21-22 MEI

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "21-22 MEI 2011. www.chemie2011.be"

Transcriptie

1 21-22 MEI 2011 Tijdens het weekend van 21 en 22 mei kan je een kijkje nemen achter de schermen van heel wat bedrijven uit de chemische sector en life sciences. In deze bijlage vindt u alle informatie over de deelnemende bedrijven in uw buurt.

2 mei 2011 Welkom Nadia Pauwels Producti eoperator tal van bedrijven uit de chemische sector gooien op Zaterdag 21 en ZoNdag 22 mei de deuren open voor het grote Publiek. de vorige opendeur dateert al van dit is dus een buitenkansje. Naar aanleiding van het Internationaal Jaar van de Chemie organiseert essenscia, de federatie van de chemische sector en life sciences, een opendeurweekend. In deze bijlage vindt u enkele portretten van bedrijven die u dat weekend graag verwelkomen. U vindt hier ook meer informatie over opleidingen en professionele toekomstkansen voor wie interesse heeft in de sector. Wie weet stapt u na het lezen van deze bijlage de bedrijven binnen voor een bezoek en bezoekt u ze de volgende keer als werknemer... Of u nu gewoon nieuwsgierig bent of een kandidaatwerknemer: de sector heet u hartelijk welkom! Vlaanderen is een belangrijke regio op het vlak van chemie en life sciences. De chemische sector is één van de grootste werkgevers in de provincie Antwerpen, met ook buiten het havengebied tal van ondernemingen. Wie op 21 en 22 mei op deze uitnodiging ingaat, ziet dus niet alleen topbedrijven, maar ook een bron van welvaart. Omscholing. Nadia Pauwels is ProductieoPerator bij het chemieconcern ineos in ZwijNdrecht. dankzij een omscholing kwam Zij - als een van de weinige vrouwen - in de chemiesector terecht en Ze heeft daar hoegenaamd geen spijt van. Toen ik hier begon, had ik geen opleiding chemie gevolgd Tekst: Ilse Prinsen. Foto: Sarah Van den Elsken Inhoud interview minister-president kris peeters 4 interview wouter de geest, voorzitter essenscia 5 specialisatiejaar ChemisChe procestechnieken 12 voorstelling deelnemende bedrijven 9-15 overzicht en plan deelnemers havencentrum lillo legt bussen in 18 vijf uitdagingen: Co2 19 vijf uitdagingen: Zuiver water vijf uitdagingen: fit blijven 22 vijf uitdagingen: meer oogsten 23 vijf uitdagingen: minder verbruiken 24 waar gaat ons AfvAl naartoe? 25 voorstelling deelnemende bedrijven belgische reuzen uit de Chemie 32 Colofon gratis bijlage BIJ GAZET VAN ANTWERPEN VAN 18 MEI 2011 verantwoordelijke uitgever PASCAL KERKHOVE: KATWILGWEG 2, 2050 ANTWERPEN eindredactie BRITT DE HERDT ontwerp JOOST RINGOOT layout IVAN DE MEY, ETIENNE PRINS CoÖrdinAtie BART TIMPERMAN Ik had geen chemieopleiding gevolgd, toen ik hier begon te werken, vertelt de 29-jarige Nadia Pauwels uit Duffel. Na mijn middelbare studies koos ik voor hotelmanagement, maar dat lag me niet. Nadien ben ik overgestapt naar apothekersassistent. Nadia werkte een tijdje in een apotheek, maar ook daar voelde zij zich niet optimaal. Het maken van de bereidingen lag me wel, maar het verkoopsaspect in een apotheek was niet mijn ding. Bovendien was die job voor mij te eentonig. Nadia maakte in 2006 de overstap naar de chemie. Ik zag ergens toevallig een folder van het SIRA-project (Scheikundige Industrie Regio Antwerpen). Daarin werden de omscholingsmogelijkheden toegelicht, legt zij uit. De chemie sprak mij aan, dus heb ik een eenjarig opleidingstraject gevolgd in de Londenstraat, ter voorbereiding op een job in deze branche. De enige link die ik op dat moment met chemie had, waren de chemielessen in de studierichting apothekersassistent. Het traject van SIRA was ook praktijkgericht: ik volgde twee dagen per week les en werkte drie dagen bij INEOS. Het was een hele uitdaging, want ik kende deze sector totaal niet. Nadia laat zich duidelijk niet door uitdagingen afschrikken. Integendeel. Ik daag mezelf graag uit. Zo ben ik op achttienjarige leeftijd op mijn eentje een maand naar Australië gereisd. Reizen is trouwens een passie van me. Dat komt goed uit, want ik heb bij INEOS veel vakantiedagen. Ik maak ontzettend graag verre reizen. Zo ben ik ook al in Vietnam, Ghana, Zuidoost-Azië en Nieuw-Zeeland geweest. Op het einde van de maand vertrek ik weer voor een maand naar Australië, wat intussen mijn tweede thuis is. Europa kan ik nog verkennen als ik een gezin heb. Dat brengt het onderwerp op haar gezinssituatie. Ik heb nog geen gezin, vertelt Nadia. Ik woon nu samen met mijn broer in Duffel, maar ik ga binnenkort alleen wonen in Onze-Lieve-Vrouw-Waver. Ooit wil ik zeker een gezin, maar ik moet de juiste man nog tegenkomen, lacht ze. Als enige vrouw in haar team werkt Nadia wel constant in mannelijk gezelschap. De chemie is hoofdzakelijk een mannenwereld, maar daar komt stilaan verandering in. Bij INEOS zijn er intussen drie vrouwelijke productieoperatoren. Nadia Pauwels: Ik heb bij INEOS veel vakantiedagen. Dat komt goed uit want ik maak ontzettend graag verre reizen. Op het einde van de maand vertrek ik weer naar Australië. Nadia voelt zich prima in haar team. Aanvankelijk was ik wel even bang, maar dat was snel voorbij: ik word perfect aanvaard in de groep en ben gewoon een van de collega s. Ik loop mee in mijn overall, mijn werkgereedschap bungelend aan een riem. Een aantal mannelijke collega s heeft een technische achtergrond, waardoor ik ook veel van hen kan leren. Natuurlijk is er het fysieke aspect: vrouwen hebben nu eenmaal opendeur van de chemie en life sciences

3 21-22 mei minder kracht dan mannen. Het gebeurt heel zelden dat ik de hulp van een mannelijke collega moet inroepen om een kraan open te draaien, maar er zijn ook mannen, die minder sterk zijn dan ik, lacht Nadia. Veel processen zijn trouwens geautomatiseerd, zodat het werk fysiek minder zwaar geworden is. Ik denk dat vrouwen deze sector gewoon minder goed kennen en dat zij daardoor niet zo snel aan de slag gaan in de chemie. Wat houdt de job van productieoperator eigenlijk in? Die is heel gevarieerd en dat maakt het ook zo boeiend, vindt Nadia. Ik verzorg onder meer staalnames, analyses en controles. Na een interne opleiding mag ik ook in de controlekamer werken, waar de processen worden bestuurd. Ik werk momenteel in twee units die qua jobinhoud sterk van elkaar verschillen. Daardoor verricht ik zowel laborantenwerk als meer technisch werk, zoals het manipuleren van kranen. Nadia pauwels: Het gebeurt heel zelden dat ik de hulp van een mannelijke collega moet inroepen om een kraan open te draaien, maar er bestaan ook mannen die veel minder sterk zijn dan ik. Nadia werkt in een ploegenstelsel, met werkdagen van twaalf uur. In dit systeem, waarop INEOS begin dit jaar bij wijze van test overgeschakeld is, werken de mensen afwisselend van 18u tot 6u en omgekeerd, van 6u tot 18u, legt zij uit. Dit betekent dat ik twee dagen per week werk, waarna ik twee tot drie dagen thuis ben. Voor mij is dat werkritme ideaal: het is fijn om veel thuis te zijn, waardoor ik bijvoorbeeld boodschappen kan doen buiten de drukke uren. Natuurlijk is het soms doorbijten. Maar doordat het niet constant nachtwerk is, wordt mijn bioritme niet volledig omgekeerd, zodat ik de andere dagen nog prima kan functioneren. Zou Nadia dit blijven doen als zij kinderen had? Ik wil later graag kinderen en zal dit werksysteem herbekijken als het zover is. Maar er zijn vrouwen, die het kunnen combineren. Dit bedrijf biedt ook nog voldoende andere mogelijkheden om over te schakelen naar een dagfunctie. Zo zou Nadia in de toekomst aan de slag kunnen gaan als laborante. Tijdens de twee eerste jaren dat ik hier werkte, heb ik chemie gevolgd in avondschool, vertelt zij. Dat diploma biedt mij nu een zekerheid en een stevige basis, waardoor ik in de chemie nog kan doorgroeien. Ik wil in deze sector blijven werken. Ik doe het heel graag, zowel voor de gevarieerde jobinhoud, als voor de leuke en gemoedelijke sfeer, die bij INEOS heerst. OpeNdeur van de chemie en life sciences

4 mei 2011 Kris Peeters minister-president Tweede grootste. na houston-texas vormt antwerpen de grootste industriële cluster ter wereld, weet minister-president kris peeters. de chemische sector is daarin een zeer belangrijke speler. wij mogen en willen het belang van deze sector voor Onze welvaart niet Onderschatten. In 2020 heeft deze sector nieuwe mensen nodig Tekst: Bart Timperman. Foto: Photonews Vlaams minister-president Kris Peeters koos als jongeling niet voor een opleiding natuurwetenschappen. Hij ging voor rechten en filosofie, maar het had ook anders gekund. Want ook voor vakken als chemie was hij bij de leerlingen met de betere resultaten. Anno 2011 zoekt de minister-president de goede rapporten op beleidsniveau. Hij vindt een goed rapport vanuit de chemische industrie een belangrijke parameter. U bent vaak ten velde bij ondernemingen uit de chemische sector. Tijdens het essenscia opendeurweekend van de chemie en life sciences op 21 en 22 mei staat u ook op de bezoekerslijst. Vanwaar die belangstelling? Kris Peeters: We mogen het belang van deze sector in geen geval onderschatten. Als je alleen nog maar kijkt naar de recentste investeringen waar ik getuige van was, dan zijn de cijfers veelzeggend. Evonik investeerde veertig miljoen euro in een isobuteeninstallatie. Soudal tien miljoen euro in een onderzoeks- en ontwikkelingscentrum. Pfizer investeerde recentelijk 61 miljoen euro, goed voor 190 voltijdse banen. Genzyme in Geel pompte 250 miljoen in een nieuwe productie-eenheid. Goed voor 250 jobs. Enzovoort. Als beleidsverantwoordelijke weet ik al deze investeringen naar waarde te schatten. Het betekent dat deze grote ondernemingen vertrouwen hebben in Vlaanderen. Het is aan mij en aan de Vlaamse regering om dat vertrouwen niet te schaden. Om te bewijzen dat dit geloof in de toekomst van Vlaanderen terecht is. Op die manier kunnen we ook hopen dat in de toekomst nog investeringen zullen volgen. De initiatieven van essenscia en de sector geven alvast aan dat die wil er is. Toch trekt ook deze sector aan de alarmkris peeters: De grote ondernemingen in de chemische sector hebben vertrouwen in Vlaanderen. Het is aan mij en aan de Vlaamse regering om te bewijzen dat dit geloof terecht is. bel. De crisis heeft ook op de chemische nijverheid een impact gehad. We zien dat de kunststoffensector en de farmaceutische industrie zich ondanks de crisis min of meer weten te handhaven. Of zelfs nog expansie kennen. In de basischemie is de werkgelegenheid de voorbije tien jaar wel gedaald, onder meer door automatisering en outsourcing. Daar moeten we uit leren. Zo is het heel duidelijk dat alles staat of valt met de keuze voor onderzoek en ontwikkeling. De chemie kampt nog steeds een beetje met het imago een wat vervuilende sector te zijn, waarin het niet fijn werken zou zijn. Terwijl wie de sector volgt, ziet dat er een enorme bezorgdheid is rond duurzaamheid. Essenscia heeft een project ingediend bij de Vlaamse overheid waarvan de krachtlijnen duidelijk zijn. De chemie moet verder transformeren naar een innovatieve activiteit waarin de duurzaamheid centraal staat. Het onderzoek en de ontwikkeling die daarvoor nodig zijn, kosten geld. De sector kijkt daarvoor ook naar ons. We zullen hen niet teleurstellen. De Vlaamse regering heeft dit jaar 65 miljoen euro gereserveerd voor onderzoek en ontwikkeling. Daarvan gaat 17,3 miljoen naar maatschappelijk relevante projecten. Het project dat de chemische sector indiende rond innovatie zal daar zeker ook een begunstigde van zijn. Naar de start van dit project gaat dit jaar nog zeker vijf miljoen euro. Bovendien gaat de Vlaamse regering in het najaar met de sector een rondetafelgesprek organiseren over duurzame chemie. Ook dat bewijst dat wij ons met overtuiging voor de sector willen engageren. De chemische sector worstelt ook met personeelsproblemen. De sector heeft indertijd met de vakbonden overeenkomsten afgesloten die heel gunsti- kris peeters: Alles is chemie. We moeten alle kansen grijpen om jongeren te laten inzien dat bij de productie van quasi elk voorwerp dat ze gebruiken ergens chemie kwam kijken. ge arbeidsvoorwaarden inhouden. Ik neem aan dat de vakbonden ook beseffen dat de concurrentiepositie van Vlaanderen op peil moet blijven. Wat mij vooral zorgen baart, is de vergrijzing in deze branche. Het aantal vijftigplussers stijgt zeer snel. We weten nu al dat in 2020 minstens nieuwe mensen nodig zijn om de uitstroom van oudere werknemers op te vangen. Daar ligt een gigantische uitdaging voor de overheid en de sector. We doen beiden al veel moeite om jongeren te motiveren voor opleidingen en wetenschap. We moeten bekijken wat daar nog meer kan. Andermaal een reden om dit opendeurweekend te promoten. We moeten alle kansen aangrijpen om jongeren te laten inzien dat bij de productie van quasi elk voorwerp dat ze gebruiken chemie kwam kijken. En dan zijn er nog de oprispingen rond de papierwinkel voor vergunningen. We deden daar al inspanningen en hebben nog werk voor de boeg. We zijn het er allemaal over eens dat het heel belangrijk is om alle vergunningsaanvragen op een efficiënte en transparante manier te behandelen. De ondernemingen hebben daar recht op. Op dit moment worden de voorstellen van een commissie, onder voorzitterschap van de Antwerpse gouverneur Cathy Berx, uitgewerkt. Die moeten onze aanpak en werkwijze nog gevoelig verbeteren. Ik verwacht tegen het einde van de zomer een aantal concrete realisaties. En intussen iedereen naar de opendeur? Ik beveel het aan. Wie op deze uitnodiging ingaat, zal zeker aangenaam verrast zijn. Opendeur van de chemie en life sciences

5 21-22 mei Wouter De Geest voorz it ter essenscia en gedelegeerd b estuurder basf antwerpen Trots. wij zijn trots op onze realisaties, zegt wouter De geest, voorzitter van chemiefederatie essenscia. wij willen Die Delen met iedereen. we willen De mensen laten zien waar wij als chemie voor staan. wij hopen op De opendeurdagen zoveel mogelijk geïnteresseerden te mogen ontvangen. Wij willen als chemiesector geen gesloten huis zijn Tekst: Marc Balduyck. Foto: Ludo Mariën wouter De geest: De mensen kennen ons niet. Ze horen vanalles en trekken daar dan zelf hun conclusies uit. Vaak de foute conclusies. We willen inspanningen doen om de mensen van het tegendeel te overtuigen. wouter De geest: Door te tonen dat elke onderneming processen heeft die effectief ingrijpen in het leven, kunnen we aantonen dat chemie echt wel waardevol is. Je moet het een beetje zien zoals wanneer je tegenover een gesloten huis staat, zegt De Geest nog. Je vraagt je af wat daarbinnen allemaal gebeurt. Je weet er in feite niets van. Dat is met de chemie net zo. De mensen zien de installaties, ze merken de drukke activiteiten, maar ze hebben er het raden naar wat we allemaal doen. Tijdens onze opendeurdagen gooien we letterlijk de deuren open. We willen iedereen laten kennismaken met de chemie en met wat onze producten kunnen betekenen in het leven van elke dag. De chemie moet ook tegen heel veel hardnekkige vooroordelen opboksen? Wouter De Geest: Dat komt echt omdat de mensen ons niet kennen. Ze horen vanalles en trekken daar dan zelf hun conclusies uit. Vaak de foute conclusies. Wij hebben het als bedrijven niet makkelijk om tegen die stroom op te roeien. Maar we willen toch een inspanning doen en de mensen van het tegendeel proberen te overtuigen. De chemiebedrijven willen de mensen daarom confronteren met het dagelijkse gebeuren binnen de fabrieken? Wij kunnen inderdaad fantastische dingen laten zien. Elke onderneming heeft processen en producten die effectief ingrijpen in het dagelijkse leven. Wij kunnen op die manier aantonen dat chemie echt waardevol is. Indien we de mensen kunnen laten zien waarom we bepaalde dingen doen en welke producten we daarmee realiseren, zullen ze volgens mij kunnen concluderen dat onze ondernemingen echt wel fantastische dingen doen. Wij willen de mensen aanzetten tot nadenken over het belang van de industrie. Wij willen bewijzen dat we niet altijd zijn wat er van ons al eens beweerd wordt. De werknemers hebben hun eigen inbreng in die opendeurdagen? Wij laten effectief onze mensen hun eigen verhaal vertellen. Wij kunnen op die manier bijvoorbeeld ook aantonen dat wij veilig werken. Dat het veiligheidsbeleid een van de prioriteiten is van de sector. Kijk eens, ook vanuit mijn eigen bedrijf BASF Antwerpen heb ik altijd de lijn aangehouden dat we als onderneming echt wel bezig zijn met het welzijn van onze mensen. De sector hoopt vooral dat heel veel jongeren deelnemen aan de opendeurdagen? In de komende jaren rolt een vergrijzingsgolf over de ondernemingen waardoor veel oudgedienden moeten worden vervangen. Het is niet specifiek het opzet van de opendeurdagen om nieuwe aanwervingen te realiseren, maar het is uiteraard wel mooi meegenomen als de jonge bezoekers enthousiasme kunnen opbrengen voor onze activiteiten. We zien ze dus graag komen. Ondertussen werken wij wel verder met onze projecten op scholen, hogescholen en universiteiten om de interesse van de jeugd te winnen voor technologie en industrie. Wouter De Geest: Veel mensen vragen zich af wat er bij ons allemaal gebeurt." opendeur van De chemie en life sciences

6 mei 2011 Zevende jaar chemische procestechnieken beantwoordt aan grote vraag Opleidingen. de chemische sector is heus niet uitsluitend op zoek naar werknemers die grossieren in hoge universitaire diploma s. in de chemie is ook veel werk voor afgestudeerden uit het technisch onderwijs. opleidingen zoals het specialisatiejaar chemische procestechnieken dat in sint-niklaas wordt aangeboden, leiden bijna gegarandeerd tot een aantrekkelijke job in de chemie. Allemaal een contract voor ze diploma halen Tekst: Bart Timperman. Foto s: W&F Het Technisch Instituut Sint-Carolus in Sint-Niklaas biedt samen met de Vrije Technische Scholen (VTS) een zevende jaar chemische procestechnieken aan. Een richting met toekomst, zo blijkt. Het zevende jaar, in de volksmond een specialisatiejaar, is officieel herdoopt tot richting secundair na secundair. Maar veel belangrijker dan de naam is natuurlijk de inhoud. Leerkracht Carlos Van Lierde geeft aan de zevendejaars het vak toegepaste mechanica. Zeg maar alles over pompen en compressoren, verduidelijkt de leerkracht. Dit is met acht lesuren per week een van de hoofdvakken in deze richting. Wat de theorie betreft, is het vak meet- en regeltechnieken het zwaarste. Daarvan krijgen de leerlingen wekelijks zes uur. Dan is er onder andere nog vier uur toegepaste chemie en twee uur fysica. Gezien het internationale karakter worden per week ook twee lesuren toegepast Engels gegeven. Het hoofdvak in deze richting is eigenlijk de stage, gaat Van Lierde verder. De leerlingen lopen in totaal tien weken stage in een chemisch bedrijf. Vijf weken in het eerste semester en dan nog eens vijf weken in het tweede. Met die eerste stageperiode willen we vooral dat de leerlingen goed rondkijken en dat ze gaan beseffen dat een goede opleiding echt wel belangrijk is in deze sector. We merken ook dat die stage heel motiverend is. In de tweede stageperiode kunnen de leerlingen dan al iets meer doen en meemaken. Coach De stages zijn nochtans niet van de poes. De leerlingen worden meteen met de realiteit van de sector geconfronteerd. Dat betekent meedraaien in een volcontinu systeem, zegt leerkracht Carlos Van Lierde. Iedere leerling krijgt op de stageplaats een coach die in een bepaald ploegensysteem werkt. De leerling moet dan mee in dat ritme stappen. Dat is een stevige les. Nachtwerk, weekendwerk,... Maar toch werkt het blijkbaar motiverend. Ik denk dat in de voorbije vijf jaar slechts een tweetal gasten is afgehaakt op dat systeem. De bedrijven nemen de functie van coach van een stagiair heel ernstig. In een sector waar veiligheid een héél cruciaal gegeven is, lijkt dit misschien vanzelfsprekend. Maar de bedrijven hebben nog meer redenen om de stagiairs goed te begeleiden. Er zijn steeds meer chemische bedrijven die vragen naar procesoperatoren met een degelijke basisopleiding. Het gebeurt zeer vaak dat een stagiair die een goede indruk maakt op zijn coach al voor het einde van het schooljaar wordt aangesproken om in dienst te treden. Ik denk dat ze dit jaar allemaal een contract hebben voor ze hun diploma krijgen. Bijleren Leerling Kenneth Cockheyt (18) is één van de bewijzen van deze stelling. Na mijn eerste stageperiode werd ik al aangesproken door het bedrijf waar ik stage loop, klinkt het trots. Op 1 juli begin ik er te werken. Als ik mijn diploma haal, natuurlijk. Ik kijk ernaar uit. Ik kan er beginnen als fieldoperator en zo nog veel bijleren. Het is ook een leuke job. Veel voorbereidende werkzaamheden uitvoeren, routinecontroles, stalen nemen, herstellingen,... Het duurt een paar jaar Sam Raas trekt na vier jaar Volvo weer naar school Ik moest me serieus aanpassen, maar dat ging snel Sam Raes is een paar jaar ouder dan de andere zevendejaars. Ik werkte vier jaar als arbeider bij Volvo trucks in Oostakker, vertelt Sam. Maar na een tijd merkte ik dat ik weinig voldoening vond in de job. Ik zag er ook geen mogelijkheden om door te groeien. En dan waren er ook veel periodes van technische werkloosheid. Daarom besliste ik dat ik iets anders zou gaan doen. Toen een vriend van me vol enthousiasme sprak over deze opleiding, was ik snel overtuigd. Na vier jaar weer gaan studeren lijkt niet evident. Ik moest me serieus aanpassen, geeft Sam toe. Maar dat ging snel. Ik merk wel dat mijn motivatie anders is dan die van veel medeleerlingen. Ik ben me heel goed bewust van de enorme kansen die je hier krijgt. En ja, het is niet evident om te slagen. Je moet echt veel en hard studeren. Maar ik weet hoe belangrijk dit diploma is. Ik raad deze opleiding aan iedereen aan die iets wil bereiken in deze sector. duurzame ontwikkeling en innovatie

7 21-22 mei Een leerling werkt bij ACTA aan een proefinstallatie. cijfer: 10 Tien weken stage zijn een goede basis voor later. Actie bij ACTA voor je alles echt goed kent. En dan kan ik misschien meedoen aan een examen om paneeloperator te worden. Aanbevolen Leerling Roy Piessens (18) windt er geen doekjes om. Ik beveel iedereen deze opleiding aan. Ik studeerde al in een chemische richting, maar kan nu veel bijleren over mechanica en technieken. Voor jongens die mechanica deden, is het net de chemie die de uitdaging vormt. Het is geen simpele opleiding. Je moet er echt wel voor gaan, maar je leert heel veel. En je maakt veel mee. Want we krijgen ook bedrijfsbezoeken, lessen bij de VDAB en bij ACTA (zie kaderstukje, red.). Heel boeiend allemaal! En voor wie zou twijfelen: ook Roy heeft al een werkaanbieding op zak. Maar ik bekijk het nog even, klinkt het zelfzeker. Want ook andere bedrijven kunnen geïnteresseerd zijn. Daar weten ze ook dat we in deze opleiding heel goed worden voorbereid! Onze redacteur bezocht de leerlingen op een lesdag bij ACTA in Kalmthout. ACTA staat voor Antwerps Centrum voor Toegepaste Automatiseringstechniek. De chemische industrie en de Vlaamse overheid steunen deze vzw. Het opleidingscentrum biedt leerlingen de kans om praktijklessen te krijgen in meerdere gespecialiseerde technieken. Daarvoor heeft ACTA installaties die in geen enkele school aanwezig zijn. Bij ons bezoek waren er leerlingen bezig met het distilleren van alcohol en de productie van biodiesel. Wij zijn blij om hier te komen, zegt leerkracht Carlos Van Lierde. Hier kunnen de leerlingen de theorie in de praktijk zien. En dat op een veilige schaal. Als ze hier iets fout doen, heeft dat geen grote gevolgen, omdat alle installaties op kleine schaal zijn gebouwd. Ook hier ondervinden de leerlingen dat veiligheid een heel belangrijk woord is. Bij ACTA kunnen niet alleen leerlingen uit het secundair terecht. Ook werkzoekenden uit VDAB-opleidingen of werknemers uit de sector volgen er lessen. Opleiding chemische procestechnieken Vier scholen richten het zevende jaar chemische procestechnieken in. De sector hoopt op een groeiende belangstelling bij jongeren gezien de gunstige loopbaanperspectieven. De inrichtende scholen op een rijtje: 1. Don Bosco Technisch instituut, haacht School voor Wetenschap en Technologie Stationsstraat Haacht Technisch instituut sint-carolus, sint-niklaas Hospitaalstraat 2/ Lod. De Meesterstraat Sint-Niklaas stella Maris instituut, MerkseM Stella Marisstraat Merksem sint-jozefinstituut, genk-bokrijk Hasseltweg Genk-Bokrijk duurzame ontwikkeling en innovatie

8 mei 2011 fiche Veiligheid staat bij ons voorop Foto s: GvA, Air Liquide Air Liquide adres Scheldelaan Antwerpen tel website bezoekuren zondag 22 mei van 10u tot 17u aantal werknemers op de site 100 aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen Air Liquide is wereldleider in de productie van industriële gassen (zuurstof, stikstof, waterstof, ). Met gassen van Air Liquide worden groenten ingevroren (foto 1), ook glas wordt gepolijst met producten van Air Liquide (foto 2). Met de geproduceerde zuurstof worden in de gezondheidssector onder meer patiënten beademt en kunnen duikers de diepzee intrekken (foto 3). Chemiestad. wie binnenstapt bij air Liquide moet even een knop omdraaien. het bedrijf is geïntegreerd in de site van basf op de scheldelaan in antwerpen. u komt er terecht in een echte chemiestad met kilometers wegen omgeven door futuristische buisconstructies. Elke normale burger rijdt verloren op deze immense chemische site. Gelukkig is er tijdens de opendeurdag een pendelbus die u afzet aan de Air Liquide Village. Daar kunt u de verschillende activiteiten van de Air Liquide Groep ontdekken en meer te weten komen over de producten en toepassingen in de industrie, pijpleidingen, ruimtevaart, gezondheidszorg, diepzeeduiken, voeding,... Een rondleiding in de luchtscheidingsinstallatie en in de waterstoffabriek, die model staan voor de rest van de wereld, toont abstracte processen en niets laat vermoeden dat de basisproducten die er gemaakt worden uiteindelijk hun toepassing vinden in onder meer moderne ademhalingstoestellen voor piloten van gevechtsvliegtuigen en bij satellieten en raketten. Aan de hand van producten van Air Liquide worden voedingswaren ingevroren en kunnen drankblikjes makkelijker gestapeld worden. Air Liquide is wereldleider in de productie van industriële gassen zoals zuurstof, stikstof en waterstof. Die worden geleverd aan de petrochemie, farmaceutische sector, staalsector, voedingsbedrijven en andere industriële klanten. De groep is actief in meer dan 80 landen en telt ongeveer medewerkers. In de haven van Antwerpen heeft Air Liquide naast luchtscheidingsinstallaties zijn grootste installaties ter wereld voor de productie van waterstof. U hoort er alleen spreken over Jupiter 1 en Jupiter 2. Op de site werken ongeveer 100 personen onder wie een 35-tal in een drieploegenstelsel. De productie stopt nooit, ook niet tijdens de opendeurdag. Daarom zijn alertheid, veiligheid en preventie van kapitaal belang. Iedereen is er van doordrongen. Hier wordt Walter Alluyn (links) en Mohammed Astite controleren een installatie bij Air Liquide. geen loopje genomen met de veiligheidsmaatregelen. Patrick Segers en Werner Van Het ene uur lopen ze buiten op de site, het het vooral tof dat hun job enorm flexibel is. Luyten, beiden actief in het onderhoud van andere uur zitten ze achter een bureau om de installaties vinden dat heel normaal. de administratieve opvolging van dossiers Veiligheid is hier een absolute prioriteit. te verzorgen zoals offerteaanvragen en de Altijd. Daar wordt niet mee gelachen. contacten met onderaannemers. Finaal Veiligheidsmaatregelen zijn bepalend in waken ze over het volledige onderhoud van alles wat we doen. de productie-installaties. Patrick is ingegaan op een vacature in Ook Mohammed Astite - de Mo - werkt al 2009 en heeft er nog geen moment twee jaar als reliability engineer met veel spijt van gehad. Werner heeft voor Air engagement bij Air Liquide. Zijn collega Liquide gekozen in Beiden vinden de Wouter Alluyn is als ingenieur verantwoordelijk voor veiligheid, gezondheid, werkomstandigheden erg goed. Ze vinden kwaliteit, omgeving en risicomanagement. Mo controleert de technische betrouwbaarheid van de installaties en moet de risico-analyses van bepaalde modificaties goedkeuren. In geval van technische incidenten gaat hij op het terrein en praat hij met de mensen die erbij betrokken waren. Op basis hiervan stelt hij dan een actieplan op om gelijkaardige incidenten in de toekomst te vermijden. Het is een toffe job die in lijn ligt met wat hij gestudeerd heeft. Mo zegt dat hij spontaan had gesolliciteerd en meteen de kans kreeg om zich te bewijzen. 1 Air Liquide levert de brandstof voor de Ariane raket. 2 De waterstofinstallatie. 3 De luchtscheidingsinstallatie. opendeur van de chemie en Life sciences

9 21-22 mei Fiche Het voelt goed om problemen op te lossen Foto s: Joris Herregods, GvA, BASF BASF adres Scheldelaan Antwerpen tel website bezoekuren zondag 22 mei van 10u tot 17u (toegang via ingangen 2 en 6) aantal werknemers op de site aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen Het productenpallet van BASF Antwerpen bevat onder meer chemicaliën, kunststoffen, minerale meststoffen en anorganica. De halffabrikaten die BASF Antwerpen produceert vinden toepassingen in luiers (foto 1), isolatiematerialen, auto-onderdelen,... Elastocoast (foto 2) van BASF is gelijmde steenslag die zorgt voor dijkversterking en in de LifeStraw (foto 3) zit een membraanfilter van hoogwaardige kunststof die zorgt voor een draagbare waterzuivering. Jonge ingenieur. Katrien bogaerts (27) is trots op haar job. wij moeten ervoor zorgen dat de productie loopt. basf antwerpen zette haar als jonge ingenieur in op het mdi-bedrijf. ze vindt het leuk als ze erin slaagt om problemen op te lossen. dat voelt heel goed. Katrien Bogaerts van BASF Antwerpen: Ik vind het fijn dat ik niet altijd achter een bureau moet zitten. Katrien Bogaerts kwam helemaal uit Hasselt naar Antwerpen om te solliciteren voor een job bij BASF Antwerpen. Ze studeerde voor industrieel ingenieur in Diepenbeek en voor burgerlijk ingenieur materiaalkunde aan de K.U.Leuven. Ik wilde met alle geweld werken in een groot bedrijf, zegt ze. Ik vind het fijn om er samen met veel collega s hard tegenaan te gaan. Werk genoeg hier in onze fabriek. Als het kalm is, kan het hier plots heel druk worden. Ik vind het heerlijk om mee op te gaan in de uitdagingen die zich aandienen. Katrien Bogaerts staat tijdens de opendeurdag klaar om samen met vele collega s de bezoekers op te vangen. Ik mag geïnteresseerden rondleiden in ons MDI-complex, zegt Katrien. Enkele van de meer dan 50 installaties die op BASF staan. Wij willen de mensen vertrouwd maken met onze basisproducten voor schuimstoffen, zowel in harde als zachte toepassingen. Onze MDI-producten worden bijvoorbeeld gebruikt om zachte zetels te maken, hardere auto-onderdelen en allerlei isolatiematerialen. Ze worden ook gebruikt in innovatieve en duurzame producten zoals in Elastocoast, een nieuwe manier van dijkversterking. Misschien mag ik ook de hardnekkige legende ontkrachten dat uit onze schouwpijpen ongezonde rookpluimen waaien. Ik heb thuis al vaker verteld dat die rookpluimen stoomwolken zijn. Ja, wij maken in feite wel wolkjes. Wij zijn een echte wolkenfabriek, lacht Katrien. Dat lijkt me een mooi beeld van de chemie. Of een jonge vrouw als Katrien het niet moeilijk heeft in een mannenwereld? Op MDI werken hooguit vier dames tussen meer dan 160 mannen. Ik vind het een leuke uitdaging, zegt ze meteen. Ik heb helemaal geen vooringenomenheden moeten overwinnen. Ik besef best dat je als vrouw wel even tegen wat speldenprikken moet kunnen. Dat is nu eenmaal zo. Maar ik heb altijd geleerd om van mij af te bijten. Ik had thuis twee broers en ik heb daarom mijn mannetje leren staan. In alle omstandigheden. Neen, ik vind het gewoon super om mij hier helemaal te kunnen integreren in een wereld vol technologische uitdagingen. Storm Wat ze dan zo leuk vindt aan haar job? Ik kan me er telkens zo in verheugen dat je in je job echt wel problemen kunt oplossen. Je wordt voor bepaalde uitdagingen gesteld en je moet die dan oplossen. Die praktijkgerichte instelling is bovendien heel afwisselend. Ik zit dus als ingenieur niet altijd achter een bureau. Ik kom geregeld buiten en probeer de dingen in het veld te bekijken. Maar het gevoel dat je problemen hebt kunnen oplossen, is echt goed. Dat is geweldig. Zijn er soms ook minder leuke aspecten? Het kan hier echt ontzettend druk worden. Je komt s morgens binnen en alles is vrij rustig. Maar dan komt er totaal onverwacht een storm op je af waarin je echt moet proberen overeind te blijven. s Avonds stel ik dan verbaasd vast dat het al zo laat is. Katrien houdt er vooral van om in team te werken. Als enkeling krijg je echt niets gedaan. Je moet de dingen samen met je collega s bekijken en samen naar een oplossing zoeken: gaan we dat ventiel nu verwisselen? Moet de productie stilgelegd worden? En wat zijn dan de gevolgen voor de aanvoer van de grondstoffen? Moet de installatie bijgesteld worden? Zorgen dat alles verder normaal verloopt, daar is het mij elke dag om te doen. 1 Een overzicht op de site van 600 hectare van BASF Antwerpen. 2 Katrien Bogaerts in het MDI-complex. 3 Masdar City: stad van de toekomst. BASF-materialen en -expertise helpen bij de opbouw van deze koolstofneutrale stad, die helemaal zal draaien op hernieuwbare energiebronnen. opendeur van de chemie en life sciences

10 mei 2011 fiche In zeven jaar is de meerkost terugverdiend Tekst: Matthieu Van Steenkiste. Foto s: GvA, Bayer, Dirk Vertommen Bayer Antwerpen adres Haven 507 Scheldelaan Antwerpen tel website bezoekuren zondag 22 mei van 10u tot 17u aantal werknemers op de site 812 aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen Bayer Antwerpen produceert kunststofvoorproducten en hoogwaardige kunststoffen voor Bayer MaterialScience. De producten van Bayer Antwerpen vinden toepassing in alle domeinen van het leven. Het topproduct is polycarbonaat (Makrolon), waaruit cd s, dvd s, daken van stadions (foto 1) en serres, auto-onderdelen en motorhelmen (foto 2) worden vervaardigd. Polyurethaan wordt in de bouwindustrie gebruikt voor isolatie (foto 3). Gebouwen. Kurt vandegaer is hoofd van de afdeling csa bij bayer. als ingenieur zorgt hij voor het optrek- Ken van alle gebouwen van de chemiereus in ons land. daarbij Komt heel wat zorg voor het milieu KijKen. Met mijn twaalf medewerkers bij CSA - Civil Structural Architectural - coördineer en ontwerp ik het optrekken van het bouwkundige gedeelte van alle projecten bij Bayer, vanaf het witte blad, zegt Vandegaer. Daarnaast begeleiden we ook de bouwprojecten van externe klanten. Dat gaat van kantoren tot productie-installaties, spoorwegen en infrastructuurwerkzaamheden. Paradepaardje van CSA moet wel het nieuwe hoofdkantoor in Machelen-Diegem zijn, waar een erg energiezuinig gebouw werd opgetrokken. We hadden een haalbaarheidsstudie gemaakt van onze bestaande gebouwen in het centrum van Brussel en daaruit bleek dat we best op zoek gingen naar een nieuwe locatie. Door de overname van Schering konden we een toplocatie aan het station van Diegem krijgen. Daar trok Bayer een erg modern en energiezuinig gebouw op. We wilden een gebouw maken dat duurzaam was, energiezuinig, gezond voor de medewerkers en ook uitstraling had, licht Kurt toe. We zijn een multinational die waarden als innovatie hoog in het vaandel draagt. Het gebouw is een mooi visitekaartje voor de duurzame materialen die Bayer produceert voor de bouwsector. Investeren in milieuzuinige technieken kost iets meer, maar we zijn erachter gekomen dat we die meerkost er op zes à zeven jaar weer uithalen. Dat is dus een lage kost en na die jaren brengt de investering geld op. Werden er voor het gebouw nieuwe technieken ontwikkeld? Dat niet, maar we hebben technieken als betonkernactivering, boorgatenergieopslag, daglichtsturing, gebouwbeheerssysteem en grondbuizen toegepast, wat in België nog niet was samengebracht in één gebouw. Daarom zijn we ook een demonstratieproject voor het Vlaams Energie Agentschap. Ook eigen materialen werden toegepast. Het hele gebouw is bijvoorbeeld verpakt in een isolerende laag van door Bayer ontwikkeld polyurethaan. Het belangrijkste is dat je de warmte in de winter kunt binnenhouden en in de zomer buitenhoudt. Samen met de lamellen, die zich instellen op het afweren van de zon, zorgt die laag voor een goede isolatie. Verder werd er polycarbonaat van Bayer gebruikt voor dakplaten, de LED-verlichting en de receptiebalie, polyurethaansystemen voor vloercoatings, enz. Boorgaten Verder paste het team van Vandegaer tal van energiezuinige technieken toe. Elke verdieping beschikt over betonkernactivering. Dat gebeurt door middel van prefabvloerplaten met kanalen die gekoeld of verwarmd worden. Onder de parking zitten zestig boorgaten van honderd meter diep, waar we geothermische energie uit de grond halen. Dat heet boorgatenergieopslag, wat wil zeggen dat we er in de zomer onze warmte insteken, die we er in de winter weer uithalen. De grond houdt de warmte maandenlang vast. Ook de parking is groen aangelegd, zodat het regenwater in de grond kan trekken en alles wordt opgevangen in regenwaterputten die we voor het sanitair en het besproeien gebruiken. Op de opendeurdag op 22 mei kunt u bij Bayer Antwerpen een expo bezoeken die de Bayer-materialen belicht die voor het gebouw in Diegem gebruikt werden. Er zijn ook wandelingen mogelijk langs de productie-installaties. Ingenieur Kurt Vandegaer ontwierp samen met twaalf medewerkers het ultramoderne gebouw van Bayer in Diegem-Machelen. 1 Op de opendeurdag kunt u rondleidingen volgen langs productielijnen. 2 Het nieuwe, energiezuinige hoofdkantoor in Diegem-Machelen wordt voorgesteld in een tentoonstelling. 3 Kinderen kunnen proeven uitvoeren. opendeur van de chemie en life sciences

11 21-22 mei fiche Wij werken aan verf van albums Suske en Wiske Tekst: Christof Willocx. Foto s: Geert De Rycke Cytec adres Steenweg naar Wetteren Schoonaarde tel website bezoekuren zondag 22 mei van 14u tot 18u aantal werknemers op de site 25 aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen De Radcure -vloeistof van Cytec wordt onder meer gebruikt voor een beschermlaag tegen krassen op het dashboard van een auto (foto 1), om een beschermlaag aan te brengen op parketvloeren (2) en voor koplampen van auto s (3). Dankzij een laagje Radcure kunnen de koplampen het licht reflecteren. Uitharden. Piet de raedt (52) is sitemanager van het bedrijf cytec in schoonaarde. cytec maakt radcure. dat zijn Producten die verf en inkt doen uitharden als er een ultraviolet licht op schijnt Schoonaarde, een deelgemeente van Dendermonde, is al 115 jaar een belangrijke thuishaven voor de chemische sector. In 1896 startte de firma als een familiebedrijf op de Steenweg naar Wetteren. In 1903 nam de Duitse multinational Bayer het bedrijf over als filiaal. Na de Eerste Wereldoorlog nam de overheid het pand in beslag. In de jaren 1920 stichtte het Belgische UCB op de site een nieuwe chemische firma. De huidige eigenaar, het Amerikaanse Cytec, nam de activiteiten over in Wij maken hier Radcure -monomeren. Dat zijn waterachtige producten die in verf wordt gebruikt. Radcure zorgt ervoor dat de verf niet hoeft te drogen, maar wel onmiddellijk hard wordt onder invloed van ultraviolet licht, zegt Piet De Raedt. Burgerlijk ingenieur Piet werkt al sinds 1984 voor UCB en later Cytec. Als sitemanager moet hij ervoor zorgen dat het productieproces in Schoonaarde goed verloopt. Ik moet erop toezien dat alles volgens de milieunormen gemaakt wordt, controleren of de grondstoffen op tijd binnenkomen, met overheden praten en personeel aannemen. Momenteel werken hier 25 mensen: zeventien arbeiders, zes bedienden en twee kaderleden. De arbeiders werken in een ploegensysteem. Ze werken vier dagen en zijn dan twee dagen thuis. Nu en dan maken de werknemers bijzondere gebeurtenissen mee. Enkele jaren geleden troffen we hier op een ochtend een twintigtal mannelijke asielzoekers uit ex-joegoslavië aan. Die mensen waren in een vrachtwagen van een van onze leveranciers gesprongen en wilden na hun aankomst te voet verder lopen, maar ze konden niet weg omdat onze site nogal streng bewaakt is. We hebben ze dan maar koffie en koffiekoeken gegeven. Piet De Raedt op de site van Cytec. Ik moet erop toezien dat alles volgens de milieunormen gemaakt wordt. Daarna heb ik uiteraard de politie gebeld, zegt Piet. Beschermingslaag op cd s De Cytec-vestiging in Schoonaarde verkoopt haar producten voor twee derde aan inkt- en verffabrikanten en voor een derde aan een andere Cytec-vestiging in Drogenbos in Vlaams-Brabant. De inkt- en verffabrikanten mengen het Radcure -monomeer met andere producten zoals kleurstoffen. De Cytec-vestiging in Drogenbos gebruikt onze producten als ingrediënt om een verf te maken die een dun laagje vormt. Een concreet voorbeeld is de laag die op cd s wordt aangebracht om ze tegen krassen te beschermen. Onze producten worden ook gebruikt voor de glanzende inkt op de kaften van de Suske en Wiske-albums. Op de opendeurdag op zondag 22 mei laat Cytec het publiek kennismaken met verschillende machines. Bezoekers zien onder meer onze Lean Air Installatie. Dat is een machine die de lucht uit ons productieproces zuurstofarm maakt. Daarmee vermijden we dat onze producten voortijdig zouden uitharden. Voorts tonen we een luchtzuiveringsinstallatie, die noodzakelijk is om onze invloed op het milieu te minimaliseren. De installatie perst de lucht samen dankzij de aanwezigheid van een membraan, dat de lucht doorlaat en het solvent tegenhoudt. Zo wordt het solvent uit de lucht gehouden en hergebruikt. Tot slot laten we ook de opslagtanks van grondstoffen zien. We gebruiken twee grondstoffen: acrylzuur en alcoholen. Het acrylzuur zorgt ervoor dat onze producten in enkele seconden hard worden als er een ultraviolet licht op schijnt. De alcoholen maken onze producten stroperig en zorgen ervoor dat onze vloeistof de juiste dikte heeft. Niet alleen het productieproces, maar ook de sociale functie van het bedrijf komt op de opendeurdag ruim aan bod. We tonen foto s uit de geschiedenis van deze fabriek. In de jaren 1950 werkten hier meer dan driehonderd mensen, dus veel bezoekers zullen familieleden of voorvaderen op de beelden herkennen. Er zijn ook foto s van de mottenballen die we hier van 1896 tot 1975 maakten. Mottenballen hadden een afstotelijke geur die de motten uit de kleerkasten van de mensen moesten verjagen. Mede dankzij ons behoren ze nu tot de geschiedenis. 1 De ingang van de Cytec-vestiging in Dendermonde. 2 De opslagtanks van grondstoffen. 3 De Lean Air Installatie maakt de lucht uit het productieproces zuurstofarm. opendeur van de chemie en life sciences

12 mei 2011 fiche Wij bieden oplossingen op maat Tekst: Dirk Meulders. Foto s: Bart Vandenbroucke EcoSynth Freek Vrielynck aan het flow-apparaat, een hoogtechnologische minifabriek. het moederbedrijf staan, kunnen we een men kan hebben. aangepaste oplossing bieden. Out of the Onze belangrijkste troef is dat we met box -denken, is daarbij belangrijk! Met een mensen werken die een passie en een drive laboratorium, synthetische apparatuur, analytische instrumentatie en een toegankelijke oplossingen. In de flow chemie hebben hebben voor innovatieve en duurzame gegevensbank zijn we prima gewapend. we een enorme expertise. Straks zal ook Wat deze job voor mij zo boeiend en fotochemie in Vlaanderen een grote rol interessant maakt, is de constante bijscholing op buitenlandse congressen, symposia probleem hebben, weten dat ze bij EcoSynth spelen. Bedrijven die een fotochemisch en cursussen. De chemie is een kleine terechtkunnen. We zijn een klein bedrijf wereld. Over de landgrenzen heen leer je dat niet alles kan doen, maar wat we doen, interessante mensen kennen en maak je doen we uitmuntend, aldus Vrielynck. contacten. Relaties waarmee je het later Hij weerlegt de angst van de grote massa over oplossingen voor chemische proble- ten aanzien van chemie. Voor chemie moet adres Oudenburgsesteenweg Oostende tel website bezoekuren zondag 22 mei van 13u tot 16u, vooraf inschrijven is verplicht en kan via aantal werknemers op de site 7 aantal werknemers wereldwijd 7 Voornaamste producenten/toepassingen EcoSynth biedt chemische oplossingen voor verscheidene industrieën. Dat gaat van farmaceutica over voeding en energie tot industriële toepassingen. Het maakt moleculen (foto 1) of stoffen (foto 2) op maat die kunnen gaan van medicijnen (foto 3) tot een additief. Uniek. vertrouwelijkheid, flexibiliteit, kennis, passie en ervaring. het zijn maar enkele van de eigenschappen die doctor freek vrielynck aanhaalt als topkwaliteiten van ecosynth. we zijn uitmuntend in wat we doen en we hebben nog een enorm groeipotentieel Freek Vrielynck is een 29-jarige Bruggeling te midden van een rijtje wetenschappers die een passie hebben voor organische chemie. In 2008 behaalde ik mijn doctoraat aan de universiteit in Gent. Toen ik drie jaar geleden bij EcoSynth startte, kreeg ik een project toevertrouwd dat al een tijdje liep. Het was onmiddellijk een schot in de roos want ik kreeg ruimte om me uit te leven. Ik bekijk de verschillende mogelijkheden voor mijn project, stel offertes op en verzorg de aankoop en het onderhoud van de apparaten. Kortom, het is een job met veel variatie waarin ik mijn werklust en ambities kwijt kan. Hoewel de verwachtingen hoog waren, bleek de klant tevreden. Het contract met de multinational werd ondertussen verlengd, weet Vrielynck die de naam van zijn opdrachtgever niet mag vertellen. Vertrouwelijkheid Bij EcoSynth zijn we trots op onze vertrouwelijkheid en ons IP-beleid waarbij de klant eigenaar wordt van de projectresultaten en de IP, legt Freek uit. We bieden chemische oplossingen voor uitdagingen binnen verschillende industrieën. Dat kan gaan van farmaceutica over voeding en energie tot industriële toepassingen. Kortom elk bedrijf dat met een probleem geconfronteerd wordt waarbij chemici nodig zijn, kan bij ons terecht. Daarbij onderscheiden we twee soorten problemen. Ofwel wil de klant moleculen of stoffen die we moeten aanmaken. Dat kan gaan van medicijnen tot een additief voor een consumentenproduct en nog veel meer. Ofwel kan het zijn dat de klant met een proces zit dat niet goed draait. Omdat EcoSynth een enorme kennis en veel apparatuur heeft en vooral omdat we met onze ideeën los van je absoluut geen angst hebben. Wat je hier op de site de lucht in ziet gaan, is water. De schrikreactie komt voor uit een beleid van vijftig jaar geleden. Ondertussen wordt in ons land alles streng gecontroleerd. Eco- Synth is een bedrijf dat de klemtoon legt op duurzame chemie en een enorme aandacht besteedt aan het ecologische. Naar de opendeurdag van de chemiebedrijven op de Plassendalesite komen, is een absolute must. Je kan dan zowel met de ruwe chemie van de firma Huber, de grote productie van Proviron als met de onderzoekfase bij EcoSynth kennismaken. 1 EcoSynth is uitgerust met de modernste analytische apparatuur. 2 U kan tijdens de opendeurdag een bezoekje brengen aan de labo s. 3 EcoSynth opereert onafhankelijk vanuit labo s in Oostende. opendeur van de chemie en life sciences

13 21-22 mei fiche We konden na Opel direct terecht bij Evonik Foto s: GvA, Evonik, Provincie Antwerpen Evonik adres Tijsmanstunnel West 2040 Antwerpen tel website bezoekuren zondag 22 mei van 10u tot 17u aantal werknemers op de site aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen Geluidsschermen van plexiglas (foto 1), additieven van Evonik in banden zorgen voor minder verbruik (foto 2), filters in zonnecrème tegen zonnebrand (foto 3). Twaalf nieuwe levens. eind juni vorig jaar moest de eerste lichting werknemers de opel-fabriek in antwerpen verlaten, bij de sluiting in december volgde de tweede groep. sindsdien begonnen twaalf ex-werknemers van 0pel een nieuw leven bij evonik, het vroegere degussa. Marc Gotink en John Baekelmans, twee oudgedienden van Opel met samen ruim veertig jaar ervaring, gaven hun carrière onverwacht een nieuwe wending bij Evonik. Toen eind juni vorig jaar mijn contract bij Opel gedwongen afliep, had ik niet verwacht om op 44-jarige leeftijd zo vlug weer aan de slag te kunnen, zegt John Baekelmans. Op 25 juni kwam ik in contact met Evonik tijdens een jobbeurs. Na enkele gesprekken kon ik al op 1 juli beginnen als productiemedewerker. Het voelde alsof ik de lotto gewonnen had. Bij Marc Gotink liep het iets trager. Na mijn vertrek bij Opel zat ik even in een dipje. Na één maand ben ik beginnen te solliciteren, zegt Marc. Ik kon bij een producent van landbouwmachines starten, maar een paar dagen voor de ondertekening van mijn contract leerde ik Evonik kennen via een ex-collega. Omdat die zo enthousiast was over de werksfeer heb ik spontaan gesolliciteerd. Dankzij mijn rijbewijs CE kreeg ik begin augustus 2010 een interimcontract als trekkerchauffeur. Omdat de arbeidsvoorwaarden mij aantrekkelijk leken, heb ik de sprong naar de chemie gewaagd, vertelt Marc. Na enkele maanden als interim kwam een plaatsje in de productie vrij. Sinds begin februari werk ik onder Evonik-contract als productiearbeider in de methionine-eenheid. Van de auto-industrie naar de speciaalchemie is een hele stap. Wat zijn de verschillen? Bij Opel heb ik eerst zeven jaar in de verfspuiterij gestaan, zegt John. Daarna heb ik er achttien jaar als onderhoudsmedewerker in de energiecentrale gewerkt. Als teamverantwoordelijke stond ik in voor het onderhoud binnen de fabriek. Door mijn ervaring als onderhoudsmedewerker komen in mijn huidige job als productiemedewerker heel wat zaken van vroeger terug. Stoom, ventielen, temperatuur- en debietmetingen waren voor mij geen onbekenden. Het chemische aspect wel. Dit geldt ook voor mij, beaamt Marc Gotink. Ik heb eerst tien jaar aan de lijn gestaan bij Opel. Daarna was ik als teamleider verantwoordelijk voor het optimaliseren van productieprocessen en het op punt stellen van prototypes. Ik verbleef hiervoor dikwijls in het buitenland. In mijn nieuwe job bij Evonik is de mechanica herkenbaar uit mijn vorige job. Het chemische productieproces was ook voor mij totaal nieuw. Wat zijn de ervaringen met jullie nieuwe werkgever? Ik was verrast dat ik op 44-jarige leeftijd nog zo n kans kreeg, zegt Marc Gotink. Voor Evonik is niet het diploma doorslaggevend, maar wel je knowhow en ervaring. Sinds begin februari werk ik in een ploeg van 21 mensen. De eerste week in de productie was wel overweldigend. Meer dan eens heb ik mij afgevraagd waar ik aan begonnen was. Ik heb intussen mijn eerste examen met succes afgelegd en ben daardoor extra gemotiveerd om nog meer te leren. Ik heb mij deze carrièreswitch nog niet beklaagd. Het grote aantal verlofdagen die vrij te kiezen zijn, het aantrekkelijke loon en het volcontinu ploegensysteem zorgen ervoor dat ik elke dag met plezier kom werken. Voor ik bij Evonik in de productie terechtkwam, heb ik eerst een opleiding gekregen, gaat John Baekelmans verder. Deze was van een onschatbare waarde. Mijn opleiding in de productie-installatie is trouwens nog steeds bezig. Ik hoop bij Evonik met pensioen te kunnen gaan. Naam: John Baekelmans. Leeftijd: 44 jaar. Woonplaats: Lier. Hobby s: motorrijden, reptielen houden. Naam: Marc Gotink. Leeftijd: 44 jaar. Woonplaats: Kalmthout. Hobby s: oldtimers restaureren, verre reizen maken met voorliefde voor Zuid-Amerika, fotografie. 1 De windexplorer: het neusje van de zalm. Voor 10 euro aan elektriciteit rijdt hij bijna kilometer ver door Australië. 2 Techno Trailer: een hypermoderne trekker met oplegger vol doe- en denkactiviteiten rond chemie en technologie. 3 De nieuwe isobuteeninstallatie in Antwerpen. opendeur van de chemie en life sciences

14 mei 2011 fiche Achter afval verwerken schuilt heel wat kennis Tekst: Bart Roggeman. Foto s: Indaver, Thomas Legrève Indaver Antwerpen adres Poldervlietweg 5 (Haven 550) 2030 Antwerpen tel bezoekuren zaterdag 21 en zondag 22 mei van 10u tot 16u aantal werknemers op de site 255 aantal werknemers wereldwijd Voornaamste producten/toepassingen Indaver houdt zich bezig met de verwerking van gevaarlijk en industrieel afval (foto 1), de recuperatie van solventen (foto 2) en de verwerking van medisch afval (foto 3). Afvalverwerker en -beheerder. bij indaver op de site in antwerpen staat Geert torremans als ploegleider in het laboratorium aan het begin van het proces. met de analyses die hij en zijn team leveren, kunnen de operatoren aan de slag. dirk crauwels is een van hen. Voortdurend innoveren en nieuwe oplossingen bedenken voor duurzaam afvalbeheer met de focus op valorisatie van materialen en energie: dat is de uitdaging waar Indaver dag in dag uit voor gaat. Het afvalverwerkingsproces wordt daarbij steeds complexer. Achter de muren van de verwerkingsinstallaties schuilt zodoende een schat aan kennis. Te beginnen in het laboratorium waar alle afvalstoffen vóór ze binnenkomen een eerste keer worden geanalyseerd. Geert Torremans is er ploegleider van het aanvaardingsteam dat zich daarmee bezighoudt. Dertien jaar geleden begon hij bij Indaver als laborant. Klanten die afvalstoffen willen aanbieden, moeten die hier altijd eerst laten analyseren. We ontleden en karakteriseren het afval om te kunnen bepalen wat de gevaren en risico s zijn en hoe de afvalstoffen moeten worden verwerkt. Op basis daarvan stellen we een aanvaardingsverslag op. Met die resultaten kunnen de andere afdelingen aan de slag. Zo staan wij veelvuldig in contact met zowel de commerciële dienst als de productie. We zijn als het ware het zenuwcentrum van waaruit de kennis doorstroomt naar de andere diensten, vertelt Geert Torremans. Doordat de wereld van het afvalbeheer constant evolueert, blijft het zeer boeiend. We bestuderen steeds nieuwe afvalstoffen, de afvalstoffen worden steeds complexer en er wordt ook meer en meer gerecupereerd. Daardoor is het telkens een nieuwe uitdaging. Als je weer eens zo n moeilijke materie binnenkrijgt, er heel wat werk en energie insteekt om die te analyseren en uiteindelijk tot een oplossing komt, geeft dat voldoening, ervaart de ploegleider. Er dienen zich ook genoeg loopbaanmogelijkheden aan. Ikzelf ben in twaalf jaar tijd doorgegroeid tot ploegleider. Meer dan de helft van de collega s van toen gingen intussen nieuwe uitdagingen aan in productie, planning of sales, getuigt Geert. Dirk Crauwels is sinds 2,5 jaar aan de slag bij Indaver. Hij is er procesoperator in de thermische behandeling. Wij besturen en controleren het hele verbrandingsproces. In eerste instantie vanuit de controlekamer waar onder meer het debiet, de temperatuur en de emissiewaarden in de gaten worden gehouden. Het gaat om een heel pakket parameters. Daarnaast is er ook een buitenman die de installaties inspecteert, want van binnenuit is niet alles te zien. Hetzelfde gebeurt aan de vatenlijn waar de vaten richting oven worden gevoerd, verduidelijkt Dirk. Twaalf uur per dag We werken dagen van twaalf uur in een vroege en een nachtploeg. Maar we zitten geen twaalf uur aan een stuk op die schermen in de controlekamer te turen. Om de zes uur wisselen we van binnen- en buitendienst. Dat houdt het afwisselend. Ook de variatie aan en de nieuwe afvalstoffen zorgen ervoor dat het boeiend blijft. Elke afvalstof reageert anders, zodat je steeds attent moet zijn om het proces onder controle te houden. Bedoeling is altijd om zoveel mogelijk te verbranden, maar het gaat niet op om er zomaar zoveel mogelijk afval in te stoppen. De juiste afweging maken en het juiste evenwicht van alle parameters vinden, is een uitdaging, besluit Dirk. Zowel op zaterdag 21 als zondag 22 mei kunnen geïnteresseerden op de site in Antwerpen van 10u tot 17u een blik achter de schermen werpen door middel van een toer op de site. Ook mogelijke sollicitanten zijn tijdens de opendeurdagen welkom. Geert Torremans in het laboratorium. Het is boeiend om steeds nieuwe afvalstoffen te bestuderen. 1 In de controlekamer kan het personeel de situatie in de ovens op de voet volgen. 2 Sommige producten worden via tanks rechtstreeks in de oven gebracht. 3 Het labo is als het ware het zenuwcentrum van Indaver. opendeur van de chemie en life sciences

15 21-22 mei fiche Wij produceren levensreddende geneesmiddelen Tekst: Katrijn Jansen. Foto s: Hilde Van Geirt, Janssen Pharmaceutica Janssen Pharmaceutica Geel adres Janssen Pharmaceuticalaan Geel tel website bezoekuren zondag 22 mei van 10u tot 17u aantal werknemers op de site 671 aantal werknemers wereldwijd meer dan Voornaamste producten/toepassingen De meesten kennen Janssen van de productie van medicijnen (foto 1), vloeistoffen (foto 2) en spuiten (foto 3). De medicijnen tegen kanker van het bedrijf verlengen het leven en verlichten het lijden. Met de geneesmiddelen tegen hiv is het bedrijf erin geslaagd om de levensbedreigende ziekte om te vormen tot een chronische ziekte. Het medicijn tegen schizofrenie maakt het mogelijk voor de patiënt om zijn leven weer op te nemen. Meer dan rokende schoorstenen. Janssen Pharmaceutica opent de deuren op 22 mei voor het Publiek en de dag erna voor scholen. de farmaciereus wil laten zien dat chemie meer is dan rokende schoorstenen. we verzachten dagelijks het leed van duizenden mensen. Om het even makkelijk uit te leggen aan chemieleken: Janssen Pharmaceutica in Geel produceert wit poeder dat het actieve bestanddeel van een geneesmiddel is. Met dat poeder worden medicijnen gemaakt tegen onder meer hiv, kanker, geestesziekten,. In Geel maken ze dus niet de pilletjes, zalfjes of injecteerbare vormen zelf, dat wordt in een later proces elders gedaan. Wel gaan ze steeds op zoek naar nieuwe manieren om de medicijnen beter te maken en ervoor te zorgen dat er zo weinig mogelijk bijwerkingen zijn aan een nieuw product. Janssen Pharmaceutica is alom tegenwoordig in ons dagelijks leven. Denk maar aan de pijnstiller Perdolan. In Geel gaan ze echter verder dan het produceren van een gewone pijnstiller. Door onze grote technische knowhow gaan we steeds op zoek naar nieuwe medicijnen die ziektes kunnen genezen die nu nog ongeneeslijk zijn. Waarin Janssen Pharmaceutica in Geel zich onderscheidt van de rest van de chemische fabrieken in België, is dat hier het eindresultaat bijna zichtbaar is. Bij ons wordt de geneeskundige stof voor de medicijnen geproduceerd, later worden daar dan pilletjes, zalven, siropen, pijnpleisters of voorgevulde spuiten van gemaakt. Bezoekers kunnen zich wel al een goed beeld vormen van hoe het eindresultaat eruitziet. De grondstoffen die we gebruiken om de medicijnen te maken zijn dikwijls heel eenvoudig. Vaak zijn er dan ook meer dan vijftien chemische productiestappen nodig eer we aan ons eindproduct komen. Er zijn zoveel stappen omdat de molecules steeds complexer worden en we ook zeer hoge kwaliteitseisen stellen. Voor het bedrijf is het ook belangrijk om zijn duurzaamheid te tonen. Chemische bedrijven hebben niet altijd een positief imago. We willen ook onze sociaal-ecologische kant laten zien. Zo produceren we met groene energie en kijken we heel nauw toe op onze afvalstromen. Sociaal zetten we ons in zodat medicijnen er voor iedereen zijn, ook in ontwikkelingslanden. We willen er voor zorgen dat de medicijnen betaalbaar blijven. Personeelswerving De farmaceutische en de chemische sector dan vooral, zijn minder gekend bij jongeren. Jongeren denken bij chemie vooral aan complexe formules uit de chemieles. Met deze opendeurdag willen we hen laten inzien dat chemie levens kan veranderen. We hebben dan ook een jobstand tijdens de opendeurdag omdat we constant op zoek zijn naar nieuwe medewerkers. Tijdens de opendeurdag op 22 mei blijft Janssen Pharmaceutica gewoon verder produceren. Daarom zijn er wel enkele veiligheidsmaatregelen getroffen. We vinden het belangrijk dat mensen zoveel mogelijk van het proces zien. Eer de mensen de werkvloer kunnen betreden, stoppen ze best in de expotent. In de tent krijgen ze al een keer de uitleg over hoe het productieproces verloopt. Zo krijgt de bezoeker al een idee over wat hij op de werkvloer te zien gaat krijgen. Tijdens de opendeurdag is er kinderopvang voor kinderen jonger dan zes. Er is ook randanimatie. Zo is er een truck waarin u de ervaringen van een schizofreen kan beleven. Het geeft een zeer goed beeld van welke ervaringen een schizofreen beleeft als hij zich op straat begeeft. De truck was eerst ontworpen voor dokters, zodat zij zich beter konden inleven in de ervaringswereld van mensen die aan schizofrenie lijden. Kris Janssen werk aan reactoren in de Chemical Development Pilot Plant bij Janssen Pharmaceutica in Geel. 1 Sofie Beckers doet aan chemische kwaliteitscontrole in het labo. 2 Het tankenpark. 3 Deze mensen nemen de organisatie van de opendeurdag voor hun rekening. opendeur van de chemie en life sciences

16 mei 2011 Deelnemende bedrijven J.M. Huber Ecosynth Proviron Proviron Buckman Univ Gent Cytec Prayon Living Tomorrow Antwerpen 1. Air Liquide (site BASF) Scheldelaan 600 (Haven 725), 2040 Antwerpen Zondag 10u-17u BASF Scheldelaan 600 (Haven 725), 2040 Antwerpen Zondag 10u-17u Bayer Scheldelaan 420 (Haven 507), 2040 Antwerpen Zondag 10u-17u Evonik Tijsmanstunnel West, 2040 Antwerpen Zondag 10u-17u Fina Antwerp Olefins / Total Petrochemicals Scheldelaan 10, 2030 Antwerpen Zondag 10u-17u Havencentrum Lillo Scheldelaan 444 (Haven 621), 2040 Antwerpen Zondag 10u-16u Indaver Poldervlietweg 5 (Haven 550), 2030 Antwerpen Zaterdag en zondag 10u-17u Ineos Manufacturing Scheldelaan 482, 2040 Antwerpen Zondag 10u-16u Janssen Pharmaceutica Janssen Pharmaceuticalaan 3, 2440 Geel Zondag 10u-17u Kaneka Nijverheidsstraat 16, 2260 Westerlo Zondag 10u-17u Prayon Gansbroekstraat 31, 2870 Puurs Zaterdag 14-18u, zondag 10u-18u Proviron Industries G. Gilliotstraat 60, 2620 Hemiksem Zaterdag 11-15u Solvay Chimie (site BASF) Scheldelaan 600 (Haven 725), 2040 Antwerpen Zondag 10u-17u Limburg 14. Tessenderlo Group Stationsstraat (Ingang 2), 3980 Tessenderlo Zaterdag en zondag 11u-17u OOst-VLAAnderen 15. Buckman Wondelgemkaai 159, 9000 Gent Zondag 13u-17u Cytec Surface Specialities Steenweg naar Wetteren 20, 9200 Dendermonde Zondag 14u-18u Universiteit Gent, faculteit Wetenschappen Sterrecomplex, Krijgslaan 281, 9000 Gent Zondag 10.30u-17u west-vlaanderen 18. Ecosynth Oudenburgsesteenweg 102, 8400 Oostende Zondag 13u-16u J.M. Huber Oudenburgsesteenweg 102, 8400 Oostende Zondag 13u-16u Proviron Oudenburgsesteenweg 100, 8400 Oostende Zondag 13u-16u VLAAms-brAbAnt 21. Living Tomorrow Indringingsweg 1, 1800 Vilvoorde Zaterdag en zondag 10.15u-17.30u Opendeur van de chemie en life sciences

Word ook het uithangbord van We Are Chemistry 2015. We Are Chemistry - een initiatief van

Word ook het uithangbord van We Are Chemistry 2015. We Are Chemistry - een initiatief van Word ook het uithangbord van We Are Chemistry 2015 We Are Chemistry 2015 We Are Chemistry is het project van de Provinciale Ontwikkelingsmaatschappij (POM) Antwerpen dat de chemie, kunststoffen en life

Nadere informatie

Sommigen kiezen voor de chemie. Word jij Styrolution?

Sommigen kiezen voor de chemie. Word jij Styrolution? Sommigen kiezen voor de chemie. Word jij Styrolution? Wie is Styrolution? Nieuwe naam in de haven Styrolution werd in 2011 opgericht uit de vroegere styreenactiviteiten van BASF en Ineos. We varen sindsdien

Nadere informatie

foto s sina willmann haar mannetje

foto s sina willmann haar mannetje foto s sina willmann Sina Willmann staat haar mannetje De wereld van quadraces staat bij het brede publiek voornamelijk bekend als een echte mannenwereld. Er zijn echter ook dames die hun mannetje weten

Nadere informatie

Tineke Boudewijns VERSTAG

Tineke Boudewijns VERSTAG Tineke Boudewijns VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen

Nadere informatie

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden

Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Artikel Chemie Magazine VNCI BASF reductie lachgas emissies Cursief rode tekst maakt geen deel uit van het artikel Max 1200 woorden Titel: Subtitel: Een win-win situatie Vlaamse Kyoto-doelstelling komt

Nadere informatie

De meest gestelde sollicitatievragen

De meest gestelde sollicitatievragen De meest gestelde sollicitatievragen Vertel eens iets meer over jezelf? Wat kan je vermelden: Naam Woonplaats Studies Werkervaring Motivatie Positieve eigenschappen Gebruik eventueel je cv als leidraad

Nadere informatie

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen?

Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Bediende in de logistieke sector: kansen voor vrouwen? Welke percepties leven er bij werknemers en studenten omtrent de logistieke sector? Lynn De Bock en Valerie Smid trachten in hun gezamenlijke masterproef

Nadere informatie

Personeel rekruteren in KMO s

Personeel rekruteren in KMO s Verkoop uw bedrijf bij de sollicitant www.stepstone.be Inleiding In een klein bedrijf is er vaak geen specifieke personeelsmanager en heeft de ondernemer niet altijd de kennis, de mogelijkheden, de ervaring

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Gitaar. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Gitaar Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30 Maak

Nadere informatie

Werkbaarheid. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Ervaringsfonds

Werkbaarheid. Algemene Directie Humanisering van de Arbeid. Ervaringsfonds Algemene Directie Humanisering van de Arbeid Ervaringsfonds Directie van het onderzoek over de verbetering van de arbeidsomstandigheden (DIOVA) Vragenlijst over Werkbaarheid (VOW) Versie 2010 ONDERNEMING

Nadere informatie

Mijn buitenlandse studie-ervaring

Mijn buitenlandse studie-ervaring Mijn buitenlandse studie-ervaring Waarom niet in het buitenland studeren? Al tijdens het secundair onderwijs kriebbelde het al bij mij om ergens anders verder te studeren. Namelijk, op mijn 17 jaar had

Nadere informatie

ie-net INGENIEURS MET PASSIE VOOR TECHNOLOGIE EN WETENSCHAP www.ie-net.be

ie-net INGENIEURS MET PASSIE VOOR TECHNOLOGIE EN WETENSCHAP www.ie-net.be ie-net INGENIEURS MET PASSIE VOOR TECHNOLOGIE EN WETENSCHAP www.ie-net.be WIE ZIJN WIJ? ie-net is een onafhankelijke ingenieursvereniging die ingenieurs verbindt en bijdraagt tot een optimale inzet van

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Spaans voor beginners. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Spaans voor beginners www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050

Nadere informatie

Elektrotechnieken. Mechanische technieken. Technieken. Elektrische installatietechnieken Grafische media. Printmedia Multimedia

Elektrotechnieken. Mechanische technieken. Technieken. Elektrische installatietechnieken Grafische media. Printmedia Multimedia Technieken als voorbereiding op hogeschool en industrie Elektrotechnieken Elektrische installatietechnieken Grafische media Printmedia Mechanische technieken Mechanische vormgevingstechnieken THHI, een

Nadere informatie

Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie. Mei 2009

Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie. Mei 2009 Tips voor werknemers StepStone geeft tips op basis van demografische studie Mei 2009 1 Inleiding De crisis kan ook een opportuniteit zijn voor werknemers om hun job veilig te stellen en zelfs hun kansen

Nadere informatie

tips voor het sollicitatiegesprek

tips voor het sollicitatiegesprek tips voor het sollicitatiegesprek algemeen In elk gesprek komen vragen voor die op meer manieren te beantwoorden zijn. Hiermee probeert een selecteur duidelijkheid te krijgen over je echte motivatie, persoonlijkheid

Nadere informatie

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant.

Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. Wij maken uw houten verpakking op maat van uw bedrijf en op tijd voor uw klant. MISSIE Rodanar is een Belgisch familiebedrijf dat sinds 1982 houten pallets produceert. Wij zijn echter meer dan een producent,

Nadere informatie

PROGRAMMA. Experimenteer in ons kei-tof labo

PROGRAMMA. Experimenteer in ons kei-tof labo Tegen 2050 zullen 9 miljard mensen op aarde leven. Zal er genoeg voedsel of huisvesting zijn voor iedereen? Kunnen we voldoende energie produceren en tegelijkertijd onze planeet beschermen? BASF - The

Nadere informatie

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO

Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Portret van H. Gerealiseerd door H. en Linde Stael In samenwerking met het SIHO Dit portret gaat over H., een vrouw die met een evoluerende spierziekte nog lang voor de klas heeft gestaan in het lager

Nadere informatie

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen,

Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers. van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, Chemie is overal Industrie, onderzoek en onderwijs. Dat zijn de pijlers van de chemie. Pijlers die samen sterk staan: drie delen, één geheel. Die samen staan voor talloze nuttige, noodzakelijke en mooie

Nadere informatie

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach.

Karin de Galan. Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Karin de Galan Karin de Galan (1967) is sinds 1991 trainer en coach. Ze heeft zich gespecialiseerd in het trainen van trainers en richtte in 2007 de galan school voor training op. Eerder werkte ze als

Nadere informatie

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008

Jongeren ten opzichte van hun eerste job 15-09-2008 Jongeren ten opzichte van hun eerste job Samenvatting 15-09-2008 van de resultaten a Market Probe division Doelstelling van het onderzoek 2 3 Kennis over de jongeren ten aanzien van het einde van hun studies

Nadere informatie

Verhaal van verandering

Verhaal van verandering Belgische Ashoka Fellow Ashoka : Kun je ons iets vertellen over je familie en waar je bent opgegroeid? Ingrid : Ik ben opgegroeid in Antwerpen, een belangrijke stad in Vlaanderen, België. Ik heb een oudere

Nadere informatie

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft?

Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Ga jij ook voor een baan die iedereen energie geeft? Netwerkbedrijf Endinet, de werkgever met energie Maar liefst 416.000 klanten in Zuidoost Brabant krijgen via kabels en leidingen van Endinet stroom

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be

Proefhoofdstuk Rookstopconsulent. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Proefhoofdstuk Rookstopconsulent Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Elfjulistraat 39a, 9000 Hasselt, Simpernelstraat 27, 3511 Brussel, Timmerhoutkaai 4, 1000 +32 3 292 33 30

Nadere informatie

WERK redacteur : Philippe Muyters, Vlaamse minister van Werk

WERK redacteur : Philippe Muyters, Vlaamse minister van Werk WERKEN AAN m a g a z i n e over m e t goesting werken WERK redacteur : Philippe Muyters, Vlaamse minister van Werk Fluitend naar je werk! De Juiste Stoel Waarom talent en competentie even belangrijk zijn

Nadere informatie

Fiche 3: tewerkstelling

Fiche 3: tewerkstelling ECONOMISCHE POSITIONERING VAN DE FARMACEUTISCHE INDUSTRIE Fiche 3: tewerkstelling In de sector werken meer dan 29.400 personen; het volume van de tewerkstelling stijgt met een constant ritme van 3,7 %,

Nadere informatie

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl

13 Acquisitietips. AngelCoaching. Coaching en training voor de creatieve sector www.angelcoaching.nl 13 Acquisitietips AngelCoaching Coaching en training voor de creatieve sector Tip 1 Wat voor product/dienst ga je aanbieden? Maak een keuze, niemand kan alles! Tip 1 Veel ondernemers zijn gezegend met

Nadere informatie

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken!

E-PAPER. Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! Dé expert in praktische apotheektrainingen E-PAPER Drie praktische tips om je werk als apothekersassistent(e) leuker te maken! 1 Inhoudsopgave De cliënt en ik 3 Weet jij nog waarom je in de apotheek wilde

Nadere informatie

Op bezoek in Het Beroepenhuis

Op bezoek in Het Beroepenhuis Op bezoek in Het Beroepenhuis Naam:... 1) Het Beroepenhuis Lees de folder van Het Beroepenhuis. Geef een antwoord op de vragen. Op bezoek met de klas In Het Beroepenhuis leer je ongeveer 50 beroepen kennen.

Nadere informatie

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs.

Proefhoofdstuk Spaans. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. www.centrumvoorafstandsonderwijs.be. info@centrumvoorafstandsonderwijs. Proefhoofdstuk Spaans www.centrumvoorafstandsonderwijs.be www.centrumvoorafstandsonderwijs.be Kom je cursus inkijken: Antwerpen, Frankrijklei 127, 2000 Gent, Oude Brusselseweg 125, 9050 Hasselt, Simpernelstraat

Nadere informatie

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN

EERLIJKE MENING: ANONIMITEIT: ONDERDELEN Deze vragenlijst sluit aan op de vragenlijst die je eerder hebt ingevuld over wetenschap en techniek in het basisonderwijs. Door de eerste en de tweede vragenlijst van een groep leerkrachten te vergelijken

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig.

Een stroomversnelling. je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. Een stroomversnelling in je carrière. Ga er maar voor. Ongekend veelzijdig. 2,5 miljoen consumenten en bedrijven dagelijks van water voorzien. Feit: Voor 2,5 miljoen mensen en bedrijven in ons werkgebied

Nadere informatie

6 In Beeld. Bieke Depoorter

6 In Beeld. Bieke Depoorter 6 In Beeld Bieke Depoorter De 25-jarige fotografe Bieke Depoorter uit Ingooigem besloot pas in het laatste jaar middelbaar, tot verrassing van velen, om fotografie te gaan studeren. Ze trok naar het Kask

Nadere informatie

Beste collega Smet, Beste aanwezigen,

Beste collega Smet, Beste aanwezigen, Toespraak van JOKE SCHAUVLIEGE VLAAMS MINISTER VAN LEEFMILIEU, NATUUR EN CULTUUR Maandag 18 januari - Dag van de Cultuureducatie (enkel het gesproken woord telt) Beste collega Smet, Beste aanwezigen, Als

Nadere informatie

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen

Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Het leven zoals het is Rechtspraktijk, van CVO naar KHLeuven Klik hier voor meer informatie over Rechtspraktijk in het CVO Leuven-Landen Ze zien dat wij over een ruimere juridische bagage beschikken dan

Nadere informatie

Elektrotechnieken. Technisch. Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken

Elektrotechnieken. Technisch. Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken Technisch als voorbereiding op hogeschool en industrie Elektrotechnieken Elektrische installatietechnieken Mechanische technieken Mechanische vormgevingstechnieken Autotechnieken Grafische media Printmedia

Nadere informatie

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting

Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Loopbaanbegeleiding: iets voor jou? HR Consulting Stel je je vragen bij je huidige job? Evolueert je loopbaan niet in de juiste richting? Overweeg je een heroriëntatie? Zoek je ondersteuning bij het solliciteren?

Nadere informatie

Schoolverlaters bevraagd

Schoolverlaters bevraagd sessie 3 De wereld op de stoep: Schoolverlaters bevraagd Lieven Tusschans Stad Gent Werk en Economie Dienst Werk Schoolverlaters bevraagd Europa 2020 (schoolverlaters, kwalificaties, werkloosheid) Dienst

Nadere informatie

BASF als werkgever. Resultaten van het onderzoek. Feiten en cijfers. Arbeidsvoorwaarden

BASF als werkgever. Resultaten van het onderzoek. Feiten en cijfers. Arbeidsvoorwaarden ONDERZOEK Scheldelaan 600, 2040 Antwerpen Tel: 03/561 21 11 Website: www.basf.be E-mail: info@basf.be BASF als werkgever is het grootste geïntegreerde chemische productiecentrum van België en het tweede

Nadere informatie

Mijn Startbaan Enquête 2009

Mijn Startbaan Enquête 2009 Mijn Startbaan Enquête 2009 Opzet van de enquête september 2009 promotie 2009 464 burgerlijk ir. s, 212 bio-ir. s 1510 industrieel ing. s 338 enquêtes werden teruggestuurd 335 enquêtes werden na kwaliteitscontrole

Nadere informatie

WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS

WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS WEGWIJS BIJ TRIPLE A SOLUTIONS WELKOM BIJ TRIPLE A SOLUTIONS Namens het ganse AAA-team bedanken wij je voor je interesse in Triple A Solutions. Deze brochure heeft als doel je wegwijs te maken binnen onze

Nadere informatie

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven

Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Bijna 7 Belgische werknemers op 10 hebben een goed evenwicht tussen werk en privéleven Een goed evenwicht tussen werk en privéleven bij werknemers heeft een positieve invloed op de resultaten van het bedrijf.

Nadere informatie

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag.

Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee te nemen voor een meeloopdag. Nationale Zorgvernieuwingsprijs Hoe zorg je ervoor dat meer mannen voor een baan in de zorg kiezen? Concept: Een beroep doen op de werknemers om twee keer per jaar een mannelijke middelbare scholier mee

Nadere informatie

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag)

> VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) > VERSLAG MAATSCHAPPELIJKE STAGES II Inspraakdag Vlaams Parlement Vrijdag 18 maart 2011 (namiddag) Aanwezig: 18 leerlingen Vertegenwoordiging: Vrij Technisch Instituut Leuven, Sint-Theresia-instituut Kortrijk,

Nadere informatie

Stijlvolle elegantie in klassieke villa

Stijlvolle elegantie in klassieke villa Binnenkijken Stijlvolle elegantie in klassieke villa Tien jaar geleden beslisten Maria en Ludo een nieuwe woning te bouwen in een groene, bosrijke omgeving. Het resultaat, een statige, klassieke villa,

Nadere informatie

EDUGO campus De Brug

EDUGO campus De Brug LAGER ONDERWIJS 3 de graad STEM in de lessen Wiskunde Wereldoriëntatie Mens en techniek Mens en natuur Labo s & workshops Wetenschappen: labo (EDUGO campus De Toren) Technologie: workshops (EDUGO campus

Nadere informatie

Tata Steel daagt je uit Processen van 9 fabrieken besturen en bewaken

Tata Steel daagt je uit Processen van 9 fabrieken besturen en bewaken Tata Steel daagt je uit Processen van 9 fabrieken besturen en bewaken Opleiding procestechniek (BBL MBO-3) Werken en leren tegelijk Tata Steel is wereldwijd één van de grootste staalproducenten. We maken

Nadere informatie

Wij timmeren aan de weg

Wij timmeren aan de weg Wij timmeren aan de weg Even voorstellen; Bouwkracht Vakpersoneel. Bouwkracht vakpersoneel B.V. is onderdeel van de LubronGroep en voortgekomen uit Lubron technisch intermediair. Onder de vlag van Lubron

Nadere informatie

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld,

De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, De bouw Conceptueel bouwen. Klinkt ingewikkeld, heeft wel de toekomst. Over vijf jaar zal één op de vijf bouwwerken in Nederland volgens een concept gebouwd worden. Wat is dat en wat betekent het voor

Nadere informatie

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL

IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL I N T E R I E U R W Wonen op de Windrichtingen IN EEN HUIS IN GEMENGDE HOEVESTIJL Tekst: ANNEMIE WILLEMSE Foto s: JAN VERLINDE 22 TIJDLOOS TIJDLOOS 23 Na een zoektocht naar de ideale bouwgrond, gingen

Nadere informatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie

Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Hoe Zeker Ben Ik Van Mijn Relatie Weet jij in welke opzichten jij en je partner een prima relatie hebben en in welke opzichten je nog wat kunt verbeteren? Na het doen van de test en het lezen van de resultaten,

Nadere informatie

DRUK ALARM VOOR DE BRANCHE GEHANDICAPTENZORG. Beleving. van werkdruk

DRUK ALARM VOOR DE BRANCHE GEHANDICAPTENZORG. Beleving. van werkdruk WERK DRUK Beleving van werkdruk ALARM VOOR DE BRANCHE GEHANDICAPTENZORG B E L E V I N G V A N W E R K D R U K 5 B E L E V I N G V A N W E R K D R U K Doel: In te vullen door: De beleving van werkdruk en

Nadere informatie

Stop met vergelijken. Je bent uniek

Stop met vergelijken. Je bent uniek Stop met vergelijken. Je bent uniek Deze week schrijft Tineke Franssen, een van de wandelcoaches van Het Coach Bureau, het artikel. Vlak voor de zomer rondt zij het wandelcoachtraject af met Hanneke (43).

Nadere informatie

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN

CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN Exact Online CASE STUDY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN www.exactonline.nl 2 EXACT ONLINE CASE STUDY ACCOUNTANCY MDM LEERT KLANTEN ZELF VISSEN MDM accountants & belastingadviseurs uit Den Haag is hard op

Nadere informatie

Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8...

Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1... 2... 3... 4... 5... 6... 7... 8... 1.2 Vul nu de tabel aan en kruis je antwoord aan. Beroep Man Vrouw M/V Opmerking 1.............................................. 2.............................................. 3..............................................

Nadere informatie

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht

Inleiding. Jotam Dveer. Klas: 1CD. SLB: Maike de Vocht Inleiding Tijdens de SLB les van 10 december 2012 hebben wij de opdracht gekregen om een vijftal vacatures te zoeken die in ons vakgebied kan liggen. Wij moesten beargumenteren waarom wij hier graag zouden

Nadere informatie

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren

U in het middelpunt Die migraine hè Levenservaring verzilveren Welzijn op recept Welkom bij SWOA. Uw huisarts heeft u met ons in contact gebracht. De dokter kan u op dit moment geen passende behandeling (meer) bieden. Toch voelt u zich niet lekker, of heeft u pijn.

Nadere informatie

TECHNIEKER? DAN WIL JE HIER WERKEN. Okee, het is werken maar bij Madolex geniet je van je job. Afwisselend, veelzijdig en altijd dichtbij.

TECHNIEKER? DAN WIL JE HIER WERKEN. Okee, het is werken maar bij Madolex geniet je van je job. Afwisselend, veelzijdig en altijd dichtbij. TECHNIEKER? DAN WIL JE HIER WERKEN Okee, het is werken maar bij Madolex geniet je van je job. Afwisselend, veelzijdig en altijd dichtbij. MADOLEX ZOEKT JOU Elke dag ben je in de weer met techniek. Je gaat

Nadere informatie

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon

Zet je in als vrijwilliger voor Plan België. Foto: Plan / Denis Closon Foto: Plan / Denis Closon Zet je in als vrijwilliger voor Plan België Foto: Plan / Daniel Silva het Plan Zet je in als vrijwilliger voor Plan België en verander de toekomst van kinderen en hun gemeenschap

Nadere informatie

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach

Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Test: Je ouders als studie oriëntatiecoach Je ouders kunnen perfecte last minute studie oriëntatiecoaches zijn, maar weten ze eigenlijk wel wat je dromen en ambities zijn? En omgekeerd: weet jij hoe jouw

Nadere informatie

STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn.

STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn. Waarom STEM? STEM omvat alle vakken, opleidingen en projecten waarin wetenschappen, wiskunde en technologie sterk aanwezig zijn. Alle technologie die vandaag de maatschappij beheerst is bedacht, ontworpen

Nadere informatie

Maartje Voorbeeld 10.03.2014

Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld 10.03.2014 Maartje Voorbeeld / 10.03.2014 / Inzetbaarheidsscan 2 Ben jij duurzaam inzetbaar? Blijf van waarde in de wereld van werk Iedereen wil graag gezond, productief en met plezier

Nadere informatie

Succesverhaal. over pesten op het werk

Succesverhaal. over pesten op het werk Supermarktmedewerkster Fenny gaat met plezier naar haar werk. Dat is zeer opmerkelijk als je bedenkt dat ze lange tijd werd gepest. Op het dieptepunt hoopte ze zelfs dat haar onderweg naar de supermarkt

Nadere informatie

Een compleet opleidingenaanbod!

Een compleet opleidingenaanbod! Een compleet opleidingenaanbod! Campus Hof van Riemen Frans Coeckelbergsstraat 17-22 2220 Heist-op-den-Berg T 015 24 18 45 F 015 24 12 13 kta.heist-op-den-berg@g-o.be www.campushofvanriemen.be Citaten

Nadere informatie

op smaak weekend 3-4 maart 2012

op smaak weekend 3-4 maart 2012 breng je afdeling op smaak weekend 3-4 maart 2012 de smaak van een mojito? Heeft je afdeling de smaak van een heerlijke mojito? Of is het vooral trekken en sleuren door altijd dezelfden en is de belangstelling

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

Nieuwsbrief Juli 2015

Nieuwsbrief Juli 2015 Afscheid nemen is met zachte vingers, wat voorbij is, dicht doen en verpakken in de goede gedachten der herinnering. Nieuwsbrief Juli 2015 Inhoud Nieuwsbrief: Groep 8. Personeel. Schoolagenda. Engels.

Nadere informatie

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor werknemers

Intersectorale mobiliteit. Informatie voor werknemers Intersectorale mobiliteit Informatie voor werknemers Deze folder is onderdeel van een drieluik. Er is ook een folder voor wergevers en professionals. Om belemmeringen in kaart te brengen bij intersectorale

Nadere informatie

Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst!

Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst! Afgestudeerd? Eerst een verdiend feestje, en dan nadenken over je toekomst! Je gaat op zoek naar werk Je bent nog een tijdje werkzoekend Je vindt werk Je wordt ziek Wat met vakantiewerk? Schrijf je in

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

Uitstekend isoleren, een prioriteit CP 130 & Hi-Finity

Uitstekend isoleren, een prioriteit CP 130 & Hi-Finity how! EDITIE VOORJAAR 2015 Creatief verbouwen Van donker naar licht Het exterieur, een vervolg van het interieur Uitstekend isoleren, een prioriteit CP 130 & Hi-Finity Ontvouw je leefruimte met de magische

Nadere informatie

RENT Life RENT Fix RENT Flex

RENT Life RENT Fix RENT Flex > > Ethias, verzekeren is ons vak Ethias Verzekering is een groepering van vier onderlinge verzekeringsverenigingen. Dankzij deze juridische structuur moeten wij geen aandeelhouders vergoeden. Ook al sluit

Nadere informatie

De opvolging van je zoektocht naar werk

De opvolging van je zoektocht naar werk De opvolging van je zoektocht naar werk Klassieke procedure > Hoe vermijd je sancties? > Wat moet je doen? > Vraag de nodige informatie! www.aclvb.be Als werkloze heb je een aantal verplichtingen. Zo moet

Nadere informatie

Al lange tijd loop ik rond met het idee 1DAGALS..

Al lange tijd loop ik rond met het idee 1DAGALS.. Stadinitiatief 2012 2013 1 DAG ALS. De aanleiding voor het initiatief Al lange tijd loop ik rond met het idee 1DAGALS.. Kijkend naar mijn eigen loopbaan/carriere is dit de grondlegger van het plan. Je

Nadere informatie

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3:

Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege. 12 t/m 16 oktober 2015. Naam: Klas 3: Verslag snuffelstage week St. Aloysiuscollege 12 t/m 16 oktober 2015 Naam: Klas 3: DIT STAGEVERSLAG IS VAN Naam Emailadres Telefoon Klas MIJN STAGE DOE IK BIJ Naam organisatie Soort bedrijf Adres Plaats

Nadere informatie

BIJLAGE V: Leidraad voor de interview met de jobcoaches. Interview jobcoach

BIJLAGE V: Leidraad voor de interview met de jobcoaches. Interview jobcoach BIJLAGE V: Leidraad voor de interview met de jobcoaches Inleiding Interview jobcoach Ik ben Maarten Vanherle en ik zit in mijn laatste jaar Sociaal-Agogisch-Werk. Binnenkort hoop ik afgestudeerd te zijn

Nadere informatie

Rapport Carriere Waarden I

Rapport Carriere Waarden I Rapport Carriere Waarden I Kandidaat TH de Man Datum 18 Mei 2015 Normgroep Advies 1. Inleiding Carrièrewaarden zijn persoonlijke kenmerken die maken dat u bepaald werk als motiverend ervaart. In dit rapport

Nadere informatie

WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent

WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent WaWat na economie moderne talen, economie wetenschappen, of economie wiskunde? Studeer Technology Management in Gent Professionele Bachelor Technology Management Heb je een boontje voor technologie? Ben

Nadere informatie

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006?

2. Uit welke sectoren waren de werknemers afkomstig (procentueel) die opleidingscheques aanvroegen, respectievelijk in 2003, 2004, 2005, 2006? VLAAMS PARLEMENT SCHRIFTELIJKE VRAGEN FRANK VANDENBROUCKE VICEMINISTER-PRESIDENT VAN DE VLAAMSE REGERING, VLAAMS MINISTER VAN WERK, ONDER- WIJS EN VORMING Vraag nr. 95 van 7 februari 2007 van HILDE CREVITS

Nadere informatie

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden

attitudes zelfstandig leren kennis vaardigheden zelfstandig leren Leren leren is veel meer dan leren studeren, veel meer dan sneller lijstjes blokken of betere schema s maken. Zelfstandig leren houdt in: informatie kunnen verwerven, verwerken en toepassen

Nadere informatie

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan

Inhoudsopgave. Stages. Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Stageverslag klas 9 Parcival College 2013 Inhoudsopgave Stages Het zoeken van een stageplaats Stappenplan Tijdens je stage Doel van de stage Stageprogramma Voorbereiding en afsluiting Waar moet je op letten

Nadere informatie

25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen

25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen 152 152 25 jaar NIBE - Interview Mantijn van Leeuwen 153 Interview Mantijn van Leeuwen Voor de meeste mensen ben jij nog een onbekende, zeker gerelateerd aan het NIBE. Vertel eens iets over je achtergrond,

Nadere informatie

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is

Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is Yves Vanderhaeghe (afstudeerjaar 1988) Denk niet dat school alleen maar tijdverlies is interview: Steven Pynaert (5 e economie moderne talen) Richting: Wetenschappen Jaar afstuderen: 1988 Later diploma:

Nadere informatie

5 manieren om je eigen pad te bewandelen

5 manieren om je eigen pad te bewandelen 5 manieren om je eigen pad te bewandelen Hierbij het nieuwe artikel met als onderwerp: 5 manieren om je eigen pad te bewandelen. Het is geschreven door wandelcoach Tineke Franssen. Tineke wandelt al een

Nadere informatie

Juridische medewerker

Juridische medewerker 28-11-2013 Sectorwerkstuk Juridische medewerker Temel, Elif HET ASSINK LYCEUM Inhoudsopgave Inhoud Inhoudsopgave... 1 Inleiding... 2 Hoeveel procent van de opleiding bestaat uit stage?... 6 o Begeleiding...

Nadere informatie

IK ZOEK EEN STUDENTENJOB

IK ZOEK EEN STUDENTENJOB Je bent student. Je zoekt een studentenjob. Je gaat naar een interimkantoor. Daar moet je je eerst inschrijven en dan kan je een job krijgen. Wat moet je doen? 1. Vul het inschrijvingsformulier in op blad

Nadere informatie

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden

Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Werken vanuit authenticiteit geeft energie Ik help mensen hun eigen kracht te vinden Arbeidsverzuim door stress, werknemers die soms voor langere tijd uitvallen: een teken dat mensen veel, soms wel te

Nadere informatie

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be

GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be GRATIS content TIPS & ideeën die jij zelf kan gebruiken voor je eigen (bedrijfs)website! #SchrijvenVoorBedrijven JasperVerelst.be - Ik schreef al meer dan 100 commerciële bedrijfswebsites voor ondernemingen

Nadere informatie

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen!

Studiek e uze. Neem je tijd voor belangrijke stappen! Studiek e uze Neem je tijd voor belangrijke stappen! Alles over studiekeuze Vlaamse infolijn - Onderwijs tel. 1700 (gratis nummer) Onderwijskiezer www.onderwijskiezer.be Departement Onderwijs www.onderwijs.vlaanderen.be

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Een verhaal van Femke

Een verhaal van Femke Wordt u geprikkeld door deze afbeelding en wilt u graag te weten komen wat er achter schuilt? Lees dan... Een verhaal van Femke Ik ben Jasmien en vertel u een verhaal. Het is geen verhaal over, maar een

Nadere informatie

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma

Jeroen Neef: betontimmerman met diploma bouwen Magazine over loopbaanontwikkeling en vaktechniek voor werknemers in de bouw en infra nr. 2 april 2011 Jeroen Neef: betontimmerman met diploma Prefab fundering met IJB Smartfoot Uitvoerder Cees

Nadere informatie

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast):

ECOSPEL-KARAKTER. Belasting per parameter (hoe hoger de score, hoe meer de aarde wordt belast): Jij bent een ECOBOY/-GIRL. Je bent al een tijdje vegetariër, en je woont in een oud rijhuis (slecht geïsoleerd aangezien je niet veel geld hebt om aan verbouwingen te doen). Je koopt je kleren in de kringloopwinkel,

Nadere informatie

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten!

Lisa Van Damme. Ik hou ervan om het juiste moment af te wachten! 2 portfolio Lisa Van Damme Lisa Van Damme begon, geïnspireerd door sociaal geëngageerde fotografen, op 17-jarige leeftijd aan een studie fotografie. Voor haar is fotografie meer dan een doel; het is eerst

Nadere informatie

Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek. www.academytatasteel.nl. Tata Steel Academy Postbus 10000 1970 CA IJmuiden

Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek. www.academytatasteel.nl. Tata Steel Academy Postbus 10000 1970 CA IJmuiden www.academytatasteel.nl Aanbod technische opleidingen Onderhoud, transport en procestechniek Deze informatie is zo zorgvuldig mogelijk samengesteld. Tata Steel Europe Limited en haar dochterondernemingen

Nadere informatie

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht

Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Verhalen, informatie en nieuwtjes van het meditatiecentrum Bestemd voor kinderen en tieners Zomer 2015 Wat zeggen deelnemers over de 1-daagse cursus in Utrecht Als je vindt dat je te druk bent, dan kun

Nadere informatie