nieuw inzicht Van het bestuur O.A. IN DIT NUMMER: September

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "nieuw inzicht Van het bestuur O.A. IN DIT NUMMER: September"

Transcriptie

1 S T I C H T I N G Z E L F H E L P N E D E R L A N D PERIODIEKE UITGAVE VAN DE STICHTING ZELFHELP NEDERLAND TER BEVORDERING VAN DE BUITENVELDERT GROEPEN Van het bestuur Deze nieuwsbrief van de Buitenveldertgroepen is gemaakt door deelnemers aan de groepen. Je kunt het verslag lezen van een training, die op 13 maart van dit jaar in Amsterdam plaats vond. De bezoekers waren mensen uit diverse Buitenveldertgroepen in het land. Zij spraken met elkaar onder leiding van trainer Rob d Hondt van Assissa over onderwerpen aangaande hun beleving van de groep, zoals: de werkwijze van de groep op basis van de tafelmanieren, de betekenis van de groep voor mij en mijn leven, het resultaat van de bezoeken aan de groep, een Buitenveldertgevoel, de verslavingscirkel en haar uitgang, en de kracht van een Buitenveldertgroep en haar werkwijze. Daarnaast hebben deelnemers aan de groepen op persoonlijke titel enkele bijdragen geleverd. Veel leesplezier toegewenst! Data 2010 Op zaterdag 2 oktober is de Jaarbijeenkomst 2010 van alle Buitenveldertgroepen, ditmaal in Amsterdam. De groep Amsterdam-Obrechtstraat zal deze dag dit jaar verzorgen. Alle deelnemers aan Buitenveldertgroepen zijn van harte welkom. Nadere informatie volgt via de groep, en/of website. Op zaterdag 11 september is er weer een training, voor deelnemers aan de groepen die een wat verdergaande interesse hebben in de werkwijze van de Buitenveldertgroepen, en die overwegen om daarover mogelijk ook voorlichting te gaan geven. Op zaterdag 11 december is er weer een bijeenkomst voor degenen die voorlichting geven. Eerder was er dit jaar al een dergelijke bijeenkomst op 5 juni, welke zeer waardevol bleek. Bestuursmutaties Zoals gemeld in de vorige editie is Kees Boon in december 2009 afgetreden als voorzitter, na zich zeven gelukkige jaren (zoals hij het zelf betitelde in die editie) zeer intensief te hebben ingezet voor de Stichting Zelfhelp Nederland wat dan ook geleid heeft tot een reeks resultaten waarop hij trots mag zijn! (Overigens samen met zijn maat Martin Brouwer, die nog steeds zeer veel werk verzet voor de Stichting in de functie van penningmeester, en daarnaast, als een echte vrijwilliger, ook vele klussen klaart die buiten het penningmeesterschap vallen.) Grafi sch ontwerp: Barchem Inmiddels is de vacature voorzitter vervuld door Dirk Rietveld, waardoor het dagelijks bestuur compleet is. Menno de Jong verzorgt de coördinatie van de voorlichtingen. De groepen Leden van het dagelijks bestuur hebben in 2010 een of meerdere bezoeken gebracht aan alle Buitenveldertgroepen in het land, en werden overal op zeer prettige wijze ontvangen. Het was een genoegen om in elke groep als deelnemer te mogen aanschuiven, en te zien hoe elke groep een eigen sfeer heeft. Terecht staat in ons logo: De groep bestaat uit de mensen in de groep een op het eerste oog eenvoudige uitspraak, die echter veelzeggend is. Het bestuur wil dan ook onderling en met de deelnemers aan de groepen steeds het gesprek gaande houden, zowel in de bestuursvergaderingen, in de trainingen en voorlichtersbijeenkomsten, over de werkwijze van de groepen, zodat we ons, met onze tafelmanieren als uitgangspunt, blijven ontwikkelen. O.A. IN DIT NUMMER: Verslag: training 13 maart 2010 Pagina 2 Een poging de pijn van het leven Pagina 10 te ontvluchten Leven vanuit je mogelijkheden! Pagina 11 Groepsbijeenkomsten 2010 Pagina 12 September nieuw(s) is een uitgave van de Stichting Zelfhelp Nederland. Ieder halfjaar brengen wij u op de hoogte van wat de Buitenveldert-groepen hebben ondernomen en ontwikkeld. Maar ook actuele, specifieke én algemene verslavingsproblematiek komt natuurlijk uitgebreid aan de orde. Kantoor SZN: Pieter Calandlaan NH Amsterdam Postbus: AD Amsterdam Kopij: Vragen: Website: 2010

2 13 maart 2010 Training Buitenveldertgroepen Verslag van de training van de Stichting Zelfhelp Nederland op zaterdag 13 maart 2010 onder leiding van Rob d Hondt van Assissa Training and Consultancy Europe, Pieter Calandlaan 327, van uur. Voorstelrondje aan de hand van associatiekaarten. De deelnemers stellen zich aan elkaar voor aan de hand van een foto die zij ieder voor zich hebben gekozen van een stapeltje associatiekaarten. Door te vertellen waarom ze nu juist deze foto hebben gekozen, vertellen zij ook iets over zichzelf. Waarom een bepaald beeld ons aanspreekt zegt iets over onszelf. Achter elke keuze voor elke foto gaat een wereld schuil: ieders eigen wereld en wereldbeeld. Ook wat wij over een ander hebben te vertellen, zegt vaak meer over ons zelf dan over de ander. Daarom kan het zo leerzaam zijn, indien je er serieus aan deelneemt en het integreert in je leven, om in een Buitenveldertgroep juist uit en over jezelf te kunnen spreken, zonder dat anderen daarop reageren, en zonder op anderen te reageren; dus zonder adviezen uit te delen of direct te ontvangen, of kritiek te geven of bekritiseerd te worden, en zonder dat er vragen gesteld worden die jouw verhaal verstoren. In de training stellen we elkaar wél vragen, en mogen op elkaar reageren, om van elkaar te ontdekken welke beelden wij van de Buitenveldertgroep hebben, en wat dat voor ons betekent, zodat een zo breed en duidelijk mogelijk ontstaat daarover, en we ontdekken welke thema s daarbij een belangrijke rol spelen. mechanisme maar we weten niet waar het heen gaat. Ik hoop alleen wel dat er niet teveel hobbels zitten in het pad dat voor mij ligt. Bij een foto van een beer wordt de vraag gesteld: een beer; een hoog knuffelgehalte...? Ook dit is geen open vraag, en het antwoord luidt dan ook: De beer is juist heel groot en sterk; het is voor mij veel minder een knuffelbeer : je duwt me een bepaalde richting op door jouw opmerking. Een foto van een besneeuwde berg, waar een man met een snowboard onder de arm tegenop klimt, roept ook al een gesloten opmerking op, in plaats van een open vraag: het landschap is eentonig. Daar gaat de foto voor mij helemaal niet over; het had ook een mooie groene begroeide berg mogen zijn er was gewoon geen andere foto. Het gaat mij om het beeld dat ik een berg aan het beklimmen ben, ik wil nu dat het berg op gaat met mijn leven. Een foto van duinen: Wat doen de duinen met jou? Ze geven me een gevoel van vrijheid, licht, lucht, oneindigheid en ruimte. Een foto van een tijger: Wat doet de natuur met jou? Niet iets specifieks. De trainer zegt: Hij vroeg niet wat de natuur niet met je doet. Antwoord: Ik voel me tot op zekere hoogte wel op mijn gemak in de natuur. In het gesprek dat we vervolgens over dit voorstelrondje met foto hebben, komen onder meer de volgende zaken aan de orde: 2 Elke deelnemer wordt gevraagd één open vraag te stellen aan iemand naast hem/haar over de keuze voor de foto. Enkele voorbeelden zijn: Over een foto van bomen wordt gevraagd: Wat betekent de natuur voor jou? Dat niets vanzelfsprekend is. De vraagsteller zegt: dat is een heel ander antwoord dan ik verwachtte. Een foto van een bloem: Waarom koos je juist een bloem? Vroeger, toen ik gebruikte, kwam de dag als een bom op mij af; de dag zat vol angsten, problemen en ellende. Nu is de dag als een bloem; ik voel, ik ruik, ik leef. Een kunstzinnige foto van een soort lopende band van gekleurde rolletjes, zonder dat er een bestemming in zicht is. De vragensteller lukt het niet om een geheel open vraag te stellen: een vraag die niet met ja of nee beantwoord kan worden. Uiteindelijk vraagt hij op vage wijze iets over het mechanische aspect van de foto, waardoor er toch ruimte is voor een antwoord: Deze foto symboliseert voor mij dat het leven zijn gang gaat, als een soort Het blijkt wel dat we allemaal een eigen, individueel beeld hebben bij elke foto; zowel bij de foto die we zelf gekozen hebben, als bij die van anderen. Zo hebben we ook bij (nieuwe) mensen die we ontmoeten bepaalde beelden en associaties. Daardoor kan makkelijk een situatie ontstaan waarin we noch de ander zien, noch hoe de ander ons en zichzelf ziet, en waarin we misschien zelfs ook onszelf niet (willen of kunnen) zien. Het is blijkbaar de neiging van onze hersenen bevestiging te zoeken voor het beeld dat het eerst opkomt; zo zoeken hersenen namelijk naar voorspelbaarheid en houvast in vaste patronen (dat is op een bepaald niveau ook de oerfunctie van hersenen: snel een situatie inschatten, hier een beeld van vormen, daar meteen naar kunnen handelen, en dit herinneren voor een volgende keer zodat de holbewoner snel zijn vijanden herkent en zich herinnert waar zijn hol is, om daar heen te vluchten ;-) ). Maar wanneer we mensen ontmoeten in niet levensbedreigende situaties (wat voor de meesten van ons gelukkig vrijwel altijd het geval is), werkt dit meestal geheel contraproductief: we zoeken bevestiging van het beeld dat we zelf al gauw

3 SEPTEMBER 2010 projecteren op een ander, zonder onszelf de ruimte te geven de ander daadwerkelijk te zien en de ruimte te geven te laten zien wie hij/zij is, en hoe hij/zij kan veranderen. En wanneer we op die manier ook naar onszelf kijken, belemmeren we ook onszelf in onze ontwikkeling. Al die projectie en het plakken van allerlei etiketten is in feite allemaal verspilde energie. Daardoor zijn we vaak in het dagelijks leven ook veel te gesloten en bevooroordeeld, in plaats van open en zonder vooroordelen te durven kijken naar wat zich werkelijk voor doet. Etiketten-plakkers creëren een gesloten sfeer, waarin mensen niet alleen verwijderd kunnen raken van elkaar, maar ook van zichzelf. (En wanneer je zeer ver van jezelf verwijderd raakt kan dat leiden tot gebruik/verslaving om de pijn te verzachten en even niet te hoeven voelen.) Een Buitenveldertgroep wil juist een open sfeer creëren door middel van de tafelmanieren, die dan ook de voorwaarden zijn voor een zinnige en open bijeenkomst. Betekenis Buitenveldertgroep en Tafelmanieren. Wanneer aan de deelnemers van de training gevraagd wordt wat de Buitenveldertgroep voor hen betekent, komen onder meer de volgende opmerkingen aan de orde: Ik kan in de groep mezelf zijn, en open zijn, zonder uitgelachen te worden. Je mag je eigen stemming en visie hebben; je hoeft niet op te gaan in de groep, en je hoeft niet mee te gaan in één of andere groepsgeest of groepseuforie dat heeft op mij namelijk alleen maar een tegengestelde uitwerking, en het komt de alertheid niet ten goede. We zijn, als het goed is, gelijkwaardig aan elkaar in een Buitenveldertgroep: het is niet de bedoeling dat een ervaren persoon (die reeds langer verlost is van verslaving) zich boven op een berg waant en tegen een ander zegt: ik sta boven hoor kom ook!, en dan een ander gaat coachen, want daarmee geef je een ander meteen het gevoel: oh; dus ik sta veel lager dan jij. Wanneer de één de ander dan ook nog advies zou gaan geven: je moet zus en zo, dan reageert de ander als vanzelf met een JA, MAAR., en dat is eigenlijk een NEE, opgeroepen door de houding van de (ongevraagde) adviseur. Over de tafelmanieren worden de volgende aspecten door de deelnemers naar voren gebracht: In de rust, die door het strikt hanteren van de gespreksregels wordt gewaarborgd, kan bij elke deelnemer aan de groep de meest authentieke boodschap ontstaan, en uitgesproken, en in stilte gehoord worden. Dat is de kracht van de ruimte, rust en stilte die ontstaat doordat we tijdens dit groepsproces niet op elkaar reageren. Door open vragen, zoals we die vandaag op de training aan elkaar proberen te stellen, en door respectvol op elkaar te reageren, kan de communicatie wel versnellen, maar is er ook geen ruimte meer voor tempoverschillen, waardoor er ook weerstand kan ontstaan, en niet iedereen meer zijn/ haar eigen weg (van gedachten, gevoelens, begrip en ) kan gaan, en kan oppikken uit het proces wat voor hem/haar op dat moment belangrijk is. De bedoeling van een Buitenveldertgroep is dat daarvoor nu juist wel de ruimte is en blijft. Tempoversnelling leidt bovendien gauw tot slecht kijken en onrust. En aangezien verslaving en onrust vaak goed samen gaan, hebben we juist baat bij rust in de groep en in onszelf, willen we onszelf door middel van een Buitenveldertgroep kunnen helpen. Door de tafelmanieren kun je zelf ook gaan stoppen met onzin uitkramen ( as I hear myself speak ); daarmee kom je bij nuchterheid want onzin kletsen en een verslaving liggen vrijwel altijd heel dicht bij elkaar, en houden elkaar in stand... De kale tafelmanieren an sich, als structuur, zijn echter niet voldoende: het groepsproces is ook afhankelijk van de sfeer in de groep en de intentie van de deelnemers. Mensen die het presteren om via slinkse omwegen tóch op andere deelnemers te reageren (en desnoods slim verholen kritiek te uiten, of cynisch te zijn, of anderszins), kunnen de sfeer verzieken. Daar dienen we als groep dus alert op te blijven. De tafelmanieren zijn er voor ons, en niet omgekeerd; we gebruiken ze voor onze eigen ontwikkeling en ons eigen welzijn. Door de tafelmanieren is het mogelijk écht te leren luisteren, in plaats van op anderen te reageren. Want door (meteen) te reageren zijn we vaak nauwelijks in staat goed te luisteren. En door (direct) kritisch te zijn en aan de woorden van een ander meteen onze eigen invulling geven, horen we niet eens wat de ander eigenlijk zegt of wil zeggen, of probeert te zeggen. Door de vorm van écht luisteren, die kan ontstaan door de rust en ruimte die de gespreksregels creëren, kun je ook veel meer aan de avond overhouden. Door in alle vrijheid je eigen verhaal te kunnen vertellen, krijgt de ander ook de kans om in alle vrijheid dat verhaal te benutten in eigen mate en op eigen wijze. De mechanismen: willen reageren, de eigen mening willen uiten en er bevestiging voor zoeken, anderen 3

4 willen helpen en adviseren, geholpen willen worden worden doorbroken door de tafelmanieren; je leert jezelf helpen in een zelfhelpgroep. We praten in een Buitenveldertgroep uit en over onszelf aan de hand van een ter tafel gebracht onderwerp, en niet door over anderen, of richtingloos over onszelf te praten. De tafelmanieren creëren de ruimte, tijd en aandacht waardoor we goed doordacht kunnen spreken, en daadwerkelijk goed kunnen luisteren naar anderen en onszelf. Zo kunnen we in vrijheid zoeken in de verhalen van onszelf en anderen naar dat wat helpt. Als de tafelmanieren goed worden toegepast, en er dus voldoende aandacht is voor elkaar in de groep, laat iedereen in de groep een beetje ego los. Het begrip, dat op die manier voor elkaar kan ontstaan, vormt iets wat groter is dan de individuen en de groep mensen er is (wat) wijsheid. De tafelmanieren zijn precies het tegenovergestelde van hoe het er bijvoorbeeld in de politiek meestal aan toe gaat: mensen staan op een bepaald standpunt, en proberen puntjes te scoren om dat standpunt te verdedigen waardoor men zich over en weer ingraaft in zijn loopgraven. Door met behulp van de tafelmanieren in de groep te communiceren, krijg je, en geef je op dat moment respect. Je neemt jezelf, anderen en verslaving serieus, en dat heeft een genezende of helende werking waarbij onder genezing ook de (door) ontwikkeling ná een verslaving kan worden verstaan, met aspecten als: toename van het zelfrespect en zelfvertrouwen, het leren stellen van grenzen aan jezelf en anderen ( nee durven zeggen, en niet meer altijd aardig gevonden willen worden ), het aangaan van (nieuwe) uitdagingen, het tijdig onderkennen van spanningen die je zelf opbouwt of die door bepaalde situaties ontstaan, zodat je, door dit bewust te zijn, die spanningsopbouw in jezelf kunt ontzenuwen, door de eigen spanningsopbouwende gedachten onder ogen te zien, en er zinnige gedachten voor in de plaats te zetten, of door bepaalde voor jou spannende situaties beter te onderkennen en doorstaan, of, indien nodig en mogelijk, niet op te zoeken. Door die ontwikkeling ontstaat er een heel ander leven dan voor en tijdens een verslaving; een leven waarin je nieuwe dingen gaat proberen en doen. Doordat we tijdens de groep niet op elkaar reageren doorbreken we het proces van tegen elkaar praten we praten als het ware samen, maar toch ieder voor, uit en over zichzelf. Buitenveldertgevoel, betekenis en resultaat groepenbezoek, grens met de kliniek. De deelnemers gaan na een gezellige lunch in kleine subgroepen aan het werk met de volgende onderwerpen: 1 Geef het Buitenveldertgevoel weer in twee steekwoorden per persoon. 2 Geef weer wat voor jou de betekenis is van de Buitenveldertgroep. 3 Geef weer wat voor jou op dit moment het resultaat is van jouw bezoeken aan een Buitenveldertgroep. 4 Geef aan wat volgens jou de grens is tussen een Buitenveldertgroep en een klinisch behandelmodel, en wat is in jouw optiek de plek die een Buitenveldertgroep kan hebben binnen een klinisch behandelmodel? Als de deelnemers weer bij elkaar komen, worden de volgende kernbegrippen aangaande de vier onderwerpen genoemd: 1 Het Buitenveldertgevoel. Luisteren Thuis voelen Veiligheid Doorontwikkeling na stoppen Alertheid Mezelf, anderen en de verslaving serieus nemen Vrijheid Saamhorigheid Zelfhélp, geen hulp. Opluchting Geborgenheid Lotgenoten Help! Het Zwarte Gat : Zelfhelp! Geen bepaald Buitenveldertgevoel hoeven hebben: vrijheid in het zoeken van mijn weg, vrijheid van gedachten maar ook van stemming; geen gedwongen (groeps)sentiment. Herkenning & Erkenning Vrijheid en Hechtheid Acceptatie & Respect Ruimte. Veiligheid & Gelijkwaardigheid Zelfrespect. 2 De betekenis van de Buitenveldertgroep. Alertheid, scherp blijven Mezelf blijven ontwikkelen Reflectie en Zelfreflectie. Delen Lotgenotencontact Een luisterend oor hebben en krijgen Mezelf en anderen ondersteunen Verslavingsgedrag afleren Verantwoordelijkheid voor mezelf nemen. Mezelf en verslaving serieus nemen en blijven nemen, maar met zelfspot en humor. Onderdeel nazorg Medicatievervanger Leren rustig te luisteren naar mezelf en anderen. Leren herkennen van en omgaan met lastig gedrag van mezelf en anderen, en met conflicten. Wakker blijven, zonder dat groep vervanging van verslaving wordt. Vrijheid. Eerlijkheid. Wérkgroep: werken aan mezelf Energie krijgen van het groepsproces en proces in mezelf. 4

5 SEPTEMBER 2010 Valkuilen leren kennen en er alert op blijven: Overmoedigheid, de euforie van het stoppen, de mogelijkheid tot terugval op succes, overmoedigheid, cynisme of laconiek gedrag. Alert zijn op de mogelijke neiging tot het ontwikkelen nieuw dwangmatig gedrag: gebruik van andere middelen, maar ook op andere wijzen obsessief gedrag (teveel eten, of werken, of steeds de hort op zijn (vluchtgedrag), of te veel met verslaving bezig blijven en de maatstaf voor de eigen ontwikkeling te zeer in het verslavingswereldje blijven leggen): alles wat een balans en ontwikkeling die bij mij past in de weg staat of verstoort. 3 Het resultaat van bezoeken aan de Buitenveldertgroep. Clean! Een ander mens Opluchting Zelf Rust Wijzer & Sterker. Blijheid Blijvend scherp Geaard zijn Levenslust Zelfvertrouwen & Vertrouwen. (Met humor merkt iemand tussendoor op dat hij nu eventjes een beetje moe wordt van al deze vreugde, blijheid en al dat positieve zelf, hoewel hij moet toegeven dat hij juist mede door de bezoeken aan de groepen ook zelf inderdaad meer zelf heeft ontwikkeld wat ons meteen brengt bij de volgende resultaten uit de groep: ) Humor Zelfspot Minder egoïstisch en socialer gedrag Zelfzorg Zelfrelativering. Duidelijkheid: grenzen stellen voor mezelf en anderen in het belang van mezelf én anderen. Durven kiezen voor mezelf Een sociaal netwerk Bewustwording Beter besef van mezelf. Mentale en fysieke gezondheid Geld over (wat vroeger op ging aan verslaving). Mijn kwaliteiten herkennen & erkennen & ontwikkelen & benutten & inzetten. Me bewust zijn van mijn valkuilen: na een bezoek aan de groep is de overgang naar alleen thuiskomen soms groot; daar leer ik ook mee omgaan net zoals met verdriet en vreugde. Meer rust en minder rampscenario s in mijn hoofd, minder paniek en beter in staat de rust te bewaren en te bewaken. Door meer mezelf te (kunnen en durven) zijn in de groep, krijg ik meer zelfvertrouwen en daardoor kan en durf ik weer mezelf te zijn. Daardoor kan ik me beter ontwikkelen, en worden de contacten met anderen ook van betere kwaliteit. 4 Buitenveldertgroep en klinisch behandelmodel. In een kliniek voor verslavingszorg werken professionele hulpverleners met cliënten of patiënten op basis van een klinisch behandelmodel. De hulpverleners zijn deskundigen op het terrein van verslaving en/of op het terrein van het klinisch behandelmodel, of op een specifiek deelgebied: medisch, psychiatrisch, psychologisch, sociaal, maatschappelijk, etc. Iemand die een Buitenveldertgroep bezoekt, is een ervaringsdeskundige, en kan dus, zonder studie in die richting, nooit op de stoel van een verslavingsdeskundige gaan zitten. Dit is een eerste fundamenteel verschil tussen klinisch behandelmodel en Buitenveldertgroep. Het is dus ook belangrijk in een zelfhelpgroep niet therapeutje te gaan spelen. De aanhef van de tafelmanieren maakt dit ook duidelijk: We zijn hier in een groep met uitsluitend mensen die zelf een oplossing zoeken voor hun eigen verslavingsprobleem, en een manier om in vrijheid verder te leven; er zijn geen buitenstaanders aanwezig. De argumenten waardoor zij een Buitenveldertgroep bezoeken, worden door de deelnemers van de training vandaag onder meer als volgt verwoordt: Een Buitenveldertgroep is zowel toegankelijk, als geschikt voor: 1 Mensen die nooit een kliniek bezochten. a Om in de groep te onderzoeken of en in welke mate ze afhankelijk zijn van een middel of ander dwanggedrag (preventief). b Om gebruik of dwangmatigheid te verminderen, en alert te blijven. c Om te stoppen met gebruik of dwangmatig gedrag, en in vrijheid verder te kunnen leven, en de oplettendheid die daarvoor nodig is te onderhouden en uit te breiden. 2 Mensen die in een kliniek verblijven, en in de kliniek kennis maken met deze werkwijze als onderdeel van het behandelprogramma, of op eigen initiatief een groep bezoeken tijdens de behandeling. 3 Mensen die de kliniek na een behandeling verlaten, en een groep bezoeken als vorm van nazorg, en continuering van het herstelproces, en/of de verdere groei naar en in een leven zonder verslaving: de groep is zeer geschikt om Het Zwarte Gat na het verblijf in de kliniek te doorstaan, om lotgenotencontact te kunnen onderhouden, om alert te blijven, om zichzelf te helpen een leven zónder verslaving op te bouwen, om zich te blijvend te bevrijden van dwangmatigheid, en om je (nieuwe) leven (verder) te ontwikkelen. >> 5

6 De werkwijze van de groep is niet-klinisch, maar ook niet-therapeutisch (in de zin van onder leiding van een professionele hulpverlener en/ of therapeut ). Dat is een groot verschil tussen klinisch behandelmodel en Buitenveldertgroep. Voor mij is dat heel belangrijk voor de ontwikkeling van een gezond gevoel van eigenwaarde: het geeft me het gevoel dat ik het (nu, verder) zélf kan zelfhelp doet een heel helder beroep op mezelf. Het nazorgtraject van een kliniek is eindig, terwijl er aan zelfhelp geen limiet is: ik bepaal zelf hoe vaak ik een groep bezoek, welke groep(en) ik bezoek, en hoe lang ik dat doe. De diversiteit onder de bezoekers aan de groep doet mij goed: er komen mensen geheel op eigen houtje die nog nooit in een kliniek zijn behandeld, anderen zitten juist midden in een behandeling, of hebben die (net) afgerond, en weer anderen zijn al (vele) jaren clean bevrijd van dwangmatigheid. Dat kan een zeer leerzame en heilzame omgeving zijn! Doordat mensen geheel vrijwillig en op eigen initiatief een groep bezoeken, is de kans groot dat je mensen treft die hun eigen verslavingsperiode en hun ontwikkeling daarna zeer serieus nemen, en serieus blijven nemen (zonder het te dramatiseren of erin te blijven hangen), waardoor de kans op recidive kleiner is dan bij degenen die (na eventueel een behandeling in een kliniek) de hele affaire (weer) gaan verdrukken, ontkennen, vergeten, weglachen, te veel relativeren, bagatelliseren, of juist dramatiseren, of romantiseren tot mooie en stoere verhalen vol junkie-heroïek. Bij mensen die bezig zijn met stoppen of net gestopt zijn, zijn soms nog heel duidelijk allerlei vormen van verslavingsgedrag aanwezig: van alles beloven maar het niet doen, grote verhalen maar weinig of geen concrete handelingen, schelden op de maatschappij, aanleidingen zoeken die gebruik zouden rechtvaardigen, heel erg druk en onrustig of juist heel lethargisch zijn, allerhande smoesjes en praatjes hebben over van alles en nog wat..en omdat ik vormen van dat gedrag herken (omdat ik ze zelf ook kan vertonen), blijf ik er alert op bij mezelf, probeer het goed in de gaten te houden, omdat dergelijk gedrag een aanloop kan zijn naar gebruik. De verslavingscirkel Tot slot volgt nog een gesprek in de groep over de plaats van een Buitenveldertgroep en een klinisch behandelmodel in de cirkel van verslaving. De cirkel van verslaving UITGANG 6 Nieuw gedrag 5 Actie: stoppen 4 Voorbereiding INGANG 1 Gebruik zonder besef 2 Afwegen 3 Besluit nemen te stoppen 1 Gebruik zonder besef Vaak begint het gebruik zonder duidelijk besef van het gebruik zelf, de oorzaken en gevolgen. In eerste instantie geeft het gewoon een lekker gevoel, of een (enorme) kick, of juist rust. Ongemerkt wordt het een gewoonte: een shortcut naar een bevredigende staat of ervaring. Of een onbewuste vorm van zelfmedicatie : een quickfix voor allerlei fysieke en/of mentale ongemakken: onzekerheid, onrust, stress, pijn, verdriet, fysieke of mentale spanning, gevoelens van paniek of onmacht, lusteloosheid, angsten: alles lijkt als sneeuw voor de zon te verdwijnen door het middel of dwangmatig gedrag voor zolang de kick of roes duurt. Na die ontspanning of high blijkt de realiteit echter nog te bestaan, en lijkt nog harder. Dat roept opnieuw spanning op, en dus gebruik maar er is meer van het middel of extremer dwangmatig gedrag nodig voor dezelfde kick of ontspanning als de eerste keer.enzovoorts. Dan begint het besef door te dringen (soms pas na vele jaren), dat er iets niet goed gaat. Of dat besef bestaat al vele jaren, maar je bent niet in staat te handelen vanuit dat besef. Maar wanneer het besef daadwerkelijk begint door te dringen, kom je in fase 2. 6

7 SEPTEMBER Afwegen Een afweging van de voor- en nadelen komt op gang, vaak met (veel) vallen en opstaan, veel drogredeneringen, talloze smoesjes, en het gevoel wel te willen maar iet te kunnen stoppen: het besef afhankelijk, verslaafd te zijn dringt pijnlijk door. Je kunt weer terug naar punt 1, en doen alsof er niets aan de hand is (er is dan wel besef, maar tegelijkertijd ontkenning). Wanneer je echt bent vastgelopen, op wat voor manier dan ook (financieel, maatschappelijk, sociaal, relationeel, innerlijk (zowel rationeel als emotioneel)), dan ontstaat de realisatie dat het een kwestie van leven of dood is, of begint te worden: uiteindelijk zal het gebruik of het dwangmatig gedrag doorgaan tot de dood erop volgt dus het is stoppen of verzuipen. Dit is de fase van (voor)beschouwing en overpeinzing, waarin sommigen lang kunnen blijven hangen: ondanks de herkenning en (innerlijke) onderkenning, is er dan ook weer ontkenning. 3 Besluiten nemen te stoppen Dat kan een eigen besluit zijn, maar het wordt vaak afgedwongen door de omstandigheden die door het gebruik en dwanggedrag zijn ontstaan: je bent ten einde raad, mentaal en fysiek (dood)ziek, je partner is er helemaal klaar mee, je bent blut, opgepakt, je verliest vrienden, wordt bijna je huis uitgezet (door de verhuurder, hypotheekbank, of door je partner of andere huisgenoten), enzovoorts. Maar dat het zo niet langer kan is duidelijk aan het worden. 4 Voorbereiding Al of niet gedwongen door de omstandigheden neem je contact op met een zelfhelpgroep, of je huisarts, of direct met een instelling voor verslavingszorg. Dit is de eerste stap die kan leiden tot blijvend stoppen: daadwerkelijk onderkennen dat er echt iets helemaal niet goed gaat, en dat ook anderen laten weten. De informatie- en onderhandelingsfase. 5 Actie: stoppen Doordat je de situatie onderkent en de eerste stap hebt gezet, komt de volgende stap in zicht: het daadwerkelijk stoppen met gebruik of dwangmatig gedrag al of niet onder begeleiding van of in een kliniek, al of niet met (heftige) afkickverschijnselen. In deze zeer intensieve fase komen alle verdrukte gevoelens, onzekerheden, en minderwaardigheidsgevoelens bij gebrek aan repressie aan het licht: een zware en kwetsbare fase. Het komt er op aan dit proces echt aan te gaan anders ligt teruggang in de cirkel op de loer. Je wordt je, meestal zeer pijnlijk, bewust van (de diepe verankering van) de verslaving, en alle gevolgen daarvan voor jezelf en je omgeving. Er gebeurt in deze fase enorm veel, zowel innerlijk als fysiek, maar ook vaak in de omgeving. Niet zelden moet er (veel) emotioneel, mentaal, relationeel, sociaal en maatschappelijk puin geruimd worden, wat tot depressie kan leiden, terwijl tegelijkertijd het stoppen tot gevolg kan hebben dat gevoelens van totale moeheid (van een leven vol spanningen naar ontspannen leven) en euforie (Yes! Gestopt! Vrijheid!) je afwisselend overspoelen. Rust is dus hoofdzaak. 6 Nieuw gedrag Bij een uitgebreide behandeling zal een begin worden gemaakt met het ontwikkelen van nieuw gedrag, want nu komt het er op aan: hoe kan ik gaan leven zónder verslaving of andere vormen van dwangmatigheid? Een hele nieuwe fase van zelfontdekking, ontdekking van de wereld en zelfontplooiing doet haar intrede. Alles wat in fase 1 (gebruik zonder besef) uit de weg werd gegaan, komt nu op je pad maar nu bewust, in nuchterheid; daardoor kan helder worden ervaren en gevoeld, maar kan ook in helderheid nieuw gedrag worden ontwikkeld, zodat het niet meer nodig is in oude patronen te vervallen en/of op de vlucht te slaan in gebruik of dwangmatigheid. Je gaat op zoek naar jouw eigen balans in jouw leven. Het onderhoud van de helderheid en alertheid die daarvoor nodig is, kun je doen door een Buitenveldertgroep te bezoeken: zo consolideer je het nieuwe gedrag, de actieve verandering. Dan is het mogelijk de (jouw) definitieve uitgang uit de cirkel van verslaving te vinden. De verslavingscirkel is natuurlijk slechts een vereenvoudigde en schematische weergave van de zeer complexe en individuele werkelijkheid van verslaving en de persoonlijke beleving daarvan: elk mens is anders, elke levensweg is anders. Bij de één ligt de nadruk op een heel andere fase dan bij een ander. Ook zal de angel bij de één mogelijk sterker in een specifieke fase liggen dan bij de ander. Daarom is het zo belangrijk dat je zelf onderzoekt waar voor jou de belangrijkste aandachtspunten liggen. Ook zijn er in alle fasen vaak nog allerlei aparte facetten te onderscheiden maar dat voert hier te ver. Bovendien is het mogelijk om eindeloos door de cirkel te dansen wat minder romantisch is dan het klinkt: van elke fase kun je weer terug naar alle voorgaande fasen, zodat je eindeloos vast blijft zitten in deze vicieuze cirkel van verslaving. Totdat je, door blijvende alertheid, activiteit en een geheel andere levensstijl te ontwikkelen, de dans ontspringt, en buiten de cirkel kunt leven in vrijheid. Buitenveldertgroepen en de professionele hulpverlening Uit de verslavingscirkel blijkt dat de professionele hulpverlening vooral aan bod komt, of ingeschakeld wordt in fase 5: het stoppen zelf. Zij zijn dus ook vooral hierop sterk gericht. In eerste instantie gaat het dan om het afkicken zelf 7

8 8 (en de benodigde medische zorg en verzorging, en isolatie van het middel). Daarna volgt het herstellen van enige fysieke, emotionele en rationele gezondheid en balans. Pas daarna is het mogelijk alle gevoelens die nu weer ervaren worden te verwerken, alsmede om de achterliggende periode onder ogen te kunnen zien en te verwerken en behappen (zowel emotioneel als in praktische zin: het leven kan een behoorlijke puinhoop zijn na een verslavingsperiode). Wanneer er een langdurige behandeling plaatsvindt komt fase 6 (het aanleren van nieuw gedrag) uitgebreider aan bod: sommige klinieken leggen hier ook duidelijk de nadruk op, omdat de kans op recidive alleen door nieuw gedrag afneemt. Des te meer aandacht daaraan wordt besteedt (zowel qua diepgang als in tijd), des te meer kans op consolidatie ervan. De empathie die behandelaars vanuit hun kennis, vaardigheid en vrijheid van verslaving opbrengen is noodzakelijk om de cliënt het gevoel van veiligheid en eigenwaarde te geven, waardoor hij/zij zich opent, zich kwetsbaar durft op te stellen, en bereid is tot introspectie en verandering van denken en gedrag. Anderzijds kan dit de cliënt verleiden tot een nieuwe vorm van afhankelijkheid, en passiviteit namelijk van de behandeling, behandelaar, opname(n). In een Buitenveldertgroep zijn mensen welkom uit alle fasen van de verslavingscirkel. Mensen zonder enig besef van hun gebruik komen uiteraard vanzelf niet maar degenen die twijfelen over hun gebruik of (dwang)gedrag, en willen onderzoeken of ze niet lijden onder een vorm van onmatigheid of dwangmatigheid, zijn hier op hun plaats (terwijl een klinische behandeling dan misschien (nog) helemaal niet ter sprake komt of noodzakelijk is of wordt geacht door een arts): zij kunnen hier hun eigen afweging in gang zetten. In alle volgende fasen kan het zeer zinnig, effectief, behulpzaam, prettig en op den duur gewoon aangenaam zijn een Buitenveldertgroep te bezoeken: 2. afweging, 3. besluit, 4. voorbereiding, 5. actie, 6. nieuw gedrag maar ook (juist) daarna kunnen bezoeken aan een groep enorm helpen om het nieuwe gedrag te consolideren, ook onder steeds veranderende omstandigheden die het leven nu eenmaal met zich mee brengt. Op die manier blijft de uitgang ook daadwerkelijk een definitieve uitgang, en creëer je niet onbewust, stiekem of door onoplettendheid een sluiproute terug de cirkel in ( omdat dat eerste gevoel toch wel erg lekker was en ik er niks voor in de plaats heb gezet, omdat het nu zo goed gaat dat het wel weer kan, omdat ik nu al zolang clean ben dat wel duidelijk is dat ik niet verslaafd ben, en dus rustig weer eens een tijdje kan gebruiken, omdat het leven nu te zwaar voor mij is, enzovoort er zijn altijd smoezen genoeg ;-) ). Daarom is het belangrijk altijd alert te zijn op valkuilen waarbij vaak je sterke punten, wanneer je ze overdrijft, ook je valkuilen kunnen worden. Zo kun je bijvoorbeeld het feit dat je de groep mag blijven bezoeken na een uitglijder, terugval, of opleving gaan misbruiken als excuus om dat voorval niet serieus te nemen, en niet als leermoment te benutten. Ook kun je het succes van stoppen en gestopt blijven, gaan interpreteren als het ontbreken van de noodzaak de groep nog te bezoeken of serieus te nemen ook wanneer je éigenlijk voor jezelf wel weet dat je loopt te sjoemelen en het proces nog helemaal niet klaar is voor zover dat proces sowieso ooit klaar kan zijn (hoewel je uiteraard ook op andere wijze dan door bezoek aan een groep kunt verder groeien, wanneer je helemaal gezond en in eigen balans bent ook dit is sterk individueel bepaald; ieder bepaalt geheel in eigen vrijheid of, wanneer, hoe vaak en hoe lang hij/zij een groep bezoekt). Het grote voordeel van een oplettend en actief deelnemen aan de groep is echter juist dat je hoe cru en pijnlijk het soms ook kan zijn anderen in die valkuilen ziet vallen, waardoor je daar extra alert op kunt zijn voor jezelf. Zo kun je het lotgenotencontact gebruiken om te leren van de nuchterheid en helderheid van degenen die al langere tijd balans in hun leven hebben gecreëerd/ gevonden hoe pijnlijk of hard het dan soms ook lijkt te zijn wat zij zeggen, omdat ze niet mee gaan in bijvoorbeeld jouw smoesjes, stoerheid, of ander ontwijkend gedrag. Maar lotgenotencontacten kan ook ontaarden in samen huilen en zeiken, jezelf vastzetten in een slachtofferrol, elkaar (onbewust) tot gebruik of dwangmatig gedrag verleiden of tot drama of euforie/hysterie, je met elkaar afzetten tegen de industrie/dealer die de middelen aanbiedt (de dealer, de bierbrouwer, de slijterij, de gokhal, de feestenbouwer, het casino), of je afzetten tegen de professionele hulpverlening (waar natuurlijk ook dingen fout gaan, zoals overal), of tegen anderen vormen van zelfhelp/hulp, of desnoods tegen de maatschappij als geheel. Dan kun je echter je steeds weer afvragen wat dergelijk gedoe jou nu eigenlijk brengt of het jou verder helpt in jouw proces naar vrijheid.maakt het jou en jouw beter?... De kracht van een Buitenveldertgroep De kracht van een Buitenveldertgroep schuilt, in het kort, in de volgende factoren: Je mag deelnemen aan de groep in elke fase van de verslavingscirkel, ook na een uitglijder, terugval, of opleving van de ziekte. De groep is laagdrempelig. De groep staat open voor allen: alle verslavingen, alle pluimages, alle gezindten en denominaties, en allen zonder enige godsdienst of geloof. Gelijkwaardigheid. De kracht van het groepsgebeuren zelf, dat de afzonderlijke bijdragen van de deelnemers op één of andere manier kan overstijgen.

9 SEPTEMBER 2010 Heldere gespreksregels, die rust, respect, gelijkwaardigheid en anonimiteit waarborgen. Het aantal deelnemers: soms klein (intiem), soms groot (veel input), maar er is natuurlijk wel een bepaalde kritische massa nodig voor de start en continuïteit van een groep. De aanwezigheid van vaak brede en langdurige ervaringsdeskundigheid, zowel wat betreft gebruik als nuchterheid. De onafhankelijkheid en autonomie van de groepen. Er zijn heldere primaire doelen waaraan je in een Buitenveldertwerkgroep blijvend kunt werken: Zelfkennis Abstinentie Bewustwording Groei. En rond de klok van vier uur in de middag kunnen de deelnemers tevreden terugkijken op een intensieve, leerzame, maar ook gezellige en vrolijke dag. Derk De ontspanningscorner... Zwaar onder invloed gaat een man in zijn hotel naar de WC, maar valt onderweg daarheen in het zwembad. Radeloos gilt hij: Niet doortrekken!. Jan is straalbezopen en besluit een kortere weg naar huis te nemen over het kerkhof. Hij loopt over het kerkhof, struikelt over een steen en lazert in een vers gedolven leeg graf. Het lukt hem niet om eruit te komen en na een tijdje begint hij te roepen: Help, help, ik heb het zo koud, ik heb het zo koud. De beheerder van het kerkhof hoort dit en gaat polshoogte nemen. Met zijn zaklamp komt hij bij het gedolven graf. Daar hoort hij opnieuw: Ik heb het zo koud, ik heb het zo koud! De beheerder schijnt met zijn zaklamp het graf in en zegt: Vind je het gek? Volgens mij hebben ze je kist gejat! - Morgenstond heeft een kater in de mond. - Zelfs de beste drinker verslikt zich wel eens. - Het is niet alleen bier wat er getapt wordt. - Hij groeit op voor galg en krat. Deelnemers over de groep Vrijuit spreken en luisteren Een oefening in het vrijuit leren spreken, zonder dat je wordt tegen gesproken. Waar vind je dat? Een oefening in leren luisteren naar oplossingen die anderen voor het onderwerp van de avond hebben gevonden. En dan die oplossingen die bij mij passen eruit halen, en in mijn leven, al dan niet gemodificeerd, toepassen. (Rob) Onderhoud Naar de groep blijven gaan is een vorm van onderhoud aan jezelf. Sporten doe ik voor mijn lijf, de Buitenveldertgroep voor mijn geest. Alles heeft onderhoud nodig: vriendschappen, relaties, je fiets, kleding, je huis enz. Maar onderhoud aan jezelf herkent niemand als zodanig uit zichzelf: daar moet je op gewezen worden. (Bernard) Ik kan in de groep mezelf zijn, en open zijn, zonder uitgelachen te worden. In de rust, die door het strikt hanteren van de gespreksregels wordt gewaarborgd, kan bij elke deelnemer aan de groep de meest authentieke boodschap ontstaan, en uitgesproken, en in stilte gehoord worden. Dat is de kracht van de ruimte, rust en stilte die ontstaat doordat we tijdens dit groepsproces niet op elkaar reageren. Door de tafelmanieren kun je zelf ook gaan stoppen met onzin uitkramen ( As I hear myself speak.); daarmee kom je bij nuchterheid want onzin kletsen en een verslaving liggen vrijwel altijd heel dicht bij elkaar, en houden elkaar in stand. De tafelmanieren zijn er voor ons, en niet omgekeerd; we gebruiken ze voor onze eigen ontwikkeling en ons eigen welzijn. Door in alle vrijheid je eigen verhaal te kunnen vertellen, krijgt de ander ook de kans om in alle vrijheid dat verhaal te benutten in eigen mate en op eigen wijze. De mechanismen: willen reageren, de eigen mening willen uiten en er bevestiging voor zoeken, anderen willen helpen en adviseren, geholpen willen worden worden doorbroken door de tafelmanieren; je leert jezelf helpen in een zelfhelpgroep. Laten we er nog ééntje nemen, dan gaan we echt weg!!! (ingezonden mededeling) NUchter! 9

10 EEN POGING DE PIJN VAN HET LEVEN TE ONTVLUCHTEN Even weg uit de koude realiteit van pijn en problemen. Gevlucht in zorgeloze verdoving, die je leven beheerst. In een poging de pijn van het leven te ontvluchten, raakte Dave verslaafd aan drugs. Op het moment dat ik dope (drugs) gebruikte, werd ik rustig van binnen. Het is moeilijk uit te leggen maar je kunt erin wegvluchten. Tijdelijk uiteraard. Het heeft een bepaalde werking in je lichaam en in je geest. Op het moment dat ik dope had, voelde ik verlichting: even rust, even nergens meer aan denken, even wegvluchten voor de realiteit van het leven. Dat was eigenlijk waarom ik gebruikte. Niet omdat ik graag verslaafd wilde raken, maar om weg te vluchten voor de realiteit. Dave advertentie landelijk informatienummer Van De stichting ZelFHelP nederland - szn (gratis) Dit gratis telefoonnummer is altijd bereikbaar. U kunt hier alle gewenste informatie over de werkwijze van de Buitenveldert Groepen opvragen die u nodig heeft: Hoe het werkt, in het begin én later, de tafelregels, de aanvangstijden van de diverse groepen in Nederland, contactpersonen, et cetera. Naast al deze vragen kunt u via dit telefoonnummer ook folders met aanvullende informatie aanvragen. De mensen achter dit telefoonnummer zijn in principe bestuursleden van de Stichting Zelfhelp Nederland. Zij zijn allen goed op de hoogte inzake het reilen en zeilen van onze organisatie en onze groepen, maar ook van de verslavingszorg in Nederland in het algemeen. Wanneer u het nummer belt, dan luistert u eerst naar onze welkomstboodschap en de verwijzing naar onze website Hierna wordt u automatisch doorverbonden met één van de zelfhelpdeskundigen (ZHD-er) van de Buitenveldert Groepen. Wij staan u graag te woord! 10

11 SEPTEMBER 2010 Leven vanuit je beperkingen? Leven vanuit je mogelijkheden! Op een prachtige zomerse dag gingen we naar een vriendin die haar verjaardag vierde. Haar zus was er ook. Ze zat in een rolstoel, geveld door een progressieve spierziekte. Ze praatte met iedereen die haar aandacht schonk. Toen ik een tijdje naast haar zat vertelde ze wat ze deed om haar mogelijkheden uit te buiten. Ze maakte allereerst aan een ergotherapeut duidelijk wat zij wilde. Vervolgens moest het fiat worden verkregen van de verzekering. Daarna komt er een technische man die jouw vraag technisch vertaalt naar wat je kunt. In haar geval is een toetsenbord op haar tafel van de rolstoel gemonteerd waarmee ze uit haar rolstoel haar tv en radio kan bedienen. Met haar knoestige, vervormde handen kan ze nog nauwelijks de knoppen van de rolstoel te bedienen. maar niet gedronken. Ik hoorde anderen wel spreken over andere zaken zoals bloemen, vogels, dingen doen. Kortom genieten van iets. Ik kon het niet toepassen, niet voelen. Blijven hangen in het boos zijn over je beperkingen is erg contraproductief. Je gebruikt je energie voor iets wat niet te bereiken is. Het ontdekken en benutten van je mogelijkheden is een heel andere zaak en ook veel productiever. Ik heb nu hele nieuwe mogelijkheden ontdekt en ik ben plan er de rest van mijn leven mee door te gaan. Rob De onvermijdelijke schaal met hapjes kwam langs. Ik vroeg haar of ze ook wat wilde. Het was niet nodig, zei ze. Ik wil het je wel geven, zei ik. Het was goed zo. Ze zat in de zon, niet onder het terrasscherm. Wil je in de schaduw zitten, vroeg ik. Nee hoor, het gaat nog wel. Ik had beter direct in de schaduw kunnen zitten. We gaan zo weg. De rokerscorner... Ze vertelde dat het vervelend is om afhankelijk te zijn. Zo kan ze bijvoorbeeld niet onder de douche tijdens zon- en feestdagen. Dan is er onvoldoende personeel. Ze had dan ook toen ze met de bootreis van het Rode Kruis mee ging als liefste wens opgegeven om elke dag onder de douche te gaan. Anderen wilden graag met bed en al de stad in om te winkelen, of iets anders. De rust en het geduld, maar ook de overtuiging waarmee de vrouw had gesproken had me geraakt. Wat was het precies? Ze had niet geklaagd. Niet over de warmte, maar veel belangrijker, ze had niet geklaagd over haar beperkingen. Ze had gesproken over haar mogelijkheden en had er voor gevochten. Het is niet zo eenvoudig het bureaucratische ziekenhuiswereldje te overtuigen van je mogelijkheden en het geduld te bewaren, maandenlang. En maar hopen dat je in de tussentijd niet zover bent verslechterd dat het niet meer mogelijk is. Ze vertelde ook over een man die nog maar een spier in zijn nek kan bewegen. Daarmee bedient hij nu de tv en de radio. Ja, technisch kan er veel. Wat leerde deze ervaring mij? Ik herinner me heel duidelijk dat ik heel lang mijn beperkingen niet heb geaccepteerd. Het heeft veel tijd gekost voordat ik me daarbij kon neerleggen. En daarbij keek ik niet naar mijn mogelijkheden. Met drank is dat ook zo gegaan. Heel lang heb ik alleen Heerlijk, zo n diep geïnhaleerd rokertje! Blijven lachen tot het bittere eind? 11

12 groepsbijeenkomsten 2010 Bezoek ook en stel uw vraag via de website. ALKMAAR Maandag uur Brijder Verslavingszorg Kees Boekestraat EZ Alkmaar Telefoon: (gratis) Thea: AMSTERDAM Maandag uur Multi Functioneel Centrum 12 e Montessorischool A.J. Ernststraat LP Amsterdam-Buitenveldert Dolf: Martin: AMSTERDAM Donderdag uur Jellinekhuis Jacob Obrechtstraat KR Amsterdam Telefoon: (gratis) ASSEN Donderdag 19,30 uur Regionaal Dagactiviteiten Centrum (DAC) Pelicaanstraat 2a 9404 CN Assen Peter: DEN HAAG Dinsdag uur Parnassia Perponcherstraat SR Den Haag Evert: GOES Woensdag uur Emergis Verslavingszorg Abbekinderseweg RG Goes Leonie: GRONINGEN Dinsdag uur V.N.N. Verslavingszorg Noord Nederland Vondellaan LB Groningen Tessa: HAARLEM Woensdag uur Brijder Verslavingszorg Ingang: Gravinnesteeg 10 (1 e steeg rechts naast het Brijdergebouw aan het Spaarne 106) 2011 DG Haarlem Martin: Menno: LEEUWARDEN Maandag uur V.N.N. Verslavingszorg Noord Nederland Oostergoweg PG Leeuwarden Henk: Aukje: ROTTERDAM Donderdag uur MFC Delta Psychiatrisch Ziekenhuis Boerhaavestraat DA Rotterdam-Zuid Martin: Wilt u ook uw ervaringen, gedachten en ideeën kwijt in een artikel voor NIEUW(s) INZICHT? Mail dit dan naar:

JAARVERSLAG 2007 STICHTING ZELFHELP NEDERLAND (SZN)

JAARVERSLAG 2007 STICHTING ZELFHELP NEDERLAND (SZN) JAARVERSLAG 2007 STICHTING ZELFHELP NEDERLAND (SZN) 1. Doelstelling 2. Organisatie 3. Samenstelling Bestuur 4. Financiën 5. Activiteiten 6. Publiciteit Wormer, 12 maart 2008 (1) Doelstelling De Stichting

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg

Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel en geestelijke gezondheidszorg Informatie voor cliënten Cliënten en geestelijke gezondheidszorg Slachtoffers van mensenhandel hebben vaak nare dingen meegemaakt. Ze zijn geschokt

Nadere informatie

Bewust Omgaan met een Verslaving

Bewust Omgaan met een Verslaving Bewust Omgaan met een Verslaving Dit stuk biedt enkele handvatten om bewust te leren omgaan met je verslaving. Misschien denk je op dit punt wel dat je er niet mee om wil léren gaan, maar dat je er gewoon

Nadere informatie

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben.

Bewustwording dag 1 Ik aanvaard mezelf zoals ik nu ben. Het meditatieprogramma duurt veertig dagen en bestaat uit tien affirmaties. Het is fijn om gedurende dit programma een dagboek bij te houden om je bewustwordingen en ervaring op schrijven. Elke dag spreek

Nadere informatie

de Beste Studiekeuze Aanpak

de Beste Studiekeuze Aanpak de Beste Studiekeuze Aanpak Welk pad kies jij? Zelkennis is vaag pagina 3,4 Waar sta jij nu? Ontdek jouw volgende stap pagina 5,6 Hoe kom ik erachter wat ik wil? 3 bronnen voor zelfkennis pagina 7 Concreet

Nadere informatie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie

Overzicht Groepsaanbod. Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Overzicht Groepsaanbod Mindfulness Chronische pijn Instapgroep Kerngroep SOVA Weerbaarheid Angst en depressie Waarom een groep of cursus? Waarom in een groep? Het kan zijn dat je het zelf prettiger vindt

Nadere informatie

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken

Intact. goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken 10 goede redenen om een zelfhulpgroep te bezoeken Intact Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem en hun naasten, ongeacht welke verslaving. De eerste stap

Nadere informatie

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan

Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan Kwaliteit van leven Een hulpmiddel bij de voorbereiding van een zorgplan De zorg en begeleiding van mensen met een verstandelijke beperking moet erop gericht zijn dat de persoon een optimale kwaliteit

Nadere informatie

Workshop overtuigingen

Workshop overtuigingen Workshop overtuigingen Inleiding Overtuigingen zijn vaak automatische gedachten, die de keuze- en handelingsvrijheid van mensen onnodig beperken. Het zijn vaak algemene, sterk emotioneel geladen ideeën

Nadere informatie

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling

In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling In gesprek gaan met ouders in verband met een vermoeden van kindermishandeling 1. Aandachtspunten voor een gesprek met ouders i.v.m. een vermoeden van kindermishandeling: Als je je zorgen maakt over een

Nadere informatie

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline

Borderline. Als gevoelens en gedrag snel veranderen. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline ggz voor doven & slechthorenden Borderline Als gevoelens en gedrag snel veranderen Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over borderline Herkent u dit? Bij iedereen gaat wel

Nadere informatie

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien

Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Pedagogisch beleid Kinderopvang Haarlem Spelend Groeien Inleiding Kinderopvang Haarlem heeft één centraal pedagogisch beleid. Dit is de pedagogische basis van alle kindercentra van Kinderopvang Haarlem.

Nadere informatie

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen

De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen De 5 stappen om goede voornemens te laten slagen Op 1 januari worden volop goede voornemens gemaakt. We willen stoppen met roken, afvallen, meer bewegen, gezonder leven en ga zo maar door. Afvallen is

Nadere informatie

Golf van de Rode Maan

Golf van de Rode Maan Golf van de Rode Maan Data waarin de golf van de Rode Maan valt: 11-2 t/m 23-2-2015 *29-10 t/m 10-11-2015 *16-7 t/m 28-7-2016 *2-4 t/m 14-4- 17 18-12 t/m 30-12 -2017 * 4-9- t/m 16-9-2018 * 22-5 t/m 3-6-2019

Nadere informatie

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen

Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Laat Je Rela)e Niet Stuklopen Door Robbert Raas www.stop-jaloezie.com Voorwoord Dit compacte e-book is geschreven als hulp bij de eerste stap naar een leven zonder vervelende jaloezie. Op stop-jaloezie.com

Nadere informatie

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers

Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers Honderd Vragen over Verslaving door Nathan Wennegers 1) Waarom ik? Antwoord: Precies, het gaat juist over je ik, niet waar? Want wil een normaal intelligent mens verslaafd zijn? 2) Hoe bedoel je precies?

Nadere informatie

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft

Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Gezinsinterventie Gezinsgesprekken voor gezinnen waarbij de ouder psychische problemen heeft Inhoudsopgave Klik op het onderwerp om verder te lezen. Zorgen en vragen 1 Gezinsinterventie 2 Tien praktische

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp

Brijder Verslavingszorg Hoofddorp Ons Team Ons team is zeer divers. We bestaan uit het secretariaat, psychologen, maatschappelijk werkers, sociaal psychiatrisch verpleegkundigen, cognitief gedragstherapeutisch werkers, ervaringsdeskundigen,

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug.

veeg de tranen van me weg. Ik kijk nog eens rond en er valt een hoop spanning van me af. Er komt zelfs een kleine glimlach op me gezicht terug. Het DOC Ik kruip in één van de buikpijn terwijl ik in bed lig. Mijn gedachten gaan uit naar de volgende dag. Ik weet wat er die dag staat te gebeuren, maar nog niet hoe dit zal uitpakken. Als ik hieraan

Nadere informatie

Luisteren is: erkenning geven

Luisteren is: erkenning geven enuit nuit Luisteren is: erkenning geven it Luisteren is: erkenning geven Onze dagen zitten vol prikkels. Waar vinden we de ruimte om stil te zijn en rustig te luisteren naar wat er in ons omgaat? En als

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is.

De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008. Het wonder komt ongemerkt je geest binnen wanneer die even pas op de plaats maakt en stil is. De Robijn Nieuwsbrief Januari 2008 Lieve mensen, Allereerst wens ik iedereen een vreugdevol nieuw jaar toe. Misschien begin je dit jaar met de beste voornemens, zoals altijd en heb je bewust gekeken naar

Nadere informatie

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering

Zelfmanagement. stappenplan voor effectieve verandering Zelfmanagement stappenplan voor effectieve verandering Iedereen wil graag met energie aan de (werk)dag beginnen en voldaan én energiek weer naar huis gaan. Dat is het ideaal, maar vaak lukt dit niet. Conflicten,

Nadere informatie

Signaalkaart Jongeren

Signaalkaart Jongeren Signaalkaart Jongeren Naam: Mike de Boer Inhoudsopgave Inleiding... 3 Signaalkaart Mike... 5 Toelichting op de uitslag... 6 Pagina 2 van 8 Inleiding Op 14 maart 2014 heeft Mike de Boer de Signaalkaart

Nadere informatie

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende?

E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? E-learning: Hoe krijgen ze me zo gek als leidinggevende? Module 3/9 1 Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan?

Nadere informatie

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals!

De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! - Consulting Skills Training Pagina 1 van 6 De Meest Effectieve & Persoonlijke Consulting Skills Training voor Professionals! Los van de inhoud van je advies is het belangrijk om je advies zo goed mogelijk

Nadere informatie

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep

goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep 10 goede redenen voor het bezoeken van een zelfhulpgroep InTact Zelfhulp Zelfhulp is er voor jou. Deze informatie is voor alle mensen met een verslavingsprobleem, ongeacht welke verslaving en voor naasten

Nadere informatie

Het klopt! Van hard naar hart.

Het klopt! Van hard naar hart. Het klopt! Van hard naar hart. In stressvolle situaties krijg je lichamelijk reacties. Soms zijn die zo subtiel dat ze niet worden opgemerkt terwijl de reacties lang kunnen aanhouden en ongezond zijn.

Nadere informatie

Verbindingsactietraining

Verbindingsactietraining Verbindingsactietraining Vaardigheden Open vragen stellen Luisteren Samenvatten Doorvragen Herformuleren Lichaamstaal laten zien Afkoelen Stappen Werkafspraken Vertellen Voelen Willen Samen Oplossen Afspraken

Nadere informatie

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts

Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag. 26 november 2014 Frank Goijarts Motiverend leidinggeven: invloed op gedrag 26 november 2014 Frank Goijarts Programma Gedragsverandering: wat werkt? Weerstand tegen veranderen Motivatie 3.0 (intrinsiek) Kernpunten Motiverende benadering

Nadere informatie

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT

HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT HOE JE IN 5 STAPPEN ECHT ZELFVERTROUWEN OPBOUWT DOOR ANN VAN RIET WWW.ALTHEA-COACHING.BE Hallo! In dit e-book ga je leren hoe je echt zelfvertrouwen kan opbouwen. En daarmee bedoel ik dus niet gewoon denken

Nadere informatie

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie

Ontdek je kracht voor de leerkracht

Ontdek je kracht voor de leerkracht Handleiding les 1 Ontdek je kracht voor de leerkracht Voor je ligt de handleiding voor de cursus Ontdek je kracht voor kinderen van groep 7/8. Waarom deze cursus? Om kinderen te leren beter in balans te

Nadere informatie

Verslavingszorg en meer...

Verslavingszorg en meer... Verslavingszorg en meer... Wanneer spreek je van VERSLAAFD? Het 12 Steps Minnesota Model gaat uit van 4 criteria, tezamen vormen zij de MACHTELOOSHEID 1. Controleverlies over de inname 1 is teveel 100

Nadere informatie

Adolescent Community Reinforcement Approach. Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24. Voor ouders, verwijzers en andere professionals

Adolescent Community Reinforcement Approach. Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24. Voor ouders, verwijzers en andere professionals Adolescent Community Reinforcement Approach Informatie over de ACRA-behandeling bij Kentra24 Voor ouders, verwijzers en andere professionals Kentra24 en ACRA Kentra24 onderdeel van Novadic-Kentron biedt

Nadere informatie

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers

Cursus en Thema 2015. voor mantelzorgers en vrijwilligers Cursus en Thema 2015 voor mantelzorgers en vrijwilligers VRIJWILLIGERS Basiscursus (voor nieuwe vrijwilligers) Aantal bijeenkomsten: 4 In vier bijeenkomsten maken nieuwe vrijwilligers kennis met diverse

Nadere informatie

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at.

Je mag toch geen suiker? Dat dacht mijn oma. Na drie jaar... Had ze een hele vieze taart voor me gemaakt, terwijl de hele familie iets lekkers at. ~1~ s n a l a b n i Happy A ls ouder van een kind met een chronische ziekte weet u vast als geen ander hoe moeilijk de balans is tussen goede zelfzorg en een prettig en gelukkig leven. Om er achter te

Nadere informatie

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien

Nummer 1 December 2011. Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien Nummer 1 December 2011 Cursusaanbod 2012 Gedeeld verdriet Mindfulness Laat je zelf zien LANDELIJK HEEFT 16% VAN DE JONGEREN PSYCHOSOCIALE PROBLEMEN. Scoop richt zich bij coaching, counseling en training

Nadere informatie

Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen

Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen Matoeta, Centrum voor voeding, gezondheid en bewustwording Specialist bij eet- en gewichtsproblemen Eet jezelf in balans.een nieuwe (blijvende!) oplossing voor eet- en gewichtsproblemen In mijn praktijk

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café

Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Mindfulness omgaan met wat er is workshop Parkinson café Yvonne Kuijsters Kennismaken met mindfulness Wat is mindfulness Wat brengt het mij, wat heb ik eraan? Aandacht Aandacht is een vorm van oplettendheid.

Nadere informatie

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein.

De Week gaat van start met de Breingeindag op maandag 26 maart 2012 in t Veerhuis te Nieuwegein. Op zoek naar waardevolle contacten De werkgroep Week van de Psychiatrie organiseert van 26 tot en met 31 maart 2012 de 38e Week van de Psychiatrie. Het thema van de Week van de Psychiatrie 2012 is Contact

Nadere informatie

Teamkompas voor Zelfsturing

Teamkompas voor Zelfsturing Teamkompas voor Zelfsturing Wat is het teamkompas: Met dit instrument kun je inzicht krijgen in de ontwikkeling van je team als het gaat om effectief samenwerken: Waar staan wij als team? Hoe werken wij

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie.

Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Dit is een digitale voorbeeldversie van de opdrachten voor de leerlingen. Mail naar kiesvaardig@lerenkiezen.nl voor de originele versie. Via dit mailadres kunt u ook informatie aanvragen over de docentenhandleiding

Nadere informatie

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven

Deel 10/12. Angst is de motor van ineffectief gedrag. ecourse; Moeiteloos leren leidinggeven Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Verslaving is een chronische ziekte

Verslaving is een chronische ziekte Familiefolder Je naaste heeft een belangrijke eerste stap gezet naar een leven zonder middelengebruik. Hij/zij is in behandeling gegaan om te leren hoe hij/zij dit doel kan bereiken. In 4 weken leert je

Nadere informatie

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost

Deel 12/12. Ontdek die ene aanpak waarmee je al je problemen oplost Beantwoord eerst de volgende vragen: 1. Welke inzichten heb je gekregen n.a.v. het vorige deel en de oefeningen die je hebt gedaan? 2. Wat heb je er in de praktijk mee gedaan? 3. Wat was het effect op

Nadere informatie

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl

Psychiatrie. Therapieprogramma. www.catharinaziekenhuis.nl Psychiatrie Therapieprogramma www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Het therapieprogramma... 3 Waarom groepstherapie?... 3 De groepsindeling... 4 De observatiegroep... 4 De behandelgroep... 4 Werkwijze therapeuten...

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Talentrapportage 2 Inleiding De wereld en de arbeidsmarkt zijn constant in beweging. Maar waarheen? Niemand weet exact hoe het werkveld er

Nadere informatie

Hoe word je succesvol in sales

Hoe word je succesvol in sales Hoe word je succesvol in sales Verkopen gaat niet vanzelf. Zeker niet in deze tijd. Toch zijn nog steeds veel verkopers erg succesvol. Dat komt niet door het product of de dienst die ze aanbieden, maar

Nadere informatie

Is iemand in jouw omgeving verslaafd?

Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Is iemand in jouw omgeving verslaafd? Verslaafd aan Jou ondersteunt en informeert de omgeving van verslaafden. Vaak gaat alle aandacht uit naar de verslaafde en daardoor wordt soms niet gezien dat familie

Nadere informatie

De mantelzorg DER LIEFDE

De mantelzorg DER LIEFDE De mantelzorg DER LIEFDE Ongeveer 3,5 miljoen Nederlanders zorgen onbetaald en langdurig voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende partner of familielid. Ook op de HAN zijn veel medewerkers

Nadere informatie

Mindfulness op het werk

Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Mindfulness op het werk Werken vanuit rust en aandacht Veel mensen ervaren hun werk als een plek waar nooit rust is, met een doorlopende activiteit aan lijstjes die af moeten, mensen

Nadere informatie

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom.

Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Even voorstellen Graag wil ik me aan u voorstellen Mijn naam is Susanne Meijer, Guasha / Massage Therapeut en Psychosociaal therapeut, wonende in Bergen op Zoom. Voordat ik aan mijn praktijk begon heb

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten

Tot een geloofsgesprek komen. I Ontmoeten Tot een geloofsgesprek komen I Ontmoeten Het geloofsgesprek vindt plaats in een ontmoeting. Allerlei soorten ontmoetingen. Soms kort en eenmalig, soms met mensen met wie je meer omgaat. Bij de ontmoeting

Nadere informatie

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek,

4 INZICHTEN. De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, 4 INZICHTEN De vier inzichten in dit boekje zijn gebaseerd op de uitkomsten van het Trainer-Kind-Interactieonderzoek, waarbij 37 trainers en coaches een seizoen lang intensief zijn gevolgd. Dit onderzoek

Nadere informatie

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN

Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN Cursus VRIENDEN MAKEN.KUN JE LEREN PRAKTISCHE INFORMATIE Wat voor cursus? Het is een cursus voor mensen die, om wat voor reden dan ook, geen stevige vriendenkring (meer) hebben en die actief willen onderzoeken

Nadere informatie

Mét familie gaat het beter

Mét familie gaat het beter Mét familie gaat het beter GGZ ingeest staat voor een gelijkwaardige samenwerking tussen patiënt, hulpverlener en u. In deze brochure leest u hoe we u als familielid, vriend of andere naaste van de patiënt

Nadere informatie

Beoordelingsformulieren

Beoordelingsformulieren Beoordelingsformulieren In elke prestatie zitten zoals hierboven uiteengezet (p. 81) vijf elementen verpakt. Het Takenblad is daarop gebaseerd. Om elk van die vijf elementen grondig te kunnen beoordelen

Nadere informatie

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS

FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS FEED BACK COMMENTAAR GEVEN EN ONTVANGEN MARIETA KOOPMANS INHOUD Inleiding 7 1 Zelfonderzoek feedback geven en ontvangen 9 Checklist feedback geven en ontvangen 11 2 Communicatie en feedback 15 Waarnemen,

Nadere informatie

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf?

In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? In 2016 komt mijn boek uit: Leidinggeven is een werkwoord! Hoe creëer je (meer) ruimte voor jezelf? Het gaat om doen, om zichtbaar en hoorbaar gedrag. Gedrag is waar de omgeving op reageert en wat aanspreekt,

Nadere informatie

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens

Inhoud Inleiding Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding Een nieuwe start bouwt voort op het voorgaande Relaties aangaan Omgaan met gevoelens Inhoud Inleiding 9 1 Een nieuw beroep, een nieuwe opleiding 11 1.1 Het beroep Social Work 11 1.2 Beelden over leren mentale modellen 15 1.3 Competentiegericht leren 16 1.4 Een open leerhouding 17 1.5 Leren

Nadere informatie

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier

Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Ervaringen Voorbeeld jouw ervaring delen? formulier Vraag 1 Hoe heb je zielsliefde ontdekt, en ontdekte je zielsliefde het ook op dat moment? Ik ontmoette haar op mijn werk in de rookruimte. We konden

Nadere informatie

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten...

@ Creatief Succes! Talent toolkit 1. Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 1 Toolkit Powerkaarten... @ Creatief Succes! Talent toolkit 2 Colofon Creatief Succes Evertsenstraat 5-03 4461 XN Goes www.creatiefsucces.nl info@creatiefsucces.nl @ Creatief

Nadere informatie

- Waarschuwing- dit is een pittige les!

- Waarschuwing- dit is een pittige les! - Waarschuwing- dit is een pittige les! Herken je de volgende situatie: Je vraagt aan je partner (heb je deze niet denk dan even terug aan de tijd dat je deze wel had) of hij de vuilniszak wilt buiten

Nadere informatie

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training

Training: Mindfulness. 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Training: Mindfulness 22 september 2015 NOG 1 PLEK! 23 september 2015 NOG PLEK! 1 december 2015 start extra training Waarom? Leven in deze hectische tijd vraagt veel van ons dat maakt dat we ons vaak uitgeput

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Energiek de lente in!

Energiek de lente in! Miniboekje Energiek de lente in! 10 tips voor meer balans & energie Beste lezer, Dit boekje is een klein cadeautje voor u! De lente is weer begonnen en de bomen staan te popelen om uit te lopen. Koeien

Nadere informatie

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014)

Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Leren in contact met paarden Communicatie die is gebaseerd op gelijkwaardigheid (Door Ingrid Claassen, juni 2014) Inleiding De kern van (autisme)vriendelijke communicatie is echt contact, gebaseerd op

Nadere informatie

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015!

Hieronder vind je informatie over de mindfulness trainingen die starten op 23 september en 1 december 2015! Agenda 2015 SEPTEMBER 22 september Start training: Mindfulness VOL! 23 september Start training: Mindfulness NOG 2 PLAATSEN! DECEMBER 1 december start extra training: Mindfulness In de onderstaande pagina

Nadere informatie

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen?

Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Hoe kunt u met minder geld toch de kwaliteit van dienstverlening waarborgen voor kwetsbare doelgroepen? Visie tafelleider: Met minder geld hetzelfde of misschien zelfs meer doen. Dat is de grote uitdaging

Nadere informatie

Persoonlijke groei en ontwikkeling. Jaargroep Persoonlijk Leiderschap. veranderen is mensenwerk

Persoonlijke groei en ontwikkeling. Jaargroep Persoonlijk Leiderschap. veranderen is mensenwerk Jaargroep Persoonlijk Leiderschap Leer werken vanuit je authenticiteit. Ontwikkel jezelf door inzicht in jouw persoonlijkheid, talenten en mogelijkheden. Human Connection en Elenchis bieden met de Jaargroep

Nadere informatie

Leonie Linssen www.veranderjewereld.nl

Leonie Linssen www.veranderjewereld.nl Verbonden in Vrijheid Leonie Linssen www.veranderjewereld.nl 04-11-2009 Leonie Linssen, Verander je Wereld 1 IS HET MOGELIJK? 04-11-2009 Leonie Linssen, Verander je Wereld 2 DE MYTHE 04-11-2009 Leonie

Nadere informatie

Evaluatie Rots & Water

Evaluatie Rots & Water Evaluatie Rots & Water Training Weerbaarheid Groep 8 St. Jozefschool Locatie Tarcisius Schooljaar 2003/2004 Door: Linda Geraeds Sociaal Cultureel Werker Docente Weerbaarheid Rots en Water Trainer CMWW

Nadere informatie

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep

Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Vaktherapie en groepstrainingen bij De Hoenderloo Groep Therapie en training, iets voor jou? Als je bij De Hoenderloo Groep komt wonen, heb je vaak al veel meegemaakt in je leven. Het valt niet altijd

Nadere informatie

Vragenlijst Depressie

Vragenlijst Depressie Vragenlijst Depressie Deze vragenlijst bestaat uit een aantal uitspraken die in groepen bij elkaar staan (A t/m U). Lees iedere groep aandachtig door. Kies dan bij elke groep die uitspraak die het best

Nadere informatie

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is

Alleen als uw kind zich veilig voelt, kan het worden wie het is Beste ouders en verzorgers. Voor de vakantie zijn we begonnen met een aanpak om het op en rond onze school voor kinderen nog veiliger te maken. Nu, na de vakantie, pakken we de draad met veel élan weer

Nadere informatie

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou!

DEEL 1. WERKBOEK 5 Eigen keuze. 2015 Monique van Dam YOU: De keuze is aan jou! DEEL 1 1 WERKBOEK 5 Eigen keuze Inhoud 2 1. Hoe zit het met je keuzes? 3 2. Hoe stap je uit je automatische piloot? 7 3. Juiste keuzes maken doe je met 3 vragen 9 4. Vervolg & afronding 11 1. Hoe zit het

Nadere informatie

Informatieleaflet voor werkgevers

Informatieleaflet voor werkgevers Informatieleaflet voor werkgevers Werk en verslaving Het aantal verslaafden aan alcohol, drugs en medicijnen in Nederland groeit. Het merendeel van deze mensen heeft een baan en kampt met de verslaving

Nadere informatie

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu

Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Tel: 06 239 475 38 esther@ikhouvanmij.eu www.ikhouvanmij.eu Met dit Ebook wil ik je graag inzichten geven in hoe je van jezelf kunt (leren) houden. Dit bereik je (wellicht helaas) niet door even een knop

Nadere informatie

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen

Afgesproken verdeling van de boeken over de groepen DE KANJERTRAINING. Op de Jozefschool wordt er in alle groepen kanjertraining gegeven. Alle leerkrachten zijn gecertificeerd. Doel van de Kanjertraining? Deze werkwijze biedt lln. kapstokken aan om beter

Nadere informatie

Hoofdstuk 9 Oefeningen

Hoofdstuk 9 Oefeningen Hodstuk 9 De eerste stap in werken aan jezelf is ook meteen de belangrijkste stap: Het durven onderkennen van je innerlijke conflicten en dat je daardoor je emoties nog niet voor je kan laten werken. De

Nadere informatie

Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking.

Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking. Studio Sterk: Sterker door Participatief Drama Theateractiviteiten voor, door en met mensen met een verstandelijke beperking. Theater als middel om een stem te geven aan mensen die nauwelijks gehoord worden.

Nadere informatie

Iedere belastbaarheid kent zijn grens.

Iedere belastbaarheid kent zijn grens. IMPRINT (INGRIFTING) Gevoelens hoe sterk ze ook gevoeld worden in het moment van nu zijn vaak misleidend. Wat je nu ervaart is vaker dan je denkt van oude oorsprong. Hoe dat kan en hoe je daar oplossingen

Nadere informatie

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven

Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker. Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven 1 Voorwoord Introductie van het programma; naar een nieuw perspectief na kanker Sessie 1 Omgaan met kanker; een ander perspectief op leven Sessie 2 Het lichaam als ankerpunt; rusten in jezelf Sessie 3

Nadere informatie

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren

www.rkdiaconie.nl/ er zijn/ specifieke activiteit uitvoeren BEGRIJP JE WAT IK ZEG? Over communicatie, luisteren en vooroordelen Situering Om op een zinvolle manier met elkaar te communiceren, heb je veel vaardigheden nodig. De doelstellingen van deze trainingsachtige

Nadere informatie

SCHATTEN VAN ADVOCATEN

SCHATTEN VAN ADVOCATEN SCHATTEN VAN ADVOCATEN PRAKTIJKOPLEIDINGEN VOOR DE ADVOCATUUR Vaardigheden in de praktijk Coachen in de praktijk Leidinggeven in de praktijk Teamwork in de praktijk SCHATTEN VAN ADVOCATEN Wij zijn er van

Nadere informatie

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ?

WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? WELKE LIEFDESTAAL HEB JIJ? Volgens psycholoog Gary Chapman zijn er vijf universele liefdestalen, waarin mensen liefde kunnen en ontvangen. Iedereen heeft een of twee liefdestalen waardoor hij of zij zich

Nadere informatie

Omgaan met emotioneel en agressief gedrag

Omgaan met emotioneel en agressief gedrag Omgaan met emotioneel en agressief gedrag RadarVertige training & opleiding Emotie mag, agressie niet! Dit boekje bevat informatie, tips en aandachtspunten uit de training Omgaan met emotioneel en/of agressief

Nadere informatie

Iedereen heeft een verhaal

Iedereen heeft een verhaal informatie voor jongeren Iedereen heeft een verhaal > Goed om te weten als je tijdelijk naar JJC gaat Iedereen heeft een eigen verhaal. Veel verhalen gaan over waarom het niet allemaal gelopen is zoals

Nadere informatie

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen.

Als je nog steeds hoopt dat oplossingen buiten jezelf liggen dan kun je dit boekje nu beter weg leggen. Theoreasy de theorie is eenvoudig. Je gaat ontdekken dat het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen denken en doen dé sleutel is tot a beautiful way of life. Als je nog steeds hoopt dat oplossingen

Nadere informatie

Excessief huilen. Informatie voor ouders met een huilbaby

Excessief huilen. Informatie voor ouders met een huilbaby Excessief huilen Informatie voor ouders met een huilbaby Wat is excessief huilen? Een baby die excessief (= bovenmatig, buitensporig) huilt, wordt ook wel huilbaby genoemd. Maar hoe stellen we vast of

Nadere informatie

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN

WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN WORKSHOP MINDFULNESS & ETEN Door Esther Mostert van MIND-FOOD: www.mindfuldieet.nl Je kunt niet goed denken, liefhebben en slapen als je niet goed gegeten hebt Mindful eten, wat is dat? Bijna iedereen

Nadere informatie

OUDER IN BALANS 17 OKTOBER 2013 WELKOM!

OUDER IN BALANS 17 OKTOBER 2013 WELKOM! OUDER IN BALANS 17 OKTOBER 2013 WELKOM! Inspiratie- en reflectie avond Luisteren, spreken en doen ACTIE opwarmertje Oefening: je spierspanning voelen Heb je spanning gevoeld? Waar? Wist je dat al voor

Nadere informatie

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes

In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes In 5 stappen zonder belemmeringen naar zakelijk succes Geschreven door: Heleen Elfrink Heleen Elfrink helpt ondernemers hun innerlijke belemmeringen aan de kant te zetten zodat ze zakelijk succesvol worden

Nadere informatie