Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. september 2014 / augustus 2015

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. september 2014 / augustus 2015"

Transcriptie

1 Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent september 204 / augustus 205

2 Inhoudsopgave. NBA Beroepsopleiding AA 3 2. Doelstelling van de opleiding 3 3. Inhoud en niveau van de AA-opleiding 3 4. Lesvorm waarbij de praktijk centraal staat 3 5. Instroom in de NBA Beroepsopleiding AA 4 6. Het opleidingsprogramma 5 7. Vrijstellingsverzoeken 6 8. Beschrijving per vak 7 9. Regelgeving Overgangsregeling 4 2

3 . NBA Beroepsopleiding AA De Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) biedt met de NBA Beroepsopleiding AA een kwalitatief hoogwaardige AA-opleiding op post-hboniveau aan. De NBA Beroepsopleiding AA kun je volgen bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN), Saxion Hogescholen (Enschede), AVANS+ (Breda), Fontys Hogescholen (Eindhoven) en het Suriname College of Accountancy (Suriname, Paramaribo). De NBA Beroepsopleiding AA is door de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA) aangewezen als opleiding die gerechtigd is om de opleiding tot Accountant-Administratieconsulent te verzorgen. 2. Doelstelling van de opleiding De AA-Accountant, de officiële titel is Accountant- Administratieconsulent, is een breed geschoolde adviseur die ondernemers bijstaat op diverse terreinen van de bedrijfsvoering. Je kunt daarbij denken aan administratieve dienstverlening, verslaglegging, accountantscontrole en financiële, bedrijfseconomische, fiscale en branchespecifieke advisering. De AA-Accountant werkt voornamelijk in het midden- en kleinbedrijf. De AA-opleiding van de NBA Beroepsopleiding AA richt zich dan ook met name daar op. De AA-Accountant is een accountant met certificeringsbevoegdheid. Het kennisniveau stijgt daarom op onderdelen uit boven dat wat nodig is om als accountant binnen het midden- en kleinbedrijf te kunnen functioneren. 3. Inhoud en niveau van de AA-opleiding In Nederland moeten de accountantsopleidingen (RA en AA) voldoen aan de eindtermen die zijn vastgesteld door de Commissie Eindtermen Accountantsopleiding (CEA). Deze eindtermen omvatten: de onderwerpen de niveau-aanduidingen de studiebelasting (European Credit Points = ECTS) Het rapport met eindtermen vind je op de website van de CEA (www.ceaweb.nl). Het examenprogramma van de NBA Beroepsopleiding AA is gebaseerd op de eindtermen van de CEA. 4. Lesvorm waarbij de praktijk centraal staat De kennisgebieden waar het AA-onderwijs zich met name op richt zijn financiële administratie, fiscaliteit, controle en advisering. De leerinhoud is in z n algemeenheid te typeren als cognitieve kennis en cognitieve vaardigheden: het kennen van feitelijke informatie en procedures en het kunnen toepassen en uitvoeren van regels. De (beroeps)praktijk vormt het uitgangspunt van het onderwijs. Je leert tijdens de NBA Beroepsopleiding AA de wet- en regelgeving toe te passen binnen de omgeving van het midden- en kleinbedrijf. De onderwijsinhoud en de onderwijsprocessen worden gekoppeld aan de beroepscontext in de vorm van opgaven, werkstukken, casuïstiek, etc. Voor het AA-onderwijs wordt als basis een docentgestuurde benadering gekozen. Met de docentgestuurde manier van werken, willen we een heldere, gestructureerde leersituatie voor jou creëren. Er wordt gewerkt met een beschrijving van wat er per vak beoogd wordt: een helder geformuleerde doelstelling per deelvak, een heldere opbouw van de leerstof, een heldere structuur in de les en directe feedback naar studenten voor een effectief leerproces. De docentgestuurde manier van werken is een krachtig benadering voor het aanleren van basiskennis en vaardigheden. Concreet betekent dit dat in de lessen de docent streeft naar effectief leren van de studenten. De docent: is duidelijk in wat hij aan het eind van de les bereikt wilt hebben; geeft expliciet aan wat in de les van jou verwacht wordt (werken aan opdrachten, stellen van vragen, enz); stimuleert je tot een actieve rol in de lessen en in het leerproces; geeft je de gelegenheid tot het oefenen (met vraagstukken) onder begeleiding; geeft je tijdens het zelfwerken in de les gevraagd en ongevraagd feedback; 3

4 zorgt voor een vriendelijke sfeer en geeft je veel positieve feedback; spoort je aan tot voldoende mate van studiediscipline. Naar inzicht en ervaring van de AA-docent zal de mate van docentgestuurdheid van het onderwijs variëren: wanneer je veel voorkennis mist of minder zelfstandig bent, is docentgecentreerd onderwijs de aangewezen methode. Het studentgecentreerd leren is van toepassing als je significante verwante kennis bezit en een groter beroep op je zelfstandigheid en eigen verantwoordelijkheid mogelijk is. Als onderwijsvorm voor het AA-onderwijs is gekozen voor contactonderwijs. Uitgangspunten voor het contactonderwijs: De AA-opleiding leidt op voor landelijke examens. Deze examens worden in de regel twee keer per jaar afgenomen op vaste examendata. De AA-student wordt doelgericht opgeleid voor een bepaald examenmoment. Dat betekent dat de einddata van de opleidingen afgestemd zijn op de (landelijk externe) examendata. behaald, mag je maximaal 3 landelijke examenvakken bij de NBA Beroepsopleiding AA volgen en voor deze vakken de tentamens maken. Deze uitzondering heeft geen betrekking op de vakken Audit & Assurance 3, Bestuurlijke Informatieverzorging 3 en Externe Verslaggeving 3. Deze vakken worden altijd na afronding van de bacheloropleiding gevolgd en getentamineerd. Met je afgeronde hbo-bacheloropleiding en de NBA Beroepsopleiding AA moet je aan de gehele set van eindtermen van de CEA voldoen. Dat betekent in veel gevallen dat je na de hbo-bacheloropleiding eerst een schakelprogramma moet volgen voordat je kunt starten met de NBA Beroepsopleiding AA. Als je een HBO-BE-opleiding hebt afgerond, volg je een vast schakelprogramma van 6 weken. Bij andere vooropleidingen is het schakelprogramma afhankelijk van je vooropleiding. De meeste deelnemers aan de NBA Beroepsopleiding AA hebben een opleiding Financieel-Economisch Management, een SPD- of een HEAO-BE-opleiding gevolgd, maar ook deelnemers met een andere financieel-economische opleiding op hbo- of woniveau zijn van harte welkom. Met deze onderwijsvorm richt de NBA Beroepsopleiding AA zich primair op de student die behoefte heeft aan regelmatig contact met docenten en regelmatig lesbijeenkomsten wil volgen om op deze manier een regelmatig studieritme aangereikt te krijgen. Ook is dit onderwijstype beter geschikt voor studenten die weinig studiediscipline hebben en de lesbijeenkomsten nodig hebben (of gebruiken) als stok achter de deur om tijd te besteden aan de studie. De examinering bestaat uit schriftelijke examens. 5. Instroom in de NBA Beroepsopleiding AA De NBA Beroepsopleiding AA is een post-hboopleiding. Dat wil zeggen dat instroom in de NBA Beroepsopleiding AA mogelijk is wanneer je een bacheloropleiding in het hoger of universitair onderwijs in een financieel-economische richting hebt afgerond. Hierop geldt echter de volgende uitzondering: wanneer je voor een bacheloropleiding in een financieel-economische richting op het niveau van hoger onderwijs minimaal 80 ECTS hebt 4

5 6. Het opleidingprogramma a) In de bacheloropleiding zijn de eerste beginselen van de kernvakken, de kernvak gerelateerde bedrijfseconomische accountantsvakken en de overige ondersteunende vakken grotendeels afgerond. Voor deze vakken geldt een minimale studieomvang: Eerste beginselen van de kernvakken: Minimum aantal ECTS: Audit & Assurance 8 Bestuurlijke Informatieverzorging 8 Externe Verslaggeving 8 Kernvak gerelateerde vakken: Minimum aantal ECTS: Boekhouden 6 Management Accounting 3 Financieel Management/Financiering 3 Management en Organisatie 4 Corporate Governance 3 Extra credits in één of meer vakgebieden 6 Overige ondersteunende vakken: Minimum aantal ECTS: Recht (Sociaalrecht en Privaatrecht) 0 Belastingrecht 0 Algemene Economie 4 Wiskunde en Statistiek 6 Extra credits in of meer vakgebieden 9 Deficiënties bij bovenstaande vakken moeten in overleg met de onderwijscoördinator van de accountantsopleiding van de betreffende onderwijsinstelling in een schakelprogramma worden weggewerkt. De deficiëntie voor het deelvak Audit & Assurance kan via het examencircuit van de NBA Beroepsopleiding AA of via een schoolexamen worden weggewerkt. 5

6 b) Het examenprogramma van de NBA Beroepsopleiding AA omvat de volgende vakken: Kernvakken: Aantal ECTS: Audit & Assurance 2 0 Audit & Assurance 3 A 8 Audit & Assurance 3 B 4 Totaal 22 Bestuurlijke Informatieverzorging 2 4 Bestuurlijke Informatieverzorging 3 8 Totaal 22 Externe Verslaggeving 2 2 Externe Verslaggeving 3 0 Totaal 22 Kernvak gerelateerde vakken: Minimum aantal ECTS: Management Accounting (als onderdeel van STM) 3 Financieel Management/Financiering (als onderdeel van STM) 3 Management en Organisatie (als onderdeel van STM) 4 Overige ondersteunende vakken: Belastingrecht (als onderdeel van FA,2) 4 Minimum aantal ECTS: Profielvakken Aantal ECTS: Fiscale Advisering Strategisch management 0 7. Vrijstellingsverzoeken Je kunt bij de NBA een vrijstelling aanvragen. Dat doe je als: je toegelaten wilt worden tot de NBA Beroepsopleiding AA. Je moet dan examenprogramma( s) van je vooropleiding(en) en je diploma( s) en cijferlijsten overleggen. Op basis daarvan wordt beoordeeld of je toelaatbaar bent; je vrijstelling wilt verkrijgen voor één of meer vakken van de NBA Beroepsopleiding AA; je na het behalen van alle vakken het theoretische getuigschrift van de NBA Beroepsopleiding AA wilt aanvragen. Het formulier waarmee je vrijstellingen kunt aanvragen, tref je aan op de website van de NBA (www.nba.nl). 6

7 8. Beschrijving per vak In dit hoofdstuk wordt per (deel)vak aangegeven: wat met het vak beoogd wordt; welke onderwerpen op welk niveau worden behandeld; de doelstelling per deelvak; de ingangseis per deelvak; de literatuur; de toetsing. Per (deel)vak wordt per onderwerp het niveau aangegeven waarop de kennis verworven (en toegepast) dient te worden. Hieronder de beschrijving van de niveaus die door de CEA onderscheiden worden: Niveau Omschrijving Begrip hebben van Inzicht hebben in Hoofd- en bijzaken kunnen onderscheiden Kennis van regels, principes, generalisaties, theorieën, structuren Consequenties kunnen trekken die niet expliciet gegeven zijn 2 Kunnen toepassen van kennis in nieuwe situaties Het verduidelijken, in vraag stellen, in samenstellende elementen ontleden van de inhoud. De reden kunnen geven waarom iets op een bepaalde manier gedaan is of gebruikt is; kunnen redeneren, kunnen analyseren 3 Diepgaand inzicht hebben in Denken dat creatief van aard is. De inhoud grotendeels zelf samenstellen Kritisch kunnen denken Toelichting: Niveau heeft betrekking op het reproduceren van kennis en het kunnen trekken van conclusies. Niveau 2 heeft betrekking op het kunnen toepassen van kennis in eenvoudige praktijksituaties. Niveau 3 heeft betrekking op het kunnen toepassen van de verworven kennis in complexe situaties. Op dit niveau is sprake van een integrale aanpak. 8A. Audit & Assurance Het vak Audit & Assurance is opgedeeld in drie deelvakken en praktijkopdrachten: Audit & Assurance Audit & Assurance 2 Audit & Assurance 3A + 3B Met het vak Audit & Assurance wordt beoogd dat: je kennis hebt van de grondslagen van de beroepsuitoefening onder meer bestaande uit economische motieven, relevante wet- en regelgeving en institutionele kaders, alsmede diepgaand inzicht hebt in de ethische aspecten van de beroepsuitoefening; je kennis hebt van de functie van het accountantsberoep in corporate governance en de verslaggevingsketen in het bijzonder; je ethische aspecten in een specifieke opdracht kunt onderkennen en (ethische) dilemma s gemotiveerd weet op te lossen; je gemotiveerd de aanvaardbaarheid, rationaliteit en uitvoerbaarheid van een specifieke opdracht uiteen kunt zetten met een oriëntatie op de doelstelling van de opdracht; je een grondige en onderbouwde analyse kunt geven van de controlerisico's in een specifieke situatie; In die risicoanalyse dien je ook aandacht te schenken aan de risico's op het terrein van de interne beheersing (inclusief administratieve organisatie en interne controle) en op het terrein van de externe verslaggeving voor zover van belang voor de financial audit. De bedoelde 7

8 situaties kunnen zowel opdrachten tot controle van de jaarrekening als bijzondere opdrachten betreffen. je gemotiveerd een oplossingsrichting kunt aangeven voor specifieke vraagstukken, in het bijzonder de identificatie van de controleinformatie die nodig is als deugdelijke grondslag voor de uitvoering van de desbetreffende opdracht; je op basis van de beschikbare controleinformatie een oordeel kunt vormen en kunt beargumenteren ten aanzien van een specifiek controlevraagstuk met inachtneming van de relevante wet- en regelgeving, evenals de formulering van het oordeel kunnen geven; je in staat bent de hoofdlijnen van een accountantsverslag en overige rapportage ten behoeve van de directie en organen belast met governance te beschrijven; je in staat bent je een objectief oordeel te vormen over de getrouwheid van een verantwoording op basis van de beschikbare controle-informatie evenals de formulering van dit oordeel. Het vak Audit & Assurance maakt geen deel uit van de NBA Beroepsopleiding AA maar wordt wel door de NBA Beroepsopleiding AA aangeboden. De NBA geeft voor het behalen van dit vak certificaten af. De deelvakken Audit & Assurance, Audit & Assurance 2 en Audit & Assurance 3 zijn zo opgebouwd dat het volgtijdelijk volgen van deze deelvakken aanbevolen wordt. Hetzelfde geldt voor de deelvakken Externe Verslaggeving 2 en Externe Verslaggeving 3. Ook voor de vakken Bestuurlijke Informatieverzorging 2 en Bestuurlijke Informatieverzorging 3 wordt het volgtijdelijk volgen van deze vakken aanbevolen. 8

9 Het programma Audit & Assurance Onderwerp Toepassing van het institutioneel kader dat geldt voor de uitoefening van de controlefunctie. Dit betreft in het bijzonder: WTA, WAB, WTRA; BTA; Verordening accountantsorganisaties; VGBA; NV COS; ViO; Nadere voorschriften accountantskantoren terzake van assurance-opdrachten, aan assurance verwante opdrachten; Tuchtrechtspraak. Markt voor financial audit (o.a. kennis van de marktpartijen evenals van vraag en aanbod factoren zoals concurrentie en aansprakelijkheid) en rol van financial audit binnen corporate governance (codes). Historische ontwikkeling van financial auditing. Kennis van algemene theorieën die het fenomeen auditing trachten te verklaren (als vertrouwens-, agency-, insurance- en informationtheory). Proces van oordeelsvorming en de fundamentele beginselen van beroepsethiek voor accountants. Positie van de accountant binnen het systeem van governance in de desbetreffende huishouding, in het bijzonder de relatie met de raad van commissarissen of/en het auditcommittee dan wel andere toezichthouders (waaronder AFM, BFT, DNB). zoals bepaald door de CEA 3 A&A- 2 2 A&A A&A-3 A A&A-3 B 9

10 Onderwerp Kwaliteitsbewaking op het niveau van beroep, kantoororganisatie en individuele opdrachten. Proces van opdrachtaanvaarding respectievelijk voortzetten van een opdracht, alsmede kennis van de daarmee verbonden wet- en regelgeving. Daarbij komen onder meer algemene aspecten aan de orde zoals objectiviteit en onafhankelijkheid, vaststelling uitvoerbaarheid, rationaliteit en risicomanagement waaronder begrepen: Inzicht in organisatorische aspecten zoals teamsamenstelling, planning, procesbewaking, dossiervorming. NV COS m.b.t. de uitvoering van controleopdrachten, overige assurance opdrachten, aan assurance verwante opdrachten (related services), alsmede de daaruit voortvloeiende overige regelgeving waaronder de Wwft. Invloed van internationale accountantsorganisaties (zoals IFAC, FEE) op (de uitvoering van) assurance services en wet- en regelgeving gericht op accountants in Nederland en Europa. Invloed van andere (internationale) organisaties (zoals PCOAB, EU, SEC) op het functioneren van accountants. Belangrijkste aspecten van het accountantsberoep en beroepsopvattingen in de EU en de Verenigde Staten, specifiek met betrekking tot de financial audit. zoals bepaald door de CEA A&A A&A-2 A&A-3 A 3 2 A&A-3 B 0

11 Onderwerp Proces van financial auditing: fasering controleproces (planning, uitvoering, evaluatie, afronding en rapportage). Opstellen in hoofdlijnen van een controleplan voor een verantwoording als geheel en controleplan voor specifieke onderdelen van een verantwoording. Verschillende aspecten die het controlerisico bepalen (inherente risico, interne controlerisico en detectierisico) waaronder: begrijpen van de doelstellingen, strategie en activiteiten van de onderneming, de interne en externe omgeving, ondernemingsrisico s en procesrisico s, kritische succesfactoren en prestatieindicatoren en moderne interne beheersingsconcepten in het kader van de Audit & Assurance; kennis van het materialiteitsbegrip en methoden om deze te bepalen; kennis van uitvoering controleplan/werkprogramma op het niveau van een post, proces, doelstelling, risico, controlemiddel/techniek; alsmede de door de accountant toe te passen geautomatiseerde hulpmiddelen bij de uitvoering van financial audits (zoals CAATS). Eisen waaraan een systeem van interne beheersing moet voldoen in het kader van de risicoanalyse en de evaluatie van interne beheersing. Onderkennen van fraudesignalen en het adequaat opvolging daaraan geven Invloed van geautomatiseerde systemen (van de gecontroleerde) op planning, uitvoering, evaluatie en rapportering van financial audits. zoals bepaald door de CEA A&A- A&A A&A-3 A A&A-3 B

12 Onderwerp Eisen van wet- en regelgeving waaraan een financiële verantwoording moet voldoen (IFRS, BW2 titel 9, Richtlijnen voor de Jaarverslaggeving) als onderdeel van het toetsingskader bij de financial audit. Financial audit methoden, middelen en technieken, aard, omvang (deelwaarnemingen waaronder steekproeven en gebruik maken van uitkomsten data analyse) en tijdstip van te vergaren bewijsmateriaal, zowel op het niveau van een post als op het niveau van een proces. Gebruik maken van de werkzaamheden van andere accountants (waaronder het optreden als groepsaccountant) en andere deskundigheden. Afronding van de controle inclusief het proces van oordeelsvorming en de evaluatie van de bevindingen en besluitvorming ten aanzien van de af te geven verklaring. Aandacht dient te worden geschonken aan de verantwoordelijkheid van de accountant voor het jaarverslag. Bijzondere onderwerpen, die in de afronding aan de orde kunnen komen, zijn: gebeurtenissen na balansdatum, niet uit de balans blijkende verplichtingen, problematiek met betrekking tot verslaggeving en controle in geval van transacties tussen verbonden partijen, going concern problematiek. Rapportering van bevindingen: verklaringen, managementletters en overige rapporteringsvormen (waaronder rapportering via elektronische weg zoals XBRL/SBR), inclusief kennis en inzicht in de reikwijdte van de verantwoordelijkheid van de accountant terzake. zoals bepaald door de CEA A&A- A&A A&A-3 A A&A-3 B 3 2

13 Overige Assurance Services Onderwerp Behoefte aan assurance services in algemene zin (betrouwbaarheid en relevantie van informatie, corporate governance, stakeholder identification, duurzaamheid, enz.). Assurance framework (IFAC) en verschillende objecten van assurance services (data, processen/systemen en gedrag). Assurance proces in algemene zin (planning, uitvoering, evaluatie en rapportage) alsmede begrip van specifieke elementen (mate van zekerheid, standaarden en criteria). Aantal assurance services zoals beoordeling van financiële informatie, assurance m.b.t. niet-financiële informatie, compliance onderzoeken, onderzoeken ten behoeve van de overheid (rechtmatigheidsaspect), andere bijzondere onderzoeken gericht op het verschaffen van zekerheid (waaronder bijzondere controleopdrachten volgens NV COS 800-serie) Opstellen hoofdlijnen plan van uitvoering van dergelijke assurance services en uitvoeringsplan op onderdelen. Beoordeling van de uitkomsten van het onderzoek en de invloed hiervan op het af te geven oordeel. Rapportering uitkomsten andere assurance services: invloed van de aard van de opdracht op de rapporteringsvorm, soorten rapportering enz. Communicatie van de accountant /assurance provider met stakeholders. Internationale ontwikkelingen op het gebied van assurance services waaronder continuous assurance. zoals bepaald door de CEA A&A- A&A A&A-3 A A&A-3B 3

14 Overige Services Onderwerp zoals bepaald door de CEA A&A-I A&A-2 A&A-3 A A&A-3 B Samenstelopdrachten en specifiek overeengekomen werkzaamheden (in het bijzonder de verschillen ten opzichte van controle- en beoordelingsopdrachten) : Samenstelopdrachten doelstelling en algemene uitgangspunten; vaststellen van de opdrachtvoorwaarden; planning, dossiervorming, uit te voeren werkzaamheden; rapportering. Opdrachten tot het verrichten van 2 2 overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot niet-financiële informatie Transactie gerelateerde adviesdiensten 2 2 4

15 Toepassing NV COS: AA 2400 Opdrachten tot het beoordelen van financiële overzichten 240 Het beoordelen van tussentijdse financiële informatie door de accountant van de entiteit 440 Samenstellingsopdrachten AA2 200 Algehele doelstellingen van de onafhankelijke accountant, alsmede het uitvoeren van een controle overeenkomstig de Standaarden 20 Het overeenkomen van de voorwaarden van controleopdrachten 220 Kwaliteitsbeheersing voor een controle van financiële overzichten 230 Controledocumentatie 240 De verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot fraude in het kader van een controle van financiële overzichten 250 Het in aanmerking nemen van wet- en regelgeving bij een controle van financiële overzichten 260 Communicatie met de met governance belaste personen 265 Meedelen van tekortkomingen in de interne beheersing aan de met governance belaste personen en het management 300 Planning van een controle van financiële overzichten 35 Risico s op een afwijking van materieel belang identificeren en inschatten door inzicht te verwerven in de entiteit en haar omgeving 320 Materialiteit bij de planning en uitvoering van een controle 330 Inspelen door de accountant op ingeschatte risico's 530 Het gebruiken van steekproeven bij een controle 5500N Transactiegerelateerde adviesdiensten AA3A 240 De verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot fraude in het kader van een controle van financiële overzichten 250 Het in aanmerking nemen van wet- en regelgeving bij een controle van financiële overzichten 402 Overwegingen met betrekking tot controles van entiteiten die gebruik maken van een serviceorganisatie 450 Evaluatie van tijdens de controle geïdentificeerde afwijkingen 500 Controle-informatie 50 Controle-informatie-Specifieke overwegingen voor geselecteerde elementen 505 Externe bevestigingen 50 Initiële controleopdrachten - Beginsaldi 520 Cijferanalyses 540 De controle van schattingen, met inbegrip van schattingen van reële waarde, alsmede van de toelichtingen daarop 550 Verbonden partijen 560 Gebeurtenissen na de einddatum van de verslagperiode 570 Continuïteit 580 Schriftelijke bevestigingen 600 Bijzondere overwegingen en controles van financiële overzichten van een groep (inclusief de werkzaamheden van accountants van groepsonderdelen) 60 Gebruikmaken van de werkzaamheden van interne auditors 620 Gebruikmaken van de werkzaamheden van een door de accountant ingeschakelde deskundige 700 Het vormen van een oordeel en het rapporteren over financiële overzichten 705 Aanpassingen van het oordeel in de controleverklaring van de onafhankelijke accountant 706 Paragrafen ter benadrukking van bepaalde aangelegenheden en paragrafen inzake overige aangelegenheden in de controleverklaring van de onafhankelijke accountant 70 Ter vergelijking opgenomen informatie - vergelijkende cijfers en vergelijkende financiële overzichten 5

16 720 De verantwoordelijkheden van de accountant met betrekking tot andere informatie in documenten waarin gecontroleerde financiële overzichten zijn opgenomen OOB 340 Assurance-opdrachten betreffende emissie verslagen 3850N Assurance- en overige opdrachten met betrekking tot prospectussen AA3B 800 Bijzondere overwegingen-controles van financiële overzichten die zijn opgesteld in overeenstemming met stelsels voor bijzondere doeleinden 805 Bijzondere overwegingen - controles van een enkel financieel overzicht en controles van specifieke elementen, rekeningen of posten van een financieel overzicht 80 Opdrachten om te rapporteren betreffende samengevatte financiële overzichten 3000 Assurance-opdrachten 3400 Onderzoek van toekomstgerichte financiële informatie 3402 Assurance-rapporten betreffende interne beheersingsmaatregelen bij een serviceorganisatie 4400 Opdrachten tot het verrichten van overeengekomen specifieke werkzaamheden met betrekking tot financiële informatie 6

17 Toepassing wet- en regelgeving Bij het vak Audit & Assurance is het van groot belang dat je op een goede wijze met de wet- en regelgeving kunt omgaan. In de Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) is de meeste regelgeving opgenomen die betrekking heeft op het functioneren van accountants. In onderstaande tabel wordt aangegeven op welk niveau bij welk deelvak je met welke wet- en regelgeving moet kunnen omgaan. Gerelateerd aan de wet- en regelgeving wordt van jou ook verwacht dat je met ethische vraagstukken kunt omgaan en dat je vraagstukken vanuit een professioneel kritische instelling kunt benaderen. Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) Ter introductie Algemene Inleiding Handleiding Regelgeving Accountancy Wetgeving Wet op het Accountantsberoep Wet Tuchtrechtspraak Accountants Niveau A&A- Niveau A&A-2 Wet Toezicht Accountantsorganisaties 2 2 Besluit Toezicht Accountantsorganisaties 2 2 Koninklijk besluit inwerkingtreding Wet Toezicht Accountantsorganisaties en Besluit Toezicht Accountantsorganisaties Verordeningen Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) Verordening op de Periodieke Preventieve Toetsing 2 2 Niveau A&A-3A 2 Verordening Accountantsorganisatie Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) Nadere voorschriften Nadere voorschriften inzake accountantskantoren ter zake door of namens deze kantoren uitgevoerde assuranceopdrachten, anders dan wettelijke controles in de zin van de Wet Toezicht Accountantsorganisaties Nadere voorschriften accountantskantoren ter zake van assuranceopdrachten Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Richtlijnen voor de kwaliteitsbeheersing (RKB) Niveau A&A-3B 7

18 8A.. Doelstelling Audit & Assurance : Je maakt kennis met de beginselen van het samenstellen van jaarrekeningen en met de beginselen van de accountantscontrole. Je leert welke wet- en regelgeving van toepassing is bij de accountantscontrole. Ingangseis Audit & Assurance : Je bent bezig met een bedrijfseconomische hbobacheloropleiding. Literatuur Audit & Assurance : Grondslagen van Auditing & Assurance (Theorie + Toepassingen), B. Majoor en J. van Kollenburg, Noordhoff Uitgevers B.V. NV COS 440, Opdracht tot het samenstellen van financiële informatie NBA-Leidraad 4: Opdrachten in de mkbpraktijk VGBA Artikelen omtrent ethiek en de professioneel kritische instelling Toetsvorm: Een schriftelijk tentamen. Kennisgerichte toetsing. 8A.2. Doelstelling Audit & Assurance 2: Je leert bij Audit & Assurance 2 de wet- en regelgeving toe te passen bij eenvoudige cases. Ingangseis: Je bent toelaatbaar tot de NBA Beroepsopleiding AA en je hebt Audit & Assurance I behaald. Literatuur Audit & Assurance 2: Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) editie 204 (uitgave NBA Amsterdam) Studenteneditie VRA VGBA WTA/BTA Verordening Accountantsorganisaties Nadere Voorschriften accountantskantoren inzake Assurance- en aan assurance verwante opdrachten Wet op het accountantsberoep NV COS Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) Wtra Wwft Grondslagen van Auditing & Assurance (Theorie + Toepassingen), B. Majoor en J. van Kollenburg, Noordhoff Uitgevers B.V. Auditing, Assurance & Risk, W. Robert Knechel, Steven E. Salterio & Brian Ballou, Thomson South Western NBA Praktijkhandreiking.09; verantwoordelijkheid van de accountant bij de toetsing van in het jaarverslag opgenomen corporate governance Artikelen omtrent ethiek en de professioneel kritische instelling Aanbevolen (ondersteunende) literatuur: Compendium Accountancy deel A en B respectievelijk wet- en regelgeving en controle van de jaarrekening Accountant (periodieke uitgave NBA Amsterdam) Auditing Essentials, Brenda Westra (uitgave Pentagan Publishing) Boekenreeks Succesvol studeren voor auditing, Brenda Westra (uitgave Pentagan Publishing) Audit Alert (downloaden via de website van de NBA) Toetsvorm: Een schriftelijk tentamen. Bij het tentamen wordt met name getoetst of je in staat bent de wet- en regelgeving in eenvoudige praktijksituaties toe te passen. Tijdens het examen mag je alle relevante wet- en regelgeving meenemen. 8A.3. Doelstelling Audit & Assurance 3A: Je kunt de wet- en regelgeving toepassen op complexe cases, je kunt tevens de verschillende typologieën onderscheiden. Ingangseis: Je bent toelaatbaar tot de NBA Beroepsopleiding AA en je hebt Audit & Assurance 2 behaald. Literatuur Audit & Assurance 3A: Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) editie 204 (uitgave NBA Amsterdam) Studenteneditie VRA VGBA 8

19 WTA/BTA Verordening Accountantsorganisaties Nadere Voorschriften accountantskantoren inzake Assurance- en aan assurance verwante opdrachten Wet op het accountantsberoep NV COS Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) Wwft Wtra Grondslagen van Auditing & Assurance (Theorie + Toepassingen), B. Majoor en J. van Kollenburg, Noordhoff Uitgevers B.V. Auditing, Assurance & Risk, W. Robert Knechel, Steven E. Salterio & Brian Ballou, Thomson South Western Audit, Folkers en Westra (uitgave BNA Media) NBA Praktijkhandreiking.09; verantwoordelijkheid van de accountant bij de toetsing van in het jaarverslag opgenomen corporate governance Artikelen omtrent ethiek en de professioneel kritische instelling AFM-rapporten (www.afm.nl): - Kwaliteit accountantscontrole Big-4 - Kwaliteit accountantscontrole Next-9 - Kwaliteit accountantscontrole NBA kantoren - Kwaliteit accountantscontrole SRA kantoren Aanbevolen (ondersteunende) literatuur: Compendium Accountancy deel A, B en 2 respectievelijk wet- en regelgeving en controle van de jaarrekening Accountant (periodieke uitgave NBA Amsterdam) Auditing Essentials, Brenda Westra (uitgave BNA Media/AccountingWorld) Succesvol studeren voor LAC, delen, 2A en 2B, Brenda Westra (uitgave BNA Media/AccountingWorld) Audit Alert (downloaden via de website van de NBA) Handboek Accountancy, prof.drs. A.D. Bac RA en prof. J.C.A. Gortemaker RA (uitgave Kluwer) Principles of Auditing, derde druk; Hayes, Wallage, Dassen, (uitgave Financial Times Prentice Hall) Serie Elementaire Theorie Accountantscontrole; Majoor en Van Kollenburg (uitgave Noordhoff Uitgevers): - Grondslagen van Auditing & Assurance - De Praktijk van Auditing & Assurance De kern van Knechel, Brenda Westra (uitgave BNA Media) Toetsvorm: Een schriftelijk tentamen. Bij het tentamen wordt met name getoetst of je in staat bent de wet- en regelgeving in complexe praktijksituaties toe te passen. Gegevens worden ongeordend gepresenteerd en hebben raakvlakken met andere vakgebieden (op niveau en/of niveau 2), zoals Externe Verslaggeving en Bestuurlijke Informatieverzorging, waardoor integrale afwegingen gemaakt moeten worden. De onderdelen van het examen die betrekking hebben op andere vakgebieden dan het vakgebied Audit & Assurance, worden voorafgaand aan het examen benoemd. Voorafgaand aan het examen worden daartoe aanwijzingen gegeven en/of materiaal beschikbaar gesteld. Tijdens het examen mag je alle relevante wet- en regelgeving meenemen. 8A.3. Doelstelling Audit & Assurance 3B: Bij Audit & Assurance 3B worden de bijzondere onderzoeken behandeld. Je kunt aantonen dat je weet hoe je een bijzonder onderzoek moet verrichten. Ingangseis: Je bent toelaatbaar tot de NBA Beroepsopleiding AA en je hebt Audit & Assurance 2 behaald. Literatuur Audit & Assurance 3B: Handleiding Regelgeving Accountancy (HRA) editie 204 (uitgave NBA Amsterdam) Studenteneditie VRA VGBA WTA/BTA Verordening Accountantsorganisaties Nadere Voorschriften accountantskantoren inzake Assurance- en aan assurance verwante opdrachten 9

20 Wet op het accountantsberoep NV COS Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assuranceopdrachten (ViO) Wwft Wtra Auditing & Assurance, Bijzondere opdrachten, B. Majoor (Noordhoff Uitgevers B.V.) Succesvol studeren voor LAC, deel 3 bijzondere onderzoeken, B. Westra en B. Heijkoop (uitgave BNA Media) Artikelen omtrent ethiek en de professioneel kritische instelling AFM-rapporten (www.afm.nl): - Kwaliteit accountantscontrole Big-4 - Kwaliteit accountantscontrole Next-9 - Kwaliteit accountantscontrole NBA kantoren - Kwaliteit accountantscontrole SRA kantoren Aanbevolen (ondersteunende) literatuur: Compendium van de accountantscontrole, deel 3A bijzondere onderzoeken, Brenda Westra (uitgave BNA Media) Leerboek Accountantscontrole, deel 7 bijzondere onderzoeken, Frielink & Van Kollenburg (uitgave Noordhoff Uitgevers) Toetsvorm: Het schrijven van een essay waarin praktijkcases worden beschreven of het maken van een landelijk examen. De betreffende praktijkcases gaan over bijzonder onderzoek. Bij het schrijven van praktijkcases laat je zien hoe je een bijzonder onderzoek moet verrichten (van de opdrachtbevestiging tot en met de rapportage aan de klant). 8B. Bestuurlijke Informatieverzorging Het vak Bestuurlijke Informatieverzorging is opgedeeld in drie deelvakken: Bestuurlijke Informatieverzorging Bestuurlijke Informatieverzorging 2 Bestuurlijke Informatieverzorging 3 Met het vak Bestuurlijke Informatieverzorging wordt beoogd dat: je in staat bent om te doorgronden welke invloed de factor mens heeft op het functioneren van organisaties; je in staat bent de informatieverzorgende processen te clusteren naar taken, taken naar functies en functies naar organisatorische eenheden; je in staat bent de interne beheersing in verband te brengen met functionele processen en andersoortige processen, zoals geografische, productgeoriënteerde processen; je in staat bent het risico te minimaliseren dat er beslissingen worden genomen die de realisatie van de organisatiedoelstellingen negatief beïnvloeden; je in staat bent risicomanagement binnen organisaties toe te passen zodat er een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen ten aanzien van het behalen van de organisatiedoeleinden; je kennis hebt van een breed scala aan ITtoepassingen en je doorgrondt welke effecten de IT heeft op de informatieverzorging en de bedrijfsvoering; je weet wat er onder relevante kennis wordt verstaan en je begrijpt welke invloed relevante informatie heeft op het besluitvormingsproces; je weet op welke wijze je kunt nagaan of de beschikbare informatie betrouwbaar is en je doorgrondt wat het belang is van betrouwbare informatie; je in staat bent een beheersingssysteem te ontwerpen dat bijdraagt aan het bewaken van de activa; je in staat bent regels uit de wet- en regelgeving toe te passen die expliciet betrekking hebben op de interne beheersing van organisaties. Het vak Bestuurlijke Informatieverzorging maakt geen deel uit van de AA opleiding. De vakken Bestuurlijke Informatieverzorging, Bestuurlijke Informatieverzorging 2 en Bestuurlijke Informatieverzorging 3 worden bij voorkeur volgtijdelijk behaald. In onderstaande tabel zijn de onderwerpen met bijbehorend niveau aangegeven. De onderwerpen zijn gestructureerd naar tien thema s. 20

21 Onderwerp. Mensen De wederzijdse beïnvloeding tussen internal control en management control De effecten van prestatieprikkels op de controleomgeving De effecten van maatregelen van interne beheersing op het gedrag van mensen in organisaties en de daaruit voortvloeiende informatiebehoeften en behoefte invloed op de verantwoordingsinformatie uit te oefenen Het belang van de controleomgeving en ethisch gedrag van mensen voor de internal control en frauderisico Een beheersingssysteem beoordelen dat zowel elementen van internal control als elementen van management control in een goede onderlinge balans omvat 2. Structuren De wederzijdse beïnvloeding tussen organisatiekunde, systemen van interne beheersing en de daarbij passende bestuurlijke informatieverzorging De verschillen tussen controletechnische functiescheiding en arbeidsverdeling De zwakke en sterke punten van bepaalde organisatiestructuren en de betekenis daarvan voor de beheersings- en informatiesystemen van organisaties De relatie tussen organisatiestructuren, informatiebehoeften en informatiestromen De basiskenmerken van een informatiesysteem beschrijven dat aansluit bij de organisatiestructuur van verschillende typen organisaties Een bestuurlijk informatieverzorgingssysteem ontwerpen dat aansluit bij de organisatiestructuur van verschillende typen organisaties 3. Processen De kenmerken van XBRL en BPR en de relatie tussen BPR en ERP De gevolgen van BPR voor de interne beheersing en de bijbehorende bestuurlijke informatie De wijze waarop processen worden ontworpen De relatie tussen standaardprocessen, standaardtypen van organisaties en de bijbehorende informatiebehoeften en informatiestromen De relaties tussen verschillende processen in organisaties beschrijven aan de hand van criteria op het terrein van de interne beheersing en informatiestromen De afweging maken tussen een procesoriëntatie en een traditionele functionele structuur op basis van criteria op het terrein van de interne beheersing zoals bepaald door de CEA 2 BIV BIV 3 2

22 Onderwerp Een bestuurlijke informatieverzorging ontwerpen (inclusief de relevante beheersingsmaatregelen) die aansluit bij de processen in organisaties 4. Efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering zoals bepaald door de CEA BIV 2 BIV 3 COSO-ERM model De betekenis van de begrippen efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering De maatregelen van interne beheersing die bijdragen aan het in stand houden dan wel verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering De interactie tussen internal controls en management controls 2 2 bij het in stand houden dan wel verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering De betekenis van informatieverzorging en daarbij in te zetten IT voor het in stand houden dan wel verbeteren van de efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering De wijze waarop interne beheersingsmaatregelen kunnen worden ingezet bij het implementeren van de strategieën van organisaties De factoren die bijdragen aan een verbeterde efficiëntie en effectiviteit van de gegevensverwerkende en rapportage processen Het belang van een goede documentatie van beheersingsmaatregelen gericht op de efficiëntie en effectiviteit van de bedrijfsvoering De beheersingsmaatregelen die bijdragen aan de efficiëntie en effectiviteit van het administratief (accounting) proces Een beheersingssysteem ontwerpen dat bijdraagt aan de efficiëntie en effectiviteit van de informatieverzorging. 5. Risicomanagement Het belang van een systematische aanpak van risicomanagement COSO-ERM model De modellen van ERM en de verschillende risicoclassificaties die gebruikt worden De relatie tussen ERM, interne beheersing, corporate governance 3 3 en de rol van informatieverzorging daarin Verschillende typen risico s benoemen op het gebied van strategie, de bedrijfsprocessen, rapportageprocessen en de mate waarin wordt voldaan aan wet en regelgeving Risico s op het terrein van de informatieverzorging in kaart brengen voor verschillende typen organisaties Informatierisico s uitwerken naar interne betrouwbaarheidsmaatregelen Beoordelen of bedrijfsrisico s systematisch zijn geanalyseerd en of er systemen zijn om bedrijfsrisico s systematisch te analyseren

23 Onderwerp zoals bepaald door de CEA BIV 2 BIV 3 6. Informatie- en communicatietechnologie Na afronding van de opleiding heeft de student kennis van de gevolgen van veranderingen in de IT-infrastructuur voorzover van betekenis voor: de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatieverzorging de informatie over de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering de informatie over de naleving van relevante wet- en regelgeving Na afronding van de opleiding heeft de student inzicht in de gevolgen van veranderingen in IT-applicaties voorzover van betekenis voor: de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatieverzorging de informatie over de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering de informatie over de naleving van relevante wet- en regelgeving Na afronding van de opleiding heeft de student inzicht in de gevolgen van veranderingen in IT-management voorzover van betekenis voor: de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatieverzorging de informatie over de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering de informatie over de naleving van relevante wet- en regelgeving Na afronding van de opleiding heeft de student inzicht in de gevolgen van veranderingen in de IT-strategie voorzover van betekenis voor: de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatieverzorging de informatie over de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering de informatie over de naleving van relevante wet- en regelgeving Na afronding van de opleiding kan de student een adequaat IT-control systeem ontwerpen voorzover van betekenis voor: de betrouwbaarheid van de bestuurlijke informatieverzorging de informatie over de effectiviteit en efficiëntie van de bedrijfsvoering

24 Onderwerp 7. Relevantie van informatie zoals bepaald door de CEA BIV 2 De betekenis van het begrip relevantie van informatie De maatregelen van interne beheersing die bijdragen aan het verstrekken van relevante informatie De risico s die de relevantie van informatie bedreigen Informatieanalyse 2 2 Vaststellen op hoofdlijnen welke bestuurlijke informatie nodig is voor besluitvorming, delegatie, verantwoording en het doen functioneren van verschillende typen organisaties 8. Betrouwbaarheid van informatie De betekenis en het belang van het betrouwbaarheidsconcept De beheersingsmaatregelen die leiden tot betrouwbare financiële en niet financiële informatie (interne betrouwbaarheidsmaatregelen) De betekenis van datamodellering voor de betrouwbaarheid van informatie Het belang van een goede documentatie van beheersingsmaatregelen gericht op de betrouwbaarheid van informatie (interne betrouwbaarheidsmaatregelen) De werking van gebruikerscontroles, toepassingscontroles en algemene computercontroles Een beheersingssysteem ontwerpen dat bijdraagt aan de betrouwbaarheid van informatie De interne betrouwbaarheidsmaatregelen die in een praktijksituatie worden aangetroffen documenteren Een normatieve beschrijving maken van in een bepaalde praktijksituatie noodzakelijke interne betrouwbaarheidsmaatregelen Vaststellen welke gegevens moeten worden vastgelegd om de gewenste informatie, met de gewenste betrouwbaarheid te kunnen verzorgen De procedures beoordelen die ten grondslag liggen aan prognoses Bepalen hoe geaggregeerde grootheden uit een grootboek of dagboek zijn opgebouwd Adviseren over welke gebruikerscontroles, toepassingscontroles en algemene computercontroles in een bepaalde situatie toepasbaar zijn 2 2 BIV 3 24

25 Onderwerp 9. Bewaking van de activa van organisaties De betekenis en het belang van bewaking van de activa van een organisatie De maatregelen van informatiecontrole die ertoe leiden dat geen activa ongeoorloofd de organisatie verlaten Een beheersingssysteem ontwerpen incl. de bijbehorende bestuurlijke informatie dat bijdraagt aan de bewaking van de activa van verschillende typen organisaties 0. Naleving van wet- en regelgeving zoals bepaald door de CEA 2 2 BIV 2 De betekenis van het begrip compliance De maatregelen van interne beheersing die bijdragen aan het naleven van relevante wet- en regelgeving De wet- en regelgeving met betrekking tot interne beheersing op het gebied van betrouwbaarheid van informatie Vaststellen welke informatie nodig is om te kunnen bepalen of relevante wet- en regelgeving wordt nageleefd BIV 3 8B.. Doelstelling Bestuurlijke Informatieverzorging 2: Je leert de processen in bedrijfstypen te beschrijven. Je kunt risicoanalyses opstellen en hieraan conclusies verbinden. Je kunt de risico s plaatsen in het COSO-model en je leert om de risico s te ondervangen door maatregelen van interne beheersing. Ingangseis Bestuurlijke Informatieverzorging 2: Je bent toelaatbaar tot de NBA Beroepsopleiding AA en je hebt het deelvak Bestuurlijke Informatievoorziening behaald. Toetsvorm: Schriftelijk tentamen. Je wordt in staat geacht de beginselen van de Bestuurlijke Informatieverzorging toe te passen in eenvoudige praktijksituaties. 8B.2. Doelstelling Bestuurlijke Informatievoorziening 3: Je leert een organisatie te adviseren over een adequate inrichting van de administratieve organisatie om zo te komen tot een deugdelijke basis voor de interne en externe verslaglegging. Literatuur Bestuurlijke Informatieverzorging 2: Accounting Information Systems, Romney en Steinbart (Pearson Education Limited) De kern van de administratieve organisatie, M. Paur, A.G.J. van Boxel, J.L.J. Korstjens, C.B. Leeftink, L. Paape (uitgave Noordhoff Uitgevers) Aanbevolen (ondersteunende) literatuur: Succesvol studeren voor BIV/AO, delen en 2, Van der Ven en Westra, (uitgave BNA Media) Ingangseis Bestuurlijke Informatieverzorging 3: Je bent toelaatbaar tot de NBA Beroepsopleiding AA en je hebt bij voorkeur het deelvak Bestuurlijke Informatieverzorging II behaald. Literatuur Bestuurlijke Informatieverzorging 3: Bestuurlijke Informatieverzorging deel 2A + 2B Toepassingen, Starreveld, Van Leeuwen en Van Nimwegen Inleiding EDP-auditing, Van Praat Suerink, Ten Hagen Stam, hoofdstukken 7 t/m ) Accounting Information Systems, Romney en Steinbart (Pearson Education Limited) 25

26 De kern van de administratieve organisatie, M. Paur, A.G.J. van Boxel, J.L.J. Korstjens, C.B. Leeftink, L. Paape (eindredactie) Bestuurlijke Informatieverzorging in perspectief, Van Leeuwen en Bergsma (uitgave Noordhoff Uitgevers) Artikelen IT-controle en SBR Artikelen: - COSO, Internal Control Integrated Framework, Exposure Draft, 20 - Reacties van COSO op de maatschappij van nu, J. Droogsma, MAB, sept COSO, Internal Control EM, Executive summary, Control in an ag of empowerment; R. Simons, Harvard Business Review - The balanced scorecard measures that drive performance, R.S. Kaplan & D.P. Norton; Harvard Business Review - De zachte kant van harde beheersingsmaatregelen: een Controls Coderingstheorie, M. Kaptein & H.J. Vink, MAB, nov. 202 Toetsvorm: Schriftelijk tentamen. Je wordt in staat geacht de beginselen van de Bestuurlijke Informatieverzorging toe te passen in complexe praktijksituaties. Gegevens worden ongeordend gepresenteerd en hebben raakvlakken met andere vakgebieden (op niveau en/of niveau 2), zoals Audit & Assurance en Externe Verslaggeving, waardoor integrale afwegingen gemaakt moeten worden. De onderdelen van het examen die betrekking hebben op andere vakgebieden dan het vakgebied Bestuurlijke Informatieverzorging worden voorafgaand aan het examen benoemd. Voorafgaand aan het examen worden daartoe aanwijzingen gegeven en/of materiaal beschikbaar gesteld. 8C. Externe Verslaggeving Het vak Externe Verslaggeving is opgedeeld in drie deelvakken: Externe Verslaggeving Externe Verslaggeving 2 Externe Verslaggeving 3 Met het vak Externe Verslaggeving wordt beoogd dat: je gebeurtenissen en transacties voor de volgende posten in de balans en winst- en verliesrekening op een juiste wijze kunt verwerken: immateriële vaste activa, materiële vaste activa, financiële vaste activa, voorraden, vorderingen, effecten, liquide middelen, eigen vermogen, voorzieningen, schulden, omzet, bedrijfsresultaat, bijzondere baten en lasten; je op basis van de aard van het jaarrekeningprobleem de volgende zaken kunt toepassen: het op de balans opnemen van activa en passiva ( recognition and derecognition ), waardering en resultaatbepaling, consolidatie, inrichting van balans-, en winst- en verliesrekening, overzicht totaalresultaat en kasstroomoverzicht, informatieverschaffing in de toelichting ( disclosure ); je de volgende gebeurtenissen en transacties in de jaarrekening kunt verwerken: inflatie, koersveranderingen, investeringen en desinvesteringen, fusies en overnames, aangaan van een joint venture, reorganisaties, afsluiten van contracten, betalen van belastingen, aangaan van een pensioenregeling, aantrekken van leningen, emissie van aandelen, inkoop van eigen aandelen, handel in derivaten, leasing, factoring, verkrijgen van overheidssubsidie, insolventie; je de overeenkomsten en de verschillen kent tussen de volgende rapporterende juridische eenheden: naamloze vennootschap, besloten vennootschap, coöperatie, onderlinge waarborgmaatschappij, stichting, vereniging, commanditaire vennootschap, vennootschap onder firma, maatschap, eenmanszaak; dan wel beursgenoteerd versus niet-beursgenoteerd; je de overeenkomsten en verschillen kent tussen de volgende rapporterende economische eenheden: productiebedrijven, bouwbedrijven, handelsbedrijven, uitgeverijen, dienstverlenende instellingen, banken, verzekeringsmaatschappijen, beleggingsinstellingen, agrarische bedrijven, fondsenwervende instellingen, ziekenhuizen, woningcorporaties, gemeentelijke en provinciale overheid, rijksoverheid; je de overeenkomsten en verschillen kent als gevolg van het land van vestiging van de rapporterende eenheid: je kunt verslaggevingseisen en praktijken in diverse 26

27 landen en verslaggevingproblemen van multinationals onderscheiden. En je weet welke ontwikkelingen er spelen met betrekking tot internationale harmonisatie van verslagleggingregels; je onderscheid kunt maken tussen de verschillende objecten van verslaggeving: jaarrekening en jaarverslag, tussentijdse berichten, milieuverslagen en dergelijke (zie tabel a). In het kader van de controle van de jaarrekening dient de accountant vanuit al deze invalshoeken kennis en inzicht te hebben op twee niveaus: De Nederlandse wet- en regelgeving De International Financial Reporting Standards van de IASB Het vak Externe Verslaggeving maakt geen deel uit van de NBA Beroepsopleiding AA. Voor EV 2 en EV 3 zijn in de onderstaande tabel de onderwerpen aangegeven met het niveau waarop deze behandeld worden. Programma Externe Verslaggeving: Onderwerp De grondslagen van de externe verslaggeving De grondslagen van de Nederlandse wet- en regelgeving met betrekking tot verslaggeving en van IFRS Het institutioneel kader van de verslaggeving in Nederland en van IFRS De professionele oordeelsvorming van de accountant bij de toepassing van verslaggevingsnormen De algemene beginselen voor waardering en resultaatbepaling toepassen, waaronder het concept van fair value accounting Het jaarrekeningenbeleid van ondernemingsleidingen in hoofdlijnen en de economische consequenties van jaarrekeningenbeleid In hoofdlijnen de grondslagen voor geïntegreerde verslaggeving Gebeurtenissen en transacties op de juiste wijze verwerken in de balans, de winst- en verliesrekening en het kasstroomoverzicht en deze op adequate wijze toelichten, met inachtneming van de Nederlandse wet- en regelgeving en IFRS Kennis van IFRS-SME, de mogelijke toepassing hiervan en de belangrijkste verschillen met full IFRS De formele/juridische eisen die van toepassing zijn bij de opstelling en openbaarmaking van financiële informatie voor de naamloze vennootschap en de besloten vennootschap zoals bepaald door de CEA EV 2 EV

Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. september 2013 / augustus 2014

Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. september 2013 / augustus 2014 Examenprogramma NBA Beroepsopleiding AA voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent september 203 / augustus 204 Inhoudsopgave. NBA Beroepsopleiding AA 3 2. Doelstelling van de opleiding

Nadere informatie

Examenprogramma NOvAA Beroepsopleiding voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. Vanaf september 2011/2012

Examenprogramma NOvAA Beroepsopleiding voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent. Vanaf september 2011/2012 Examenprogramma NOvAA Beroepsopleiding voor het Theoretisch examen Accountant Administratieconsulent Vanaf september 2011/2012 1 Inhoudsopgave 1. NOvAA Beroepsopleiding 3 2. Doelstelling van de opleiding

Nadere informatie

Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding

Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding Bijlage: Nieuw programma NOvAA-beroepsopleiding Inleiding Met ingang van het studiejaar 2009-2010 gaat de NOvAA-beroepsopleiding draaien op basis van het nieuwe examenprogramma. In deze zijn eerst twee

Nadere informatie

ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A

ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A ACS Model onderwijsprogramma 2015-2016 Audit & Assurance A Doelstelling: Na het voltooien van de theoretische en de praktijkopleiding is de Accountant-administratieconsulent bevoegd de wettelijke controle

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering van Nederlandse Waterschapsbank N.V. Verklaring over de jaarrekening 2014 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2014 van

Nadere informatie

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring

Concept Praktijkhandreiking 1119 Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring Nadere toelichtingen in de goedkeurende controleverklaring maart 2012 Concept Praktijkhandreiking 1119 Inleiding Binnen de huidige wet- en regelgeving kan de accountant reeds uitdrukkelijk inspelen op

Nadere informatie

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008

Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controleen overige standaarden Vastgesteld 18 december 2008 1 Besluit tot wijziging van de Nadere voorschriften controle- en overige standaarden Vastgesteld

Nadere informatie

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid

Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Het assurance-raamwerk De accountant en het verstrekken van zekerheid Koninklijk Nederlands Instituut van Registeraccountants Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Het begrip assurance en maatschappelijke ontwikkelingen

Nadere informatie

HOEBERT HULSHOF & ROEST

HOEBERT HULSHOF & ROEST Inleiding Artikel 1 Deze standaard voor aan assurance verwante opdrachten heeft ten doel grondslagen en werkzaamheden vast te stellen en aanwijzingen te geven omtrent de vaktechnische verantwoordelijkheid

Nadere informatie

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2015- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2015-2016 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Zuyd Hogeschool

Nadere informatie

BROCHURE 2012- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT

BROCHURE 2012- POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT BROCHURE 2012-2013 POSTBACHELOR OPLEIDING ACCOUNTANT- ADMINISTRATIECONSULENT Deficiëntieprogramma voor bachelors Bedrijfseconomie Hoofdprogramma voor bachelors Accountancy H. Verheggen Hogeschool Zuyd

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de directie en de raad van toezicht van Stichting Paradiso Amsterdam Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

Accountantsverslag 2012

Accountantsverslag 2012 pwc I Accountantsverslag 2012 Permar Energiek B.V. 24 mei 2013 pwc Permar Energiek B.V. T.a.v. de Raad van Commissarissen en de Directie Horaplantsoen 2 6717LT Ede 24 mei 2013 Referentie: 31024B74/DvB/e0291532/zm

Nadere informatie

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410

Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Spotlight Meer duidelijkheid over samenstellingsopdrachten met komst Standaard 4410 Robert van der Glas - Statutaire compliance, Tax Reporting & Strategy De NBA heeft onlangs de herziene standaard uitgebracht

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2014 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2014 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Raad voor de Praktijkopleidingen Handreiking afstudeerscriptie en examen ter afronding van de praktijkopleiding RA maart 2015

Raad voor de Praktijkopleidingen Handreiking afstudeerscriptie en examen ter afronding van de praktijkopleiding RA maart 2015 Raad voor de Praktijkopleidingen Handreiking afstudeerscriptie en examen ter afronding van de praktijkopleiding RA maart 2015 1. Inleiding Om als registeraccountant te kunnen worden ingeschreven bij de

Nadere informatie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie

Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie Norm inzake de toepassing van de ISA's in Belgie De Raad van het Instituut van de Bedrijfsrevisoren, Overwegende dat het moderniseren van het norrnatief kader voor de uitvoering van revisorale opdrachten

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Hanzevast capital N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

De controle van de groepsjaarrekening

De controle van de groepsjaarrekening De controle van de groepsjaarrekening Frans de Groot en Victor Valckx, Assurance Organisaties reageren steeds sneller met overnames, herstructureringen, reorganisaties en internationalisering op de dynamische

Nadere informatie

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013

Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM. Rapport inzake de jaarrekening 2013 Global Opportunities (GO) Capital Asset Management BV gevestigd te AMSTERDAM Rapport inzake de jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Pagina Opdracht 1 Algemeen 1 Resultaten 1 Financiële positie 2 Kengetallen

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de algemene vergadering en de directie van Vlootfonds Hanzevast 3 ms Hanze Göteborg N.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2012 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2012 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2012 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

van van feitelijke bevindingen OPDRACHT Wij hebben een aantal specifieke Werkzaamheden verricht met betrekking tot het (financieel)

van van feitelijke bevindingen OPDRACHT Wij hebben een aantal specifieke Werkzaamheden verricht met betrekking tot het (financieel) van Aan: opdrachtgever van feitelijke bevindingen Betreft: Rapport van feitelijke bevindingen inzake onderzoek (financieel) jaarverslag en additionele informatie van (naam lokale mediainstelling te...

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 600 GEBRUIKMAKEN VAN DE WERKZAAMHEDEN VAN EEN ANDERE AUDITOR INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-5 Voorwaarden voor het aanvaarden van de opdracht als groepsauditor...

Nadere informatie

Accountantskantoor Bouman

Accountantskantoor Bouman Mother & Child Foundation Bangladesh heer. drs. H.M. Beurskens Watermunt 70 5931 TM TEGELEN Jaarrekening 2013 Mother & Child Foundation Bangladesh heer. drs. H.M. Beurskens Watermunt 70 5931 TM TEGELEN

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen Dit document maakt gebruik van bladwijzers NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvoverslagen 31 januari 2014 NBA-handreiking 1123 Gecombineerde verklaring bij financiële en mvo-verslagen

Nadere informatie

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant

Nieuwe controleverklaring voor oob s. Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Nieuwe controleverklaring voor oob s Uitgebreider met meer informatie over werkzaamheden accountant Versie oktober 2014 2014 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER REGLEMENT AUDITCOMMISSIE WONINGBOUWVERENIGING OUDEWATER Auditcommissie reglement def Pag. 1 Missie / doelstellingen De auditcommissie is een vaste commissie van de Raad van Toezicht. De auditcommissie

Nadere informatie

Post HBO Accountant- Administratieconsulent. HBO Accountancy. Associate degree Accountancy. (met WVA) PDB

Post HBO Accountant- Administratieconsulent. HBO Accountancy. Associate degree Accountancy. (met WVA) PDB ACC OUNTANCY Praktijkopleiding AA Post HBO Administrateur Controller Masterclass Accountant- Administratieconsulent MKB HBO SPD Bedrijfsadministratie Post HBO Accountant- Administratieconsulent HBO Accountancy

Nadere informatie

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015

Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord. Accountantsverslag 2014 april 2015 Gemeenschappelijke Regeling Maasveren Limburg Noord Accountantsverslag 2014 april 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 2. Aard en reikwijdte van de werkzaamheden 3. Bevindingen naar aanleiding van de eindejaarscontrole

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2013 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2013 Inhoudsopgave Blad Verslag van het Bestuur 2 Jaarrekening Balans per 31 december 2013 4 Staat van baten en lasten over

Nadere informatie

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015

Steunstichting SBWU. Boekjaar 2014. Steunstichting SBWU Utrecht. 2 april 2015 Steunstichting SBWU Boekjaar 2014 Steunstichting SBWU Utrecht 2 april 2015 Inhoud Blad Jaarrekeningverslag over boekjaar 2014 3 Jaarrekening 2014 4 Balans per 31 december 2014 5 Winst-en verliesrekening

Nadere informatie

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy

Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Naar een nieuw opleidingsmodel voor de Bachelor Accountancy Inleiding Op 9 maart 2015 zijn, tijdens het middagprogramma van de tweedaagse, 3 verschillende scenario s besproken voor de gemeenschappelijke

Nadere informatie

Eindtermen. theoretische. Accountantsopleiding

Eindtermen. theoretische. Accountantsopleiding Eindtermen theoretische Accountantsopleiding 2008 Betreft : Eindtermen theoretische accountantsopleiding Auteur : Commissie Eindtermen Accountantsopleiding Datum : november 2007 Versie : 2008/update 20/.

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Robeco

Stichting Bewaarder Robeco Stichting Bewaarder Robeco Jaarrekening over het boekjaar 2013 Stichting Bewaarder Robeco INHOUDSOPGAVE Pagina Algemene informatie 1 Verslag van het Bestuur 2 Algemeen 2 Ontwikkelingen gedurende het verslagjaar

Nadere informatie

STUDIEGIDS. NOvAA-beroepsopleiding Post-hbo-opleiding AA 2008-2009. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen

STUDIEGIDS. NOvAA-beroepsopleiding Post-hbo-opleiding AA 2008-2009. Hogeschool van Arnhem en Nijmegen STUDIEGIDS NOvAA-beroepsopleiding Post-hbo-opleiding AA 2008-2009 Hogeschool van Arnhem en Nijmegen Studiegids NovAA-beroepsopleiding en post-hbo-opleiding AA, 2008-2009 1 1 Inleiding... 3 2 De accountant-administratieconsulent...

Nadere informatie

Controleverklaring van de onafhankelijke accountant Aan: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders van Bavo Europoort B.V. Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in dit rapport opgenomen

Nadere informatie

DEV DRV Accountants & Adviseurs Beetsstraat 1 1 Postbus 1602 13260 BC Oud-Beijerland T 0186-642222 1 oud-beijerland@drv.n11 www.drv.n1 CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: het bestuur

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 84. Nr. 868 5 maart 04 Vaststelling gewijzigde eindtermen theoretische accountantsopleiding 008 De Commissie Eindtermen Accountantsopleiding

Nadere informatie

Aan: het Bestuur en de Raad van Toezicht van Stichting STBN Postbus 8124 3503 RC UTRECHT CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Verklaring betreffende de jaarrekening Wij hebben de in het

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 610 HET IN AANMERKING NEMEN VAN DE INTERNE AUDITWERKZAAMHEDEN INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-4 Reikwijdte en doelstellingen van de interne audit... 5 Verhouding

Nadere informatie

CONCEPT. NBA-handreiking nr. xxx Toelichting op regelgeving bij een accountantskantoor met een beperkt aantal assurance-opdrachten

CONCEPT. NBA-handreiking nr. xxx Toelichting op regelgeving bij een accountantskantoor met een beperkt aantal assurance-opdrachten Dit document maakt gebruik van bladwijzers. CONCEPT NBA-handreiking nr. xxx Toelichting op regelgeving bij een accountantskantoor met een beperkt aantal assurance-opdrachten Consultatieperiode loopt tot

Nadere informatie

Traumazorg Opleiden, Trainen, Oefenen 2014

Traumazorg Opleiden, Trainen, Oefenen 2014 Accountantsprotocol Beschikbaarheidbijdrage cure - op aanvraag Traumazorg Opleiden, Trainen, Oefenen 2014 Bij het aanvraagformulier vaststelling beschikbaarheidbijdrage Traumazorg Opleiden, Trainen, Oefenen

Nadere informatie

Delo Itte. Deloitte Accountants B.V. Orfyplein 10 1043 DP Amsterdam Postbus 58110 1040 HC Amsterdam Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088 288 9739 www.deloitte.ni Controleverkiaring van de onafhankelijke

Nadere informatie

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM

Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM Aan het bestuur en de directie van Stichting Katholiek Basisonderwijs Haarlem-Schoten Reviusstraat 1-3 2026 SJ HAARLEM CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Verklaring betreffende de jaarrekening

Nadere informatie

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012

STICHTING BEWAARDER COMMODITY DISCOVERY FUND. (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) AMERSFOORT JAARREKENING 2012 (Voorheen Stichting Bewaarder Gold & Discovery Fund) JAARREKENING 2012 INHOUDSOPGAVE Bestuursverslag Balans Winst- en verliesrekening Toelichting behorende tot de jaarrekening Overige gegevens Controleverklaring

Nadere informatie

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2011

Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL. te Amsterdam. Jaarrekening 2011 Stichting Bewaarder BNP Paribas Beleggingsfondsen NL te Amsterdam Jaarrekening 2011 Inhoudsopgave Blad Voorwoord 3 Balans per 31 december 2011 4 Staat van baten en lasten over 2011 5 Toelichting 6 Overige

Nadere informatie

Startersbrochure: Mijn accountantspraktijk. Versie 2014. Startersbrochure

Startersbrochure: Mijn accountantspraktijk. Versie 2014. Startersbrochure : Mijn accountantspraktijk Versie 2014 1 Inhoud Voorwoord 3 1 Oriëntatiefase 4 1.1 Oriëntatiefase algemeen 4 1.2 Oriëntatiefase specifiek voor accountantspraktijken 6 2 Vereisten op kantoor/organisatieniveau

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 230 CONTROLEDOCUMENTATIE INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding...1-5 Definities... 6 Aard van de controledocumentatie...7-8 Vorm, inhoud en omvang van de controledocumentatie...9-24

Nadere informatie

Eindtermen. theoretische. Accountantsopleiding

Eindtermen. theoretische. Accountantsopleiding Eindtermen theoretische Accountantsopleiding 008 Betreft : Eindtermen theoretische accountantsopleiding Auteur : Commissie Eindtermen Accountantsopleiding Datum : november 007 Versie : 008/update 0/.5

Nadere informatie

Triodos Custody bv JAARVERSLAG 2008. TlCustody

Triodos Custody bv JAARVERSLAG 2008. TlCustody Triodos Custody bv JAARVERSLAG 2008 TlCustody Inhoud 3 Directieverslag Jaarrekening 2008 4 Balans per 31 december 2008 5 Winst- en verliesrekening over 2008 6 Toelichting op de balans en de winst- en verliesrekening

Nadere informatie

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014.

Deloitte. Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland. Rapport van bevindingen voor het boekjaar eindigend op 31 december 2014. Deloitte Accountants B.V. Park Veidzigt 25 4336 DR Middelburg Postbus 7056 4330 GB Middelburg Nederland Tel: 088 288 2888 Fax 088 288 9895 www.deloitte.n1 Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland

Nadere informatie

Jaarrekening 2010. ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V.

Jaarrekening 2010. ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V. Jaarrekening ASR Nederland Beleggingsbeheer N.V. Inhoudsopgave Bestuursverslag... 3 Balans per 31 december....4 Winst- en verliesrekening over... 5 Toelichting tot de beperkte balans per 31 december...

Nadere informatie

MPC PRIVATE EQUITYFONDS

MPC PRIVATE EQUITYFONDS MPC PRIVATE EQUITYFONDS GLOBAL 8 CV GRONINGEN Financieel verslag 2011 MPC Private Equityfond Global 8 CV Groningen JAARVERSLAG Hierbij bieden wij u het jaarverslag 2011 aan van MPC Private Equityfonds

Nadere informatie

Startersbrochure: Mijn accountantspraktijk

Startersbrochure: Mijn accountantspraktijk : Mijn accountantspraktijk 1 Inhoud Voorwoord 3 1 Oriëntatiefase 4 1.1 Oriëntatiefase algemeen 4 1.2 Oriëntatiefase specifiek voor accountantspraktijken 6 2 Vereisten op kantoor/organisatieniveau 8 2.1

Nadere informatie

BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013

BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013 BEWAARDER RFM WONINGFONDS IV BV JAARVERSLAG 2013 INHOUDSOPGAVE ALGEMEEN Verslag van de beheerder JAARREKENING Balans Winst- en verliesrekening Kasstroomoverzicht Toelichting algemeen en waarderingsgrondslagen

Nadere informatie

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V.

REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. REGLEMENT AUDITCOMMISSIE TELEGRAAF MEDIA GROEP N.V. Dit Reglement is goedgekeurd door de Raad van Commissarissen van Telegraaf Media Groep N.V. op 17 september 2013. 1. Inleiding De Auditcommissie is een

Nadere informatie

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012 1 TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2012 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 3 Jaarrekening 2012 Balans per 31 december 2012 4 Winst- en verliesrekening over 2012 5 Toelichting op de balans en de winst- en verliesrekening

Nadere informatie

IPA-ACON ASSURANCE B.V.

IPA-ACON ASSURANCE B.V. m IPA-ACON ASSURANCE B.V. Wilhelmlnapark 8-9 Telefoon 03-5319539 Aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling Milieu en Afval Kop van Noord-Holland Postbus 8 1740 AA SCHAGEN Reg.nr. : 1003473/15/336/83

Nadere informatie

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE

INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING 560 GEBEURTENISSEN NA DE EINDDATUM VAN DE PERIODE INHOUDSOPGAVE Paragraaf Inleiding... 1-3 Definities... 4 Gebeurtenissen die zich vóór de datum van de controleverklaring

Nadere informatie

RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht

RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht RAPPORT Betreffende de jaarrekening 2012 van Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie te Utrecht Nederlandse Vereniging voor Gastro-Enterologie P/a Papendrechtlaan 6 2171 PZ Sassenheim Datum : 5

Nadere informatie

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V.

REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. REGLEMENT VOOR DE AUDIT, COMPLIANCE EN RISICO COMMISSIE VAN PROPERTIZE B.V. Datum: 11 mei 2015 Artikel 1. Definities AvA: Commissie: Reglement: RvB: RvC: Vennootschap: de algemene vergadering van aandeelhouders

Nadere informatie

HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2

HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2 HUISHOUDELIJK REGLEMENT ASCO 2 ARTIKEL 1. BEGRIPSBEPALINGEN De begripsbepalingen van het examenreglement van ASCO 2 zijn mede van toepassing op dit huishoudelijk reglement. ARTIKEL 2. EINDTERMEN 1. De

Nadere informatie

ISA 705, AANPASSINGEN VAN HET OORDEEL IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE AUDITOR

ISA 705, AANPASSINGEN VAN HET OORDEEL IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE AUDITOR INTERNATIONAL STANDARD ON AUDITING (ISA) ISA 705, AANPASSINGEN VAN HET OORDEEL IN DE CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE AUDITOR Deze Internationale controlestandaard (ISA) werd in 2009 in de Engelse

Nadere informatie

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur

Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur Hoofdlijnen Corporate Governance Structuur 1. Algemeen Deugdelijk ondernemingsbestuur is waar corporate governance over gaat. Binnen de bedrijfskunde wordt de term gebruikt voor het aanduiden van hoe een

Nadere informatie

Het accountantsrapport en uw onderneming

Het accountantsrapport en uw onderneming Het accountantsrapport en uw onderneming 1. Inleiding Elke onderneming heeft belanghebbenden. Denk bijvoorbeeld aan personeelsleden, crediteuren en de overheid (de fiscus, subsidieverlenende instanties).

Nadere informatie

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming?

Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Vragen hoofdstuk 8: Externe verslaggeving Open vragen 1. Wat zijn stakeholders van een onderneming? Externe verslaggeving is, zoals de naam al aangeeft, gericht op het verschaffen van informatie aan partijen

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers.

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Dit document maakt gebruik van bladwijzers. Extract consultatiedocument herziene NV COS versie 2014: Herziening Standaard 4410 Samenstellingsopdrachten 1 oktober 2013 Reacties voor 11 november 2013 14.00

Nadere informatie

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN

REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN REGLEMENT VAN DE AUDITCOMMISSIE VAN DE RAAD VAN COMMISSARISSEN Dit reglement is op 11 mei 2012 vastgesteld door de raad van commissarissen van Koninklijke FrieslandCampina N.V. (de "Vennootschap"). Artikel

Nadere informatie

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan:

Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015. Kopie aan: 0^=> \d ju^va.' lot's OLJ&rje^oeUi naarcs 150014156 Gemeente Lelystad Ingekomen 16 JUN 2015 Kopie aan: Orteliuslaan 982 3528 BD Utrecht Postbus 3180 3502 GD Utrecht Nederland Tel: 088 288 2888 Fax: 088

Nadere informatie

Transparant over de controle Consultatiedocument uitgebreidere controleverklaring

Transparant over de controle Consultatiedocument uitgebreidere controleverklaring Transparant over de controle Consultatiedocument uitgebreidere controleverklaring Consultatietermijn sluit op 18 november 2014. Inhoudsopgave: Inhoud 1. Meer dan een handtekening... 3 2. Voorbeeld van

Nadere informatie

Stichting Bewaarder European Opportunities Fund. te Amsterdam. Jaarrekening 2013 - 1 -

Stichting Bewaarder European Opportunities Fund. te Amsterdam. Jaarrekening 2013 - 1 - Stichting Bewaarder European Opportunities Fund te Amsterdam Jaarrekening 2013-1 - - 2 - Stichting Bewaarder European Opportunities Fund Inhoudsopgave Jaarrekening 2013 Balans 4 Staat van baten en lasten

Nadere informatie

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013

TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013 1 TRIODOS CUSTODY BV Jaarverslag 2013 INHOUDSOPGAVE Directieverslag 3 Jaarrekening 2013 Balans per 31 december 2013 4 Winst- en verliesrekening over 2013 5 Toelichting op de balans en de winst- en verliesrekening

Nadere informatie

Aan: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van Ordina N.V.

Aan: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van Ordina N.V. Aan: de algemene vergadering en de raad van commissarissen van Ordina N.V. ONS OORDEEL Naar ons oordeel: geeft de geconsolideerde jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van het

Nadere informatie

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES

INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INTERNATIONALE CONTROLESTANDAARD 402 IN OVERWEGING TE NEMEN FACTOREN BIJ DE CONTROLE VAN ENTITEITEN DIE GEBRUIKMAKEN VAN SERVICE-ORGANISATIES INHOUDSOPGAVE Paragrafen Inleiding... 1-3 Door de auditor in

Nadere informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie

Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning van andere controle-informatie Josef Ferlings, Lid van de IAASB, Lid van de IAASB Representations Task Force en Voorzitter van de Auditafdeling IDW Hauptfachausschuss Herziening van ISA 580 Schriftelijke bevestigingen: Ondersteuning

Nadere informatie

Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA)

Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA) (VGBA) Geldend per 1 januari 2014 Verordening gedrags- en beroepsregels accountants De ledenvergadering van de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants, Gelet op artikel 19, tweede lid, aanhef en

Nadere informatie

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM

Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants t.a.v. Adviescollege voor Beroepsreglementeting Postbus 7984 1008 AD AMSTERDAM E Ernst & Young Accountants LLP Telt +31 88 407 1000 Boompjes 258 Faxt +31 88407 8970 3011 XZ Rotterdam, Netherlands ey.corn Postbus 2295 3000 CG Rotterdam, Netherlands Nederlandse Beroepsorganisatie van

Nadere informatie

Stichting Bewaarder Fonds Bloemendaal

Stichting Bewaarder Fonds Bloemendaal te Amsterdam Jaarrekening 2010-1 - - 2 - Stichting Bewaarder Fonds Bloemendaal Inhoudsopgave Jaarrekening 2010 Balans 4 Staat van baten en lasten 5 Toelichting 6 Accountantsverklaring 7 Amsterdam, 12 april

Nadere informatie

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120

1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1. AUDITINSTRUCTIE SCORECARD COPRO 8120 1.1. Inleiding DTe vraagt ter verificatie van de aangeleverde cijfers een assurance-rapport van een externe accountant. Een assurance-rapport dient eenmaal per jaar

Nadere informatie

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010

Dutch Residential Fund IV BV. Jaarrekening 2010 Dutch Residential Fund IV BV Jaarrekening 2010 Inhoudsopgave pagina Directieverslag 3 Jaarrekening 1. Ten geleide 4 2. Grondslagen van waardering van activa en passiva 4 3. Grondslagen van resultaatbepaling

Nadere informatie

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle

Praktijkhandreiking 1108. Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Toegang tot relevante informatie voor de opvolgende accountant in het kader van een controle Versie 1.0 Datum: 10 februari 2010 Herzien: Onderwerp: Van toepassing op: Status: Relevante wet en regelgeving:

Nadere informatie

VRAGENLIJST NADERE VOORSCHRIFTEN ONAFHANKELIJKHEID 1. (deel A: cliëntniveau) Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Paraaf Datum Dossiercode

VRAGENLIJST NADERE VOORSCHRIFTEN ONAFHANKELIJKHEID 1. (deel A: cliëntniveau) Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Paraaf Datum Dossiercode VRAGENLIJST NADERE VOORSCHRIFTEN ONAFHANKELIJKHEID 1 (deel A: cliëntniveau) Cliëntnaam: Cliëntnummer: Jaar: Paraaf Datum Dossiercode 1. Waarborgen in de organisatie van de assurancecliënt 1.1 Ga na of

Nadere informatie

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking nr. 1125 Kwaliteitsbeheersing van assurance-opdrachten in een samenstelpraktijk

Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking nr. 1125 Kwaliteitsbeheersing van assurance-opdrachten in een samenstelpraktijk Dit document maakt gebruik van bladwijzers. NBA-handreiking nr. 1125 Kwaliteitsbeheersing van assurance-opdrachten in een samenstelpraktijk 11 april 2014 NBA-handreiking nr. 1125 Kwaliteitsbeheersing van

Nadere informatie

Post-Master Accountancy opleiding Tilburg University School of Economics and Management. ALGEMENE INFORMATIE 2012/2013 (versie 22 augustus 2012)

Post-Master Accountancy opleiding Tilburg University School of Economics and Management. ALGEMENE INFORMATIE 2012/2013 (versie 22 augustus 2012) Post-Master Accountancy opleiding Tilburg University School of Economics and Management ALGEMENE INFORMATIE 2012/2013 (versie 22 augustus 2012) COLLEGEGELD Het tarief voor het cursusjaar 2012/2013 van

Nadere informatie

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren

Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren Toenemende aandacht voor toezicht niet-oob accountantskantoren De Autoriteit Financiële Markten (AFM) houdt sinds 2006 toezicht op accountantsorganisaties. De niet-oob vergunninghouders voeren uitsluitend

Nadere informatie

ACCOUNTANTSRAPPORT 2012 QUANTRUST FUND MANAGEMENT B.V. TE AMSTERDAM

ACCOUNTANTSRAPPORT 2012 QUANTRUST FUND MANAGEMENT B.V. TE AMSTERDAM ACCOUNTANTSRAPPORT 2012 QUANTRUST FUND MANAGEMENT B.V. TE AMSTERDAM INHOUDSOPGAVE Pagina ACCOUNTANTSVERSLAG 1 Opdracht 2 2 Algemeen 3 3 Fiscale positie 4 FINANCIEEL VERSLAG Jaarrekening 1 Balans per 31

Nadere informatie

Stichting Just 100 Heroes gevestigd te Eindhoven. Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013

Stichting Just 100 Heroes gevestigd te Eindhoven. Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013 gevestigd te Rapport inzake de Jaarrekening 6 september 2012 tot en met 31 december 2013 Aan het bestuur van Stichting Just 100 Heroes Kalverstraat 11 5642 CD EINDHOVEN Datum: Behandeld door: Ons kenmerk:

Nadere informatie

Verordening accountantsorganisaties

Verordening accountantsorganisaties Verordening accountantsorganisaties De ledenvergadering van de Nederlandse beroepsorganisatie van accountants; Gelet op artikel 19, tweede lid, onderdeel b, van de Wet op het accountantsberoep; Overwegende

Nadere informatie

Accountantsprotocol. Beschikbaarheidbijdrage cure op aanvraag. Medische Mobiele Teams met helikopter (MMT) COS 805 en COS 4400

Accountantsprotocol. Beschikbaarheidbijdrage cure op aanvraag. Medische Mobiele Teams met helikopter (MMT) COS 805 en COS 4400 Accountantsprotocol Beschikbaarheidbijdrage cure op aanvraag Medische Mobiele Teams met helikopter (MMT) COS 805 en COS 4400 Maart, 2014 1. Uitgangspunten 1.1 Inleiding Dit accountantsprotocol heeft betrekking

Nadere informatie

HBO Verslaggeving. Vooropleidingseisen HBO Verslaggeving

HBO Verslaggeving. Vooropleidingseisen HBO Verslaggeving HBO Verslaggeving HBO Verslaggeving is een korte opleiding op HBO-niveau waarbij u de fijne kneepjes van de bedrijfsadministratie en interne verslaggeving leert. Een opleiding op financieel economisch

Nadere informatie

Inhoudsopgave OVERIGE GEGEVENS

Inhoudsopgave OVERIGE GEGEVENS ABP Jaarverslag 2014 Inhoudsopgave OVERIGE GEGEVENS 3 Gebeurtenissen na balansdatum 4 Statutaire winstverdeling 5 Actuariële verklaring 6 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant 8 OVERIGE

Nadere informatie

Controleprotocol. geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013. - Nacalculatie DBC s GRZ. - Oude parameters. - vaststelling verrekenbedrag 2013

Controleprotocol. geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013. - Nacalculatie DBC s GRZ. - Oude parameters. - vaststelling verrekenbedrag 2013 Controleprotocol geriatrische revalidatiezorg (GRZ) 2013 - Nacalculatie DBC s GRZ - Oude parameters - vaststelling verrekenbedrag 2013 Ten behoeve van de uit te voeren controle door externe accountant

Nadere informatie

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013

Gemeente Doetinchem. Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 Clientserviceplan voor het boekjaar 2013 oktober 2013 Inhoud 1. Inleiding 4 2. Controleopdracht 4 2.1 Opdracht 4 2.2 Materialiteit en tolerantie 5 2.3 Fraude 6 3. Planning 6 3.1 Inleiding 6 3.2 Algemene

Nadere informatie

Eindtermen. praktijkopleiding. Accountantsopleiding

Eindtermen. praktijkopleiding. Accountantsopleiding Eindtermen praktijkopleiding Accountantsopleiding 2011 Betreft : Eindtermen praktijkopleiding accountantsopleiding Auteur : Commissie Eindtermen Accountantsopleiding Datum : februari 2014 Versie : 2011,

Nadere informatie

- ANNUAL REPORT 2006 - Stichting Bewaarbedrijf Guestos. te Amsterdam. Jaarrekening 2006 10/05/07, 11:50

- ANNUAL REPORT 2006 - Stichting Bewaarbedrijf Guestos. te Amsterdam. Jaarrekening 2006 10/05/07, 11:50 te Amsterdam Jaarrekening 2006 Inhoudsopgave Jaarrekening 2006 Balans 4 Staat van baten en lasten 5 Toelichting 6 Accountantsverklaring 7 Amsterdam, 27 april 2007 Balans (na winstbestemming) 31-12-2006

Nadere informatie