INTERNATIONALE DAG VAN DE OUDEREN
|
|
- Suzanna van der Heijden
- 8 jaren geleden
- Aantal bezoeken:
Transcriptie
1 1 oktober
2 OUDEREN, HUN ROL IN DE GEMEENSCHAP 1 oktober is de Internationale Dag van de Ouderen. Deze dag is in 1990 door de Verenigde Naties ingesteld (Resolutie 45/106) De Internationale Dag van de Ouderen is voor ons een kapstok om ouder worden in onze samenleving te plaatsen tegenover ouder worden elders op de wereld. We hebben in de werkbladen Kameroen als voorbeeld genomen. De leerlingen kijken op het eerste werkblad om zich heen: hoe zit het hier in Nederland. Met die kennis gewapend kijken ze naar de overeenkomsten en verschillen met ouderdom in Afrika. We hopen dat u en uw leerlingen plezier beleven aan de lesbrief. Doelgroep Leerlingen van de groepen 7 en 8 van de basisschool (10-12 jaar) Kerndoelen en vakken Nederlandse taal Domein A: mondelinge taalvaardigheid 2 - De leerlingen kunnen vragen stellen om informatie te verzamelen over een door henzelf gekozen onderwerp - De leerlingen kunnen deelnemen aan een formeel gesprek Domein B: leesvaardigheid 5 De leerlingen kunnen hoofdzaken van een informatieve tekst weergeven Oriëntatie op mens en wereld Deelvak: aardrijkskunde Domein B: ruimtelijke inrichting 8 De leerlingen kunnen beschrijven in welke opzichten dagelijks leven in Nederland overeenkomt met, of verschilt van dagelijks leven in landen gelegen in: - Afrika, ten zuiden van de Sahara Deelvak: Samenleving 16 De leerlingen kunnen enkele aspecten van groepen in onze samenleving beschrijven waaronder in elk geval - kenmerken van leefeenheden, overeenkomsten en verschillen STICHTING KENNISNET / CMO INTRODUCTIE - II
3 Doelstellingen - De leerling heeft een beeld dat getoetst is aan de praktijk van hoe ouderen in Nederland leven en welke voor- en nadelen oud zijn heeft - De leerling kan aangeven in hoeverre allerlei gangbare opvattingen over ouderen met de werkelijkheid overeenkomen - De leerling heeft een beeld van hoe ouderen leven in Kameroen en kan vertellen welke overeenkomsten en verschillen er zijn met het leven van ouderen in Nederland Bronnen en links: A. Etoundi Essamba: Zij hebben de tijd aan hun zijde, ouder worden in Afrika, Afrika Museum, Berg en Dal, A. Nomen, M. Polderdijk e.a. (red.): Zorgen voor ouderen, De Ruiter, Houten, 1994 Dank Wij danken Angèle Etoundi Essamba en het Media/Materials Clearinghouse voor het verlenen van toestemming voor overname van foto s. One or more photos in this publication/presentation were selected from M/MC Photoshare at STICHTING KENNISNET / CMO INTRODUCTIE - III
4 STICHTING KENNISNET/ CMO WERKBLADEN - 1
5 Wat is oud? 1 oktober is de Dag van de Ouderen. Deze dag is bedacht door de Verenigde Naties om wereldwijd aandacht te vragen voor de positie van ouderen. Voor ons aanleiding om eens te kijken naar ouderen in Nederland en elders op de wereld. We starten met de ouderen in Nederland. Ouder worden we allemaal. Ook zijn er steeds meer oude mensen in Nederland. Hoe is het om in Nederland oud te worden of oud te zijn? Dat gaan we in onderstaande opdrachten na. 1. Schrijf op waar je onmiddellijk aan denkt als je het woord jong of het woord oud hoort. Zijn er woorden die bij beide voorkomen? Zo ja/nee, hoe komt dat volgens jou? Jong Oud Onder leeftijd verstaan we het aantal jaren dat je geleefd hebt. Mensen worden ingedeeld in groepen aan de hand van hun leeftijd. We spreken dan van leeftijdsgroepen. 2. Schrijf op de tijdlijn de leeftijdsgroepen van jong naar oud die je kent en geef bij iedere groep aan bij welke leeftijd die volgens jou begint en eindigt. Baby: van 0- jaar : van..- jaar : van..- jaar : van..- jaar enz. 3. Wanneer is iemand volgens jou een oudere? STICHTING KENNISNET/ CMO WERKBLADEN - 2
6 Hoe is het om oud te zijn? 1. Wat zijn volgens jou drie voordelen van oud zijn en drie nadelen? Voordelen Nadelen Kun je voor ieder voor- en nadeel een passend spreekwoord over oud worden of ouderdom vinden? Spreekwoord bij Voordeel 1 : Nadeel 1 : Voordeel 2 : Nadeel 2 : Voordeel 3 : Nadeel 3 : 2. Neem een interview af bij iemand die tot de ouderen hoort. Dat mag een familielid of een buur zijn. Je kunt hem/haar vragen stellen over: - vroeger en nu - veiligheid op straat - de jeugd van tegenwoordig - de manier waarop ze hun tijd doorbrengen Schrijf een verslag van het interview. Wellicht komt het in de schoolkrant te staan. STICHTING KENNISNET/ CMO WERKBLADEN - 3
7 Ouderen in Kameroen Jullie hebben nu een goede indruk gekregen van het leven van ouderen in Nederland. Maar hoe is het in andere landen? Leven ouders op daar op dezelfde manier of zijn er verschillen met Nederland? We gaan dat na aan de hand van een voorbeeld: Kameroen in West-Afrika. Ouderen in Kameroen zijn belangrijk en hebben aanzien Vaak denkt men dat ouderen over bijzondere krachten beschikken waarmee ze ziektes en ander onheil af kunnen weren. Daarom krijgen ze de leiding over godsdienstige rituelen of worden waarzeggers. Ze treden dan op als bemiddelaars tussen de wereld van de mensen en de wereld van geesten en gestorven voorouders waar iedereen na zijn dood naar toe gaat. Doordat ouderen vaak niet meer goed ter been zijn en geen zware lichamelijke arbeid meer kunnen doen krijgen ze voorrechten. Zo krijgen ze van andere mensen voedsel dat makkelijk te kauwen is; dat hoeven ze niet zelf ergens vandaan te halen. Ook mogen oude mensen, en vooral vrouwen dingen doen die ze op jongere leeftijd helemaal niet mochten, samen met mannen gaan roken en drinken bijvoorbeeld. 1. In Kameroen blijven ouderen volop aan het werk. Ze vervullen belangrijke taken in de gemeenschap. Ze hebben veel aanzien. Is dat voor ouderen in Nederland ook zo? Leg uit waarom. 2. Oud zijn in Kameroen heeft zijn voordelen. Welke overeenkomsten en verschillen zie je tussen oud zijn in Kameroen en oud zijn in Nederland? STICHTING KENNISNET/ CMO WERKBLADEN - 4
8 Leeftijd en levensfase In Nederland (en andere westerse landen) delen we altijd mensen in leeftijdsgroepen in. Als je 4 jaar oud wordt, ga je naar school; op je achttiende verjaardag wordt je volwassen en op je vijfenzestigste ga je met pensioen. Maar hoe is het in Kameroen? Daar kent men ook leeftijdsgroepen, zoals kinderen, volwassenen, ouderen. In Kameroen geeft de levensfase niet aan hoeveel jaar je geleefd hebt, maar wat je hebt meegemaakt. Ouder worden in Kameroen wil zeggen: belangrijke dingen meemaken, grootvader of grootmoeder worden bijvoorbeeld of lange reizen maken, en wijsheid en ervaring opdoen. Foto: Angèle Etoundi Essamba Ouder worden wil ook zeggen: de volgende levensfase ingaan, bijvoorbeeld de overgang van kind naar volwassene. Het aantal jaren dat je geleefd hebt, is geen hoofdzaak zoals in Nederland maar een bijzaak. In Kameroen kan een meisje al moeder worden als ze vijftien jaar oud is. Dan hoort ze bij de volwassenen. Als haar zoon of dochter zelf op haar of zijn vijftiende een kind krijgt, dan wordt de vrouw grootmoeder en hoort ze tot de ouderen. In Nederland word je op je 30 e of 40 e jaar nog niet tot de ouderen gerekend, al kun je dan in theorie ook oma of opa zijn. Om tot de ouderen gerekend te worden, moet je 55, 60 of (meestal) 65 jaar zijn geweest. 1. Wat verstaat men onder leeftijd in Nederland en in Afrika? Volgens mensen in Afrika word je op twee manieren ouder. Welke? 2. Lees onderstaande dichtregels over ouderdom in Kameroen van Felix van Rooij: En binnen in huis, stook ik het vuur voor familie, vrienden, een goede buur De adel van arbeid een ogenblik adem in de strijd De huid, ouder geworden in de strijd een herinnering aan geleden tijd In het hoofd gebalanceerd, in de rug versleten de lasten aan ons vastgebeten Als de kleinkinderen bij me komen ben ik rijker dan in mijn dromen Op de markt met vruchten, gekregen van de aarde, het zweet en de regen (Met toestemming overgenomen uit: Ouder worden in Afrika, Afrika Museum, Berg en Dal, 1992) Schrijf zelf een gedicht over ouderdom in Nederland. Maak er iets moois van want je kunt er een prijs mee winnen! STICHTING KENNISNET/ CMO WERKBLADEN - 5
9 STICHTING KENNISNET/ CMO HANDLEIDING - 1
10 Wat is oud? U vertelt dat 1 oktober de Dag van de Ouderen is van de Verenigde Naties en dat dit de aanleiding is om in de klas aandacht te besteden aan ouderen en hun manier van leven. 1. De leerlingen voeren deze opdracht in groepjes uit. U kunt de klas eventueel in tweeën splitsen en de ene helft laten associëren bij de term jong en de andere helft bij de term oud. Vervolgens bekijkt u welke verschillen en overeenkomsten er bij de associaties te vinden zijn. 2. De leerlingen voeren deze opdracht in groepjes uit. De meest bekende namen van leeftijdsgroepen zijn: baby s, ukken, peuters, kleuters, kinderen, pubers, adolescenten, jongeren. volwassenen, mensen van middelbare leeftijd, senioren (vaak wordt de ondergrens hiervan al gelegd bij 50 jaar), (hoog)bejaarden, ouderen. De leeftijden kunnen elkaar overlappen. U vraagt de groepjes hun tijdlijnen te presenteren. Daarna vertelt u dat de les over de groep genaamd ouderen zal gaan. 3. De leerlingen voeren de opdracht in groepjes uit. Laat ze onderling discussiëren over één gezamenlijk antwoord. U vraagt de groepjes vervolgens naar hun antwoorden en kijkt of er een algemene conclusie te trekken is. Daarna vertelt u dat 65 jaar in Nederland de leeftijd is waarop iemand tot de ouderen behoort maar dat ook wel 55 of 60 jaar (volgens de VN) als leeftijdsgrens wordt aangemerkt. Hoe is het om oud te zijn? Een suggestie vooraf: op de dag voordat u de lessen over ouderen geeft, kunt u de leerlingen vragen een krant mee te nemen. Dan vraagt u ze om naar artikelen te zoeken die betrekking hebben op een voor- of nadeel van oud zijn. 1. De leerlingen voeren de opdracht in groepjes uit. Ze kunnen daarbij een (spreek)woordenboek gebruiken. Daarna vraagt u de leerlingen naar hun antwoorden. Het is niet per se nodig dat ze bij elk voordeel en bij elk nadeel een passend spreekwoord weten te vinden. Een aantal bekende spreekwoorden is: Een dagje ouder worden Oud en wijs genoeg Je bent nooit te oud om te leren Oud en der dagen zat De leeftijd der zeer sterken Zo oud als Methusalem Abraham/Sara gezien hebben Ouderdom komt met gebreken De avond/herfst van het leven De derde leeftijd De last/het gewicht der jaren 2. De leerlingen voeren deze opdracht in groepjes uit. De eerste stap is om gezamenlijk vragen op te stellen die ze zullen gaan vragen. Ook dienen ze van tevoren een de taken te verdelen. Wie interviewt? Wie schrijft de antwoorden uit? Daarna verzamelt u de verslagjes om te tot een krantje te bundelen. U kunt de klas vragen een leuke naam voor het krantje te bedenken. Of u neemt de leukste, origineelste of beste verslagen over in de schoolkrant. STICHTING KENNISNET/ CMO HANDLEIDING - 2
11 Ouderen in Kameroen Op dit werkblad kijken we naar de positie van ouderen in Nederland en een ontwikkelingsland. 1. De leerlingen lezen de eerste tekst en voeren de opdracht in groepjes uit. Wat is het beeld van de jongeren over ouderen in Nederland? Staan ze in hoog aanzien of kijken ze anders tegen ouderen aan? U kunt - wellicht ten overvloede - uitleggen dat maar weinig ouderen in Nederland werken en dat sommigen ouderen in tehuizen hun tijd doorbrengen, min of meer afgescheiden van de gemeenschap, iets wat in Kameroen ondenkbaar zou zijn. 2. Enkele voordelen van ouder worden/zijn: extra vakantiedagen, gereduceerd tarief bij allerlei voorzieningen als openbaar vervoer, theaters, musea, enz. Leeftijd en levensfase De indeling in leeftijd en levensfases is niet in alle landen en culturen dezelfde. 1. De leerlingen lezen de derde tekst en voeren de opdrachten in groepjes uit. In Nederland wordt leeftijd uitgedrukt in het aantal jaren dat men geleefd heeft. In Afrika geeft leeftijd aan in welke levensfase iemand verkeert. Volgens Afrikaanse opvattingen word je ouder doordat je belangrijke dingen meemaakt en ervaring en wijsheid opdoet. Ook door het ingaan van de volgende levensfase word je ouder. 2. Leerlingen maken ieder voor zich of in groepjes een gedicht. Daarna haalt u de gedichten op en prikt ze op een prikbord zodat iedere leerling de gedichten kan lezen. U vraagt een jury van enkele leerlingen om de drie beste gedichten uit te kiezen. U kunt zelf als juryvoorzitter optreden. De winnaars krijgen een leuke prijs, bijvoorbeeld bijgevoegde oorkonde. De mooiste gedichten worden natuurlijk door de schrijvers zelf voorgelezen. Links Een website voor en door ouderen De officiële website van de VN over de Internationale Dag van de Ouderen (International Day of Older Persons) STICHTING KENNISNET/ CMO HANDLEIDING - 3
12 OORKONDE VOOR Het mooiste gedicht over ouderdom VAN HARTE GEFELICITEERD! Datum Handtekening STICHTING KENNISNET/ CMO HANDLEIDING - 4
DAG VAN DE VLUCHTELING
DAG VAN DE VLUCHTELING 20 juni Inleiding De Verenigde Naties hebben 20 juni uitgeroepen tot Internationale Dag van de Vluchteling. Wereldwijd is er dan aandacht voor het lot van vluchtelingen. In deze
Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken
Noot 12 Voorbeeldselectie van thema s en vragen voor zeven groepsgesprekken Bijeenkomst 1: Kennismaking 1 Bijeenkomst 2: Familie en vrienden Gesprek over subthema 1: Ouders en Grootouders : Wie was uw
Kop. Romp. Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3
Lesbrief Seksualiteit Leerjaar 1-Profiel1,2,3 Tijd: 50 minuten Voorbereiding: op www.meerdanliefde.nl is veel informatie te vinden in redelijk eenvoudige taal. Ook in het App Note Mouse draaiboek staan
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Kinderrechtenverdrag voor kinderen en jongeren Waarom? Alle kinderen in de hele
Thema Op het werk. Lesbrief 16. Herhaling thema.
http://www.edusom.nl Thema Op het werk Lesbrief 16. Herhaling thema. Wat leert u in deze les? De woorden van les 12, 13, 14 en 15. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN UITGAVE VAN UNICEF NEDERLAND Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij
BOERDERIJDIEREN. Bestaan ze straks alleen nog maar in onze herinnering?
12-21 september Boerderijdieren De boerderij is in de verdrukking. Steeds meer boerderijen verdwijnen, ze worden woonhuis of moeten het veld ruimen voor Vinex-locaties. De boerderijen zijn bepalend voor
Sta in je recht. Lessen over (kinder)rechten voor PO
Sta in je recht Lessen over (kinder)rechten voor Speed-date Wij hebben een rechtsysteem waar iedereen zich aan moet houden. Maar welke rechten zijn dat dan? Welke ken je en welke rechten lijken jou vanzelfsprekend?
Het is de familieblues. Je kent dat gevoel vast wel. Je zit aan je familie vast. Voor altijd ben je verbonden met je ouders, je broers, je zussen.
De familieblues Tot mijn 15e noemde ik mijn ouders papa en mama. Daarna niet meer. Toen noemde ik mijn vader meester. Zo noemde hij zich ook als hij lesgaf. Hij was leraar Engels op een middelbare school.
lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs
lesprogramma PO activerende lessen over respect voor het primair onderwijs Wordle van respect Duur Materialen een computer met internetverbinding Introductie Op 8 november is het de Dag van Respect. Deze
4 manieren om Samsam te gebruiken
sam samsam Lesbrief wereldburgerschap Samsam gaat over alle thema's van wereldburgerschap. Door met de onderstaande opdrachten een les samen te stellen, sluit u altijd aan bij één van de kerndoelen van
In je kracht. Werkboek voor deelnemers
In je kracht Werkboek voor deelnemers Uitleg Mijn toekomst! Benodigdheden: Werkblad Mijn toekomst! (je kunt het Werkblad meegeven om thuis na te lezen, maar dit is niet noodzakelijk) Voor iedere deelnemers
FASE 1 - BEREID JE VOOR
FASE 1 - BEREID JE VOOR STAP 1. BEDENK WAT JE WIL VERHAAL (EXODUS 1-4) Het verhaal van Mozes vind je in de Bijbel, in het boek Exodus. Daar kun je ook lezen hoe het verder ging. Hier vind je het verhaal
Lesbrief. Vliegende Koe (4+) De Stilte Nederland
Lesbrief Vliegende Koe (4+) De Stilte Nederland Spelen is leuk en ernstig tegelijk. Als je er helemaal in opgaat, kan alles. Twee meisjes en een jongen gaan op de vleugels van de verbeelding de strijd
Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hard tegen hard. Vechten voor je leven
Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hard tegen hard Vechten voor je leven Lees hoofdstuk 1: Capuchon (blz. 5) In de 3de alinea staat: De chauffeur knikt naar hem. Wie is hem? De volgende zin is: Ze kent
Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië?
Belangen: Wel of niet ingrijpen in Syrië? Korte omschrijving werkvorm: Leerlingen moeten zich inleven in een permanent lid van de Veiligheidsraad van de VN. Ze gaan aan de slag met het vraagstuk of de
NATIONALE HERDENKING NATIONALE VIERING
4 en 5 mei NATIONALE HERDENKING OP 4 MEI EN OP 5 MEI Elk jaar herdenken we op 4 mei de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog en vieren we op 5 mei de bevrijding. Er zijn steeds minder mensen in Nederland
KLEINE MENSEN GROTE WENSEN
KLEINE MENSEN GROTE WENSEN Voor de betere kinderopvang DOOR DE OGEN VAN KINDEREN Dit boekje laat je kinderopvang zien door de ogen van kinderen. Een praktische gids voor iedereen die nadenkt over de opvang
Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis (dubbele les) Groep 8 Verdiepingsles: Lagerhuis voorbereiding. Leerkrachtinformatie
Leerkrachtinformatie (dubbele les) Lesduur: 2 x 50 minuten (klassikaal) Introductie van de activiteit 1. Deze klassikale les bestaat uit twee delen: Voorbereiding Uitvoering voorbereiding Lesduur: 50 minuten
Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting
Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor
Voordoen (modelen, hardop denken)
week 11-12 maart 2012 - hardop-denktekst schrijven B Voordoen (modelen, hardop denken) Waarom voordoen? Net zoals bij lezen, leren leerlingen heel veel over schrijven als ze zien hoe een expert dit (voor)doet.
lesmateriaal Taalkrant
lesmateriaal Taalkrant Toelichting Navolgend vindt u een plan van aanpak en 12 werkbladen voor het maken van de Taalkrant in de klas, behorende bij het project Taalplezier van Stichting Wereldleren. De
PeerEducatie Handboek voor Peers
PeerEducatie Handboek voor Peers Handboek voor Peers 1 Colofon PeerEducatie Handboek voor Peers december 2007 Work-Wise Dit is een uitgave van: Work-Wise info@work-wise.nl www.work-wise.nl Contactpersoon:
Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek. Ontdek de Bibliotheek
Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Ontdek de Bibliotheek Welkom in de bibliotheek. Je gaat op ontdekking in de bibliotheek. Hierbij doe je een onderzoek naar verschillende soorten media; zoals
HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS
HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Lesbrief Naam Groep Naam ontwerpteam Iedereen aan tafel Bij jullie thuis staat vast een tafel in de woon- of eetkamer. Ook hebben jullie vast stoelen, bestek en servies. Allemaal
Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8
Lesbrief bij Mijn broer is een boef van Netty van Kaathoven voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief - Thema s in het boek - Lesopzet - Doel van de les - Uitwerking - Bijlage: opdrachtenblad Thema s
SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN
SOCIALE VAARDIGHEDEN MET AFLATOUN Dit thema is opgesplitst in drie delen; gevoelens, ruilen en familie. De kinderen gaan eerst aan de slag met gevoelens. Ze leren omgaan met de gevoelens van anderen. Daarna
Lesbrief bij de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection
Lesbrief bij de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection 1 Beste docent, Binnenkort gaat u samen met uw klas naar de voorstelling Mijn vriend en ik van Soulshine Connection. Deze lesbrief
kopieerblad leerling naar een verhaal d at u m :.. /.. /...
kopieerblad leerling Op zoek naar een verhaal N a a m : V o o r n a a m : d at u m :.. /.. /.... 2 Stap 1: Welk verhaal ga je schrijven? Heb je zelf een migratieverhaal? Ga je op zoek naar het verhaal
LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.
Vrijdag 27 maart 2015 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: - De leerlingen leren artikelen analyseren. - De leerlingen leren hoe een interview eruit ziet. - De leerlingen leren zelf interviewen.
Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.
Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum onder andere
Welke meningen over reclame staan tegenover elkaar? Teken een verbindingslijn tussen de 2 zinnen die bij elkaar horen:
Welke meningen over reclame staan tegenover elkaar? Teken een verbindingslijn tussen de 2 zinnen die bij elkaar horen: Reclame is cool en gaaf! Reclame geeft nuttige informatie Reclame laat zien hoe het
Photo: Sharon Rudy, JHU/CCP
Photo: Sharon Rudy, JHU/CCP INTERNATIONALE 8 september Internationale Alfabetiseringsdag De Verenigde Naties hebben 8 september uitgeroepen tot Internationale Alfabetiseringsdag. Het is in Nederland bijna
Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Onder druk Geen uitweg voor Aïsha
Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Onder druk Geen uitweg voor Aïsha Lees blz. 5, 6, 7, 8 Wat denk je dat Aïsha wilde doen? Waarom is dat niet gelukt? Is het goed dat de deur van het dak altijd op slot
Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen.
Noot 14 Het maken van een levenslijn of familiestamboom, en het verzamelen van materialen. Een levenslijn Tijdens het kennismakingsgesprek of in het eerste themagesprek kunt u met iets bijzonders beginnen:
LESBRIEF. Laat uw leerlingen 10 minuten lezen in 7Days. Uw leerlingen mogen zelf weten welke artikelen ze deze 10 minuten lezen.
Vrijdag 4 juni 2015 Artikelen: Alle artikelen - 7Days week Inhoud: Leerlingen leren om kritisch te kijken naar de actuele artikelen in 7Days. Leerlingen leren standpunten en argumenten te herkennen. Leerlingen
China Pagina 1. - Wie nodig jij uit voor een Chinese maaltijd? -
China Pagina 1 Colofon Uitnodiging voor maaltijd in Chinees Les voor groep 6-8 150-180 minuten Handvaardigheid Let op! In deze les opzet werken leerlingen in tweetallen, en maken samen 1 werkstuk, maar
Doelgroep: Leerlingen van de groepen 7 en 8 van het basisonderwijs (10-12 jaar)
VAN HALLOWEEN TOT WEERWOLF 31 oktober Inleiding Op 1 november is het in Nederland de dag van Allerheiligen. In de Verenigde Staten, Ierland, Groot-Brittannië en enkele andere landen wordt daags tevoren,
Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015
Dit ben ik Naam: juf Alma van den Bergh School: o.b.s. de Torenuil Groep: 7a Datum: juni 2015 Inhoudsopgave Inleiding blz. 2 Hoofdstuk 1: Mijn stamboom blz. 3 Hoofdstuk 2: Mijn tijdlijn blz. 5 Hoofdstuk
Het maken van een werkstuk
Het maken van een werkstuk Deze papieren geven informatie over: A. De verzorging : Hoe hoort een werkstuk er uit te zien? B. De indeling : Hoe wordt een werkstuk ingedeeld? C. Het onderwerp : Waarover
Cursus. Ontwikkelingspsychologie voor SW
Cursus Ontwikkelingspsychologie voor SW Colofon Uitgeverij: Edu Actief b.v. 0522-235235 info@edu-actief.nl www.edu-actief.nl Auteur: Ingrid Mulder Inhoudelijke redactie: Floortje Vissers Titel: Ontwikkelingspsychologie
Interview over de geschiedenis van Joodse Hagenaars
Interview over de geschiedenis van Joodse Hagenaars In deze opdracht maak je een interview met een of meer personen over de Joodse bevolkingsgroep in Den Haag tijdens de Tweede Wereldoorlog. Je moet in
Inleiding. Drie taalvormen
Inleiding Uw kind gaat binnenkort naar of zit inmiddels op de basisschool. Vaak horen wij van ouders: Tja, mijn kind zit nu in groep 1 of 2. Het stempelt daar met letters en het bekijkt en luistert naar
Drents Archief. Meisje met de hoepel. Groep 2 Speuren in het archief
Drents Archief Meisje met de hoepel Groep 2 Les 3 Speuren in het archief Les 3 Speuren in het archief Samenvatting van de les In het Drents Archief bevindt zich een kistje dat een dubbele bodem blijkt
Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?
Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het
Een poster voor een goed doel maken
Een poster voor een goed doel maken Taalhandeling: Betogen Betogen ervaarles Schrijftaak: Een reclameposter voor maken voor een zelfbedacht goed doel. instructieles oefenles Lesdoel: Leerlingen kunnen
Hoe maak ik een Spreekbeurt?
Hoe maak ik een Spreekbeurt? Stap 1: Kies een onderwerp. Voordat je kunt beginnen met het maken van een spreekbeurt, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Het hoeft niet perse een hobby van je te zijn,
Project Alcohol 2014
Project Alcohol 2014 Naam: Jong geleerd is oud gedaan!!!! Laat je niet Naam: F L s E s E N Klas:!!! 1 Inleiding De carnaval komt eraan. Een feest dat gevierd moet worden. Maar is het feestje van plezier
Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten
www.edusom.nl Opstartlessen Les 3. Familie, vrienden en buurtgenoten Wat leert u in deze les? Een gesprek voeren over familie, vrienden en buurtgenoten. Antwoord geven op vragen. Veel succes! Deze les
Ik ben Alice - docenten
Doelgroep: voortgezet onderwijs, middenbouw havo en vwo Voor u ligt de lesbrief die hoort bij een bezoek aan het wetenschapsfilmfestival InScience. Tijdens het festivalbezoek gaan leerlingen de documentaire
De kunst van het opzetten
De kunst van het opzetten Lesbrief websessie Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Inhoud lesbrief De kunst van het opzetten 1 Introductieles 2 Uitzending 3 Afronding
Van mij. Een gezicht is geen muur. Jan Bransen, Universiteit Utrecht
[Gepubliceerd in Erik Heijerman & Paul Wouters (red.) Praktische Filosofie. Utrecht: TELEAC/NOT, 1997, pp. 117-119.] Van mij Een gezicht is geen muur Jan Bransen, Universiteit Utrecht Wij hechten veel
Inkijkexemplaar INLEIDING. zelfbeeld. Leskatern 1
r aa pl em ex jk ki In zelfbeeld INLEIDING Wie ben ik en hoe presenteer ik me naar de buitenwereld? Dat zijn vragen waar veel jongeren mee bezig zijn. Het is niet makkelijk om je zeker te voelen in een
Spreekbeurt, en werkstuk
Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid
werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd
werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd 6.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken Badria wordt vandaag 5 jaar. Jan koopt een boek voor Badria.
Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS)
Oplossingsgerichte vragen (Het Spel van Oplossingen IKB & TS) Stel dat dat (te grote wonder) gebeurt, ik betwijfel of dat zal gebeuren, maar stel je voor dat, wat zou je dan doen dat je nu niet doet? (p36)
Eenzaam. De les. Inhoud. Doel. Materiaal. Belangrijk. les
8 Inhoud 1 Eenzaam De Soms ben je alleen en vind je dat fijn. Als alleen zijn niet prettig aanvoelt, als je niet in je eentje wilt zijn, dan voel je je eenzaam. In deze leren de leerlingen het verschil
kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN
WERKb L a D WERKBLAD met terugwerkende kracht met terugwerkende kracht TWEEDE WERELDOORLOG VERSUS MENSENRECHTEN Dit werkblad is een voorbereiding op je bezoek aan de vaste tentoonstelling Met Terugwerkende
Klas 4 mavo. Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1
Klas 4 mavo Werkstuk ontwikkelingsland hoofdstuk 7 Pagina 1 Praktische opdracht economie klas 4 Ontwikkelingslanden Dit PO is een vervolg op hoofdstuk 7. We hebben het in hoofdstuk 7 gehad over het geld
Voorbeeld: Ik werk het liefst met een tweetal.
& OHHUOLQJHQKDQGOHLGLQJ LQOHLGLQJ Het sectorwerkstuk staat voor de deur. Misschien heb je er al slapeloze nachten van, misschien lijkt het je de leukste opdracht van je hele opleiding. Eindelijk iets leren
TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven.
TITEL ACTIVITEIT + beschrijving: filosofisch gesprek over geloven. Beginsituatie: De lln doen als inleiding op het project rond geloven en de kerkwandeling, een filosofisch gesprek. Er komen verschillende
Wereldgodsdiensten. Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum. Naam:
Wereldgodsdiensten Project Levensbeschouwing 2 e klas St. Nicolaaslyceum Naam: Inhoudsopgave Inleiding Schema Beoordeling Deel 1 Test jezelf! Deel 2 Kies je onderwerp en aan de slag! Deel 3 Het ervaren
Werkvormen: Lesdoelen: Filmpjes: Benodigdheden: Kinderboeken: Les 8: Verliefd. Lesoverzicht
Les 8: Verliefd Lesoverzicht Lesdoelen: Kinderen weten dat gevoelens van verliefdheid leuk maar ook lastig kunnen zijn; Kinderen zijn zich ervan bewust dat je op verschillende types mensen verliefd kunt
Stelling Wanneer een man met een ander geloof, of zonder geloof, in de synagoge komt, moet ook hij een keppeltje opzetten.
Opdracht Bespreek met je klas deze stellingen. Dit kan met alle leerlingen tegelijkertijd of jullie kunnen in groepjes antwoord geven, deze opschrijven en ze kort presenteren voor de klas. Bedenk in ieder
Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou!
Hallo Ben jij een kind van gescheiden ouders? Dit werkboekje is speciaal voor jou Als je ouders uit elkaar zijn kan dat lastig en verdrietig zijn. Misschien ben je er boos over of denk je dat het jouw
Basisschool de Triangel. Het houden van een spreekbeurt.
Basisschool de Triangel Het houden van een spreekbeurt. 1 INHOUDSOPGAVE SPREEKBEURT GROEP 5 1 GROEP 6 5 GROEP 7 EN 8 9 2 HOE BEREID IK MIJN SPREEKBEURT VOOR? SPREEKBEURT IN GROEP 5 Wat is een spreekbeurt?
Soorten gezinnen. 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst. Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6
Soorten gezinnen 1. Thema: Diversiteit 2. Vakgebied en vakonderdeel: Wereldoriëntatie / Godsdienst 3. Doelgroep Eerste graad Tweede graad Derde graad 1 2 3 4 5 6 4. Duur: 50 min. 5. Doelen Eindtermen Wereldoriëntatie:
JA BUKA! Trešnja Municipal Theatre (Kroatië)
lesbrief JA BUKA! Trešnja Municipal Theatre (Kroatië) bovenbouw (groep 5 t/m 8) www.stiltefestival.com E info@destilte.nl afdeling educatie Nieuwe Huizen 41 4811 TL Breda +31 (0)76-515 49 84 afdeling techniek
LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 +
LESBRIEF NR 1 VOOR GROEP 7 + 8 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te
Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6
We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet
2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27
Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend
Sociaal netwerk. Handleiding voor begeleiders
Sociaal netwerk Handleiding voor begeleiders Algemene tips voor begeleider Het beste uit jezelf! Philadelphia vindt het belangrijk dat cliënten zich net als ieder ander mens kunnen ontwikkelen. Hierbij
MEE Nederland. Raad en daad voor iedereen met een beperking. Moeilijk lerend. Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind
MEE Nederland Raad en daad voor iedereen met een beperking Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Moeilijk lerend Uitleg over het leven van een moeilijk lerend kind Inhoudsopgave
De kunst van het opzetten
Lesbrief websessie De kunst van het opzetten Een kijkje achter de schermen van museum Naturalis voor groep 5, 6, 7 en 8 Inhoud lesbrief 1. Introductieles 2. Uitzending 3. Afronding Inhoud in het kort:
De Stilte danst Alice
Lesbrief Alice Als in het boek begint de voorstelling met het boottochtje op de Theems van Lewis Carroll met de drie zusjes Liddell. Wat er daarna gebeurt? De schrijver verandert in een konijn en de achtervolging
Hoe gelukkig ben je? Opdracht 1
Hoe gelukkig ben je? Geluk is een veranderlijk iets. Het ene moment kun je jezelf diep gelukkig voelen, maar het andere moment lijkt het leven soms maar een zware last. Toch is voor geluk ook een soort
JANUARI 2014. leerlingen nieuwe ervaringen kunnen opdoen. Vrijwilligers zullen vanuit school begeleid worden op vakinhoudelijk en didactisch gebied.
UITGAVE NR 2 ATELIER SPECIAAL JANUARI 2014 Eerste Atelier Speciaal een groot succes In november vond de eerste Atelier Speciaal plaats op Olivijn. Mede dankzij een groep van 16 enthousiaste vrijwilligers
= als je angst voelt, ben je bang. = een ander woord voor verdrietig. = iemand die snel ergens bang van wordt.
Woordenlijst: Thema 3 Les 1 De angst Bedroefd De bangerik Opgewekt Oneerlijk Jaloers Eigenwijs Geduldig Nerveus Nors Ontevreden Dwars = als je angst voelt, ben je bang. = een ander woord voor verdrietig.
Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers
Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf
U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen.
TOESTEMMING VRAGEN les 1 spreken inleiding en doel U leert in deze les "toestemming vragen". Toestemming vragen is vragen of u iets mag doen. Bij toestemming vragen is het belangrijk dat je het op een
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN
Kinderrechtenverdrag VOOR KINDEREN EN JONGEREN Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij het recht hebt om je eigen rechten te kennen, hebben wij dit boekje speciaal
1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE.
Werkblad 6.1 Opdracht 3, module 5, les 6 1. Luister naar het gesprek. 2. Lees de zinnen. 3. Welke informatie hoort u? Kruis aan: JA of NEE. 1. Mevrouw Celik maakt een afspraak met de decaan. 2. De afspraak
Werkwijzer Verslagkring:
Werkwijzer Verslagkring: 1. Je maakt een tweetal. 2. Met zijn tweeën kies je een onderwerp, waarin jullie je willen verdiepen en waarover jullie meer willen weten. 3. Samen ga je op zoek naar informatie
Kinderrechtenverdrag. Voor kinderen en jongeren
Kinderrechtenverdrag Voor kinderen en jongeren 2 Waarom? Alle kinderen in de hele wereld hebben rechten. Jij dus ook. Omdat jij het recht hebt om je eigen rechten te kennen, hebben wij dit boekje speciaal
Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus
Marcus 10,13-16 - Kleine en grote kinderen: iedereen is welkom bij Jezus Gezinsdienst Liturgie Welkom en mededelingen Voorzang: - Gezang 132 - Opwekking 461 - Gezang 146 Stil gebed Votum / groet Zingen:
2.1 FaVoriete leestips
Verhalend 2.1 FaVoriete leestips Van klasgenoten heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften die mij leuk lijken: 1.... 2.... 3.... Van de leraar heb ik de volgende tips gekregen van boeken/tijdschriften
Lesbrief. Introductie
Lesbrief Introductie Deze lesbrief hoort bij Lieve Stine, weet jij het? van Stine Jensen en Sverre Fredriksen. Dit boek bestaat uit 20 brieven en antwoorden van filosoof Stine. Deze lesbrief bestaat uit
Deze handreiking is van:
9 lessen over het volgen van Jezus Deze handreiking is van: Deze lessen zijn geschreven Beryl Voorhoeve en opgemaakt door Judith Maarsen. Ten behoeve van de kinderstudiegroepen voor de bovenbouw Gebruikte
Techniekkaart: Het houden van een interview
WAT IS EEN INTERVIEW? Een interview is een vraaggesprek. Wat een interview speciaal maakt, is dat je met een interview aan informatie kunt komen, die je niet uit boeken kunt halen. Als je de specifieke
Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen
week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de
Duur van de les Introductie (verdeling items) 10 minuten Kern (maken van werkblad) 40 minuten Afsluiting (uitleg volgende les) 10 minuten
Les 4 Nieuwsproductie samenstellen Voorbereiding Als voorbereiding pakt u de vellen van Les 1 erbij waar de leerlingen artikelen op hebben geplakt. Daarnaast zoekt u zelf verschillende voorbeelden van
Korte cursus sinterklaasgedichten schrijven
Taal actief 3 Handleiding groep 6 en 7 Korte cursus sinterklaasgedichten schrijven Dit is een extra activiteit die past binnen het thema sinterklaas. Tijdsduur 45 minuten Tip: De kinderen die moeite hebben
Titel: Het leven van een loser. Een hondenleven
LESBRIEF Titel: Het leven van een loser. Een hondenleven Auteur: Jeff Kinney Uitgever, jaar: De Fontein, 2012 Geschikt voor: 1 vmbo-b Plusopdrachten ook geschikt voor: 3 vmbo-k Door: Rob van Veen Citaat
Platform Mensenrechteneducatie WERKBLADEN - 2
INTRODUCTIELES OP MIJN RECHTEN = JOUW RECHTEN De snelle mensenrechtenquiz Vul de vragen snel in zonder al te lang na te denken. Je krijgt er maar drie minuten voor! 1) Geef je eigen definitie van een mensenrecht.
De lamp. Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden.
De lamp Copyright Vakcollege Groep B.V. 2011. Alle rechten voorbehouden. De lamp Met lampen is het als met schoenen; ze zijn vanzelfsprekend en je ziet ze overal. Pas als de stroom een keer uitvalt, merk
ProJOP. jeugdwerk VPKB. 40 Days. stilstaan in de 40 dagentijd
ProJOP jeugdwerk VPKB 40 Days stilstaan in de 40 dagentijd Hey! Voor je ligt 40 Days. De veertigdagentijd is de periode waarin we uitkijken naar Pasen, het feest van Jezus opstanding. Onderweg lezen we
ARTSEN ZONDER GRENZEN
ARTSEN ZONDER GRENZEN 20 december Inleiding Artsen zonder Grenzen is één van de meest aansprekende hulporganisaties van de laatste jaren. Vanaf de oprichting op 20 december 1984 tot nu toe is de organisatie
Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?
Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers
Een gebouw inrichten. Lesbrief over inrichting en afwerking. Project Topstages www.ontdektechniek.nu
Een gebouw inrichten Lesbrief over inrichting en afwerking Project Topstages www.ontdektechniek.nu Deel A: Voorbereiding Inleiding Het Mondial College krijgt binnenkort een nieuw gebouw. In dit gebouw
Kennis over Kinderarbeid
Kennis over Kinderarbeid Context onderzoek Naam: Daniël Seton Klas: G&I 1D Datum: 13 Maart 2016 Docent: Harald Warmelink Module: Pr.Context: Research Opdracht: Context Onderzoek Inleiding Uit vooronderzoek