The hope is that this will provide valuable knowledge as a background for product development, product design and packaging ANKLES design. Externally, SCA uses the suit to enhance understanding of the needs of elderly consumers in customer segments Impair balance such as retail, assisted living, hospitals and home help services. 26 SCA SHAPE SCA SHAPE Patricia Moore Leeftijd: 62 Woonplaats: New York en Phoenix en gezien haar drukke reisschema vaak in hotels. Opleiding: Rochester Institute of Technology en Columbia University. Maakt graag: soufflé s. Hobby: Origami. Tijdens een recente vlucht vanuit Hong Kong overhandigde een honkbalspeler haar een 100-dollarbiljet en vroeg haar om er een ring van te vouwen. Wat ze vervolgens deed. ik heb het gevoel dat ik gefaald heb in mijn privéleven. Ik ben jaren geleden gescheiden. Soms denk ik tijdens een vliegreis: Je kunt beter met tweeën zijn dan alleen. Maar dan kom ik weer tot mezelf en zeg: Zo is het gelopen. Jij mag wereldwijd samenwerken met overheden en bedrijven om mensen van alle leeftijden en achtergronden te helpen met design. Ik mag mezelf erg gelukkig prijzen. Een vrouwvriende - lijker mammografieapparaat veranderde het proces radicaal. 88 YEARS OLD Instantly I m almost blind and deaf, and the pain in my back makes my eyes water. For a few hours I get to experience double my 44 years. Shape journalist Sara Bergqvist gets a day s foretaste of what it s like to be old. T BACK SPLINT WITH CONICAL SPIKES Causes constant pain that is exacerbated by SHOES WITH A ROUNDED SOLE EARPLUGS AND EARMUFFS Substantially impaired hearing DOUBLE ELBOW PADS Restrict mobility and make it diffi cult GLASSES WITH THE SAME EFFECT Substantially impaired vision VEST WEIGHING 10 KILOGRAMS Makes it diffi cult to move KNEEPADS WITH DOUBLE FASTENINGS WEIGHTS AROUND THE Make it diffi cult to move WEIGHTS AROUND THE Make it diffi cult to move SCA S AGE SUIT MARKET Herinnert u zich het leeftijdspak van SCA, waarmee de drager in een 80-jarige verandert? In Shape no. 1/2013 is te lezen hoe SCA daarmee inzicht in de consument opdoet. Zie ook ISTOCK PHOTO SCA SHAPE

20 TECHNOLOGIE VOOR DRIE GROTE VERBETERINGEN De sluis is verwijderd (zie inzet) en het rivierverval is verkleind voor een meer natuurlijke stroming. Het nieuwe moerasgebied naast de rivier vormt het leefgebied van een enorme rijkdom aan flora en fauna. Nu de fabriek zich op het vasteland bevindt, kan SCA het risico op vervuiling door lekkage vermijden. Bovendien is het onderhoud van de fabriek een stuk eenvoudiger, omdat alles nu veel toegankelijker is geworden. 20 SCA SHAPE

21 Het verleggen van een rivier in Frankrijk bleek goed voor de visstand, herstelde een moerasgebied in de natuurlijke staat en maakt het onderhoud van een SCA-fabriek een stuk eenvoudiger. tekst ANNA MCQUEEN illustratie SCA Een RIVIER VERLEGD IN DE FRANSE gemeente Hondouville, zo n 100 kilometer ten noordwesten van Parijs, zette de lokale SCA-fabriek in 2014 een omvangrijk rivierproject op in samenwerking met het waterschap Seine-Normandie. De doelstelling: verbetering van de ecologische kwaliteit van de rivier de Iton en een verlaging van de kans op vervuiling door de fabriek, als onderdeel van een plan voor duurzame industriële langetermijnontwikkeling. De SCA-fabriek in Hondouville, de eerste locatie in Europa waar zowel persoonlijke hygiëneproducten als tissueproducten worden gemaakt, bevindt zich in een beschermde riviervallei in het departement Eure. In 1840 werd er in de Iton een dam aangelegd voor een voormalig textielbedrijf. De sluis op het fabrieksterrein moest vissen en slib tegenhouden. Vanwege de nieuwe Europese wetgeving op het terrein van waterkwaliteit en milieubescherming is in 2011 door een commissie van lokale belanghebbenden uit de particuliere en overheidssector, waaronder SCA, een project opgezet om de rivier te verleggen. Na een uitgebreid onderzoek in 2012 SCA SHAPE

22 TECHNOLOGIE en 2013 is er in april 2014 gestart met de ontmanteling van de sluis en het verleggen van de rivierloop buiten het SCA-fabrieksterrein. Zorgen dat de rivier voldoet aan de nieuwe Franse en Europese normen met betrekking tot ecologische continuïteit heeft de hoogste prioriteit. Daarnaast willen we uiteraard zoveel mogelijk verbeteringen aanbrengen in het lokale milieu, aldus Corinne Seigneurbieux, milieumanager van de fabriek van SCA Hondouville. En als de veranderingen productieprocessen vereenvoudigen, dan is dat natuurlijk mooi meegenomen. EEN DOOR DE SLUIS gecreëerd meer stroomopwaarts is verwijderd en het rivierverval is verkleind voor een meer natuurlijke stroming. Het gedeelte van de rivier op het fabrieksterrein is opgevuld met 5000 kubieke meter aarde van de tegenoverliggende rivieroever. Dit heeft bovendien een bijkomend voordeel opgeleverd: de rivier is weer aangesloten op het naastgelegen overstromingsgebied. De rivierstand is verlaagd en de oevers zijn genivelleerd, waardoor er een moerasgebied is gevormd in een naastgelegen weidegebied van SCA, om de biodiversiteit te verhogen. Dit is nu een fantastische vislocatie geworden, zegt Seigneurbieux. Het stromende water zorgt ervoor dat trekkende vissoorten als forel en paling zich vrij door de rivier bewegen. Bovendien hopen we dat het moerasgebied naast de rivier een leefgebied zal worden voor een enorme rijkdom aan flora en fauna, waaronder de geelbuikvuurpad. Ook SCA plukt de vruchten van het project. Omdat de rivier door het fabrieksterrein liep, stond onze waterzuiveringsinstallatie op een soort eiland in de rivier, vertelt Seigneurbieux. Dankzij de nieuwe loop van rivier staat hij nu op het vasteland. Dat verkleint de kans op vervuiling door lekkage. Bovendien is het onderhoud van de fabriek en alle andere hydraulische installaties een stuk eenvoudiger omdat alles nu veel toegankelijker is geworden. Dit project sluit perfect aan bij de kernwaarden van SCA, vertelt Seigneurbieux. Milieubehoud en liever nog milieuverbetering in de omgeving waarin wij opereren, is onderdeel van onze visie. Moerasgebieden verdwijnen van het Franse platteland. Het is dus een win-winsituatie voor iedereen als we een bijdrage kunnen leveren aan het herstel van deze omgevingen. OVER HONDOUVILLE De fabriek in Hondouville werd gebouwd in 1903 en het terrein werd in 2012 overgenomen door SCA. In de fabriek in Hondouville werken 550 mensen. Er worden zowel persoonlijke verzorgingsproducten (Demak Up-wattenschijfjes) als tissueproducten (Tork) gemaakt. De producten worden geleverd aan de Franse markt en aan Zuid- Europa, de Benelux, Groot-Brittannië en Centraal-Europa. Het stromende water zorgt ervoor dat trekkende vissoorten als forel en paling zich vrij door de rivier bewegen. 22 SCA SHAPE

23 Waarom verandert je lichaam? Waarom word ik ongesteld? Tijdens de stopover van de Volvo Ocean Race in Sanya, China, organiseerde SCA en WSSCC voor zo n 30 meisjes een workshop over menstruele hygiëne. Van verlegen tot nieuwsgierig. Chinese meisjes tijdens de workshop. Lichaamskennis voor Chinese meisjes SCA EN DE Water Supply and Sanitation Collaborative Council (WSSCC*) organiseerden samen een workshop over menstruele hygiëne in Haikou in het kader van de Volvo Ocean Race-stopover in Sanya, China op 5 februari. De bijna 30 deelnemende meisjes van jaar kregen de kans om te praten over onderwerpen als het vrouwenlichaam, het belang van een goede hygiëne tijdens de menstruatie en het feit dat ze trots mogen zijn op wat er iedere maand in hun lichaam plaatsvindt. In november 2014 werd in Zuid-Afrika een soortgelijke workshop gehouden tijdens de stopover in Kaapstad. Het is geweldig inspirerend en motiverend om betrokken te zijn bij deze projecten. Ik heb met eigen ogen gezien dat jonge meisjes in slechts een paar uur tijd enorm groeien: van extreem verlegen zijn sommigen slaan hun handen voor hun gezicht tot de moed hebben om vragen te stellen, voor een groep te spreken en hun lichaam te gaan beschouwen als iets om trots op te zijn, vertelt Kersti Strandqvist, group senior vice president Sustainability, die aanwezig was bij de bijeenkomsten in zowel Zuid-Afrika als China. Een groep vrouwen artsen, docenten en vrijwilligers is de dag ervoor door WSSCC getraind tijdens een train de trainer-cursus. Deze pretraining is van groot belang voor het verspreiden van informatie en kennis rond menstruatie, wat op de lange termijn noodzakelijk is voor het realiseren van duurzame verandering. De samenwerking tussen SCA en WSSCC zal aanvankelijk gekoppeld zijn aan de deelname van SCA aan de Volvo Ocean Race, waarbij beide partijen gezamenlijke activiteiten ontplooien. Lees meer: Shape Ik heb met eigen ogen gezien dat jonge meisjes in slechts een paar uur tijd enorm groeien * WSSCC is het enige VNonderdeel dat zich alleen richt op de sanitatie en behoeften van kwetsbare mensen. SCA SHAPE

24

25 MARKT Helden in de gezondheidszorg Tibetaanse klankschaalmassage. Nordic walking. Zumba op latinmuziek. Niet echt zaken die je verwacht aan te treffen in een gemiddeld verpleeghuis, maar het personeel van een Italiaans verzorgingstehuis heeft er plezier in om met dit soort activiteiten de saaie zomermaanden voor de bewoners wat op te vrolijken. tekst CLAUDIA B. FLISI illustraties TEAM HAWAII De toegewijde werknemers in verpleeghuizen krijgen zelden genoeg erkenning voor hun dagelijkse inspanningen. Om daar verandering in te brengen, sponsort SCA Italië sinds 2010 iedere twee jaar de wedstrijd Passion to Assist om de onbezongen helden van de gezondheidszorg in het zonnetje te zetten. Het idee voor de wedstrijd is ontstaan omdat zorgverleners in verpleeghuizen in een veeleisende omgeving werken en voor unieke uitdagingen worden gesteld. SCA wil graag aandacht vestigen op de innovatieve activiteiten die zij hebben ontwikkeld. We wilden iets doen om de dagelijkse passie die zij in hun werk leggen, te belichten, vertelt Antonio Campanile, marketingmanager bij SCA. Het Italiaanse team bedacht in 2010 tijdens een brainstormsessie een wedstrijd om de aandacht te vestigen op de creatieve energie van de zorgverleners. Ze noemden het project The Passion to Assist en nodigden 800 verpleeghuizen die klant zijn bij SCA, uit om deel te nemen. Sindsdien wordt er iedere twee jaar een wedstrijd uitgeschreven met iedere keer een ander thema. De editie van 2014 stond in het teken van het thema Actief en richtte zich op drie categorieën: voeding, fitness en kunst. Bejaardentehuis Villa Santa Teresa in Bagno a Ripoli, bij Florence, won de wedstrijd met een kookboek gebaseerd op traditionele recepten van de bewoners. Omdat het een teamprestatie betrof, werd iedereen erbij betrokken: bewoners, personeel, familie en vrienden. EEN ANDERE WINNAAR was ISRAA (Istituto per Servizi di Ricovero e Assistenza agli Anziani, een instelling voor ziekenhuiszorg en ouderenzorg) uit Treviso, in Noord-Italië. ISRAA ontwikkelde een WeFitness -programma voor zijn 200 bewoners: een programma voor fysieke en mentale gezondheid tijdens de warme en vaak eenzame zomermaanden vandaar dus Nordic walking en Zumba. Wij stimuleren het idee van actief ouder worden en solidariteit met onze bewoners en de samenleving in het geheel, vertelt Maria Aurora Uliana, coördinator van de instelling. Een ander innovatief idee was het kunstproject Verhalen uit het verleden, dat ontwikkeld werd door Magiera Ansaloni, exploitant van een verpleeghuis in Rio Saliceto, ten noordwesten van Bologna. Het project omvat een serie collages gemaakt door de 150 bewoners van de drie verpleeghuizen van Magiera Ansaloni. De collages SCA SHAPE

26 MARKT gingen over het huwelijk, kinderspeelgoed en schoenen, de arbeiders op de rijstvelden in de regio en kinderrijmpjes in een lokaal dialect. Onze bewoners leven voor een deel in het verleden, aldus projectleider Patrizia Barbieri. Iets dat herinneringen oproept uit het verleden, geeft hen een positief gevoel en biedt hen de mogelijkheid dat te delen met familie en vrienden. De collages verbinden het verleden met het heden. DE EERSTE WEDSTRIJD in 2010 werd zeer enthousiast ontvangen. Uit de meer dan 200 individuele inzendingen koos een onafhankelijke jury drie winnaars. Alle projecten zijn gepubliceerd in een boek dat na de prijsuitreiking werd uitgedeeld. Voor de tweede editie in 2012 koos SCA voor het thema Duurzaamheid. De inzendingen waren deze keer afkomstig van verpleeghuizen en er werden twee winnaars gekozen. Het drukken van een boek paste niet echt bij het thema en daarom Onze bewoners leven voor een deel in het verleden. Van deze herinneringen worden ze blij. werden alle projecten online gepubliceerd, aldus Campanile. De winnaars werden vermeld in nieuwsbrieven en andere bedrijfspublicaties. De wedstrijd van 2014 leverde de winnaars in de drie categorieën een waardecheque op voor de desbetreffende projecten. De details voor de editie van 2016 moeten nog bekend worden gemaakt, maar Campanile belooft dat onze klanten uit verschillende thema s kunnen kiezen. PASSIE OM TE HELPEN The Passion to Assist is een wedstrijd die in het teken staat van de creativiteit en het enthousiasme van verzorgenden in verpleeghuizen. De wedstrijd vindt om de twee jaar plaats en de deelname staat open voor verpleeghuizen die klant zijn van SCA in Italië. De wedstrijdcriteria worden vroeg in het jaar bekendgemaakt en drie onafhankelijke juryleden selecteren de winnaars in juni. De prijsuitreiking vindt plaats in het najaar. Het aantal deelnemers aan de eerste drie wedstrijden was groot: In 2010 waren meer dan 200 individuele deelnemers; in 2012 deden 110 verpleeghuizen mee; en in 2014 werden er 255 projecten van 200 instellingen beoordeeld. Het succes van het programma is niet onopgemerkt gebleven in de rest van Europa. Spanje lanceerde zijn eerste Pasión de asistir in De winnaar ontving een reis naar Italië, inclusief een bezoek aan één van de Italiaanse winnaars uit 2012 in de pittoreske stad Verona. lapassionediassistere.it 26 SCA SHAPE

27 PRINT PEFC/ Promoting Sustainable Forest Management SCA Paper, Sustainable Packaging, Mattias Wikström, Vice President Sales and Marketing

28 MARKT DE GEUR Een wandeling door het bos is niet alleen een feest voor ogen en oren, maar ook voor de neus. De karakteristieke bosgeur is afkomstig van terpentijn, een boomhars die als basisingrediënt voor veel parfums wordt gebruikt. tekst ANNIKA WIHLBORG foto ELLEN HOVERKAMP van het bos Terpentijn komt voor in alle soorten hout en is een groene grondstof met diverse toepassingsmogelijkheden. De belangstelling voor groene chemicaliën neemt wereldwijd toe en terpentijn is een van de meest veelzijdige grondstoffen in dat genre. Het is een aantrekkelijk alternatief voor producten op basis van aardolie. In de parfumwereld spelen de geurdragende eigenschappen van terpentijn een belangrijke rol omdat die ervoor zorgen dat de geur op de huid achterblijft. De toepassing van terpentijn als geur in parfums kent een lange traditie, vertelt Mats Thorsson van Logicator, een Zweedse agent van het Franse bedrijf DRT, dat sinds 1932 diverse producten heeft ontwikkeld op basis van terpentijn of dennenolie. Terpentijn is uitstekend te verwerken en daarom heeft een parfumproducent er maar relatief kleine hoeveelheden van nodig om de functie van geurdrager te vervullen. In veel producten zit zowel terpentijn als dennenolie verwerkt. Kleefstoffen bestaan vaak uit een combinatie van deze twee grondstoffen, vertelt hij. Veel producten die we dagelijks gebruiken bevatten terpentijn: lijm, verf, kauwgum, diverse rubberproducten, huidcrèmes en andere cosmetica. In de SCA-pulpfabriek in Östrand levert een ton pulp gemiddeld twee kilogram terpentijn op. We streven ernaar de opbrengst geleidelijk aan te verhogen, zegt Erik Sjöblom, manager van de vezellijn in de fabriek. Het is mogelijk om tot 4 kilo terpentijn uit een ton pulp te halen. Omdat de belangstelling voor terpentijn en dennenolie wereldwijd toeneemt, hebben we ervoor gekozen om onze groene bijproducten onder één merk op de markt te brengen. We produceren jaarlijks ruim kilogram terpentijn. VAN BOS TOT PARFUMFLESJE 1. In de SCA-pulpfabriek worden bomen vermalen tot houtsnippers, die vervolgens worden gekookt om er papierpulp van te maken. 2. Na afloop van het kookproces heeft de terpentijn een dampvorm aangenomen. De damp wordt gecondenseerd en afgekoeld, waarna er een kleverige terpentijn ontstaat. 3. De terpentijn wordt met tankwagens opgehaald bij de fabriek en voor verdere verwerking naar de fabrieken van de klant gebracht. 4. In de parfumfabriek wordt de terpentijn verwarmd in een zuil, zodat de verschillende componenten op verschillende temperaturen gedistilleerd kunnen worden. De voor parfum in aanmerking komende bestanddelen zijn voornamelijk terpentijn en alfa-pineen. Terpentijn bevat de geurdragende eigenschappen voor parfum. 28 SCA SHAPE

29 MARKET CIRRUS De SCA-pulpfabriek in Östrand heeft in het najaar van 2014 het merk Cirrus gelanceerd. Cirrus verenigt alle groene bijproducten van de papierpulpproductie, waaronder dennenolie en terpentijn, die afkomstig zijn uit verantwoord beheerde bossen. Cirrus levert ook stadsverwarming en groene stroom. FOTO UIT HET BOEK NATURAL COMPANIONS, STEWART, TABORI & CHANG SCA SHAPE

30 FEATURE Dakloze Silas Borden komt lachend naar buiten na een douche in de Lava Mae-bus in het Mission District. 30 SCA SHAPE

31 NADER BEKEKEN Een rijdende DOUCHE Mobiele badkamers in een felblauwe bus verwezenlijken het recht om schoon te zijn voor de daklozen in San Francisco. tekst STEFFAN HEUER foto BRANT WARD HET IS EEN DRUILERIGE donderdag in Tenderloin, een van de grauwe en verpauperde wijken van San Francisco, vlakbij de sjieke winkelstraat in de binnenstad. Groepjes daklozen schuilen onder lekkende markiezen in Ellis Street en beschermen hun eigendommen tegen de winterse neerslag. De felblauwe bus die staat geparkeerd naast een gaarkeuken, geeft de omgeving een beetje kleur. Een constante stroom bezoekers staat in de rij bij het Youth With A Mission-buurtcentrum. De wachtlijst getuigt van het succes van Lava Mae, een organisatie die de circa 7350 daklozen van de stad gratis mobiele douches biedt. Sinds juli 2014 exploiteert de plaatselijke vrijwilligersorganisatie een omgebouwde stadsbus met twee privébadkamers met een warme douche en een toilet in twee achterstandswijken van de stad. Lava Mae (een verbastering van Was me in het Spaans) heeft tot dusver 700 mensen toegang gegeven tot persoonlijke hygiëne. HET HEEFT voornamelijk van doen met waardigheid en gastvrijheid, en draait niet alleen om een warme douche, vertelt Leah Filler, de energieke beheerder van de mobiele service. Zij zorgt ervoor dat de blauwe bus op de afgesproken tijd en locatie aanwezig is in de wijken Tenderloin en Mission. Er zijn slechts acht opvangcentra met douches in de stad. En dan moeten de mensen ook nog eens vóór 6 uur s ochtends opstaan om zich te wassen voordat ze weer op straat worden gezet, vertelt ze. We willen hen een gevoel van veiligheid en geborgenheid bieden als ze naar Lava Mae komen. Filler neemt het begrip gastvrijheid zeer serieus. Ze kent bijna elke gast bij naam en herkent de stamgasten die iedere week SCA SHAPE

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016

Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Mijn manier Onze wereld uitgedaagd. Welke rol speelt de ondernemer? - Bilderbergconferentie 2016 Hasmik Matevosyan, mode-onderzoekster Mode-industrie zonder verspilling Hasmik Matevosyan (1987) studeerde

Nadere informatie

Deelnemersbijeenkomst Veldhovens Ondernemers Contact Donderdag 21 februari 2013 Welkom

Deelnemersbijeenkomst Veldhovens Ondernemers Contact Donderdag 21 februari 2013 Welkom Deelnemersbijeenkomst Veldhovens Ondernemers Contact Donderdag 21 februari 2013 Welkom Waar hebben we het over? - Historie. - De Franse Tijd. - Het BMW Dealerschap. - De Veranderende Markt. - De Wereld

Nadere informatie

Op zoek naar nieuwe business modellen

Op zoek naar nieuwe business modellen Op zoek naar nieuwe business modellen Oegstgeest, 15 november 2012 Vandaag leg ik uit waarom business as usual dood is Centrale vraag Wie voegt op welk moment waarde toe? Welk gereedschap kunnen we hiervoor

Nadere informatie

Creativity COST SAVING INNOVATION

Creativity COST SAVING INNOVATION Creativity COST SAVING INNOVATION 2015 DONDerDAG 4 juni 2015 van 14u tot 23u BENELUX event WORKSHOPS Flanders expo meeting CEnTEr Maaltekouter 1 be-9051 Gent networking INSPIRATIE exclusieve promoties

Nadere informatie

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête

M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag beïnvloeden de ontwikkelingen in de globale retailmarkt. Dat blijkt uit de enquête DigitasLBi presenteert nieuwe enquête over wereldwijd winkelgedrag en onthult enkele belangrijke trends voor Belgische markt Brussel, 24 april, 2014 M-commerce, sociale media en veranderend winkelgedrag

Nadere informatie

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8

Case 2 start-ups. 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13. Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Case 2 start-ups 21 maart 2015 Gemaakt door: - Bertje van Loo - Dennis Langeveld - Lorianne Hooijmans Groep 13 Case 2 Start-ups groep 13 1-8 Inhoud Interne analyse... 3 Peerby... 3 Over Peerby... 3 Lean

Nadere informatie

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business

Masterclass Value of Information. Waarde creëren voor de business Masterclass Value of Information Waarde creëren voor de business Informatie en informatietechnologie maken het verschil bij de ontwikkeling van nieuwe business ideeën. Met informatie kunnen nieuwe innovatieve

Nadere informatie

Service Design: een inleiding

Service Design: een inleiding Service Design: een inleiding IFMA, 10 december 2013 Joannes Vandermeulen @joannes #namahn design that works for people 1 Het bestaande verbeteren design that works for people 2 maar toch besparen? design

Nadere informatie

Welkom in een wereld zonder grenzen

Welkom in een wereld zonder grenzen Welkom in een wereld zonder grenzen Truphone is het eerste bedrijf dat daadwerkelijk één wereldwijd communicatiesysteem aanbiedt. Daarnaast bespaart het ons meer kosten dan welk ander bedrijf ook zou kunnen.

Nadere informatie

Palletways Express distributie van palletzendingen

Palletways Express distributie van palletzendingen Palletways Express distributie van palletzendingen Het netwerk van Palletways Europe strekt zich uit over de Benelux, Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Londen BELGIË NEDERLAND Hamburg Nijmegen DUITSLAND

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka: Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Arnoud: Ik ben opgegroeid in Bilzen, een stad in Belgisch Limburg. We waren een gelukkig gezin. Mijn

Nadere informatie

In gesprek met Claudia Zwart

In gesprek met Claudia Zwart In gesprek met Claudia Zwart Ik ontmoet Claudia in haar kantoor in de tuin van haar huis. Ik loop binnen en ben onder de indruk van haar gedreven en gepassioneerd voorkomen. Een vrouw met een missie, waar

Nadere informatie

The brand. Introductie.

The brand. Introductie. Brandmanual. The brand Introductie. NL Innovators. ontstaan vanuit Code 06 Business- en Conceptdevelopment, met het idee om op toegankelijke wijze mensen met innovatieve ideeën verder te helpen. Gestart

Nadere informatie

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be - Ik schreef al meer dan 100 commerciële bedrijfswebsites voor ondernemingen

Nadere informatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie

De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie De Drievoudige Bottom Line, een noodzakelijke economische innovatie Feike Sijbesma, CEO Royal DSM In de loop der tijd is het effect van bedrijven op de maatschappij enorm veranderd. Vijftig tot honderd

Nadere informatie

Een beter imago begint bij jezelf

Een beter imago begint bij jezelf Een beter imago begint bij jezelf David Kok in gesprek met Thomas Marzano Gemeenten, ambtenaren, de politiek, de overheid als geheel: we kampen met een imagoprobleem. We doen ons werk (vaak) niet goed,

Nadere informatie

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions

Het in kaart brengen van de Supply Chain. Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Customer Solutions Het in kaart brengen van de Supply Chain Werkt u aan het verbeteren van supply chain management in uw organisatie? Het in kaart brengen van uw

Nadere informatie

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008

Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Creatieve Kansen, Grenzeloos Innoveren 21-10-2008 Inhoud Productontwikkelingomgeving Waar zijn we goed in? Producten pakket en product beleid. Strategische opties Innovatie? Product innoveren Synthem Philips

Nadere informatie

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten

Winst met Waarde. In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Winst met Waarde In 3 stappen de unieke waarde van je bedrijf vergroten Erwin Meijboom Je hebt de stap genomen om deze e-paper te downloaden! Ben je startend ondernemer, wil je je startup gaan ontwikkelen,

Nadere informatie

Stageverslag Danique Beeks

Stageverslag Danique Beeks Stageverslag Danique Beeks Waarom deze stage en hoe zag de stage eruit? Ik heb via Mirthe informatie gekregen over deze stage. Haar achterneef is een van de eigenaren van dat bedrijf. Ze heeft mij deze

Nadere informatie

De kracht van een sociale organisatie

De kracht van een sociale organisatie De kracht van een sociale organisatie De toegevoegde waarde van zakelijke sociale oplossingen Maarten Verstraeten. www.netvlies.nl Prinsenkade 7 T 076 530 25 25 E mverstraeten@netvlies.nl 4811 VB Breda

Nadere informatie

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN

NEEM DE TIJD LEER ONS BETER KENNEN LOOK CLOSER UNDERSTAND MORE NEEM DE TIJD Ontdek Robeco 1 Wij willen alles weten over de wereld en hoe die werkt, over de risico s en kansen. Op deze manier herkennen we langetermijnkansen, innoveren we

Nadere informatie

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest

Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12. Bruiloftsfeest Bijbellezing: Johannes 2 vers 1-12 Bruiloftsfeest Sara en Johannes hebben een kaart gekregen In een hele mooie enveloppe Met de post kregen ze die kaart Weet je wat op die kaart stond? Nou? Wij gaan trouwen!

Nadere informatie

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan

Masterclass. Business Model Canvas gebruiken bij communicatie. Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan Masterclass Business Model Canvas gebruiken bij communicatie Een visueel hulpmiddel om de brug tussen IT en business te slaan De laatste jaren hanteren organisaties steeds vaker het Business Model Canvas

Nadere informatie

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming.

De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. De cloud die gebouwd is voor uw onderneming. Dit is de Microsoft Cloud. Elke onderneming is uniek. Van gezondheidszorg tot de detailhandel, van fabricage tot financiële dienstverlening: geen twee ondernemingen

Nadere informatie

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM

SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM SANITAIR PAPIER > SATINO > VAN HOUTUM PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER > PAPIER Wie aan duurzaamheid denkt, denkt misschien niet direct aan papieren handdoekjes en toiletpapier. In breder perspecfief

Nadere informatie

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO

Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Optimaliseren van recyclingprocessen via innovatie in productontwikkeling Duurzaamheidsdialoog TNS NIPO Eelco Smit Philips Consumer Lifestyle 29 maart 2012 Een sterke diverse industriële groep leading

Nadere informatie

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes

Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Waarom is Click to Call de ontbrekende link voor online succes Oktober 2013 ONDERWERPEN Managementsamenvatting 2 Introductie 3 Online blijft 4 Waarom is Click-to-Call vandaag de dag relevant? De nieuwe

Nadere informatie

Uitgevers zetten in op e-commerce als nieuwe B2C inkomstenbron 26/11/2014 2

Uitgevers zetten in op e-commerce als nieuwe B2C inkomstenbron 26/11/2014 2 SHOPPEN IN 2020 Uitgevers zetten in op e-commerce als nieuwe B2C inkomstenbron 26/11/2014 2 Is e-commerce een geschenk van God? 26/11/2014 3 Uitgevers zijn retailers geworden 26/11/2014 4 en retailers

Nadere informatie

Informatie & Tarieven 2013. competities. magazines. webinars. websites. boeken. events. e-zines. get elektorized

Informatie & Tarieven 2013. competities. magazines. webinars. websites. boeken. events. e-zines. get elektorized Informatie & Tarieven 2013 competities magazines webinars websites boeken events e-zines get elektorized The world s most comprehensive platform for electronics professionals with a passion Elektor is

Nadere informatie

De 3 beste manieren om je diensten high-end te maken zodat je veel hogere prijzen kunt vragen. verdienen

De 3 beste manieren om je diensten high-end te maken zodat je veel hogere prijzen kunt vragen. verdienen 21 Tips om meer te verdienen en minder te werken Veel coaches, trainers en adviseurs verdienen weinig maar werken toch heel hard. 21 Ze werken 1-op-1 Tips en op uur-factuurbasis met klanten. Als ze niet

Nadere informatie

2011 YOURREPUTATION 2

2011 YOURREPUTATION 2 1 2011 YOURREPUTATION 2 Social media guidelines opstellen voor je organisatie Hoewel sommige managers nog tegen proberen te stribbelen is het al lang een feit: medewerkers zitten op social media, en doen

Nadere informatie

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING

KIJK IN JE BREIN LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING LESMODULE BASISSCHOOL LEERLING 1. DE HERSENEN 1.1 HOE ZIEN HERSENEN ERUIT? VRAAG WIE KAN VERTELLEN WAT HERSENEN ZIJN? VRAAG HEBBEN KINDEREN KLEINERE HERSENEN DAN GROTE MENSEN? 1.2 WANNEER GEBRUIK JE ZE?

Nadere informatie

CMM 3: levert het wat op?

CMM 3: levert het wat op? CMM 3: levert het wat op? Philips Analytical De noodzaak en voordelen van Software Process Improvement Wie is Philips Analytical? Waarom is voor ons software proces verbetering zo essentieel? Hoe hebben

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT

5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT 5 CRUCIALE COMPETENTIES VOOR EEN DUURZAAM HRM/L&D DIMITRI MAENHOUDT WAT BETEKENT DUURZAAM? Duurzaam betekent aansluiten op de behoeften van het heden zonder het vermogen van toekomstige generaties om in

Nadere informatie

Stelling II. Creativiteit is de belangrijkste eigenschap voor innovatie.

Stelling II. Creativiteit is de belangrijkste eigenschap voor innovatie. Toon Jansen * New Urban Creatives Almere * 12 maart 2014 Stelling I Creativiteit is de belangrijkste eigenschap voor innovatie. Stelling II Door het beschikbaar stellen van goedkope/betaalbare woon- en

Nadere informatie

affirmaties voor een gelukshuis

affirmaties voor een gelukshuis affirmaties voor een gelukshuis affirmeer de verkoop van je huidige huis affirmeer de aankoop van je droomhuis Edith Hagenaar Affirmeren Weet je niet wat affirmaties zijn? Lees dan dit artikel: http://www.palaysia.com/affirmatie/index.html#aff

Nadere informatie

DINEREN IN DE HOFTRAMMM

DINEREN IN DE HOFTRAMMM DINEREN IN DE HOFTRAMMM De bijzondere creatie van Bobby van Galen en Pierre Wind Foto s en tekst: Martien Versteegh Eigenaar en gastheer Bobby van Galen heet u van harte welkom Het begon met een droom

Nadere informatie

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets.

Is jouw doel om ze te overtuigen ook in Nederland te komen wonen? Nee hoor; ik ga ze gewoon kennis laten maken; verder niets. Een stedentrip is wat Giga (28) het liefste doet tijdens zijn vakanties: het lijstje van steden die hij dit jaar nog gaat bezoeken is enorm; Amsterdam, Den Haag, Utrecht, Antwerpen, Brugge, Gent, Praag,

Nadere informatie

25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen

25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen 152 152 25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen 153 Interview Mantijn van Leeuwen Voor de meeste mensen ben jij nog een onbekende, zeker gerelateerd aan het NIBE. Vertel eens iets over je achtergrond,

Nadere informatie

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A

Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A Presentatie Tekst Top plan (talentontwikkelingsplan) Amy Kouwenberg OABCE1A INLEIDING Ik heb vandaag een cadeautje meegenomen. Niet voor jullie, maar voor mijzelf. Het cadeautje staat voor de verrassingen

Nadere informatie

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING

Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Trots op je vak! Hoe ben je dat, blijf je dat en hoe word je dat? UITNODIGING Dinsdag 10 november 2015 Vanaf 12.00 uur Grolsch Veste Colosseum 65 7521 PP ENSCHEDE (ingang kanaalzijde) Om kennis over de

Nadere informatie

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

MARK HUIJSMANS VIJF CARRIÈRETIPS VAN. Marketingdirecteur bij Miele. Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing in het hart van de marketing VIJF CARRIÈRETIPS VAN MARK HUIJSMANS Marketingdirecteur bij Miele Door: Tristan Lavender, bestuurslid NIMA Young Professionals Op 7 februari opent Miele als derde Top Marketing

Nadere informatie

een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps

een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps 4 een zelfstandiger leven dankzij het gebruik van apps Cliënten moeten zo min mogelijk afhankelijk zijn van zorgprofessionals. Jan Alblas, directeur Pameijer een zelfstandiger leven dankzij het gebruik

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft!

150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft! Scott de Jong http://www.positiefleren.nl - 1 - Je leest op dit moment versie 2.0 van het Ebook: 150 Tips om kinderen te laten zien dat je om ze geeft.

Nadere informatie

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries

Patrick Venendaal 1553805. Creative Industries Naam: Cursus: Coördinator: Docent: Patrick Venendaal 1553805 Entrepreneurship Creative Industries Aljan de boer Mark Nutzel Inhoudsopgave Het idee... 3 De doelgroep... 3 Introductie... 3 Wat wordt er getest...

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Inleiding 7. 1 Het zichtbare boek 13. 2 Een boek is meer dan tekst 27. 3 De waarde van boeken 47. 4 Kinderboeken 63

Inhoudsopgave. Inleiding 7. 1 Het zichtbare boek 13. 2 Een boek is meer dan tekst 27. 3 De waarde van boeken 47. 4 Kinderboeken 63 Inhoudsopgave Inleiding 7 1 Het zichtbare boek 13 2 Een boek is meer dan tekst 27 3 De waarde van boeken 47 4 Kinderboeken 63 5 Boeken om te verzamelen 85 6 Waarom we van boekwinkels houden 99 7 Lezersrevolutie

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens

Bedrijfsprofiel. Constant Jurgens Bedrijfsprofiel Het succes van een bedrijf wordt gecreëerd door de mensen die er werken. Hun ideeën, motivatie en vaardigheden, hun normen en waarden, maar ook hun persoonlijkheden zijn de belangrijkste

Nadere informatie

www.marktonderzoek.be

www.marktonderzoek.be Wij zetten het jaar vol inspiratie en enthousiasme in met een overzicht van enkele trends waar we als ondernemer in 2015 niet omheen kunnen. Op de hoogte zijn van deze trends en erop inspelen kan uw activiteiten

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Event menu Minigids event app

Event menu Minigids event app Event menu Minigids event app Hoe en waarom een mobiele evenementen app? Introductie De evenementenbranche verandert. Een evenement is niet langer een ad hoc activiteit. Het is een belangrijk onderdeel

Nadere informatie

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact

Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Case study: Service en sales gaan samen voor beter klantcontact Sales als basis voor klantcontact stimuleert klanttevredenheid Meer dan 900 medewerkers van Transcom Nederland verzorgen dagelijks facilitaire

Nadere informatie

Het gaat eindelijk weer over echtheid

Het gaat eindelijk weer over echtheid Het gaat eindelijk weer over echtheid Internet heeft de wereld veel transparanter gemaakt, de sociale media maken mensen weerbaar. Traditionele reclame wordt dan ook steeds vaker leugenachtig gevonden.

Nadere informatie

Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt

Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt Leiderschap is alleen leuk als er nog iets te leiden valt LEADERSHIP CHALLENGE 2012 14, 15, 16 september de Nudge Leadership Challenge is een samenwerking van met deelnemers van onder andere Een beetje

Nadere informatie

Introductie. Eric Jan van Putten Regional Marketing Manager Sitecore. Erik van den Berg Sales Manager Iquality 1998 2001 2012

Introductie. Eric Jan van Putten Regional Marketing Manager Sitecore. Erik van den Berg Sales Manager Iquality 1998 2001 2012 Webinar e-commerce Agenda Webinar Introductie moderator & spreker Adaptive to change Over Iquality & Sitecore Het begint met Waarom E-commerce & Conversie in B2B VelopA: Functionele, Technische & Strategische

Nadere informatie

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant:

Kiezen voor All In Content betekent dat u over kennis van een compleet team beschikt in plaats van afhankelijk te worden van één enkele consultant: Over ons All In Content begeleidt IT & New Media projecten in het domein van Enterprise 2.0 portals en contentmanagement. Onze focus ligt in het bijzonder op het gebied van duurzaam werken met toepassingen

Nadere informatie

11 stappenplan. Hoe te beginnen. 1 Schrijf je in! Het is 26 euro om je in te schrijven bij Jeunesse Global. (25.72 inc BTW)

11 stappenplan. Hoe te beginnen. 1 Schrijf je in! Het is 26 euro om je in te schrijven bij Jeunesse Global. (25.72 inc BTW) Hoe te beginnen 1 Schrijf je in! Het is 26 euro om je in te schrijven bij Jeunesse Global. (25.72 inc BTW) Dit dekt de kosten van jouw eigen Jeunesse website voor een heel jaar. Met deze website kan je

Nadere informatie

Masterclass IT Savvy. Impact van trends

Masterclass IT Savvy. Impact van trends Masterclass IT Savvy Impact van trends Regelmatig komen onderzoeksbureaus zoals Gartner en McKinsey met rapporten waarin nieuwe trends worden aangekondigd. Belangrijke vraag, en niet eenvoudig te beantwoorden,

Nadere informatie

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg

Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Banken en verzekeraars zijn niet onderscheidend genoeg Werk aan de winkel wat betreft openheid, onderscheidingsvermogen en communicatiekanalen from Accenture and Microsoft 1 Werk aan de winkel wat betreft

Nadere informatie

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL

DE VOORHOEDE VAN DIGITAL DE VOORHOEDE VAN DIGITAL Betalingen vormen het hart van e-commerce. Maar de digitalisering heeft voor banken veel meer potentie dan alleen betalingen. Daarom investeert ABN AMRO in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht

Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht 1 Interview met de Spaanse arts Betty Cerda de Palou, 63 jaar oud en sinds 32 jaar in Maastricht Betty: Ik ben Betty Cerda de Palou. Ik woon in Maastricht al 32 jaar. Ik ben 63 jaar. Ik ben arts, maar

Nadere informatie

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit.

Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief. Verbeteren kan alleen van binnenuit. Met onderscheidend en gemeenschappelijk beleefd organisatie DNA het beste toekomstperspectief Verbeteren kan alleen van binnenuit. Onze visie, missie en strategie Visie: dat er in alle organisaties een

Nadere informatie

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren.

Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Een sterke, langdurige samenwerking met Chinezen: de succesfactoren. Tijdens een eendaagse workshop gaan de trainers van Kerling Consulting en de Hong Kong Kamer van Koophandel dieper in op de verwachtingen

Nadere informatie

Het beste uit jezelf

Het beste uit jezelf Het beste uit jezelf 2 3 Met elkaar bouwen aan het Huis van Philadelphia Philadelphia wil dat mensen met een beperking gelukkig kunnen zijn en het beste uit zichzelf kunnen halen. Daarom doen we ons werk

Nadere informatie

Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet

Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet Inleiding Het doen van een abortus heeft voor iedereen een verschillende reden en ook verschillende gevolgen. Maar onthoud goed, je hebt het niet gedaan omdat je een slecht mens bent, maar juist omdat

Nadere informatie

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180

ESSAY. Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay. Lexington Baly 1592180 ESSAY Hoe kan Oxford House efficiënter online communiceren naar zijn potentiele opdrachtgevers? Essay Lexington Baly 1592180 Seminar: Dream Discover Do Essay Docent: Rob van den Idsert Effectief gebruik

Nadere informatie

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel.

Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Fit in je Hoofd, Goed in je Vel. Goed in je vel zitten Vandaag: 1) Wat is geestelijk gezond? 2) Fit in je Hoofd en 10 positieve stappen 3) Slot en doel 1) Wat is geestelijk gezond? Wie zich mentaal goed

Nadere informatie

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1

FINANCIEEL PLAN. M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 FINANCIEEL PLAN M1B Bram Niessink Yasemin Kleijne Charissa Schermer Sophie Vermeulen Bobby Vonk Romana Buitendijk 1 MANAGEMENT SUMMARY Moleskine heeft als voornaamste doel simpele maar moderne mannenmode

Nadere informatie

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD)

Wijkcentrum De Weijenbelt. Schelto Bus (VVD) Verslag U bent aan de buurt Berkum 29 mei 2013 Aanvang Locatie Aanwezige functionarissen Aanwezig vanuit de politiek 20.00 uur Wijkcentrum De Weijenbelt Hans Kempenaar (voorzitter) Erik Dannenberg (wijkwethouder)

Nadere informatie

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl

The Netherlands of 2040. www.nl2040.nl The Netherlands of 2040 www.nl2040.nl 1 Tijden veranderen 2 Tijden veranderen 3 Nieuwe CPB scenario studie Vraag Waarmee verdienen we ons brood in 2040? Aanpak Scenario s, geven inzicht in onzekerheid

Nadere informatie

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006

Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise. Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 Duurzame ontwikkeling met én binnen ABN AMRO IBM Future enterprise Vincent G.P. van Assem ABN AMRO Amsterdam, 13 september 2006 1 Planet The world is flat 2 People 3 Wereldbevolking: 6.541.920.085 (per

Nadere informatie

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl

Actielessen. Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Veel succes! http://www.edusom.nl http://www.edusom.nl Actielessen Les 5. Feest in de buurt! Wat leert u in deze les? Nieuwe woorden Grammatica: werkwoorden in de verleden tijd Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente

Nadere informatie

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.

DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers. AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack. DE AUTOKOPER 2008-2013 Studie naar trends onder autokopers AutoTrack.nl - Afdeling marketing E: marketing@autotrack.nl T: 020-5175175 Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Discussie

Nadere informatie

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK

12 REDENEN NOG TE STARTEN MET NETWERK 12 REDENEN OM VANDAAG NOG TE STARTEN MET NETWERK MARKETING LETSPLAYBUSINESS.BE Enkele jaren geleden maakte mijn vrouw kennis met netwerk marketing. Ze leerde de Aloé Vera producten van Forever Living Products

Nadere informatie

Exploitant. CM-Bureau

Exploitant. CM-Bureau Van Exploitant Naar CM-Bureau You do not lead by hitting people over the head that s assault, not leadership MT MediaGroep BV 2014, Berend Jan Veldkamp Dwight D. Eisenhouwer Over MT MediaGroep boeit en

Nadere informatie

(Junior) Interaction designer gezocht. met een passie voor het verbeteren van de gezondheidszorg

(Junior) Interaction designer gezocht. met een passie voor het verbeteren van de gezondheidszorg (Junior) Interaction designer gezocht met een passie voor het verbeteren van de gezondheidszorg 2016 Panton Het team van Panton zet zich in voor het verbeteren van de zorg. Ons krachtige middel is design.

Nadere informatie

Wat zou je willen? Extra inkomen. Part-time of full-time werken. Meer tijd met vrienden en familie. Werken met producten van topkwaliteit

Wat zou je willen? Extra inkomen. Part-time of full-time werken. Meer tijd met vrienden en familie. Werken met producten van topkwaliteit FIRST LOOK Wat zou je willen? Extra inkomen Part-time of full-time werken Meer tijd met vrienden en familie Werken met producten van topkwaliteit Werken in teams met enthousiaste, positieve mensen Reizen

Nadere informatie

Bijlage 1 Zelfassessment

Bijlage 1 Zelfassessment Bijlage 1 Zelfassessment DEEL 1 Algemeen Altijd Vaak soms Bijna nooit niet Ik hou ervan om in kleine groepjes te werken 4 5 3 2 1 Ik zou het leuk vinden om met studenten en 5 4 3 2 1 docenten te werken

Nadere informatie

Profielschets. Ondernemende school

Profielschets. Ondernemende school Profielschets Ondernemende school Scholen met Succes Postbus 3386 2001 DJ Haarlem www.scholenmetsucces.nl info@scholenmetsucces.nl tel: 023 534 11 58 fax: 023 534 59 00 1 Scholen met Succes Een school

Nadere informatie

Zo ondersteun je jouw business met Facebook

Zo ondersteun je jouw business met Facebook Zo ondersteun je jouw business met Facebook Een goed begin is het halve resultaat! Graag willen wij je laten profiteren van enkele eenvoudige stappen die je kunt zetten, zodat jouw activiteiten op Facebook

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

De toekomst van consultancy

De toekomst van consultancy De toekomst van consultancy Course Assignment Management Consulting 5 oktober 2013 Teska Koch 2518936 Teska.koch@hotmail.com Word count: 1.510 Een kijkje in de glazen bol: Wat is de toekomst van consultancy?

Nadere informatie

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade

FAIRTRADE. Een beter leven. Wat is Fairtrade Wat is Fairtrade EERLIJKE HANDEL STAAT VOOROP KEURMERK INTERNATIONALE SAMENWERKING HANDEL GEMEENTE DUURZAAMHEID Een beter leven Veel boeren en arbeiders in arme landen (ook wel ontwikkelingslanden ) hebben

Nadere informatie

Thuis in de Hoeksche Waard

Thuis in de Hoeksche Waard 1 Thuis in de Hoeksche Waard 2 De rust en ruimte van de Hoeksche Waard is onze plek, ons thuis. Hier betekenen wij al bijna vijftig jaar met kleinschalige zorg iets groots in het persoonlijke leven van

Nadere informatie

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you

Reference case Atlas Copco. Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren. Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Vodafone Power to you Atlas Copco gebruikt Vodafone M2M om wereldwijd de klantondersteuning te verbeteren Atlas Copco

Nadere informatie

PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT

PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT PA R K VIER HET LEVEN THUIS IN PARK ZUIDERHOUT WELKOM IN PARK ZUIDERHOUT Ouder worden is een mooie fase in het leven. Om nieuwe energie en inspiratie op te doen en van onze dierbaren te genieten. Tijd

Nadere informatie

Betrek consumenten bij Innovatie Bastian Baas Sr. Strategy Consultant Motivaction

Betrek consumenten bij Innovatie Bastian Baas Sr. Strategy Consultant Motivaction Betrek consumenten bij Innovatie Bastian Baas Sr. Strategy Consultant Motivaction Wat is innovatie precies? Innovatie betreft de ontwikkeling en introductie van een nieuw concept of product dat eerder

Nadere informatie

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden.

1 Werkwoord. (wonen, werken, lopen,...) 8 Grammatica is niet moeilijk. wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 1 Werkwoord (wonen, werken, lopen,...) wonen, werken, lopen,... noemen we werkwoorden. 8 Grammatica is niet moeilijk 1.1 woon, woont, wonen Ik woon nu in Nederland. Jij woont nu in Nederland. U woont nu

Nadere informatie

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid De Nieuwe Buren Zoals al eerder gezegd, wij zijn De Nieuwe Buren B.V. Wij doen het graag een beetje anders. Iedereen die bij ons werkt zit nog op school. In 2007 zijn wij opgericht door het Mediacollege

Nadere informatie

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen.

Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Aanspreekpunt voor studenten Informatica van Avans Hogeschool voor stage en afstuderen. Innovatie & inspiratieprogramma + werkplek @ Jamfabriek (code A02) Heeft u een idee, project of opdracht, neem dan

Nadere informatie

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer

Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen. Presentatie ilab Rogier Laterveer Transformatie Structureel leegstaande kantoorgebouwen Presentatie ilab Rogier Laterveer Voorstellen Rogier Laterveer Docent, onderzoeker en architect Kenniscentrum voor Technologie & Innovatie Initiatiefnemer

Nadere informatie

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2

BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGEN LESPAKKET 1.2 BIJLAGE 1 A4 BLADEN THEMA S BIJLAGE 2 DOMINO EMOTIES BIJLAGE 3 MATCHING OEFENING GEVOELENS BIJLAGE 4 VRAGENLIJST FILM BIJLAGE 5 VRAGENSTROOKJES HOEKENWERK BIJLAGE 6 ANTWOORDENBLAD

Nadere informatie

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord!

Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Hero Benelux. Natuurlijk maatschappelijk verantwoord! Milieubewuste inkoop Hero Benelux breidt haar inspanningen voor een duurzame inkoop van grondstoffen verder uit. We letten daarbij niet alleen op kwaliteit.

Nadere informatie

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING

INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING INNOVATION BY MAKING LEARNING BY DOING 1 INNOVATION BY MAKING, LEARNING BY DOING Bij alles wat we doen, hanteren we deze twee principes. Innovation happens by making. The only way to learn innovation is

Nadere informatie

verrassend werken bij #

verrassend werken bij # verrassend werken bij # we willen het leven van mensen leuker en makkelijker maken 2 3 dit is # We willen het leven van mensen leuker en makkelijker maken. En dat hoeft helemaal niet duur te zijn, vinden

Nadere informatie

Strategieplan Happie. Happie met elkaar!

Strategieplan Happie. Happie met elkaar! Strategieplan Happie Happie met elkaar! Tilburg 30-10-2012 Inhoud Inleiding...3 Visie...3 Missie...5 Tijdsgeest en timing...5 Zorg voor onze bezoekers...5 Journalistieke relevantie...6 Taal en content...6

Nadere informatie