Chaos in de collegezalen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Chaos in de collegezalen"

Transcriptie

1 SPORT Wesley is de weg kwijt Hij kan op het komende WK zomaar een gevaar worden voor Oranje. 22 EERST Een haringlunch voor 4,40 Zo truttig zijn onze bewindslieden als het op declareren aankomt. 2 GRATIS + KIJK VOOR DEZE OF ÉÉN VAN DE VELE ANDERE AANBIEDINGEN OP 9 Woensdag September 2009 Onderwijs Veel te veel aanmeldingen Chaos in de collegezalen Op veel universiteiten en hogescholen kan er geen student meer bij. Letterlijk. Nog even en we zitten in een hoger-onderwijscrisis. Eveline Domevscek Hadden ze vorig jaar nou maar wat beter hun best gedaan. Dan zaten de studenten communicatiewetenschap aan de Rijksuniversiteit Groningen nu niet hutjemutje met hordes eerstejaars in een collegezaal. Of, erger nog misschien, dan waren ze dit jaar niet geweigerd uit propvolle colleges met de boodschap alleen voor eerstejaars. Er zijn dit jaar te veel eerstejaars, dus voor sommige herkansers is het jammer maar helaas. Gerard Oosterwijk, voorzitter van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb), kreeg vorige week dan ook veel klagende Groningse studenten aan de lijn. Vensterbank Maar ook op andere universiteiten (dit jaar ruim 25 procent meer aanmeldingen) en hogescholen (18 procent meer) is het mis, weet Oosterwijk. Studenten die in de vensterbank moeten zitten, of op de trap. Of naar een opgenomen college in een andere zaal zitten te kijken. Wat is dat voor start van je studie? Studielink, de site waar studenten zich konden inschrijven, telde maar liefst nieuwe aanmeldingen op universiteiten. De Universiteit van Amsterdam (UvA) heeft gezorgd voor extra stoelen, extra collegeruimtes, extra schoonmakers én extra bekertjes in de kantine. Toch kon dit niet voorkomen dat tientallen studenten geweerd werden uit collegezalen. Inschikken Dat het er zoveel zouden zijn, had niemand voorzien. Het is echt aan alle kanten inschikken, zegt UvAwoordvoerder Paul Helbing. Volgens hem is zowel de UvA als de Hogeschool van Amsterdam (HvA) creatief op zoek naar mogelijkheden. Helbing ondervond de drukte vorige week aan den lijve. We konden nog geen kamertje vinden om even te overleggen. Zo vol is het. Vele tientallen studenten zijn geweerd uit volle collegezalen. In Groningen is de oplossing voor de herkansende communicatiewetenschappers gevonden in een extra werkcollege in een andere ruimte. Ook de Universiteit van Tilburg vreest dat voor grote studies als psychologie, rechten en bedrijfseconomie extra colleges en dus extra zalen moeten worden ingepland. Deze colleges zitten vol tot behoorlijk vol, zegt woordvoerder Walther Verhoeven. De werkgroepen mogen zeker niet groter worden dan 25 man. Anders gaat het ten koste van de kwaliteit. Daarom houden we de vinger aan de pols. Lees verder op pagina 3 Al meer dan 200 keer Brits dorp luidt alle gesneuvelde Afghanistan-gangers uit. En steeds met alle egards. Lees meer op pagina 4 REX FEATURES GRATIS, MAAR NIET GOEDKOOP GroenLinks Halsema: slinger de hoofddoek af GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema ziet het liefst elke vrouw zonder hoofddoek. Kustaw Bessems DEN HAAG Femke Halsema zegt in een interview met Dagblad De Pers dat het haar als feministe moeilijk valt dat zij op de school van haar kinderen in Amsterdam-Oost tussen allerlei gesluierde vrouwen zit. Ze heeft, vertelt ze, moeite met de hoofddoek. De GroenLinks-leider wijst erop dat zij het recht van een vrouw om vrijwillig een hoofddoek te dragen zelfs bij de politie of op de redactie van het feministische maandblad Opzij altijd heeft verdedigd en dat ook zal blijven doen. Maar ik kan niet wachten op het moment waarop vrouwen in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren. Ik zie het liefst elke vrouw in Nederland hoofddoekloos. En volstrekt vrij. Ik geloof niet dat welke God ook kledingeisen stelt. Dat zijn de mannen geweest die het geloof uitleggen. Halsema zegt dat zij niet te beroerd is om de orthodoxe islam net als alle geloven aan te vallen waar zij dat nodig vindt. Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de islam een probleem. Overigens met name de islam in combinatie met ongeletterdheid. In het openhartige vraaggesprek neemt Halsema verder grote afstand van de Partij voor de Dieren. Zij zetten het bevrijden van dieren op gelijk niveau met het eind aan de slavernij. Dat vind ik decadentie. Lees meer op pagina 6 EERST Googelen kan nu ook halal ImHalal, een gloednieuwe internetzoekmachine, waarschuwt moslims als ze termen intikken als prostituee of varken. De zoekresultaten zijn dan mogelijk haram, slecht. De site trok in acht dagen unieke bezoekers. De trotse en ambitieuze bedenker is een Nederlander. Lees meer op pagina 3 SPORT Vino is terug Maar hij wint net niet 22 UIT & THUIS Verse vis heeft een plezierige en frisse geur. Daarom ruikt topkok Rick Stein altijd aan zijn boodschappen, óók in de supermarkt. Pagina 16. KUNST? Wilderspop aan een strop De politie in Den Haag heeft gisteren in de buurt van het Centraal Station een pop aangetroffen waarop met een mes een foto van PVV-leider Geert Wilders was bevestigd. De pop was met een strop om de nek opgehangen aan een boom. Er zijn vier jongeren opgepakt. Ze zeiden dat het een kunstproject was voor school. Wilders doet aangifte.

2 2 Eerst LANGE POTEN PETER MIDDENDORP N iemand weet hoeveel politieke partijen je precies kunt oprichten voordat mensen je nadrukkelijk vragen om ermee op te houden; met de oprichting van zijn nieuwe partij OokU kunnen we zeggen dat Jan Nagel het voor ons uitprobeert. In een Haags zaaltje vond gisteren een perspresentatie plaats. Er was een poster opgehangen Het raakt iedereen OokU er zaten heren achter een tafel met microfoons, er was genoeg pers gekomen. Nagel zei dat OokU een partij voor ouderen was, maar toch ook breed. We konden dit vergelijken met een milieupartij. Die was voor het milieu, maar toch ook breed. Net als OokU dus eigenlijk, al namen die het dan voor ouderen op. Typische ouderenpunten waren: meer AOW, meer vakantiegeld voor AOW ers en een dertiende maand voor AOW ers die die naam ook echt verdienden. Typische breedtepunten: minder Kamerleden, geleidelijke afschaffing van de hypotheekaftrek en minder kolonels in het leger. Een ongelijksoortig geheel, totdat je beseft dat het gemeenschappelijke ervan Jan Nagel zelf was, zijn persoon en ergernissen hij moet hebben bedacht dat nieuw geld voor ouderen niet uit de lengte zal komen. Hij heeft eerder partijen opgericht, we zeiden het al. Leefbaar Nederland, Leefbaar Hilversum, hij zette zijn kaarten al eens op Pim Fortuyn en Peter R. de Vries. Hij wordt ouder, zijn ergernissen ook. Hans Böhm was er om aandacht te vragen voor punt F8 De bijeenkomst werd afgesloten met een praatje van Hans Böhm, de schaakmeester die in het verleden landelijke bekendheid verwierf als panellid van het tv-programma Ook dat nog! We weten nog goed: zijn vertolking van een postbeambte die verveeld de telefoon opneemt, sprak iedere uitzending weer opnieuw tot de verbeelding Met de Peu-Teu-Teuheu. Hans Böhm zal geen lijsttrekker van OokU worden, hij was er om aandacht te vragen voor punt F8 uit de persmap, integratie. Feesten en cursussen hadden afgedaan als middel om integratie te bevorderen, het was tijd voor sport en spel, te beginnen met denksporten, want daar had je geen douches bij nodig en hoofddoekjes en gehandicapten konden probleemloos meedoen. Wanneer de schaakmarokkaantjes elkaar in schaakcaravans voor buurthuizen en scholen eenmaal goed hadden leren kennen, konden ze verder in een beweegtraject met zijn allen aan het sporten en de wandel. Böhm: Is een schaakwedstrijd tussen Amsterdamse en Rotterdamse jongeren niet een veel leukere ontmoeting dan die tussen hooligans? 1 Peter Middendorp doet als schrijver/columnist dagelijks verslag van zijn belevenissen in Den Haag. Waarin een klein land braaf kan zijn Guusje ter Horst Grootste zonde Gaat, blijkens haar bonnetjes, zo nu en dan uit eten in Amsterdam en Den Haag in de categorie lekker, maar een ster zit er niet in. Merkwaardigste declaratie Oer-Hollandse outdoor-variant van het broodje kaas: 4,40 euro voor een staande lunch aan de haringkar. Afloop Gaf, na juridisch aandringen van De Telegraaf (die een wanhopige poging doet van deze treurige Binnenhofse grijsheid een schandaal te maken à la de Britse bonnenperikelen) de politieke en ambtelijke declaraties van de laatste jaren vrij. Declaraties SP las over kleine lettertjes heen Toch nog geen pluim voor Balkenende Een pluim voor Balkenende, jubelde de Socialistische Partij bij het declaratiegedrag van de premier. Maar de SP vergat de kleine lettertjes te lezen. Marcia Nieuwenhuis DEN HAAG Kranten kopten dat de premier niets declareert en de SP-fractie gaf Balkenende zelfs een pluim, omdat hij nagenoeg niets zou declareren. Op het eerste gezicht lijkt dat ook zo. Maar uit de kleine lettertjes van de uitgaven van het ministerie van Algemene Zaken, blijkt dat hij persoonlijk 914 euro heeft gedeclareerd. Daarbij staat in een voetnoot dat zijn ministerie in totaal voor bijna euro een beroep deed op artikel 9 van het voorzieningenbesluit, bedoeld voor het vervullen van het ministersambt. Bij álle andere ministeries zijn deze kosten toegeschreven aan een bewindspersoon. Sudan LUBNA HUSSEIN WEER VRIJ De Kamer wil nu van de premier weten waarom zijn kosten zijn weggestopt in een voetnoot. Het ministerie van Binnenlandse Zaken gaat bekijken hoe de uitgaven beter inzichtelijk kunnen worden gemaakt. Totnogtoe begreep ik dat Balkenende zelf terughoudend is geweest maar mocht dat niet zo zijn, dan moet ik de pluim weer terugnemen en moeten de andere ministers natuurlijk géén voorbeeld aan hem nemen, erkent Tweede Kamerlid Ronald van Raak nu. De SP er besluit de pluim nog even in de lucht te houden. Uit een inventarisatie blijkt ook dat van alle politiek assistenten die van de premier met 2844 euro het meest declareert. Sociëteit Nieuwspoort is de grote favoriet van CDAspindoctor Jeroen de Graaf. Uit een optelsom van alle tassendragers van dit kabinet blijkt dat de CDA ers met 1165 euro gemiddeld twee keer zoveel declareren als hun collega s van de PvdA en de ChristenUnie. De teller De Sudanese Lubna Hussein, die wereldnieuws werd door haar verzet tegen de veertig zweepslagen waartoe ze was veroordeeld wegens het dragen van een broek, is vrijgelaten uit de gevangenis. Ze zat een dag achter de tralies. De Sudanese Bond van Journalisten heeft haar boete van omgerekend 140 euro voldaan. Hussein was in juli gearresteerd, omdat ze zich in een restaurant vertoonde in een broek. Aanhangers van de dominante radicaal-islamitische stroming in het Afrikaanse land beschouwen dat als obsceen. Een islamitische rechtbank veroordeelde haar tot de zweepslagen, maar zover kwam het uiteindelijk niet. Tien andere broekdragende vrouwen die met Hussein werden gearresteerd, hebben al wel zweepslagen gekregen. Hussein maakte van de zaak een principekwestie, om de strikte kledingwetgeving in Sudan aan de kaak te stellen. Ze nam ontslag bij de VN, waardoor ze haar diplomatieke onschendbaarheid verloor en de zaak wel moest voorkomen. In Groot-Brittannië stapten politici op na declaraties van hondenvoer, peperdure meubels en kosten voor tweede huizen. In Nederland declareert een minister ten onrechte een parka, een gehuurd jacquet en een paar pennen. 914 euro of ? ANP van de PvdA stopt bij 533 euro en die van de ChristenUnie bij 436 euro. De christen-democratische bewindslieden en hun assistenten zijn samen goed voor ruim euro. De PvdA eindigt met euro op twee. En de ChristenUnie is met euro ruim drie tot vier keer zo spaarzaam als haar twee coalitiegenoten. 1 Jacqui Smith Grootste zonde Schreef zich in bij haar zus, zodat ze tienduizenden euro s voor haar eigen woning als tweede huis kon declareren. Merkwaardigste declaratie Twee pornofilms, bekeken door haar man, ter waarde van 11 euro. Declareerde tevens een badstop van 90 cent. Afloop Trad in juni af, na heftige kritiek op de pornofilms (en een stevige ruzie daarover met haar echtgenoot). Declaraties Ook genoeg foute bonnetjes Het lijkt er nu misschien niet op, maar we kunnen het wel degelijk in Nederland. Verschillende politici raakten in de problemen door hun declaratiegedrag. Redactie binnenland - 18 februari 2000: Als het Parool bericht over mogelijk onjuiste declaraties rond reis- en verblijfskosten van de Amsterdamse wethouder Harry Groen en diens meereizende vriendin, stapt hij meteen op maart 2000: Bram Peper, minister van Binnenlandse zaken, treedt af omdat er bedenkingen zijn bij declaraties uit de tijd dat hij nog burgemeester van Rotterdam was. Twee dagen na zijn aftreden zet hij de declaraties op internet. Dat doet hij om zich beter te kunnen verdedigen. Een Rotterdamse commissie concludeert dat Peper fout zat. Na jaren procederen wordt hij alsnog vrijgepleit. - 1 mei 2009: Stefan Hulman, burgemeester van Den Helder, krijgt een vergoeding van 3200 euro per maand voor zijn nog niet verkochte huis in Rotterdam. De gemeenteraad krijgt er lucht van. Exit Hulman. 1 Argus Marokkanen plegen de lichtere vergrijpen FOTO S HH/REUTERS Kernenergie Het Internationale Atoom Energie Agentschap voorziet flinke groei van kernenergie in Azië de komende jaren. Aan diggelen Bij de Senior Games in Zeeland sneuvelde in drie leeftijdscategorieën het Nederlands record op de 100 meter hardlopen.

3 Eerst 3 Verkiezingen Afghanistan KARZAI LIGT OP KOERS De Afghaanse president Hamid Karzai stevent af op een absolute meerderheid na de verkiezingen van 20 augustus. Hij heeft de steun van 54,1 procent van de kiezers na het tellen van 91,6 procent van de stemmen. Dat heeft de kiescommissie laten weten. Abdullah Abdullah, de belangrijkste belager van Karzai, kreeg 28,3 procent van de stemmen. Verraad FIDEL BOOS OP PHILIPS Complexe regels hebben ertoe geleid dat de levering van medische apparatuur door Philips aan Cuba vertraging opliep. Dat verklaarde Philips in een reactie op een boze uitval van oud-president Fidel Castro van Cuba. Die had het concern een dag eerder van verraad beschuldigd. Onder druk van de Verenigde Staten, die Cuba sinds 1962 economisch boycotten, zou de levering grote vertraging hebben opgelopen. Toeristen geweerd COFFEESHOPS GEDOOGD Het kabinet wil volgens ingewijden het gedoogbeleid voor softdrugs handhaven. Coffeeshops blijven bestaan, maar mogen geen toeristische trekpleister meer zijn. Kleinere coffeeshops mogen alleen nog maar lokale klanten bedienen. Buitenlandse klanten zijn niet meer welkom. Een pasjessysteem moet toeristen buiten de deur houden. ANP Holland aan de Hudson Met het afvuren van 21 saluutschoten maakte de Hr. Ms. Tromp zijn intocht in de haven van Manhattan. Daar werd gisteren het startschot gegeven voor de NY400-week, Vervolg van pagina 1 Een nadeel van het invoeren van extra colleges is dat een docent meer tijd kwijt is met onderwijzen en dus minder met onderzoek. Want geld voor het aantrekken van nieuwe medewerkers is er niet, zegt LSVb-voorzitter Oosterwijk. Plasterk moet nodig met maatregelen komen, want studenten betalen collegegeld en hebben recht op goed onderwijs. Dat is niet het geval als je naar een gestreamd college moet kijken. Als dit zo doorgaat, krijgen we een hoger-onderwijscrisis. Jelle Belksma van de christelijke hogeschool Windesheim in Zwolle kan wel opgelucht ademhalen. We hebben zeshonderd studenten meer dan vorig jaar, maar het past. Iedere student heeft een stoel, een docent en een rooster. Dankzij noodlokalen, dat wel. In februari moet de nieuwbouw klaar zijn. De Universiteit Utrecht, die vorig jaar al studenten wegens ruimtegebrek naar bioscoopzalen moest verwijzen, lijkt dit jaar de lachende derde. Het valt mee, zegt Matthias waar wordt gevierd dat de stad New York 400 jaar betrekkingen heeft met ons land. Het marinefregat was niet het enige Nederlandse schip dat aankwam. 1 FOTO: ANP Onderwijs Roep om maatregelen Plasterk Dit wordt straks een crisis Jorissen van de universiteitsraad. Volgens hem komt dit door de numerus fixus die dit jaar voor de populairste studies, psychologie en rechten, is ingevoerd. Studenten die rechten willen studeren, werden doorverwezen naar Groningen of Amsterdam. Dat hebben ze daar geweten. 1 Kom lieve collega s, schik eens wat in! Terwijl eerstejaars al blij mogen zijn met een stoel, hebben medewerkers van de UvA vaak de luxe van een eigen werkkamer. En dat terwijl velen er vaak niet eens zijn. Zeker op vrijdagmiddag kun je er een kanon afschieten, zegt hoogleraar Meindert Fennema. Dus bedacht hij Schik eens wat in, oftewel: ben je er weinig of nooit, dan moet je je kamer delen of opgeven. Ondanks wat tegenwerking van de ego s die ermee gemoeid waren konden tien kamers worden afgestoten. Met het aldus bespaarde geld kon men een nieuwe medewerker aannemen. 1 Zoekmachine ImHalal: zoeken voor moslims Een Nederlander lanceert een halal versie van Google in vijftien talen. Die waarschuwt bij zoektermen met mogelijk onwelkome resultaten. Camil Driessen Als je op prostituee zoekt, gaan de alarmbellen rinkelen. Oeps. Uw zoekterm heeft een Haram-niveau van 3 uit 3! Ik adviseer u om een zoekterm te veranderen en het opnieuw te proberen, staat in knalrode letters onder je zoekopdracht. Varken scoort 1 op de schaal van 3 met een waarschuwing dat uw zoekresultaten mogelijk haram (slecht) zijn. ImHalal is de gloednieuwe internetzoekmachine die beschermt tegen zoekresultaten die volgens de islam slecht zijn. We willen niet dat mensen per ongeluk op ongepaste sites terechtkomen, legt de in Nederland woonachtige initiatiefnemer Reza Sardeha (20) van de AZS Media Group uit. Uw zoekterm heeft een Haram-niveau van 3 uit 3! De site is een succes en trok in de eerste acht dagen meer dan unieke bezoekers. Op termijn willen we de belangrijkste zoekmachine in het Midden-Oosten worden. De zoekmachine is beschikbaar in vijftien talen. De Engelse variant werkt vooralsnog het beste. Zoek je op mortgage dan krijg je een waarschuwing, terwijl het zoeken op hypotheek tot geen problemen leidt (volgens de Islam zijn hypotheken slecht omdat je niet mag verdienen aan leningen). Kinderziektes, volgens Sardeha. Eind deze maand is alles piekfijn in orde. Mede dankzij de gebruikers, die via een feedbackknop voor nieuwe haram-termen kunnen waarschuwen. ImHalal kreeg kritiek omdat de zoekmachine censuur zou plegen. Serdeha vindt dat onzinnig. Mensen moeten vrij kunnen surfen. Wij willen niet dat mensen per ongeluk op slechte content stuiten, maar ze kunnen altijd de waarschuwing negeren. En je hoeft ImHalal natuurlijk niet te gebruiken. 1 STORM OP TIL (II) HANS WIEGEL E en maand geleden wijdde ik een column aan de vragen van de PVV aan de regering om een analyse te maken van de kosten van de immigratie. Misschien schreef ik toen zal het kabinet proberen in zijn antwoorden zich er onderuit te draaien. Maar Wilders zou daar geen genoegen mee nemen, was mijn voorspelling. Het is precies gegaan zoals ik dacht. Minister Van der Laan weigert uit te zoeken wat de immigratie de samenleving kost. Opmerkelijk is het dat de minister nog maar kort geleden vertelde dat de vragen van de PVV netjes zouden worden beantwoord. Minister-president Balkenende stelde vast: De regering heeft aan de Tweede Kamer een informatieplicht. Het kabinet schakelde het Sociaal en Cultureel Planbureau in om het nodige materiaal voor een gedegen antwoord aan te leveren. Dat Planbureau, de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en ook het Centraal Planbureau hadden jaren geleden al over dit onderwerp gerapporteerd en hun kritisch oordeel over de gevolgen van de immigratie in ons land niet onder stoelen of banken gestoken. En Elsevier becijferde dat de niet-westerse immigratie in veertig jaar zo n 200 miljard euro had gekost. Er is nu een brief van zo n dertig kantjes van de regering. Zo n onderzoek komt er niet, het kabinet wil er niet aan, het Sociaal en Cultureel Planbureau is afbesteld. Waar is de stelling van de minister-president dat het kabinet de plicht tot informatie heeft, gebleven? Natuurlijk zal Wilders het daar niet bij laten zitten. In mijn eerdere column schreef ik dat hij er straks bij de Algemene Beschouwingen in de Tweede Kamer op zal terugkomen. Het antwoord van de regering zo n onderzoek niet te willen uitvoeren, is koren op de molen van de PVV. Kans voor een schot voor open doel voor Geert Wilders. Dit politiek onverstandige en ten opzichte van het parlement incorrecte non-antwoord, heeft het kabinet in eigen voet doen schieten. Inmiddels heeft de SP laten weten dat de PVV een beter antwoord verdient. Als oppositie heb je recht op informatie, zei SP-fractievoorzitter Kant zondag in Buitenhof, in een overigens kwalitatief prima interview. Wilders spreekt van een botte belediging van de Tweede Kamer. De volgende fase van wat ik noemde Storm op til is ingegaan. Het zal in de aanloop naar de komende verkiezingen niet de laatste zijn. Bel voor de tweede ronde! 1 Slechte scholen De overheid kan scholen straks waarschijnlijk sluiten als ze bepaalde leerresultaten niet halen. Een meerderheid in de Tweede Kamer lijkt voor dit plan. Umea De Zweedse stad Umea is uitgeroepen tot Europa s culturele hoofdstad van 2014, zo liet de Europese Commissie gisteren weten. Melkmeisje De expositie rond Het melkmeisje van Vermeer is gisteren onder grote belangstelling geopend in het Metropolitan Musuem of Art in New York.

4 4 Eerst STEL dat vrouwen konden voetballen O ké, een beetje een provocerende kop boven dit stukje. Vrouwen kunnen natuurlijk voetballen. Sommigen zelfs heel goed en beter dan veel mannen. Maar over het algemeen wordt het niveau van mannen op dit moment nog hoger ingeschat. Wat als dat nou eens andersom zou zijn? Wat als vrouwen beter konden voetballen dan mannen? Dat zou nogal wat veranderen, want ook al mag je (politiek correct!) voetbal geen mannensport noemen, de voetbalwereld is op dit moment wel een mannenwereld. Journalisten, commentators, directeuren, trainers, verzorgers, bijna allemaal zijn het nu mannen. Dat zal niet zo blijven als vrouwen beter kunnen voetballen dan mannen. Jack van Gelder, Hugo Borst en Youri Mulder kunnen inpakken. Ze worden vervangen door vrouwelijke babbelaars. Het zal bovendien de redding worden van vrouwenpraatprogramma s als De Tafel van Vijf en Vrouw en Paard. Eindelijk een zinnig onderwerp om over te praten. Johan Derksen, hoofdredacteur van Voetbal International, zal zijn baan verliezen aan Barbara Barend. De term vrouwenvoetbal zal verdwijnen, want dat is gewoon voetbal. Zo nu en dan zullen een paar mannen op televisie verschijnen die achter een bal aanrennen. Het niveau van mannenvoetbal gaat langzaamaan omhoog, zal de commentator zeggen. Niet langer zal 30 procent van de vrouwen op zondagavond verplicht en met tegenzin naar Studio Sport kijken, zoals nu. De rollen worden omgedraaid. Mannen zullen mokkend op de bank zitten en vragen of ze niet voor één keer naar iets anders mogen kijken. Of nog beter: ze zullen beseffen dat de tijden echt veranderd zijn. Als hun vrouwen met de benen op tafel voetbal zitten te kijken, doen ze de afwas. Ze stofzuigen en zetten de wasmachine aan. En daarna gaan ze vroeg naar bed: hoofdpijn! 1 De rubriek Stel verkent wat ook het nieuws had kunnen zijn. Reacties/suggesties: Afghanistan Britse steun aan missie kalft af Telkens weer die stoet door de Hoeveel levens de missie in Afghanistan kost, weten ze in een klein Engels plaatsje maar al te goed. Sanne Rooseboom WOOTTON BASSETT Tweehonderdtien keer werd er al een doodskist door de hoofdstraat van Wootton Bassett gedragen. Dichte, zwarte auto s, huilende soldaten, de Britse vlag over de kist in de lijkwagen. De bewoners staan elke keer weer respectvol en zwijgend langs de weg, applaudisseren als de kist voorbij het oorlogsmonument komt. Het is niet omdat het plaatsje, met inwoners, zoveel soldaten heeft. Het ligt vlakbij de legerbasis waar alle gesneuvelde Britten uit Afghanistan heen worden gevlogen. De eerste paar mijl van de tocht gaan de lijkwagens stapvoets langs de groene voortuinen en de winkeltjes met rieten daken. Daarna rijden ze door naar het ziekenhuis in Oxford, waar de lijkschouwing plaatsvindt. De processies zijn het symbool geworden van de menselijke kosten van het conflict. Vandaag is het rustig, geen ceremonie. Maar binnenkort wel weer, want deze week sneuvelde er opnieuw iemand. De steun voor de militaire missie in Afghanistan neemt met elk dodelijk slachtoffer weer een beetje af. Volgens onderzoek van de krant The Guardian steunden 74 procent van de Britten in 2001 de oorlog in Afghanistan. Nu is dat 47 procent. Mensen komen uit het hele land om steun te betuigen. FOTO S: GETTY IMAGES, REUTERS EN EPA Helden Afghanistan is hier elke dag in het nieuws. Vorige week stapte parlementslid Eric Joyce op, assistent van de minister van Defensie, omdat hij vindt dat meer geld en aandacht moet worden besteed aan de soldaten. Tabloid The Sun voert een campagne voor een betere uitrusting voor de troepen onder het motto: Don t you know there s a bloody war out there? Steun voor de troepen is er overal in het land. Mensen dragen vlaggetjes, kranten hebben het consequent over dappere soldaten, er wordt op markten geld ingezameld voor de meest recente oorlogsveteranen. Er is veel steun voor de troepen en steeds minder steun voor de missie, zegt Jeremy Black, professor Militaire Geschiedenis aan de Universiteit van Exeter. Mensen zijn onzeker over deze oorlog. Ze geloven niet dat het Groot-Brittannië veiliger maakt, zoals Brown beweert. Maar Britten zullen niet snel hun soldaten afvallen. De oorlog hangt als een donkere wolk boven de politiek, zegt Black. De komende verkiezingen zal Afghanistan een heet hangijzer worden. Politici kunnen zich niet tegen de missie keren, want dan val je de troepen aan. Maar ze kunnen ook geen steun toezeggen voor continuering van de missie. De inwoners van Wootton Bassett worden elke week geconfronteerd met de kosten van de missie. Het zijn jonge jongens, verzucht een humeurige veteraan die in de jaren 50 gelegerd was in Jemen. Deze missie heeft geen zin. We winnen nooit en jullie Europeanen helpen niet. Hij tikt met De Highway for Heroes? Pfff. Het is gewoon onze hoofdstraat. zijn wandelstok op de grond en haalt dan zijn schouders op. Maar ja, de jongens zijn zelf bij het leger gegaan. We zijn met die strijd begonnen en moeten het afmaken ook. Het plaatsje leeft nauw samen met de legerbasis om de hoek. Het meisje bij de bakker werkt er als oppas. De vrouw van de postbode geeft les op de basisschool aan kinderen van militairen. In het raam van de lijstenmaker hangt een oproep om veteranen te steunen en een gedicht van een familielid van een soldaat. Bedankt, heet het. Tegen het oorlogsmonument uit de jaren 40 leunen moderne, houten kruisjes, neergezet voor de meest recente oorlogsslachtoffers uit het stadje zelf. Corporal Horne kwam in juli om bij een explosie in Helmand. Ryfleman Cyrus Thatcher, negentien jaar, stierf in juni. Net als luitenant Paul Mervis, 27. Het stadje krijgt steeds meer last van het mediacircus rond de gevallenen. Mensen komen vanuit het hele land om hun steun te betuigen of gewoon om de processie mee te maken. Witte pakken BIJLMER- MYSTERIE Het mysterie van de Bijlmerramp zou zijn opgelost. De mannen in witte pakken waren medewerkers van de Amsterdamse Dienst Milieuen Bouwtoezicht die na de ramp op eigen gelegenheid monsters op de rampplek namen. Maar volgens een woordvoerder van burgemeester Cohen zijn die medewerkers niet de mannen in witte pakken omdat ze simpele overalls aanhadden. The mystery continues. HH Omstreden politicus niet terug OUDKERK? NEE, OUWERKERK Het was het nieuwtje van de dag. Rob Oudkerk wordt de stadsdeelvoorzitter van stadsdeel Amsterdam Centrum. De man van Kutmarokkanen. Man van achterlichtjes. Man van hoeren en snoeren, is gevraagd om de saaie Els Ipping op te volgen als stadsdeelvoorzitter. Met die woorden hielp PvdA- ingewijde Marcel Duyvestijn via zijn weblog het gerucht de wereld in. Binnen no-time namen onder meer De Telegraaf en Elsevier het bericht op hun website over. Geconfronteerd met de terugkeer van de roemruchte politicus zette Bea de Buisonjé, lid van het PvdA-bestuur van stadsdeel Centrum, een luid en langdurig lachsalvo in. Het is absoluut niet aan de orde en ook nooit geweest, geen seconde. Het gerucht lijkt te herleiden tot een spraakverwarring. Volgens De Buisonjé heeft het bestuur Hans Ouwerkerk, de oud-burgemeester van Groningen, gevraagd als voorzitter van de kandidaatstellingscommissie voor de gemeenteraadsverkiezingen. Ach ja: tomato, tomahto. Onchristelijk RUZIE OVER KOOPZONDAG Minister van der Hoeven (Economische Zaken) kwam in aanvaring met de coalitiepartijen ChristenUnie en CDA over de beperking van het aantal koopzondagen. De bewindsvrouw wil oneigenlijk gebruik van koopzondagen wel tegengaan, maar per 1 januari 2010 lukt dat niet meer, verklaarde ze haar voorstel om de plannen een jaar uit te stellen. De ChristenUnie en haar eigen CDA waren ontstemd. In zak en as Onbekenden hebben uit de auto van een politiemedewerker, die in Leusden nota bene een crematie bijwoonde, een politiedossier gestolen. Mensenrechten Human Rights Watch opent dit najaar een kantoor in Amsterdam. Dat zegt Boris Dittrich, die in dienst is van de internationale mensenrechtenorganisatie. Elsschot De Vlaamse regering en de stad Antwerpen hebben samen het archief van de Vlaamse schrijver Willem Elsschot ( ) voor euro gekocht.

5 Eerst 5 Hoofdstraat Opsporing Afluisteren om het afluisteren Politie tapt zich een ongeluk, of het helpt weet niemand Nederland is wereldkampioen afluisteren. Maar of die telefoontaps ook echt allemaal nodig zijn om misdrijven op te lossen, is volstrekt onduidelijk. Merel van Leeuwen In een liquidatieonderzoek wilde justitie een verdachte in de Bijlmerbajes afluisteren en plaatste taps op twee telefoonlijnen. Dat leverde in drie maanden tijd ruim gesprekken op. Niet alleen van de verdachte zelf, maar ook van zijn medegedetineerden. Een praktijkvoorbeeld van hoe de recherche denkt een misdrijf op te kunnen lossen. Nederland voert de wereldranglijst tappen aan, vorig jaar met ruim telefoonnummers. Of er door die zogenoemde telefoontaps meer strafzaken worden opgelost, is onduidelijk. Minister Ernst Hirsch Ballin (Justitie) ziet geen noodzaak om het nut van ingezette taps inzichtelijk te maken. Uit meerdere onderzoeken is gebleken dat de tap een effectief opsporingsmiddel is, berichtte hij aan de Tweede Kamer. De onderzoeken waar hij naar verwijst, zijn vijf en dertien jaar oud. Niet echt actueel, vindt D66, dat daar later bij de minister op terug wil komen. Een nieuw onderzoek naar de effectiviteit van tappen zou er zeker moeten komen, vindt Remy Chavannes, advocaat in telecomrecht. De effectiviteit van individuele taps moet bijgehouden worden en daarover moet de minister regelmatig verslag doen. Dat kost misschien tijd en geld, maar dat moeten we er voor over hebben als we de inzet van dit middel behoorlijk willen controleren. Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie en deskundig op het gebied van recherchewerk, vindt dat het wel wat minder kan met het afluisteren van telefoons. Dat zou de opsporing niet schaden. De korpsen beschikken over een tapkamer waar telefoongesprekken live kunnen worden meegeluisterd. Van Koppen: Maar in de meeste gevallen zet een agent s ochtends na de koffie de tap aan, om de opgenomen gesprekken van de vorige dag uit te luisteren. Twijfels over de rol van de onderzoeksrechter bij toetsing taps. De minister (CDA) en ook de VVD redeneren dat het Nederlandse opsporingsbeleid zo is ingericht dat tappen noodzakelijk is. Ter vergelijking: in de Verenigde Staten en in Groot- Brittannië wordt veel minder getapt, rond de tweeduizend keer per jaar. Maar die landen maken gebruik van andere vergaande opsporingsmethoden, zoals infiltratie. Kortom, die cijfers vallen niet met elkaar te vergelijken, vinden de partijen. Onzin, zegt Chavannes. Hirsch Ballin rechtvaardigt hiermee niet de vraag waarom het in Nederland relevant is om dit zware middel zo vaak in te zetten. De politiek is doorgaans tevreden met de waarborgen die zijn ingebouwd rond telefoontaps. Het Openbaar Ministerie moet altijd toestemming krijgen van een rechtercommissaris. Chavannes en Van Koppen betwijfelen of zo n onderzoeksrechter elke keer de tijd en moeite neemt om zich in de zaak te verdiepen. Van Koppen: De rechtercommissarissen mogen best kritischer zijn. Oneerbiedig worden ze nog wel eens stempelmachines genoemd. Harry Stikkelbroeck, lector strafrecht bij opleidingsinstituut SSR van de rechterlijke organisatie, kent de term. Hij was in het verleden ook rechter-commissaris. Mijn ervaring is dat er vaak stevige discussies worden gevoerd voordat een machtiging tot afluisteren wordt afgegeven. Het komt ook zeker voor dat verzoeken worden geweigerd. Het is wettelijk verplicht om mensen van wie de telefoon is afgeluisterd, achteraf hierover te informeren. Dat gebeurt volgens advocaten en Peter van Koppen nooit. Terwijl het een heel ingrijpend middel is, je schendt iemands privacy. Het OM weerspreekt de beschuldiging, maar ook hier ontbreken de cijfers, laat een woordvoerster van het College van procureurs-generaal weten. Een verdachte kan in zijn strafdossier lezen dat er is getapt en betrokkenen (bijvoorbeeld de familie van een verdachte, red.) hoeven pas te worden geïnformeerd als een onderzoek er niet door wordt geschaad. Volgens haar kan een tap ook een link hebben met een ander onderzoek. Zo kan het jaren duren voordat iemand wordt ingelicht. 1 Ze maken er een dagje uit van, vertelt Sharon Slater (61), serveerster in een lunchtentje. Dat vertellen ze er vrolijk bij terwijl ze appeltaart bestellen. Je kunt er niets aan doen. Mensen bedoelen het niet verkeerd. Bitter Dat hoor je wel meer op straat. De vele camera s en journalisten die net voor de rouwstoet hun apparatuur opzetten en daarna weer verdwijnen, geven een bittere nasmaak. Laatst, vertelt iemand, kon je de kerkklokken niet eens horen, omdat een helikopter van de BBC overvloog. Er is een plan onze hoofdstraat Highway for Heroes te noemen, verzucht Slater, die haar hele leven al in Wootton Bassett woont. Pffff. Het is gewoon de hoofdstraat. Het eren van de gevallenen was een intieme, mooie en pijnlijke traditie. Nu wordt het ons bijna uit handen genomen. 1

6 6 Perspectief Interview Femke Halsema Ik raak niet verwoest door FOTO S: FRANK GROELIKEN GroenLinks-leider Femke Halsema is gewend aan verkiezingsnederlagen, maar zij verlangt gretiger dan ooit naar de overwinning. Nee, ik voel me niet schuldig als ik een mug doodsla. Kustaw Bessems De Europese verkiezingen waren uw eerste overwinning? Even kijken, heb ik niet nog ergens een overwinning weggestopt Uw beste prestatie daarvóór was een licht verlies. Ik heb altíjd licht verloren. Een zeteltje minder, een procentje minder. Zeker gemeten naar de storm die zich om me heen voltrok. Ik beschouw mezelf als een lopend politiek wonder. Ik leid GroenLinks in een moeilijke periode en ik ben een buitengewoon stabiel fractievoorzitter. De partij laat u op uw plaats zitten, bedoelt u? Ja. Nou, ik vind dat je bij nederlagen buitengewoon kritisch naar jezelf moet kijken, dus dat doe ik. Maar ik heb de tegenwind voor GroenLinks de afgelopen jaren niet als een persoonlijk probleem gedefinieerd. Onze partij had veel last van het fortunisme. Het eerste verlies was onder Paul Rosenmöller in En hoewel een nederlaag psychologisch een ongelofelijke klap geeft, ben ik niet ontevreden over hoe wij het verlies daarna wisten te minimaliseren. Pas sinds afgelopen jaar heb ik het gevoel dat het aan het bijbuigen is. Nu gaan we de raadsverkiezingen ook winnen. En de landelijke verkiezingen. Hoe graag wílt u winnen? Zacht, met valse lucht: Heel graag. Dan: Je bouwt heel veel weerstand op. Je bent een politicus die calculeert met verlies. In 2003 gingen we van tien naar acht en ging ik de oppositie in met de PvdA en de SP. De verwachting werd uitgesproken, buiten en binnen GroenLinks, dat ons bestaansrecht werd bedreigd. Dat is dan je mentale habitus. Wat je aan mij ziet, is dat ik iemand ben die niet verwoest raakt als ie verliest. Wilt u wel groot worden? Ja, natuurlijk. Hoe groot dan? Ik zou wel twintig, vijfentwintig zetels willen. Neemt niet weg dat je realistische calculaties moet maken op basis van electorale onderzoeken Kijk eens om u heen: partijen worden uit het niets gigantisch waarom kunt u dat niet? Die partijen zijn óf heel populistisch óf bedienen zoals D66 zowel het linkse als rechtse deel van het electoraat. Wij halen geen kiezers bij de VVD. Dat hebben we nooit gedaan en dat zal ons ook nooit lukken. Ja, als we onze standpunten inleveren. Maar wij zijn een beginselpartij. Met welk onderwerp krijgt u de meeste mensen op de been? Een stilte. Van zeven seconden. Nou ja, dat is ingewikkeld. Voor andere partijen niet. Wij zijn een groene partij. Maar als u vraagt: breng je daarmee ook de massa s op de been? Dát is ingewikkeld. Al twintig jaar daar reken ik gewoon mee is het aandeel mensen dat milieu in het stemhokje doorslaggevend vindt slechts om en nabij de 8 procent. Ik vind dat vrij ontluisterend. Wij weten ook uit onderzoek dat het aantal mensen dat overweegt op GroenLinks te stemmen kan oplopen tot vijfentwintig zetels. Maar wij hebben scherpe standpunten over veel thema s en daar stoot je mensen onvermijdelijk mee af. Die keuze maken wij bewust. Wij zijn een voorhoedebeweging. We ontwikkelen standpunten en handhaven die, ook als ze niet worden herkend. Ik ben van die lijn nooit afgeweken. Hoe kan het dat de Dierenpartij met twee zetels in de Kamer zit? Dierenwelzijn had toch úw thema kunnen zijn? Ik vind niet dat die zetels bij ons horen. Hun kiezers komen van de SP, van rechts, van niet-stemmers. Economisch uit alle windrichtingen. Daarin zijn wij veel uitgesprokener. Wij hebben ook opvattingen over mensen en niet alleen over dieren. De Dierenpartij is daarnaast veel radicaler en paternalistischer. Die wil een verbod op de vissenkom, terwijl ik denk: gekker moet het niet worden. Van oudsher ontfermen wij ons over dierenrechten. Voor een verbod op de bio-industrie kun je me wakker maken. Maar zij zetten het bevrijden van dieren op gelijk niveau met het eind aan de slavernij. Dat vind ik decadentie. Ik ontmoette een kinderarts in Gaza. Hij zei: oh, jullie zijn dat land waar ze een dierenpartij hebben. Ik zei: ja, dat komt omdat we geen echte problemen hebben. Vindt u een dier minder waard dan een mens? Als je het me eerlijk vraagt? Ja. Ik vind mensenrechten ik weet dat Marianne Thieme ook muggen beschermt eh sorry, maar ik sla er wel eens een dood. Ja. Ik kan er niets aan doen. Verlies in 2002 Femke Halsema volgt Paul Rosenmöller op als GroenLinks-fractievoorzitter. Hij heeft bij de Kamerverkiezingen een zetel verloren van elf naar tien. Verlies in 2003 Met lijsttrekker Halsema van tien naar acht Kamerzetels. De partij daalt van 10 naar 7 procent van de stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen. Verlies in 2004 Van 12 procent naar ruim 7 procent van de stemmen bij de Europese verkiezingen. Van vier naar twee zetels, omdat er ook minder voor Nederland zijn.

7 Perspectief 7 verlies Aan de muur Halsema met voorganger Rosenmöller. Op tafel Obama-pepermunt. Halsema bewondert diens retoriek én bovenlijf. Voelde u zich schuldig, bij het doodslaan? Nee. Ik baalde ervan dat ie me eerst gestoken had. In uw boek Een linkse lente memoreert u dat u wel eens bent omschreven als humorloze missionaris, maar Dat is wel elf jaar geleden! Ik verwees er spottend naar. Elke vorm van zelfrelativering wordt niet gewaardeerd, maar altijd U weet niet wat ik wil vragen gebruikt als stok om de hond mee te slaan. Gaat uw gang. Ik wilde juist weten wat mis is met een humorloze missionaris. Waarom wilde u luchtiger worden? Je kracht in het debat is erg afhankelijk van of ze je aardig vinden. Dat geldt voor collega s én voor je electoraat. Dat heb ik langzamerhand geleerd. Kijk naar Agnes Kant, tijdens het debat na de Europese verkiezingen. Niemand weet nog wat ze zei, iedereen heeft onthouden hóe ze het zei. Daarbij is het voor vrouwen lastiger dan voor mannen. Jan Marijnissen heeft er al die jaren weinig last van gehad dat zijn gevoel voor humor niet erg ontwikkeld was. Het is ook ontzettend moeilijk. Om terwijl je een discussie voert je mimiek te beheersen. De meeste Nederlanders zien je alleen maar op tv, maximaal dertig seconden en midden in een debat, als je net iemand stevig staat te onderhouden. En ik heb een expressief gezicht. Ze wijst op haar voorhoofd: Dit gaat omhoog. En ze wijst op haar wenkbrauwen: En dit gaat helemaal mee. Waarom reageerde u net zo gestoken? U heeft gelijk, dat is een pavlovreactie. Maar vaak bouwen journalisten voort op de vooroordelen die een collega in een vorig artikel heeft geschreven. Ze lezen alleen knipselmappen. Je worstelt als politicus met de sjablonen die op je worden gedrukt. Waarom is het moeilijker voor vrouwen? Wij worden anders beoordeeld. Maar het is ook heel praktisch: als een man zijn stem verheft, neemt zijn gezag toe, omdat zijn stem dan daalt. Onze stemmen stijgen en dat ondermijnt juist. Behalve bij Rita Verdonk dan. Als die iets wil benadrukken krijgt ze een whiskystem. Mijn stem is gelukkig ook relatief laag. En u heeft die kaken, hè? Njaahjaah, daar wordt eens in de zoveel tijd over gezeken, ja. Er zijn dingen die je kunt aanpassen en dingen waarover je het commentaar als water van een vet eendje van je af moet laten glijden. Dat zegt de vrouw die tijdens het debatteren oplet of haar voorhoofd niet omhoog schiet. Nee, nee, dát doe ik niet. Ik ben me daarvan bewust, meer niet. Ik krijg het toch niet naar beneden. Botox? Zo n Nicole Kidmanvoorhoofd. Daar is op zich veel voor te zeggen, maar nee. Ik vind het ook nog niet nodig, u? Nu lacht Femke Halsema hard. En ze kijkt stout. Zegt dan: Nederland is een conservatief land. Macht wordt hier nog altijd met mannen geassocieerd en in de middenpartijen stoten vrouwen niet echt door. Vindt u de mannen in de Kamer ook niet beter dan de vrouwen? Van Geel beter dan Hamer? Nee, ik vind Hamer beter. Bovendien, ik vind mezelf ook echt beter dan wie zal ik noemen Arie Slob. En wie is er beter dan u? Ik vind mezelf best goed. U was boos toen PVV-leider Geert Wilders onlangs in de Kamer een verkrachte vrouw afkraakte. Had u nog de controle over uzelf? Ja. Het was wel een randgeval. Ik was heel geëmotioneerd en dat had alles met vrouwzijn te maken. Ik stond te luisteren en dacht: het zal me gódverdomme niet overkomen. Dat een verkrachtingsslachtoffer hier tot dader wordt omgeturnd, omdat ze niet de juiste politieke reactie heeft gegeven. Ik was me er wel direct van bewust, want wat heb ik toen gezegd Dat hij die vrouw misbruikte voor zijn eigen, arbitraire politieke gelijk. Dat is een gecontroleerde zin. Het werd Wilders overigens door de kiezers vergeven. Het prisoner s dilemma waar je je in bevindt met Geert Wilders is dat elke vergroting van de polarisatie met hem, hem heel veel kiezers oplevert. Kort daarna werd ik overal op campagne door mensen aangesproken die als herinnering aan dat debat hadden dat hij zo zielig was. Net zoiets: als hij bekendmaakt dat hij niet meedoet aan de gemeenteraadsverkiezingen, zijn zijn aanhangers teleurgesteld, maar uw kritiek daarop vinden ze Als er zo n incident is als in Gouda en de PVV rent naar de microfoon, sta ik klaar. Lazer een eind op, zeg. nog veel erger. Ja. Maar wat mij bovenal stoort is de academische bovenlaag die redeneert vanuit de permanente veronderstelling dat alles wat Wilders doet slim is. Kritiekloos. Het is een volstrekt verkeerde inschatting. Als er het komende politiek jaar een incident in Gouda is of zo, dan rennen ze van de PVV weer naar die microfoon. Nou, ik sta echt klaar hoor. Lazer een eind op, zeg. Dat is compleet ongeloofwaardig geworden. Uw partij ageert niet tegen de orthodoxe islam. Is dat niet vreemd voor een linkse partij? Dat doen we wel. Ik ben een van de weinigen die Saoedi-Arabië aanklaagt, samen met Wilders, voor de schending van vrouwenrechten. Ik zal altijd heftig ageren tegen elke vermeende invoering van de sharia. Organisaties mogen, zolang ze niet crimineel zijn, allerlei opvattingen uitdragen ook waar ik heel grote problemen mee heb. Maar ik zal daar wel mee in conflict treden. Dat doe ik met de SGP en met de orthodoxe islam. Opvattingen over homo s, vrouwen, dan kunnen ze rekenen op een fikse aanval van mij. Wanneer heeft u voor het laatste een fikse aanval uitgevoerd? Halsema denkt na en verwijst naar de keer dat zij fundamentalistische moslims, fundamentalistische Amerikaanse christenen en de rooms-katholieke kerk bestempelde als een as van religieus kwaad, omdat die vrouwen onderdrukken. De algemene politieke beschouwingen van Dat is mijn beroemdste aanval. Ik heb daar veel problemen mee gehad. U pakte keurig de islam en het katholicisme samen aan. Nee, nee, ik ben niet te beroerd om de orthodoxe islam op zich aan te vallen waar ik dat nodig vind. Ik heb me steeds uitgesproken waar het ging om de schending van homorechten. Wat vindt u van de hoofddoek? Geen enkel bezwaar tegen, zolang die in vrijheid wordt opgedaan. Wat vindt u ervan? Ik vind het doodjammer dat vrouwen hun mooie haren verbergen. Dat is het? Nee. Dat zeg ik uit speelsheid. Als ik op de school van mijn kinderen kom, valt het mij wel eens moeilijk ik kom echt voort uit de feministische beweging dat ik dan tussen allerlei gesluierde vrouwen zit. Ik zal hun rechten niet aantasten daarin. Maar ik kan niet wachten op het moment waarop ze in vrijheid hun hoofddoek zullen afslingeren. Ik zie het liefst elke vrouw in Nederland hoofddoekloos. En volstrekt vrij. Ik geloof niet dat welke God ook kledingeisen stelt. Dat zijn de mannen geweest die het geloof uitleggen. Je dwingt vrouwenemancipatie niet van bovenop af. Die moet uit de vrouw zelf komen. Ik heb gezegd dat politie-agentes hoofddoekjes moesten kunnen dragen. Ik heb ruzie gemaakt met Ciska Dresselhuys, die geen vrouw met hoofddoek wilde aannemen bij het blad Opzij. Maar dat neemt niet weg dat ik moeite met de hoofddoek heb. Ik merk het in mijn wijk: natuurlijk is de islam een probleem. Overigens met name de islam in combinatie met ongeletterdheid. Het is: weinig eigen opvattingen hebben over het goede leven. Weinig houvast hebben aan opleiding en werk, angstig zijn voor onze samenleving en daarbij heel bevattelijk worden voor wat de imam vindt. Die dan vaak heel conservatief is. Uw kinderen zitten op een zwarte school in Amsterdam-Oost. Op tv vertelde u laatst dat uw vriend en u vaak denken: we halen onze kinderen er vanaf. Ja. Van elke ouder hoor ik wel wisselende verhalen over school. Maar op mijn school is dat heviger. Ik zet kinderen niet op school als sociaal experiment. Als ze niet maximale kansen krijgen en gelukkig zijn, gaan ze eraf. De school boekt goede resultaten, ze hebben hun vriendjes en vriendinnetjes. Maar islamitische meisjes mogen vaak niet bij ons thuis komen spelen, omdat mijn vriend s middags de kinderen opvangt. Dat is tot dusver geen probleem, omdat mijn dochter andere vriendinnetjes heeft, maar mocht zij daardoor eenzaam worden, dan kijken we verder. Hoe lang blijft u nog de leider van GroenLinks? Privé zijn er goede redenen om te stoppen. Maar ik ben nog naar mijn hoogtepunt toe aan het groeien. Al die overwinningen moeten nog komen. Na de gemeenteraadsverkiezingen maak ik bekend of ik weer lijsttrekker wil worden. Wat zou het erg zijn als u doorging en opnieuw zou verliezen. Als ik zo hoog in de peilingen sta en alsnog verlies, dan wordt de beslissing wel vóór me genomen. 1 Verlies in 2006 Heel licht verlies bij de gemeenteraadsverkiezingen, uiteindelijk 6 procent van de stemmen. Van acht naar zeven zetels bij de Kamerverkiezingen. Verlies in 2007 Van 7 naar 6 procent van de stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen. Met gevolgen voor de zetelverdeling in de Eerste Kamer. Winst in 2009 Van ruim 7 naar bijna 9 procent van de stemmen bij de Europese verkiezingen. Van twee naar drie zetels, terwijl er minder voor Nederland zijn.

8

9 ENERGIE Kolenparadijs of niet? PvdA-Kamerlid Diederik Samsom gaat de kolenjongens aanpakken met nieuwe wetgeving. Groene stroom krijgt voorrang. 11 Dagblad De Pers In Business 9 Vestiging bedrijven We zijn geen kenniseconomie De concurrentie gaat ons voorbij Speciaal platform of niet: we worden aan alle kanten ingehaald als het gaat om innovatie. Mathijs Rotteveel De kredietcrisis heeft het concurrentievermogen van Nederland sterk aangetast. In het jaarlijkse overzicht van het World Economic Forum zakt Nederland van de achtste naar de tiende plaats. Dat is een forse tegenvaller, volgens hoogleraar Henk Volberda van het Erasmus Strategic Renewal Center, dat het onderzoek in Nederland heeft uitgevoerd. Het kabinet en het innovatieplatform hadden namelijk ingezet op een topvijfnotering, maar nu zakken we juist verder weg. Volberda constateert dat de terugval hier voor een groot deel te wijten is aan de zwakke gezondheid van de Nederlandse financiële sector. De slecht functionerende financiële markten hier op dat gebied zakken we van de 11e naar de 23e plek de afnemende solvabiliteit van de banken en de krimp in de kredietverlening zijn de voornaamste oorzaken voor de daling, zegt hij. Ook de oplopende tekorten van de overheid en fileproblemen zorgen ervoor dat het Nederlandse bedrijfsleven minder goed kan concurreren met bedrijven in het buitenland. Afnemend concurrentievermogen leidt volgens Volberda tot toenemende werkloosheid, afnemende export, inzakkende binnenlandse consumentenvraag en afnemende investeringen. Door de kredietcrisis is het concurrentievermogen van de meeste westerse landen afgenomen. China, Brazilië en India, die minder last hebben van de westerse bankenziekte, boekten op de ranglijst een sterke stijging. De kans is groot dat westerse bedrijven steeds meer activiteiten naar deze landen verplaatsen, zegt de hoogleraar. Wat hem meer zorgen baart dan de bankproblemen, is het feit dat we ook achterblijven als het gaat om uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling. Concurrerende economieën als Duitsland, Zweden en Finland zijn ook getroffen door de kredietcrisis, zegt hij. Maar zij hebben hun concurrentievermogen kunnen handhaven door meer in te zetten op innovatie. Hoewel er miljoenen zijn gepompt in allerlei innovatieplatforms, is dat in Nederland niet gelukt. In tegenstelling tot Zwitserland en de Scandinavische landen heeft Nederland nog niet de overstap kunnen maken naar een kenniseconomie. 1 Gokken Internetbedrijven aangepakt Staat behoudt gokmonopolie Montelbaanstoren op Marktplaats De gemeente Amsterdam heeft de Montelbaanstoren uit 1516 op Marktplaats te huur gezet. De toren aan de Oude Schans staat al twee jaar leeg. Horeca is niet welkom, over de huurprijs wordt onderhandeld. 1 FOTO: OSCAR BOUWER De overheid mag bedrijven blijven verbieden om kansspelen op internet aan te bieden. Gokbedrijven denken daar heel anders over. Redactie economie De Nederlandse overheid mag bedrijven blijven verbieden gokspelen op internet aan te bieden. Online gokken mag alleen legaal bij de Lotto. Het Europees Hof voor Justitie bepaalde gisteren dat het verbod van de Portugese overheid op een voetballoterij van het internationale gokbedrijf Bwin terecht was. Dat gaat in tegen de vrijheid van Europese bedrijven om overal in de Europese Unie hun diensten aan te bieden, erkende het Hof, maar bestrijding van criminaliteit en fraude gaan voor. EUlanden mogen online gokken daarom blijven verbieden. In Italië komt er mogelijk voor het eind van het jaar nieuwe wetgeving romdom online gokken. Het Italiaanse Lagerhuis heeft zijn goedkeuring al gegeven, maar het is nog wachten op toestemming van de Senaat om goksites juist legaal te maken. In Nederland hebben goksites Betfair en Ladbrokes rechtszaken lopen om een vergunning af te dwingen van de Staat. Justin Franssen van advocatenkantoor Van Mens & Wisselink is gespecialiseerd in kansspelrecht en advocaat van een aantal gokbedrijven, waaronder Betfair. Anders dan Bwin In Italië wil de overheid online kansspelen juist legaal maken. in Portugal, zijn Ladbrokes en Betfair niet actief op de Nederlandse markt. Ze lokken geen klanten met reclames. Volgens Franssen is de Nederlandse situatie helemaal anders. Al eerder kreeg Nederland een brief van de Europese Commissie waarbij het op de vingers werd getikt vanwege het monopolie van de staat op kansspelen. Dat justitie victorie kraait slaat dus nergens op. De zaak van Betfair tegen de Nederlandse staat is op 12 november. Franssen: Op die dag krijgt justitie een bittere pil te slikken. 1 Op de werkvloer EEN KNEEP IN DE BILLEN MAG Als werknemer moet je weer op je hoede zijn, want een kneep in de billen mag, zolang het niet met seksuele intenties wordt gedaan. Na een slepende procedure van zeven jaar is daarover een uitspraak gedaan. Een ex-werknemer van de Leprastichting sleepte zijn toenmalige werkgever voor de rechter wegens seksuele intimidatie tijdens de kerstborrel. Tijdens de borrel kneep de directeur van de Leprastichting bij het binnenkomen van de slechts met kaarslicht verlichte recreatiezaal de werknemer in zijn billen en gebruikte daarbij het woord darkroom. Volgens de geïntimideerde man ging het er niet om hoe het billenknijpen was bedoeld, maar hoe hij het had ervaren. Dit leidde voor de man tot een verstoorde arbeidsverhouding met zijn baas en hij besloot hem voor de rechter te slepen. Tijdens het proces stond de vraag of het seksuele intimidatie was, centraal. De Hoge Raad gaf aan dat het wel degelijk duidelijk was dat de directeur het alleen maar als grap had bedoeld. Banken BONUSSEN VERDEDIGD Topbankiers hebben op een conferentie in Frankfurt de bonuscultuur verdedigd. We zijn tegen een absoluut plafond voor beloningen, zei Walid Chammah, bestuurder van de Amerikaanse bank Morgan Stanley. Volgens Josef Ackermann van Deutsche Bank kunnen banken moeilijk zeer goede bankiers laten lopen. De strijd om talent is volop aan de gang. De vraag of we iets geleerd hebben, draait te veel om de bonussen. Aan de zuip Met 427 hectoliter per jaar blijft Europa de grootste bierproducent ter wereld. Goed voor zo n 2,5 miljoen banen. Zoals het klokje thuis tikt Uit onderzoek van GroenLinks blijkt dat de helft van het kantoorpersoneel weleens thuis werkt. Ongeveer één op de drie werkt op een vaste dag in badjas. Meevallertje De tarieven voor reizen met het stads- of streekvervoer zullen per 1 januari 2010 met 4,3 procent stijgen, in plaats van de geplande 6,6 procent.

10 10 In Business KOSTER & JOJANNEKE Trend De Heleen-vrouw Ik geloof niet in monogamie De Heleen-vrouw zegt rustig tegen haar moeder: neem een vriend erbij. Q&A Je bent niet hoe een vrouw hoort te zijn, je bent niet hoe een moeder hoort te zijn, en je komt er ook nog mee weg. Trut. Alles wat ik wil. De huisvrouw met de korte coupe en matchende praktische outfit die Heleen van Royen toespreekt vanuit de publieksarena van het Tuschinski theater, kennen we al langer. We zagen haar met vriendinnen giechelend een exemplaar van Van Royens en Marlies Dekkers ondeugende werkje Stout wegstoppen in de rolkoffer op de huishoudbeurs. We zagen haar met rode koontjes bij de plaatselijke boekwinkel de verkoopcijfers van De Gelukkige Huisvrouw tot ongekende hoogten opzwepen. En die van Godin van de jacht. En die van De Ontsnapping. Al haar guitige sexcapades ten spijt, aan Heleen kleeft een entourage van driekwartbroeken, kekke brillen en Jif. Koster liet Van Royens partijtje ter ere van haar nieuwe boek De Mannentester in de bios van de opa van Winnepin Gerstanovic, waarbij achthonderd fans aanwezig zouden zijn, dan ook al te graag aan zich voorbijgaan. En nu heeft hij spijt. Wat blijkt: met het tot wasdom komen van Heleen minder seks om seks, meer sexy feminisme evolueerden haar volgelingen. Tot Heleen. Compleet met lange zwarte manen, spannende ogen, een open seksuele moraal en hang naar vrouwelijke empowerment. De huisvrouw van hierboven vormde op het partijtje een rudimentair orgaan in het leger Heleen vrouwen. Het leger dat Jojanneke Provocatie is aantrekkelijk Ton van Royen met zijn kinderen. FOTO S: FRANK GROELIKEN samen met collega-blondines Susan Smit, Saskia Noort (die samen met Kluun en Ronald Giphart, Heleen nog even bijviel in een potje Connie Palmen bashen) en Judith Osborn bedremmeld in een hoekje deed Ik bén de godin van de jacht schuilen op Heleens eigen boekenbal modemasochist Osborn kon toch slechts strompelen op haar veel te hoge schoeisel, dus haar kwam het prima uit. Beertje van Beers was wijzer geweest Dat burgerlijke gedoe en had zichzelf een welhaast zwarte pruik aangemeten, of kleurspoeling, daar willen we vanaf zijn, en swingde met Isa Hoes ook opeens enkele tinten donkerder de nacht weg tussen soortgenoten die een emancipatoire hymne zongen. Myrte Gay-Balmaz: Heleen is een voorbeeldvrouw. Haar provocatie is aantrekkelijk, het past Door haar zijn vrouwen opener over seks gaan praten. in deze tijd dat vrouwen meer van zich laten horen. Jolanda Keftenes valt bij: Door haar zijn vrouwen opener over seks gaan praten. Niet dat schoneschijngedoe. Ik geloof niet in monogamie. Mijn moeder zit 44 jaar in een niet te gelukkig huwelijk. Ik zeg gewoon tegen haar: neem een vriend erbij. Marija Nanninga zwiert rond met zus en Telegraaftante Wilma in haar kielzog. Nederlandse vrouwen zijn te bescheiden. We moeten eerlijker worden over ons echte gevoel. Dat burgerlijke gedoe over hoe je als vrouw hoort te zijn Maar de uitsmijter van de avond is de vleesgeworden Diana, de heldin uit Van Royens Godin van de Jacht. Ik heet Diana, en ik bén een godin van de jacht. Ik heb net als Heleen een open relatie en raad dat iedereen aan. Waarom je leven in een sleur leven, je moet elkaar het leven gunnen. Ik kom uit Elst, zo gerefo als de pest. Mijn man is al aan me gewend. Nu de rest van het dorp nog. Ze kon Heleen niet trotser maken. 1 Neem een vriend erbij. Moby zweert bij groene xtc EPA Moby zwengelt een nieuwe trend aan in dj-land: groenten als pepmiddel. Vegakok Alain Indria van de Antwerpse natural food snackshop hotspot Lombardia: Moby stuitert van spinaziesap. Vergeet de Chai Latte van Starbucks op Utrecht Centraal. Boring! Ko en Jo gaan voor een wake-upcall liever naar het Antwerpse succesequivalent: Lombardia. Meneer Indria, uw befaamde opzwepende gemberthee is nu zelfs ontdekt door Moby. Zijn zangeres Joy drinkt er zeven tassen van per dag. Ze willen het machientje ervoor hebben en het spul naar Londen importeren. We touren momenteel met ze mee door België, ze willen ons niet meer laten gaan. We hebben het altijd al willen weten. Wat verstouwt de beste man? Moby is veganist, net als veel topsporters. Het eerste dat hij wil als hij uit het vliegtuig stapt is een hele grote beker vers sap. Altijd met verse spinazie. Oh. La. La. Ook wil hij altijd soep. Daarna vaak koude tapas, rode uienconfituren en een spread van rode linzen. Vandaar dat gezonde kleurtje. Daarbij nog wat gegrilde groentjes, en echt, hij loopt dan over van de energie. Stuiterend. Niet meer te houden. Lookalike 1: Myrte Gay-Balmaz Lookalike 2: Diana van Manen Lookalike 3: Marija Nanninga Lookalike 4: Jolanda Keftenes Conclusie: Groenten zijn de nieuwe xtc. Ja. Alleen bloemkool lust ie nie. 1 GROEI- MOMENT MARK LEENARDS I n mijn dagelijkse bezigheden onderscheid ik twee groepen interessante aandelen. Allereerst zijn er de aandelen die voldoen aan alle criteria van het gros van de beleggers, fundamenteel en technisch. De focus ligt daarbij op een lage waardering. Daarnaast is er de groep growth/momentum-aandelen waarbij winstgroei een grotere rol speelt. Die laatste groep wordt nu weer interessant. Winstgroei en winstmomentum (verhoging van winstverwachtingen en positieve verrassingen bij publicatie van cijfers) zijn doorgaans zeer positief voor aandelen. Volgens bepaalde wetenschappelijke onderzoeken leverde een strategie met de focus op deze factoren jarenlang een positief rendement op, ook in slechte tijden. Tegenvallers 2008 was een duidelijke uitzondering. Winstgroei was plotseling slecht. Het was een verwachting gebaseerd op de wereld voor de kredietcrisis, in de tijd van Lehman Brothers en een zelfstandig ABN Amro. De daadwerkelijke winst kon na de crisis alleen maar tegenvallen. In veel gevallen kwam de teleurstelling ook, maar van behoorlijk wat bedrijven bleef de winst wel doorgroeien. Waardering daarvoor kwam dit jaar nog maar mondjesmaat. Inmiddels is winstmomentum schaars geworden door de negatieve visie van analisten of het gebrek aan visie op de toekomst. Aangewakkerd door de zomerrally op de beurzen zal echter ook het optimisme van analisten terugkeren. Growth/momentum-aandelen kunnen hiervan uitstekend profiteren. Met een kritische blik op de waardering, het bedrijfsmodel en het technische plaatje ligt er een fantastisch rendement voor het oprapen voor de geduldige belegger. Er zijn legio uitstekende voorbeelden. CIST Veel kansen liggen in het Verre Oosten. China Information Security Technology (CIST) levert allerlei informatie- en beveiligingssystemen aan overheids- en semi-overheidsinstellingen. Het bedrijf uit Shenzen noteert op de Nasdaq tegen zes keer de verwachte winst dit jaar, ondanks een verwachte langetermijngroei van 25% per jaar. Die snelle groei moet worden behaald middels organische groei en overnames. CIST kocht afgelopen week nog een sectorgenoot. De Chinese beveiligingsmarkt zelf groeit meer dan 10% per jaar. Dankzij prima kwartaalresultaten en de overname steeg de winstverwachting afgelopen weken met 4% en kreeg het bedrijf diverse upgrades. De koers van het aandeel bleef vorige maand stabiel en reageert daarmee niet op de stijging van de Amerikaanse beurzen, noch op de daling van de Chinese. Bananen Dat growth/momentum-aandelen niet altijd technische of specialistische bedrijven zijn, bewijst Chiquita Brands. Niet alleen de verkoop van bananen neemt toe, maar ook de salades van het Amerikaanse bedrijf gaan massaal de toonbank over. Na twee jaar rode cijfers was het bedrijf vorig jaar weer winstgevend (exclusief eenmalige lasten) en dit jaar verdubbelt de winst volgens analisten. Die verwachte winststijging is het directe gevolg van de verdubbelde winstprognose vorige maand, waarop het aandeel slechts 18% steeg. De koers-winstverhouding is hierdoor gedaald naar zeven (2009), ver onder het niveau van concurrenten. Normaal verhandelen dit type growth/momentum-aandelen tegen tien tot vijftien keer de winst en op die prijs zijn ze nog steeds gemiddeld gewaardeerd. Zelfs op de helft van die waardering happen beleggers nog steeds niet echt toe, volledig gefocust op de gevallen engelen zoals ING en TomTom. Het is natuurlijk ook moeilijk voor te stellen dat bedrijven zo hard groeien in zulke slechte tijden. Maar niets is zo veranderlijk als het weer en de stemming van beleggers, dus het wachten is op dat ene schaap over de dam van economische zorgen. 1 Mark Leenards is fondsmanager van het SBS Global Equity Fund. Dit fonds heeft momenteel een long positie in China Information Security Technology Inc. en Chiquita Brands International Inc.

11 In Business 11 Emissie Kamerlid verdedigt milieubeleid van kabinet Alleen kolencentrales zonder CO2 Nederland is een kolencentraleparadijs, schreef deze krant gisteren. PvdA-kamerlid Diederik Samsom reageert: Het probleem is opgelost. ECO-NOMIE Jan-Hein Strop De stroomproductie in Nederland verdubbelt de komende jaren, terwijl we die extra stroom voor eigen gebruik niet nodig hebben. Waar die stroom voor een flink deel vandaan komt? Van minimaal vier nieuwe, vervuilende kolencentrales; reden dat de bouw van de extra capaciteit controversieel is. Uit een pas gepubliceerd rapport van TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet, blijkt dat we hoogstwaarschijnlijk een groot exporteur van stroom worden van grijze kolenstroom wel te verstaan. Volgens PvdA-kamerlid Diederik Samsom is er geen enkele reden voor ongerustheid. De stelling dat Nederland door al die kolencentrales zijn klimaatdoelstellingen (30 procent minder CO 2 en 20 procent duurzame energie in 2020) niet haalt, noemt hij onzin. Dat het extra opwekvermogen noodzakelijk is om hier het licht aan te houden zoals vaak beweerd door de ministers Maria van der Hoeven (Economische Zaken) en Jacqueline Cramer (Milieu) daarover hoor je het Kamerlid niet. Zijn die vier kolencentrales nodig, zoals minister Cramer vaak beweerde? Het gaat er niet om wat wij als Nederland nodig hebben. Dat is een irrelevante vraag. Het gaat erom wat onze energievoorziening van de toekomst nodig heeft, en die vraag eindigt niet bij de Vaalserberg. Ons probleem is niet dat we stroom gaan exporteren. Net zo min als het een probleem is dat we bloembollen exporteren. Het gaat erom hoe je die stroom maakt. Nou, met kolencentrales dus. En die hebben geen beste milieureputatie. Dat is inderdaad een groot probleem als je als groene stroomleverancier met kolencentrales concurreert om schaarse transportcapaciteit op het net. Dan legt groene stroom het loodje. Maar dat gaan we nu juist oplossen. Er is een nieuwe wet in de maak die groene stroom voorrang geeft op het net. Als het hard waait en er dreigen files op het stroomnet, dan komt Diederik Samsom: Het gaat er niet om wat we in Nederland nodig hebben. ANP Er is een nieuwe wet in de maak die groene stroom voorrang geeft. de windenergie op het net en moet de kolenstroom wachten. Dan moet de kolencentrale uit. Toch wordt Nederland een kolenparadijs, vanwege de goedkope aanvoerroutes en ruime beschikbaarheid van koelwater. Dat kan toch niet de bedoeling zijn? Dat klopt. En daarom dwingen we de centrales ook om hun CO 2 -uitstoot drastisch te reduceren en voorkomen we dat ze duurzame energie uit het net drukken. Ze naar Duitsland jagen maakt dat we de kolen per schip of via de Betuwelijn naar Duitsland brengen om ze daar in inefficiënte centrales te verbranden. Daar schiet het milieu niets mee op. Hier verbranden is een beter idee, omdat de centrales hier het meest efficiënt zijn. Ik vind het vervelend, maar het is waar. Er bestaan zeker bij milieuorganisaties grote twijfels of de bouw van kolencentrales in Nederland leidt tot afschakeling van verouderde, meer vervuilende centrales in het buitenland. Uw voormalige werkgever Greenpeace zegt dat u alleen maar hoopt dat de markt zo werkt. Weet u zeker dat we de klimaatdoelstellingen op deze manier gaan halen? Ja, anders zou ik mijn kinderen niet meer onder ogen durven te komen. Een bouwstop in Nederland invoeren is niet de oplossing. Duurzaam krijgt voorrang, de CO 2 -uitstoot krijgt een prijs en de windmolens krijgen subsidie. Dat zijn de drie knoppen waar we aan draaien, totdat het is opgelost. Waarom niet kiezen voor gasgestookte centrales? Die zijn toch veel milieuvriendelijker? Als je de nieuwbouwplannen analyseert is het voornamelijk duurzame energie op zee. Kolen en gas zijn daarna ongeveer even populair. Het is toch wat, dat u als oud-milieuactivist nu de bouw van kolencentrales verdedigt. Heb je mij klassieke kolencentrales horen verdedigen? Dat zal ik nooit doen. Kolencentrales mogen alleen als ze geen CO 2 uitstoten; dus CO 2 onder de grond opslaan of biomassa stoken. 1 TIP VAN DE WEEK Hoeveel energie verbruikt een huishouden? Volg de trends. Ga naar Energie Prijsimago groene stroom is beroerd Redactie economie De marketingafdeling van de energiebedrijven kan aan de slag. Want van groene stroom hebben Nederlanders weinig kaas gegeten. Bijna de helft van de consumenten denkt bijvoorbeeld dat groene stroom per definitie duurder is dan zijn grijze concurrent, zo blijkt uit onderzoek van adviesbureau Between-us. Dit nogal beroerde prijsimago is van grote invloed, omdat de prijs voor 73 procent van de consumenten de belangrijkste reden is om te kiezen voor een andere energieleverancier. Desondanks weet 95 procent niet wat ze voor hun stroom betalen. Voor een kwart van de Nederlanders is milieuvriendelijkheid een belangrijk koopargument, maar men blijkt dit argument moeilijk te kunnen beoordelen. Er zijn grote verschillen tussen wat consumenten denken over de duurzaamheid van hun energieleverancier en de daadwerkelijke prestaties. Het duurzaamheidsimago van energieleveranciers strookt volgens het onderzoek veelal niet met de realiteit. Exemplarisch is dat een aantal leveranciers grijze energie typeert als gewone stroom; daarmee implicerend dat groene stroom ongewoon zou zijn, zegt Between-us. Openheid over groene energie is een voorwaarde voor een snelle en succesvolle overgang naar een duurzame energievoorziening. 1 DILEMMA NATASJA VAN DEN BERG Besef H allo Wakker worden allemaal! In de Nederlandse kranten heeft het nauwelijks aandacht gekregen, maar de Wereld Voedsel Organisatie heeft alarm geslagen. Er zijn op een aantal plekken in Afrika grote voedseltekorten. De meeste mensen in Afrika zijn nog steeds boer, en zij hebben nauwelijks kunnen oogsten. 17 miljoen mensen lijden honger in de hoorn van Afrika. In Somalië lijdt 1 op de 5 kinderen aan acute ondervoeding. Zonder hulp zullen die gewoon sterven. Door het tekort aan voedsel stijgen nu de prijzen weer enorm. Vorige maand steeg de prijs van voedsel met 6 procent. Ook de prijs voor elektriciteit is gestegen omdat door de droogte een aantal waterkrachtcentrales niet werken door laag water. De droogte in Afrika neemt toe met grote gevolgen voor de voedselproductie, maar ook voor de biodiversiteit. De aarde lijdt echt aan uitputting. En ja, ik weet het: elk jaar komen dit soort berichten in de kranten terecht en elk jaar wordt er weer om noodhulp gevraagd. En als praktisch idealist zou ik u nu kunnen vragen om uw verantwoordelijkheid te nemen en uw portemonnee te trekken. En natuurlijk gaat dat gebeuren. Te weinig en te laat, maar een aantal mensen zal daarmee gered zijn. Een aantal van u wordt echt moe van deze berichten, houdt het dan nooit op? Sommigen twijfelen aan het nut van ontwikkelingssamenwerking. En toch weet ik dat de meesten van u vinden dat alle kinderen recht hebben op voldoende eten. Verreweg de meesten van u doen wat ze kunnen. Daarvan ben ik ondertussen overtuigd. En ook in uw eigen leven zijn problemen genoeg. Ik heb ongelofelijk veel respect voor de hoeveelheid idealisme onder Nederlanders. Velen van u doen vrijwilligerswerk (of het nu bij de sportclub is of bij een asielzoekerscentrum), velen van u sponsoren goede doelen. Om klimaatverandering en de grote gevolgen voor Afrika tegen te gaan hebben we niet per se meer geld nodig, maar vooral het besef dat het zo niet langer gaat. Juist op deze dag, de dag van de duurzaamheid, moeten we beseffen dat al dat gepraat over klimaatverandering (sommigen, ikzelf ook, worden er soms een beetje moe van) echt ergens over gaat. Het gaat over het behoud van een leefbare aarde. Ik hoop dat u als u vandaag leest of hoort over windmolens, zonne-energie en elektrische auto s, even hieraan denkt. We zijn de eerste generatie die voldoende inkomen en kennis heeft om de wereld eerlijker te maken. Allerlei bedrijven en organisaties laten vandaag zien dat het goed leven is in een samenleving die geen CO 2 meer uitstoot. En dat geldt niet alleen voor ons hier, maar vooral ook voor heel veel boeren aan de andere kant van de wereld. 1 Natasja van den Berg is freelance gespreksleider en schrijver van o.a. het boek Praktisch Idealisme. I love my kliko Ruim zeven op de tien Nederlanders sparen het milieu door hun afval apart weg te gooien en zo recycling mogelijk te maken. Pure klikoliefde. Blind beleggen Verzekeraars doen nog nauwelijks aan duurzaam beleggingsbeleid. Zegt de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling. People 4 Earth Een nieuwe wereldstandaard zetten voor duurzame welvaart én welzijn. Dat is de ambitie van People 4 Earth, een initiatief uit Ermelo en Washington.

12 In Business DE MARKT 12 DE MARKT IN KAART VS DOW JONES DUITSLAND DAX VS NASDAQ JAPAN NIKKEI 225 LONDEN FTSE , ,34 KOERS: 2037,77 RUSLAND RTS-INDEX KOERS: KOERS: 0,59% KOERS: 10393,23 KOERS: 0,33% 4947,34 0,94% 0,29% 0,70% KOERS: 1135,94 3,92% FRANKRIJK CAC 40 KOERS: BRAZILIË BOVESPA HONGKONG HANG SENG 3660,96 0,22% KOERS: KOERS: 57579, ,81 NEDERLAND AEX 1,64% SINGAPORE STRAITS TIMES 2,14% KOERS: Bron koersgegevens: AEX Index 9 september 08 VERSCHIL: 300,81 8 september 09 +2,40 +0,80% BEURS VANDAAG TJEERD WIERSMA Hosanna op het Damrak D e Amsterdamse beurs heeft de septemberzorgen van vorige week weer van zich afgeschud. Optimisme over het economisch herstel overheerste gisteren op het Damrak. De AEX-index, de hoofdgraadmeter van de Amsterdamse beurs, sloot 0,8 procent ho- Dow Jones 9 september 08 VERSCHIL: +56,07 KOERS: 300, ,91 0,80% 0,64% 9497,34 Eurostoxx50 8 september 09 +0,59% ger op 300,81 punten. De MidKap-index ging 0,3 procent omhoog, tot 464,67 punten. De grote Europese beurzen van Parijs, Frankfurt en Londen wonnen 0,2 tot 0,3 procent. Vorige week beleefden de aandelenmarkten met enkele dagen van koersverliezen een slecht begin van de herfst. De drijvende factor op de markt is deze week echter de onverwachte terugkeer van het fusie- en overnamenieuws. Dit soort zaken maakt de mens hoopvol, zei handelaar André Sirks van Theodoor Gilissen. Maandag werd bekend dat het Amerikaanse levensmiddelenconcern Kraft Foods een miljardenbod heeft 9 september 08 VERSCHIL: +2, ,25 8 september 09 +0,09% Euro/Dollar 9 september 08 VERSCHIL: +0,0197 gedaan op de Britse chocoladeproducent Cadbury. Het Britse bedrijf wees het bod af, maar analisten verwachten een beter voorstel van Kraft of een bod van een concurrent. Het Amerikaanse Hershey zou een bod overwegen. Luchtvaartmaatschappij Air France-KLM meldde gisteren in augustus 6,6 miljoen passagiers te hebben vervoerd. Dat is 3,8 procent minder dan in augustus vorig jaar. Beleggers reageerden positief. Air FranceKLM sloot op de beurs 6,3 procent hoger. Biotechnologiebedrijf OctoPlus pluste met 4,6 procent. Het bedrijf breidde een contract met een internationale farmaceut uit. 1 1, september 09 +1,38% 69,39 Olie 9 september 08 VERSCHIL: +2,48 8 september 09 +3,71% ANP Exit Schuitema Bakzeil Krediet Supermarktbedrijf Schuitema is bijna van de Amsterdamse beurs. Op 11 september kan er voor het laatst in het aandeel worden gehandeld. McDonald s heeft in Maleisië een rechtszaak verloren tegen het familierestaurant McCurry. Het heeft niet het alleenrecht op Mc in handelsnamen. De Turkse Credit Europe Bank, in Nederland vooral bekend als internetspaarbank, wil ook geld gaan lenen aan Nederlandse consumenten.

13 De betere wereld 13 COLUMN JACQUELINE CRAMER De Dag van de Duurzaamheid D e Dag van de Duurzaamheid is een initiatief dat overbodig zou moeten zijn. Het moet namelijk élke dag dag van de duurzaamheid zijn. Met 6,7 miljard anderen delen we één aarde. En als iedereen consumeert zoals de gemiddelde Nederlander, dan hebben wij er twee nodig. Maar deze column gaat niet over schaarste, maar over overschot. Het ziet er namelijk naar uit dat wij te veel grijze stroom gaan opwekken. Een teveel aan niet-duurzame energie is geen prettig vooruitzicht: meer CO 2, meer ongezonde lucht en een ontwikkeling die duurzame energiebronnen remt. Terwijl we die schone energiebronnen juist moeten versnellen. We willen een samenleving die minder CO 2 uitstoot en een samenleving die de toekomst garandeert van generaties na ons. Dus als ik zie dat we het milieu uit het oog verliezen, neem ik maatregelen. Ik laat mij niet in slaap sussen door bedrijven die duurzaamheid prediken, terwijl ze geen cent steken in wind- en zonparken. Daarentegen applaudisseer ik ook als partijen investeren in groene projecten. En desnoods help ik bedrijven een handje met maatregelen zoals groene stroom voorrang geven op het elektriciteitsnet en een duurzaam aandeel voor energiecentrales verplichten. Want laat er geen misverstand over bestaan: door klimaatverandering, milieuverontreiniging en de eindigheid van fossiele brandstoffen is de noodzaak voor duurzame opgewekte energie groter dan ooit. Dat is dé uitdaging van deze eeuw. In de hele wereld. Dit is de Dag van de Duurzaamheid. Laten we vanaf nu ons werkelijke doel weer helder voor ogen krijgen: een duurzame toekomst op die ene aarde die tot onze beschikking staat. Dat is de toekomst waar ik naar streef. Niet alleen vandaag, maar elke dag weer. 1 Jacqueline Cramer, minister Ruimte en Milieu. (Deze column valt niet onder de verantwoordelijkheid van de redactie) Redactie Betere Wereld Wij weten al een tijdje dat eindeloos geld pompen in de economie van derdewereldlanden niet de beste manier is om tot duurzame ontwikkeling te komen. De Nieuwe Aanpak die in het debat op 17 september besproken wordt, houdt in dat bedrijven ontwikkelingslanden meer als economische uitdaging gaan zien. Zo kijken bedrijven en overheden hoe in deze landen economische groei tot stand kan komen, die de bevolking ten goede komt. Het debat gaat op zoek naar de zogenaamde seven habits of highly effective business in development, het positieve tegengestelde van het traditionele donatiegerichte hulpverlenen, bestaande uit zeven pijlers. Commercial development Deelnemers aan het panel zijn Ton aan de Stegge (ex-telfort, ex-pcm), Bart Hartman (NOTS, ondernemende ontwikkelingssamenwerking), Jeroen Blüm (directeur Shell Foundation, o.v.) en René Grotenhuis (directeur Cordaid). Deze panelleden zijn door hun expertise in de zakenwereld de aangewezen personen om te discussiëren over dit zogenaamde commercial development. Zo onderzocht Oxfam bijvoorbeeld de invloed van multinational Unilever op de armoede van ontwikkelingsland Indonesië. De uitslag bleek verrassend: van elke dollar die Unilever in Indonesië investeert, blijft vier dollar achter in het land. Niet zomaar geven Miljardair Bill Gates van Microsoft heeft zijn eigen fonds opgericht, intussen één van de grootste NGO s ter wereld. Voor ons zit de winst in de maatschappelijke groei die ontstaat door het investeren in maatschappelijke projecten. Die is ook in ons eigen, economische belang. Zomaar geven voor het goede doel is niet Nieuwe Aanpak Debatreeks van Global Village Media en Stichting Max Hulp is geven én nemen Op 17 september is er een debat waarin de vraag centraal staat of een commerciële aanpak van armoedebestrijding betere resultaten oplevert. Ontwikkelingslanden als economische uitdaging. meer van deze tijd. Ontwikkelingswerk is geven en nemen, zegt Gonnie Been, communicatiemanager van Microsoft Nederland. En er zijn meer bedrijven die dat idee ondersteunen. Multinational DSM wil samen met het World Food Programme van de Verenigde Naties het grote probleem van honger in de wereld te lijf gaan, het motto van Shell is: business is the real poverty killer. Duurzaam ondernemen André Veneman, Corporate Director Sustainability bij AkzoNobel, zegt: Je kunt wel donaties doen, maar met duurzaam ondernemen bereik je veel meer. Dit duurzaam ondernemen gaat uit van het beginnen bij gisteren om tot morgen te komen. Zo moet er volgens de multinational als het om Bedrijven moeten ontwikkelingslanden meer als uitdaging zien. ontwikkeling gaat eerst gedacht worden aan de veiligheid, voeding en huisvesting. Natuurlijk is dit niets nieuws, maar het feit dat bedrijven dit principe actief opnemen in hun bedrijfsvoering, is iets totaal anders dan dat we gewend waren. Het debat van volgende weekis onderdeel van de debattenreeks De Nieuwe Aanpak van Ontwikkelingssamenwerking, die Global Village Media dit jaar organiseert. Volgende debatten vinden plaats in oktober en november. 1 Datum: 17 september 2009 om uur. Locatie: De Rode Hoed, Amsterdam Meer informatie over het debat is te vinden op Campagne OVERSTAPPEN OP GROENE STROOM IS HELEMAAL NIET MOEILIJK Vandaag, op de Dag van de Duurzaamheid, vinden door het hele land duurzame initiatieven plaats. Ook WISE (World Information Service on Energy) doet hier aan mee. Iedereen die vandaag via overstapt op écht groene stroom maakt kans op speciale en uiteraard duurzame prijzen. De campagne Groene stroom? Ja graag! van WISE is een onafhankelijke campagne om het gebruik van groene stroom te stimuleren. De campagne behoort niet tot een bepaalde energieleverancier en probeert de consument dan ook nergens aan te binden. Het doel van de campagne is meer duidelijkheid te creëren over wat precies groene stroom is en welke leveranciers daadwerkelijk groen bezig zijn. Op staan de stroometiketten van energieleveranciers op de Nederlandse markt op een rijtje. Een stroometiket geeft weer waar de geleverde stroom van dat bedrijf vandaan komt, oftewel hoeveel procent van de stroom is afkomstig uit kolen, kernenergie, windenergie etc. De site vergelijkt energieleveranciers objectief op milieukwaliteit en doet op basis daarvan uitspraken over hoe groen verschillende aanbieders zijn September 2009 Beursgebouw Eindhoven, The Netherlands Openingstijden: uur ETFAM: de beurs voor ETHICAL & FAIRTRADE producten. Producenten en importeurs uit ruim 30 landen uit de continenten Afrika, Azië en Latijns Amerika presenteren zich aan de zakelijke bezoeker. Rechtstreeks contact met de fabrikanten, importeurs en ontwerpers (zie Via de site kunt u overstappen op écht groene stroom. Groene stroom hoeft al lang niet meer duurder te zijn dan grijze stroom. Het kan zelfs goedkoper zijn. Laat dit u dus niet belemmeren om vandaag nog een stap in de Registreer u nu op voor gratis toegang. duurzame richting te nemen. Ook is het overstappen helemaal niet moeilijk. 1 Heeft u hier vragen over, kijk dan op

14

15

16 16 Uit & thuis HAP & SAP Culinair Van kust tot kust Niets opwindender dan verse vis Visliefhebber Rick Stein kookte voor Tony Blair en koningin Victoria geen soep, want dat geeft maar vlekken. In zijn kookboek kiest hij voor simpele dingen. Tisha Eetgerink Op zijn 62e kookt Rick Stein, grijs haar en pretoogjes, niet meer zelf in de vier restaurants die hij runt met zijn ex-vrouw in het dorpje Padstow in Cornwall, Zuid-West Engeland. De inspirator blijft hij wel. Hij bedenkt de menu s en traint de veel jongere garde die nu in de pannen roert. Stein is een van Engelands meest geliefde chefs. Niet zo hip als Jamie, niet zo ongezond als Nigella, niet zo strak als Delia, maar gewoon, simpel. En dan vooral simpel met vis. Op de BBC zien de kijkers de keurig sprekende Brit op zijn knieën op een steiger zitten, terwijl hij zelf visschubben verwijdert en alles gaar laat pruttelen op Vis eten gaat niet om de show: geen uitsloverig gedoe eromheen. Vischef Rick Stein aan het werk in de Bijenkorf. KICK SMEETS Gemarineerde tonijn met passievrucht, limoen en koriander Voor 4 personen Stuk tonijnlende van 3 cm dik, circa 400 g; 2 rijpe passievruchten; 1 el limoensap; 3 el zonnebloemolie; 1 groene chilipeper, fijngehakt en zonder zaadjes; 1 tl basterdsuiker; 1,5 el fijngehakte koriander; zout en zwarte peper Snijd de tonijn overdwars in heel dunne plakken. Leg deze dicht tegen elkaar aan op vier borden. Dek af met een butagasje. Vis en zeevruchten van goede kwaliteit moet je zo simpel mogelijk klaarmaken. Ik heb dat nooit op een cheffy manier willen doen, maar zoals je dat thuis doet. Niet van dat uitsloverige gedoe eromheen. Eten gaat niet om de show. Een celebritychef is Stein niet, ondanks zijn televisieseries en kookboeken die over de hele wereld vertaald zijn. Een van zijn populairste boeken, From coast to coast, is net verschenen in het Nederlands. Krap driehonderd pagina s vol gerechten van over de hele wereld, geordend naar streek. Witte chowder van zonnevis met mosselen en cider uit Groot-Brittannië, vindaloo met zeeduivel uit India, paling in Chinese zwartebonensaus, vistaco s uit Californië en uit Australië tonijn gemarineerd met passievrucht, limoen en koriander al jarenlang een topseller in zijn restaurants. Het is een verzameling van de beste recepten die ik de afgelopen twintig jaar heb verzameld tijdens mijn reizen voor televisie. Alleen Zuid-Amerika staat er niet in. Niet omdat ze daar geen lekker eten hebben, maar omdat het lastig is een kookprogramma te maken in de jungle van Brazilië. Zie je het voor je? Ik drijfnat kruipend door de jungle en mensen in Engeland die helemaal niet zitten te wachten op een of andere Braziliaanse visstoof. In Van kust tot kust staan simpele dingen die je thuis kunt maken. De liefde voor exotische vis en schelpdieren zat er jong in. Thuis in Cornwall aten we al vaak vis. Mijn huishoudfolie en zet minstens een uur in de ijskast. Maak de dressing vlak voor het serveren. Wrijf het passievruchtvlees door een zeef. Vang het sap op, gooi de zaden weg. Roer de rest van de ingrediënten door het sap. Haal de folie van de borden, lepel de dressing over de tonijn en smeer uit met de achterkant van een lepel. Laat 10 minuten intrekken en serveer. 1 moeder maakte viskoekjes van kabeljauw of ze grilde makreel. Ik herinner me een vakantie in Spanje toen ik acht was. Ik vond het eten zó anders dan thuis. Ik proef nog die calamari van toen. Toen Franse vrienden van mijn ouders op bezoek waren en bouillabaisse maakten, was ik helemaal van de kaart van de exotische smaak. Vis kan zo veelzijdig zijn. Niets opwindender dan verse vis. Stein kookte tarbot met hollandaisesaus voor Tony Blair en de Engelse koningin. Voor de koningin is het lastig koken. Ze mag geen soep en geen pasta. Niet vanwege haar smaak, maar omdat ze dan sneller knoeit op haar koninklijke garderobe. Handenschudden met een jurk vol soepvlekken kan natuurlijk niet. Schaaldieren zijn ook verboden. Stel je voor dat die verkeerd vallen. Good heavens! De chef betreurt het dat er in Engeland, en ook in Nederland, vrij weinig vis wordt gegeten vergeleken met Azië of zelfs Frankrijk. Ik probeer mensen al mijn hele leven ervan te overtuigen dat ze meer bijzondere vis moeten eten, zoals poon. Vis bereiden is niet moeilijk, maar het is bij ons lastiger om goede producten te vinden. In de supermarkt is niet alles even vers. Ik ben zelf regelmatig in Londen en dan kook ik voor mezelf in mijn flatje. Ik vraag altijd of ik vis mag pakken en ruiken, óók in de supermarkt. Verse vis heeft een plezierige, frisse geur, ik omschrijf het altijd als ozonachtig. We zouden beter naar onze neus moeten luisteren. 1 Rick Stein: Van kust tot kust Volksuniversiteit Utrecht Cursusaanbod 160 taalcursussen, 18 verschillende talen. 60 cursussen 'Algemeen', 15 cursussen Bedrijfsgericht, o.a. 'computercursussen' en 22 cursussen 'Creatief'. Verhuur: Zalen en lokalen: goed tarief en uitstekende service. Betaalbare passie! Een digitale piano v.a. 43,- per maand lavis

17 Op de bank 17 EINDELIJK UITGEREND MAARTEN BLOEM Prison Break is nu echt over en uit I n 2003 sloegen zenders hun deuren vol in het gezicht bij Prison Break-bedenker Paul Scheuring. Ga weg met je verhaal over een jonge vent die zijn broer uit een gevangenis wil redden door zelf zich te laten insluiten. Hoe bakken we daar een serie van? Ook bij FOX hapten ze niet, totdat paradepaardje 24 een hit bleek. Mensen bleven blijkbaar thuis voor een actieserie en Prison Break kreeg het groene licht. Dus ontsnapten de twee broers en hun entourage in de verschillende seizoenen uit het gevang en belandden ze een paar keer weer in de lik. Continu de hete adem in de nek voelend van een opsporingsteam met een pitbullmentaliteit. En die formule wordt helaas op een gegeven moment wat sleets. Dat bleek wel uit de kijkcijfers in de Verenigde Staten die na de hosannacijfers van seizoen één een gestaag dalende lijn vertoonden. Scheuring vond het wel welletjes allemaal en besliste dat seizoen vier het laatste werd. Alle lopende verhaallijntjes worden dus aan elkaar geregen. Maar niet voordat er weer opgejaagd en veel moet worden gerend. Rust is de broers nog even niet gegund. Al hunkeren ze er in het begin van het vierde seizoen wel naar. Jonge broer Michael hokt met zijn liefje Sarah en alles lijkt pais en vree. Totdat er een schimmige agent op de stoep staat die ze polst voor een klus. Michael en zijn broer Lincoln moeten op zoek naar een geheugenkaart Scylla bemachtigen. Hebben ze geen zin, dan belanden ze weer in de bak. Al snel blijken er niet minder dan zes geheugenkaarten om op te sporen. Wat volgt is minuten vol met de bekende Prison Break-receptuur. Die smaakt nog steeds prima, maar een vijfde seizoen was ook echt te veel van het goede geweest. 1 Prison Break seizoen 4 The hood van de Crips, vlakbij Den Haag Hollands Spoor. Documentaire Unieke kijk in leven van de Crips Gangsters in Den Haag De documentaire Crips, Strapped n strong biedt een kijkje in het leven van onvervalste gangsters in de Hofstad. Merel van Leeuwen Het bioscoopbezoek viel tegen, maar de documentaire Crips, Strapped n Strong van filmmakers Joost van der Valk en Mags Gavan is wel in competitie voor een Gouden Kalf. Vanavond kun je hem zien bij BNN. In Nederland noemen ze het een ripdeal. Voor ons is het gewoon werk, vertelt Keylow aan het begin van de documentaire. Hij is de onbetwiste leider van de Haagse gang: de Crips. Filmmaker Joost van der Valk heeft Keylow en een stel andere Antilliaanse en Surinaamse jongens van de Crips tussen 2006 en 2008 gevolgd. Het resultaat is een unieke kijk in het leven van de gangleden. Van der Valk mocht overal bij zijn, onder één voorwaarde: tijdens het filmen van hun criminele activiteiten mocht hij geen vragen stellen. En zo zie je hoe een aantal jongens, onherkenbaar in beeld, cocaïne versnijden en wapens klaarmaken. De film draaide dit voorjaar in een Vragen stellen bij criminele activiteiten was uit den boze. aantal bioscopen. De bezoekersaantallen vielen Van der Valk tegen. Een groot gedeelte van de doelgroep, zoals de jongeren uit de Bijlmer, gaan niet naar het Ketelhuis. Maar Pathé Arena durfde het niet aan om de documentaire te vertonen. Na het lezen van Crips.nl, het boek van Saul van Stapele, wilde Van der Valk het leven van de jongens vastleggen op film. Het is een lang proces geweest om ze zover te krijgen, maar ze zijn trots op hun ding en het contact is langzaam gegroeid. Bang is Van der Valk nooit geweest. Wel heeft hij gevreesd dat zijn film niet zou worden voltooid. Ze hebben een aantal keer gedreigd de stekker eruit te trekken. Tijdens ons bezoek aan de Crips in Los Angeles waren ze heel veeleisend. Verbazend is het, om te zien hoe makkelijk de Haagse Crips de Amerikaanse douane passeren. Van der Valk dacht op voorhand ook niet dat het zou lukken. Maar het ging zo makkelijk, en dat terwijl Keylow ooit veroordeeld is omdat hij een helikopter heeft gekaapt, lacht Van der Valk. Hij heeft naast Keylow nog twee personen gevolgd die de verhaallijnen vormen in de film. Van hen maakt Main C de meeste indruk. Als Van der Valk hem ontmoet, komt hij net uit de gevangenis en begint zijn worsteling om uit de Crips te stappen. Als vader van vier kinderen wil hij voor ze zorgen. Dat leidt tot indringende scènes waarbij Main C aan zijn kinderen probeert uit te leggen hoe zijn leven er vroeger uit zag. Maar een ongeluk met zijn dochter zorgt voor een terugval bij Main C, die door Keylow weer met open armen wordt ontvangen. Van der Valk heeft nog steeds contact met deze twee hoofdrolspelers en dat is maar goed ook. Want je wilt als kijker weten hoe het verder met ze zal gaan. De filmmaker verzekert dat er een vervolg komt, maar hoe en wanneer is onduidelijk. De film eindigt met twee pubers van 13 en 14 die stoer hun wapen laten zien. Ik kom nog wel eens in the hood in Den Haag en dan zie ik die jonge jongens lopen. Dan houd ik mijn hart vast. Zijn dit straks ook allemaal gangsters? 1 * Ned3, Tegenlicht SOLAR PRIZE VAN HATTUM De documentaire Here Comes the Sun van Rob van Hattum, uitgezonden bij VPRO s Tegenlicht in 2008, krijgt op 11 december in Berlijn de Solar Prize 2009, in de categorie Media. Van Hattum ontkracht in zijn docu de mythes die instanties ons over zonne-energie willen doen geloven, en laat zien dat een zonneeconomie veel dichterbij is dan we denken. Film HALLOWEEN WORDT 3D Het derde deel in de nieuwe serie Halloween-films wordt in 3D gefilmd. Producent Dimension Films heeft besloten een derde deel te maken, nadat deel twee vorige week tijdens het Amerikaanse openingsweekend 16,3 miljoen dollar opbracht. De Halloween-films vertellen over de psychopaat Michael Myers. De eerste reeks van acht films liep van 1978 tot ANP Formatmiljardair BB NOG NIET UITGEMOLKEN Bij ons komt het niet meer op de buis, want het is te duur, aldus John de Mol, in een interview aan het ANP over tien jaar Big Brother. Wereldwijd scoort het opsluitprogramma volgens De Mol nog steeds als een tierelier. De volgende stap is het internationaal uitrollen van De Gouden Kooi. Dat wil overigens nog niet vlotten. Maar als het gebeurt, gelooft De Mol in een domino-effect. OPHEFFINGSUITVERKOOP!! Vanaf februari 2010 gaat Hafez Tapijten te Soest door als studio voor restauratie en reiniging van oude en antieke tapijten NU 40% tot 70% korting op gehele collectie van sfeervolle Perzische tapijten Steenhoffstraat 64, Soest, tel Openingstijden: dinsdag - vrijdag van zaterdag van Mir 240 X 170 NU: 870,- Ziegler 240 X 170 NU 1350,-

18 18 Op de buis EXTREME BRUIDEN RTL8 Veeleisende New Yorkse aanstaande bruidjes worden op de voet gevolgd. FILM: CAKE RTL5 Komedie met Heather Graham die het tijdschrift van haar vader moet runnen. KOOPKRACHT NED3 Melk is goed voor elk wordt er gezegd. Maar is dat ook zo? EVENBLIJ MET NED3 Jakhals Frank interviewt cabaretier Jochem Myer op Texel. THE BEATLES IN THE STUDIO, NED2 Britse docu over de boys uit Liverpool met nooit vertoonde beelden. Nederland 1 Nederland 2 Nederland 3 RTL 4 RTL 5 17:00 KRO Kindertijd 17:01 Oscar bakt een paard 17:04 Laura s ster 17:14 Er wonen vissen bij ons 17:19 Mijn mooiste prentenboek 17:25 Sesamstraat 17:59 EénVandaag 18:00 NOS Journaal 18:15 EénVandaag 18:40 NOS Sportjournaal 19:00 Lingo 19:25 AVRO De Centrale Huisartsenpost 20:00 NOS Journaal 20:30 Hello Goodbye 21:20 KRO Detectives: Midsomer murders 23:00 Pauw & Witteman 23:55 NOS Journaal 17:00 NOS Journaal 17:10 De tranen van 17:35 Senior Games Journaal 17:45 Het beste van Tijd voor MAX 18:25 That s the question 18:55 Man bijt hond in New York 19:20 Nederland in New York 19:55 1/2 Kunstuur 20:25 Netwerk 20:50 De Taalmeester 21:30 Achter de voordeur 22:00 NOS Journaal 22:15 Nova/Den Haag vandaag 22:50 Mad men 23:45 The Beatles in the Studio 17:15 NOS Jeugdjournaal 17:20 Wicked Science 17:45 AVRO SmartkidZ 18:00 SpangaS Nablijven 18:23 Het Klokhuis 18:45 NOS Jeugdjournaal 18:59 Nederland 3 19:00 ONM 19:23 NOS Journaal 19:30 De Wereld Draait Door 20:22 NOS Journaal 20:30 Crips, Strapped n strong 22:00 Koopkracht 22:30 NOS Sportjournaal 23:00 NOS Journaal 23:20 Evenblij met 17:05 As the world turns 18:00 RTL Nieuws 18:15 Editie NL 18:35 RTL Boulevard 19:30 RTL Nieuws 19:55 RTL Weer 20:00 Goede tijden, slechte tijden 20:30 RTL Voetbal: Schotland - Nederland 23:30 RTL Nieuws 23:40 RTL Weer 23:45 RTL Boulevard 17:35 The king of Queens 18:00 Everybody loves Raymond 18:30 The nanny 19:00 Wie is de chef? 19:30 Over de kook 20:00 Date my mom 20:30 Cake 22:15 Say it isn t so RTL 7 RTL 8 SBS 6 NET 5 Veronica 18:00 The Dukes of Hazzard 18:55 De politie op je hielen! 19:55 De Pfaff s 20:30 The X-Files: The movie 22:45 The relic 17:10 De familie Stokstaart 17:40 Oprah Winfrey show 18:35 Dr. Phil 19:30 Extreme bruiden 20:30 Flatliners 22:40 As the world turns 23:30 Oprah Winfrey show 17:05 Little house on the Prairie 18:00 De grote verhuizing 19:00 Hart van Nederland - Vroege editie 19:20 Shownieuws - Vroege editie 20:00 Trauma centrum 20: minutes that changed America 22:45 Hart van Nederland - Late editie 23:00 Piets weerbericht 23:05 Shownieuws - Late editie 23:30 Tienermoeders 17:10 Gilmore girls 18:05 Ugly Betty 19:00 De tafel van 5 20:00 S1NGLE 20:30 De Spaanse droom 21:30 Grenzeloos verliefd 23:00 Criminal intent 23:55 Close to home 17:10 The suite life of Zack and Cody 17:30 Phineas & Ferb 18:00 I am Weasel 18:05 Sneak 18:10 Spin city 18:40 According to Jim 19:05 Will & Grace 19:35 Friends 20:00 Two guys and a girl 20:30 Criminal minds 21:25 Numb3rs 22:20 Border security USA 23:10 City homicide

19 Mix 19 RETOUR AFZENDER Dagelijks plaatsen we de meest relevante, optimistische en hilarische mailtjes die binnenkwamen op Spraakmakend nieuws op DePers.nl Rolverdeling Met grote walging las ik vanochtend De Pers. Ik ben wel wat popularistische koppen gewend van de gratis NL kranten, ik bedoel hoe komen jullie anders aan lezers, maar wat ik vanochtend las daar brak mijn bek van open. Voor de 2e achtereenvolgende dag is er een strijdkracht omgekomen in Afghanistan, maar de Pers kopt: Wat kost een allochtoon. Ik kan opiniestukken (waar dit niveau wel vaker bereikt wordt) in dit soort gratis krantjes wel aan, maar een beetje ethiek besef bij de redaktie van deze krant is kennelijk te veel gevraagd. Op de website is de leading kop wel het verhaal over de strijdkrachten, maar op de voorkant van de papieren krant niet WAAR- OM? Als je al een nutteloos stuk wilt plaatsen over de kosten van een allochtoon (of was het nou migrant? de krant maakt kennelijk dezelfde fout als de rest van NL), doe het dan lekker ergens achterin. Bewaar de kop voor het echte nieuws aub. Saba Kassa Helaas voor u is de rolverdeling dat wij de krant maken en dat u hem leest. Of niet natuurlijk. Complimentje De Pers ligt bij mijn werkgever in een bak in de hal en eerlijk is eerlijk ik pak m echt niet altijd mee. De term WK Zoetwatervissen bracht me er vanmorgen toe m wel mee te nemen. Wat zou een zichzelf serieus nemend dagblad daar nu over schijven? Sportvissen is toch een discutabele sport met talloze voor- en tegenstanders. Zelf radicaal tegenstander van deze misdadige vrijetijdsbesteding van mannen met een iets te primitieve geldingsdrang, ben ik daarom erg blij met de licht spottende toon van het artikel Festival met hengel en aas. Je hoeft het niet tweemaal te lezen om aan te voelen dat Iwan Tol het eigenlijk maar een sneue toestand vindt, en Dieter licht belachelijk maakt met de omschrijving van zijn bezigheden aan de waterkant. Dat Dieter dan ook nog dik verliest omdat hij maar in een vakje van het grote water mocht vissen geeft het stuk een prachtig einde mee, waarmee weinig overblijft van het beeld van de sportvisser als stoere buitenman met oog voor de natuur. Dank daarvoor, want uiteraard is de medemens met oog voor de natuur verstandig en vredelievend genoeg om vissen onbekommerd in het water te laten daar waar ze horen en net zo goed als wij van hun vrijheid mogen genieten! Peter de Haan Crypto (2) De cryptogrammen in De Pers zijn echt niet onoplosbaar, zoals mevrouw Cobie van der Hoeven beweert in uw krant van gisteren. Ze zijn vrij eenvoudig en met enig nadenken goed te doen. Het lukt mij bijna elke dag in circa 10 minuten. Frans van Gulick Veolia Transport Sinds 30 augustus verzorgt Veolia het busvervoer in regio Haaglanden. Dit internationale bedrijf heeft zich kennelijk niet erg verdiept in de taal en de gevoeligheden van hun klanten. Zij noemen zich Veolia Transport. In het Nederlands betekent het woord transport vervoer van goederen, niet van levende wezens, met uitzondering dan van joden. Zij werden in de Tweede Wereldoorlog ook getransporteerd onder mensonterende omstandigheden. Kennelijk kiest Veolia voor associatie daarmee. Morbide detail: de bussen rijden op gas! Harry Barendse Leuk geprobeerd, maar transport betekent volgende de Dikke Van Dale gewoon vervoer. Vergissing? In het artikel Voorbijganger vangt jongetje van maandag schrijft u dat de voorbijganger die het leven van het jongetje heeft gered, Lars Gunnarsson heet. Dat moet een vergissing zijn. De Zweedse media hebben het uitvoerig over deze held gehad. Het gaat om een 37-jarige man van Iraanse afkomst die Hossein Afshin heet. Koen de Troij Jaja, dat maken de linkse media ervan! Persbericht v.d. dag Veel mensen weten niet dat badeendjes chemische stoffen als PVC en ftalaten kunnen bevatten. Chemische stoffen zijn in principe niet goed voor het milieu en de gezondheid. Daarom is vrouwen- en milieu organisatie WECF, Women in Europe for a Common Future, op zoek gegaan naar PVC- en ftalaatvrije badeendjes. Woensdagmiddag 9 september fietsen medewerkers van WECF door Leidsche Rijn om ouders de gelegenheid te geven hun badeendjes om te ruilen voor een nieuw gifvrij exemplaar. Tijd: Chantal van Denbossche, WECF De redactie behoudt zich het recht voor om reacties te beantwoorden. Snookdog Wat is deze hond van plan? Volg het op DePers.nl Hoertje pesten Stinkbommen inzetten tegen hoeren. Gratis! Monopoly op Google Maps. Game van de dag Bescherm de stad van het kwaad. De Franse politie heeft bij een identiteitscontrole circa honderd Roma-zigeuners een stempel op hun arm gegeven. Een verpleegkundige in een verzorgingshuis heeft met de telefoon van de mensen die ze moest verzorgen naar sekslijnen gebeld. Hind heeft bedankt voor de eer om de nipplegate -act van Janet Jackson te imiteren in het programma Let s dance. LEZERSCOLUMN Baardjes Fred van de Gon Netscher V orige week heb ik, op mijn bescheiden wijze, de economie een injectie gegeven. Eerst kocht ik bij mijn vertrouwde sportzaak op de hoek een hardloopbroek, zo n waterafstotende. Handig met het oog op de komende najaarsstormen en vooral de regenbuien. Nu alleen nog een waterdicht jack. Later op de dag ging ik in de stad een pak kopen. Een zwart pak. Nee, geen Armani want ik heb geen Armani-salaris. Maar toch een aardig pak en handig ook, want het valt overal mee te combineren. Bovendien pleeg ik in het winterseizoen vaker een pak en minder vrijetijdskleding te dragen. Zou mijn baardje wel bij dat pak passen? Tja, baardjes. In de jaren zeventig had ik niet alleen veel hoofdhaar, maar ook de nodige gezichtsbeharing. Ik vond en vind dat eigenlijk heel natuurlijk: mannen hebben nu eenmaal baarden, dus waarom zou je die niet gewoon laten groeien? Veel dames dachten en denken daar echter anders over, dus de laatste decennia ging ik meestentijds baardloos door het leven. Maar nu mag het weer. Nu ben ik allesbehalve een trendvolger verbeeld ik mij maar sinds een week of drie heb ik zo n Braziliaans streepjes-sikje op mijn kin, meer zout dan peper maar toch. Konden alle voorgaande pogingen tot baardgroei, waaronder de befaamde driedagenbaard, op wisselend commentaar rekenen, op deze variant heb ik al enkele positieve reacties gekregen. En ja, dat streelt mijn ijdelheid. Over ijdelheid gesproken: toen ik bepakt en bezakt in de tram stapte op weg naar huis, zag ik hoe een leuke jongedame mij vriendelijk toelachte. Ik groeide. Ik heb het nog steeds!, dacht ik gevleid. Echter deze illusie werd enkele seconden later wreed de kop ingedrukt. Mijnheer, wilt u hier zitten?, riep het meisje mij toe, in de volle tram. Nee hoor, blijf maar zitten, antwoordde ik. Echt niet?!, vroeg het meisje enigszins ontsteld, bijna verontwaardigd. Zo van: hoe is het mogelijk dat zo n bejaarde man wil stáán! Ach ja, de realiteit Ik kom zo zoetjesaan op een leeftijd dat de door mij gewenste realiteit alleen nog maar voorkomt in mijn dromen 1 * Uw column in De Pers? Stuur uw pennenvrucht (maximaal 350 woorden) naar OPLOSSINGEN PUZZELS Zweeds Cryptogram HORIZONTAAL: 1. Prediker; 4. opneming; 6. veer; 8. semilor; 9. snot; 10. speelbal; 11. inpakker. VERTICAAL: 1. Proces; 2. dienst; 3. knipmes; 5. galwesp; 6. vrolˇk; 7. roller. Kubus Met nummer 2

20 20 Mix ZWEEDS RAADSEL: CRYPTOGRAM: toorn zwaar vergif vetstof sketch sluitpin SUDOKU gevangenis een zekere duinvallei soort afvalbak bevestiging houding kleur 1 Franse schrijver Spaanse uitroep Engels bier 2 KUBUS: teek 6 grauwe erwt schietsport zenuwachtig bouwland 4 persoonlijk vnw. mannelijk dier knaagdier zeegodin aardewerk putemmertje Puzzelland Met welke grondvorm is de kubus in het midden te maken? HORIZONTAAL: 1. Deze dominee vindt zichzelf terug in de bijbel (8); 4. Het bekijken van een toelating (8); 6. Elastische oversteek (4); 8. Gedeeltelijk een prul van goud (7); 9. De vogels zijn er ziek van dat Piet ervoor staat (4); 10. Hij laat met zich sollen op een muziekfeest (8); 11. Persoon die zich warm aankleedt? (8). VERTICAAL: 1. Het is een zaak voor Toon (6); 2. Mis, het is een betrekking! (6); 3. Buigend kapperswerktuig (7); 5. Verbitterd insect (7); 6. Opgewekt en uiteindelijk ook nog snaaks (6); 7. Een golf van diefstal (6). SUDOKU Een uitgave van Mountain Media BV Anthony Fokkerweg CP Amsterdam tel: fax: website: redactie: distributie: whm.wegener.nl sales: marketing: oprichter: Cornelis van den Berg uitgever: Ben Rogmans hoofdredactie: Jan-Jaap Heij, Alain van der Horst art direction: Koos Jeremiasse Dagblad De Pers is een gratis kwaliteitskrant die wordt verspreid via NSstations, Bruna-winkels, TNT Business Points en kantoren. Kijk op voor een uitgebreid overzicht van de distributiepunten. VISIONCLINICS PRIJSPUZZEL a b c Speel mee met de VisionClinics Prijspuzzel en win mooie prijzen. Los de puzzel op en sms PERS gevolgd door de cijfers in de gele vlakken en uw adres naar 7171 (60 cent p.o.b.). Bijvoorbeeld: PERS a4b8c1 De hele maand september maakt u kans op een ooglaserbehandeling bij VisionClinics, ter waarde van 3000 euro. Vier keer per week plaatsen we een nieuwe puzzel. Uit de goede inzendingen voor alle puzzels trekken we de winnaar. Dus: hoe vaker u meedoet, hoe meer kans u maakt om te winnen. Meedoen kan tot en met donderdag 1 oktober, op maandag 5 oktober maken we de winnaar bekend. De oplossing van dinsdag 8 september is: a9, b3, c4. Wat kunt u winnen? VisionClinics is de grootste en meest ervaren ooglaserkliniek van Nederland. Onze behandelingen doen we op één centrale locatie in Utrecht in plaats van in verschillende klinieken. Op die manier kunnen we investeren in kwaliteit en dus altijd gebruik maken van de meest geavanceerde apparatuur in de markt. VisionClinics bestaat dit jaar 10 jaar, en om dit te vieren geven we een gratis ooglaserbehandeling aan één van de lezers van De Pers, ter waarde van rond de Deze prijs is persoonlijk en niet overdraagbaar. Uiteraard vindt er voorafgaand aan de behandeling een uitgebreid vooronderzoek plaats. Meer informatie over VisionClinics?: of bel naar (gratis). 111 Vandaag Op de meeste plaatsen een helder en rustig begin. In de vroege ochtend komt er lokaal een ondiepe mistbank voor. In de loop van de ochtend wordt het in het noorden bewolkt. Er is een kleine kans op regen maar veel zal dit niet voorstellen. Het zuiden houdt het zonnig en droog. De temperatuur ligt tussen 20 en 25 graden. 111 Morgen De dag gaat in het noorden zonnig en droog van start. In het zuiden is het grijs en valt lokaal een bui. Gaandeweg verbetert het weer overal en komt de zon er meer bij. In het zuiden wordt het dan droog. De middagtemperatuur ligt rond 20 graden. De wind waait uit het noorden en is meest matig. Vrijdag droog en zonnig weer. Tijdelijke wijzigingen OV: 111 Purmerend (bus) Tot en met 18 december. Arrivalijnen 102, 104, 371 en 377. Halten Gildeplein, Wijkcentrum, Hoefsmidpad vervallen. Mijdrecht (bus) Tot en met 31 oktober. Connexxionlijn 141, 526, 642 en 646. Halten Ridderschapstraat, Zwembad Blijdrecht, Lepelaar en Roerdomp vervallen. Katwijk/Valkenburg ZH (bus) Tot en met 11 september. Connexxionlijnen 37 en 38. Halten Zonnebloemstraat, Katwijkerweg, Broekweg, Hoofdstraat, Torenvlietslaan en Voorschoterweg vervallen. Meer op Onderweg? Bel ( 0,70 p/m) of kijk op mobiel.9292ov.nl

Spreekbeurt. Pakistan

Spreekbeurt. Pakistan Spreekbeurt Pakistan Hoofdstad: Islamabad Taal: Urdu, Engels en Punjabi Inwoners: Er wonen bijna 200 miljoen mensen in Pakistan Religie: Moslims (96%), christenen (4%) Pakistan ligt in Azië en grenst aan

Nadere informatie

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015

Ontwikkeling politieke voorkeur in 2015 Een politiek systeem in ontbinding De peiling van vandaag laat zien in welke bijzondere electorale situatie Nederland eind 2015 is beland. Deze resultaten kunnen geplaatst worden in het verlengde van het

Nadere informatie

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010

Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Onderzoek stemgedrag jongeren Door NCRV Rondom 10 en Netwerk 28 mei 2010 Ben je van plan om op 9 juni te gaan stemmen? Ja 698 83,1 Nee 39 4,6 Ik weet het nog niet 103 12,3 Stemgedrag PVV/ Wilders PvdA

Nadere informatie

1 januari 2015. Onderzoek:

1 januari 2015. Onderzoek: 1 januari 2015 Onderzoek: Verwachtingen 2015 1 Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 40.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek.

Nadere informatie

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?)

Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Werkvel opdracht 9 (Onderhandelingsspel: hoe neem je samen moeilijke besluiten?) Toelichting op de opdracht Tijdens deze opdracht gaan jullie in kleine groepjes in onderhandeling met elkaar over een pakket

Nadere informatie

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is.

Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Een wat strenge stem, hij wil graag officiëler klinken dan hij in wezen is. Goedendag! Als ik even de aandacht mag, ja! Dank u. Dan geef ik nu het woord aan mezelf. Als ik mij eerst eens even mag introduceren.

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen.

Wat is PDD-nos? VOORBEELDPAGINA S. Wat heb je dan? PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Wat is PDD-nos? 4 PDD-nos is net als Tourette een neurologische stoornis. Een stoornis in je hersenen. Eigenlijk vind ik stoornis een heel naar woord. Want zo lijkt het net of er iets niet goed aan me

Nadere informatie

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij

Elke middag loopt Fogg van zijn huis naar de Club. Om een spelletje kaart te spelen. Er wordt altijd om geld gespeeld. En als Fogg wint, geeft hij Rijk Phileas Fogg is een vreemde man. Hij is erg rijk. Maar niemand weet hoe hij aan zijn geld komt. Een baan heeft hij namelijk niet. Toch woont hij in een groot huis, midden in Londen. In zijn eentje.

Nadere informatie

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement

Te huur HOOFDSTUK 4 WOORDEN. Kies het goede woord. 1 Ik woon in een flat op de vierde... a verdieping b appartement 51 51 HOOFDSTUK 4 Te huur WOORDEN 1 1 Ik woon in een flat op de vierde.... a verdieping b appartement 2 Het is een rijtjeshuis met een grote woonkamer en drie.... a tuinen b slaapkamers 3 Mijn woonkamer

Nadere informatie

National Elections for the House of Representatives 2010

National Elections for the House of Representatives 2010 National Elections for the House of Representatives 2010 Vragenlijst afgenomen in het LISS panel Versie 1.0 Datum december 2010 Auteur(s) Maarten Streefkerk T: +31 13 466 2149 E: M.IJ.C.Streefkerk@uvt.nl

Nadere informatie

Verdieping: Eerste reactie partijen

Verdieping: Eerste reactie partijen Verdieping: Eerste reactie partijen Korte omschrijving werkvorm: Uit de berekeningen van het CPB blijkt dat het begrotingstekort van Nederland in 2013 en 2014 niet onder de door de EU gestelde 3%-norm

Nadere informatie

Belangen: Macht van de Eerste Kamer

Belangen: Macht van de Eerste Kamer Belangen: Macht van de Eerste Kamer Korte omschrijving werkvorm: Aan de hand van een werkblad ontdekken leerlingen dat de plannen van het kabinet waarschijnlijk wel door de Tweede Kamer komen, maar niet

Nadere informatie

Interview protocol (NL)

Interview protocol (NL) Interview protocol (NL) Protocol telefoongesprek slachtoffers Goedemorgen/middag, u spreekt met (naam) van de Universiteit van Tilburg. Wij zijn op dit moment bezig met een onderzoek naar straat- en contactverboden

Nadere informatie

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft.

De jongen weet dat hij niet in slaap moet vallen. Want dan zullen dieven zijn spullen stelen. Ook al is het nog zo weinig wat hij heeft. In Kanton, China Op de hoek van twee nauwe straatjes zit een jongen. Het is een scheepsjongen, dat zie je aan zijn kleren. Hij heeft een halflange broek aan, een wijde bloes en blote voeten. Hij leunt

Nadere informatie

Polderen voor beginners

Polderen voor beginners Jongerenkamer Polderen voor beginners Voorwoord De Tweede Kamer is het hart van de Nederlandse democratie. De 150 gekozen Kamerleden gaan met elkaar en de regering in debat over de toekomst van Nederland.

Nadere informatie

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad.

Een van de agenten komt naar hem toe. Nou, het is me het dagje wel, zegt hij. Nu zijn er toch rellen in de stad. Een dode De voetbalwedstrijd is afgelopen. Het stadion is bijna leeg. Het is koud, de zon schijnt bleek. Munck staat op de tribune van vak H en staart naar de dode man op de bank. Wat vreselijk, denkt

Nadere informatie

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak.

Tik-tak Tik-tak tik-tak. Ik tik de tijd op mijn gemak. Ik haast me niet zoals je ziet. Tik-tak tik-tak, ik denk dat ik een slaapje pak. Tik-tak - Lees het gedicht tik-tak voor. Doe dit in het strakke ritme van een langzaam tikkende klok: Tik - tak - tik - tak Ik tik - de tijd - op mijn - gemak. Enzovoort. - Laat de kinderen vrij op het

Nadere informatie

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze?

Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Workshop C Waarom is stemmen belangrijk en hoe maak ik mijn keuze? Korte omschrijving workshop In deze workshop ontdekken de deelnemers

Nadere informatie

www.queridokinderboeken.nl

www.queridokinderboeken.nl www.queridokinderboeken.nl Copyright 2013 Joke van Leeuwen Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt, in enige vorm of op welke wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke

Nadere informatie

Plak jij een etiket op mensen?

Plak jij een etiket op mensen? Plak jij een etiket op mensen? Een vooroordeel is erger dan je denkt 1 Iedereen ziet er verschillend uit. Er zijn geen twee mensen precies hetzelfde. Iedereen is anders Iedereen is anders. Bekijk de kinderen

Nadere informatie

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen.

Welke wapens worden voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog? 1. Geweren en gifgas. 2. Machinegeweren en gifgas. 3. Gifgas en pistolen. Tussen welke twee landen is de Eerste Wereldoorlog begonnen? 1. Engeland en Frankrijk 2. Duitsland en Frankrijk 3. Duitsland en Engeland Nederland blijft neutraal. Wat betekent dat? 1. Nederland kiest

Nadere informatie

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks

Met gegrauw en gesnauw bereik je niks 81 Weike Medendorp, PvdA Met gegrauw en gesnauw bereik je niks Ik denk dat we een aantal resultaten hebben bereikt waar we trots op mogen zijn. Neem bijvoorbeeld het plan van transformatie voor de Enci,

Nadere informatie

sarie, mijn vriend kaspar en ik

sarie, mijn vriend kaspar en ik sarie, mijn vriend kaspar en ik Leen Verheyen sarie, mijn vriend kaspar en ik is een theatertekst voor kinderen vanaf 4 jaar en ging in première op 12 september 2009 bij HETPALEIS in Antwerpen 1 ik: het

Nadere informatie

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN

WAAROM DIT BOEKJE? VERBODEN WAAROM DIT BOEKJE? Dit boekje gaat over seksuele intimidatie op het werk. Je hebt te maken met seksuele intimidatie als een collega je steeds aanraakt. Of steeds grapjes maakt over seks. Terwijl je dat

Nadere informatie

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8

Tweede Kamerverkiezingen. groep 7 en 8 Tweede Kamerverkiezingen groep 7 en 8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De Tweede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet 10 9. De oppositie

Nadere informatie

Handboek Politiek deel 2

Handboek Politiek deel 2 Handboek Politiek deel 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren

Nadere informatie

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!!

MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! MODULE III BESLISSINGEN NEMEN IN EUROPA? BEST LASTIG!!! De Europese Unie bestaat uit 27 lidstaten. Deze lidstaten hebben allemaal op dezelfde gebieden een aantal taken en macht overgedragen aan de Europese

Nadere informatie

MODULE V. Ben jij nou Europees?

MODULE V. Ben jij nou Europees? MODULE V Ben jij nou Europees? V.I Wat is Europees? Wat vind jij typisch Europees? En wie vind jij typisch Europees? Dat zijn moeilijke vragen, waarop de meeste mensen niet gelijk een antwoord hebben.

Nadere informatie

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen.

Nederland dient financiële steun te geven aan landen van de Europese Unie met een hoge staatsschuld die anders in grote problemen zullen komen. Aankondiging Op 12 september dit jaar worden verkiezingen gehouden voor de Tweede Kamer. Politieke partijen hebben hun verkiezingsprogramma voor de komende jaren vastgesteld. De lijsttrekkers van de partijen

Nadere informatie

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers

Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Uitslag onderzoek: rechtszaak Geert Wilders EenVandaag Opiniepanel 14-01-2010 30.000 deelnemers Bent u op de hoogte van dit proces tegen Geert Wilders of bent u dat niet? Ja, daarvan ben ik heel goed op

Nadere informatie

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering.

Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. Bij SNAP leren we ouders en kinderen vaardigheden om problemen op te lossen en meer zelfcontrole te ontwikkelen. Deze folder legt uit hoe je SNAP kan gebruiken voor een blijvende verandering. SNAP (STOP

Nadere informatie

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping.

Schoolkamp. Ze hadden toen allemaal iets verzonnen om niet mee te hoeven met de dropping. Schoolkamp En jij, Abel?, vraagt Nadia. Wat doe jij over tien jaar? Abel buigt naar voren om nog een flesje bier uit het kratje te pakken. Dan werk ik bij de Amsterdamse politie, zegt hij. Hij maakt het

Nadere informatie

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren

Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Hoe beleven leerlingen de rechtsstaat? Workshop: rechtsstaat in de les; leerlingen activeren Rollenspel Befje op Befje af Hoger Lager Dilemma s Hoe lossen we dit op? Opgepakt, wat dan? Rechtenteller Landenspel

Nadere informatie

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar

De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De PAAZ, wat is dat? Informatie voor kinderen van 8 tot 12 jaar De afgelopen weken was het niet zo leuk bij Pim thuis. Zijn moeder lag de hele dag in bed. Ze stond niet meer op, deed geen boodschappen

Nadere informatie

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hard tegen hard. Vechten voor je leven

Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten. Hard tegen hard. Vechten voor je leven Reality Reeks - Verwerkingsopdrachten Hard tegen hard Vechten voor je leven Lees hoofdstuk 1: Capuchon (blz. 5) In de 3de alinea staat: De chauffeur knikt naar hem. Wie is hem? De volgende zin is: Ze kent

Nadere informatie

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren,

Majesteit, Koninklijke Hoogheid, excellenties, dames en heren, Toespraak van de minister-president, mr. dr. Jan Peter Balkenende, bijeenkomst ter ere van de 50 ste verjaardag van de Verdragen van Rome, Ridderzaal, Den Haag, 22 maart 2007 Majesteit, Koninklijke Hoogheid,

Nadere informatie

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin.

REGELS. Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 61 61 REGELS 1 Onderstreep de pluralisvorm in de zin. 1 Ik woon met mijn gezin in een rijtjeshuis met vier slaapkamers. 2 De vijf appartementen in deze flat zijn heel klein. 3 Hij heeft een groot huis

Nadere informatie

Help, mijn papa en mama gaan scheiden!

Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Help, mijn papa en mama gaan scheiden! Joep ligt in bed. Hij houdt zijn handen tegen zijn oren. Beneden hoort hij harde boze stemmen. Papa en mama hebben ruzie. Papa en mama hebben vaak ruzie. Ze denken

Nadere informatie

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school.

Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij het vertonen van mensenrechtenfilms op school. Movies that Matter @ school begeleidt en adviseert bij Opdrachtenblad Naam film: Aanduidingen Kijkwijzer: Regie: Jaar: Duur: Eventueel website van de film: Leerdoelen 1. Je kunt op een kaart aanwijzen

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5

Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 5 5 Tuin van Heden.nu 1 Mag ik zijn wie ik ben? Van In 6 Zacheüs (1) Het is erg druk in de stad vandaag. Iedereen loopt op straat. Zacheüs wurmt zich

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Framing the Other. Opdrachtenblad

Framing the Other. Opdrachtenblad Framing the Other Ilja Kok & Willem Timmers 2013 25 minuten (film), 13 minuten (interview) http://framingtheother.wordpress.com/ 1 Kijkopdracht 1. Titel hoofdstuk Toeriste Nell maakt foto van Mursi Nadonge

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12

Inhoud. Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Inhoud Inleiding... 4 Hoofdstuk 1 Het ontstaan van de rechten... 6 Hoofdstuk 2 De belangrijkste rechten...12 Onderwerp 1 Gelijkheid...13 De rechten van Tim... 14 Onderwerp 2 Toegankelijkheid...17 De rechten

Nadere informatie

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten.

Lekker ding. Maar Anita kijkt boos. Hersendoden zijn het!, zegt ze. Die Jeroen is de ergste. Ik kijk weer om en zie hem meteen zitten. Lekker ding Pas op!, roept Anita. Achter je zitten de hersendoden! Ik kijk achterom. Achter ons zitten twee jongens en drie meisjes hun boterhammen te eten. Ze zijn gevaarlijk, zegt Anita. Ze schudt haar

Nadere informatie

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL

AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL AAN DE SLAG MET POLITIEKE TAAL OKTOBER 2014 - AAN DE SLAG MET #5 TAALGEBRUIKSPELPRINSJESDAG WAT HEB JE NODIG? Bespreekvel met filmlinks Speelkaartjes Klokje/aftelklok DE WERKVORM IN HET KORT De leerlingen

Nadere informatie

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51

Inhoud. Een nacht 7. Voetstappen 27. Strijder in de schaduw 51 Inhoud Een nacht 7 Voetstappen 27 Strijder in de schaduw 51 5 Een nacht 6 Een plek om te slapen Ik ben gevlucht uit mijn land. Daardoor heb ik geen thuis meer. De wind neemt me mee. Soms hierheen, soms

Nadere informatie

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders,

Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Nu vooruit! Speech lijsttrekker Berend de Vries 11 januari 2014 Beste leden van D66, Beste sympathisanten en geïnteresseerden, Beste raadsleden en collega-bestuurders, Ik wens u allen een mooi en succesvol

Nadere informatie

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31

OOGGETUIGE. Johannes 20:30-31 1 januari OOGGETUIGE Johannes 20:30-31 Een nieuw jaar ligt voor ons. Wat er gaat komen, weten we niet. Al heb je waarschijnlijk mooie plannen gemaakt. Misschien heb je goede voornemens. Om elke dag uit

Nadere informatie

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren

Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren Politiek op het VMBO: Leerlingen activeren 1 Inhoud workshop 11 werkvormen over politiek voor het vmbo. Na afloop krijgt u een reader met daarin de werkvormen. 2 1. Zoekplaat grondrechten Leerdoel: Leerlingen

Nadere informatie

Een spannend spel loopt verkeerd af

Een spannend spel loopt verkeerd af De strafzaak Een spannend spel loopt verkeerd af Algemene informatie over de rechtszaak in het simulatiespel Ben, Najib en Roos, drie vmbo leerlingen van 15 jaar, hebben de laatste lesuren vrij van school

Nadere informatie

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I

Eindexamen vwo maatschappijwetenschappen 2013-I Opgave De eurocrisis Bij deze opgave horen de teksten 9 en. Inleiding De situatie rond de gemeenschappelijke munt, de euro, is tien jaar na de introductie verre van stabiel (mei 2012). In tekst 9 beschrijft

Nadere informatie

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8

Herziene versie 2012 MET WERKBLAD EN PUZZEL. groepen 6-8 Herziene versie 2012 M WRKBLAD N PUZZL groepen 6-8 inhoud blz. 1. Inleiding 3 2. Democratie 4 3. Politieke partijen 5 4. De weede Kamer 6 5. Kiezen 7 6. De uitslag 8 7. De meerderheid 9 8. Het kabinet

Nadere informatie

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland

16 juli 2015. Onderzoek: Akkoord Griekenland 16 juli 2015 Onderzoek: Over het EenVandaag Opiniepanel Het EenVandaag Opiniepanel bestaat uit ruim 45.000 mensen. Zij beantwoorden vragenlijsten op basis van een online onderzoek. De uitslag van de peilingen

Nadere informatie

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b

Bijlage VMBO-KB. geschiedenis en staatsinrichting CSE KB. tijdvak 2. Bronnenboekje. KB-0125-a-12-2-b Bijlage VMBO-KB 2012 tijdvak 2 geschiedenis en staatsinrichting CSE KB Bronnenboekje KB-0125-a-12-2-b Staatsinrichting van Nederland bron 1 Een beschrijving van een politieke stroming (rond 1870): Zij

Nadere informatie

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur

Verkiezingen. 1. Politieke voorkeur Verkiezingen Voor vijftigplussers staat er de komende jaren veel op het spel. De betaalbaarheid van de zorg staat ter discussie en het niveau van pensioenen en AOW dreigt te worden aangetast. Daarnaast

Nadere informatie

Welkom, Gezien de kritiek gisteren uit de krantenwereld doen we het als NOS kennelijk nog niet zo slecht. Wellicht zelfs wel iets te goed. Althans in de ogen van sommigen. Ik heb nieuws voor jullie. We

Nadere informatie

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte.

De droom. De sneeuw dwarrelt in de ruimte. De droom Hassan droomt dat het sneeuwt. De sneeuw dwarrelt in het donker. Hij valt niet naar beneden, want er is geen beneden. En er is geen boven. Hij valt niet van de hemel naar de aarde, want er is

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013

Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Oordeel over de positie van ouderen in Nederland in 2013 Tekstrapport Peil.nl/Maurice de Hond 1 Doelstelling en opzet van het onderzoek Het wetenschappelijk instituut van 50PLUS heeft ons de opdracht gegeven

Nadere informatie

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen?

1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? 1 Samuel 24 - Ik krijg je nog wel - Of zou jij het anders doen? Gezinsdienst Liturgie Zingen: - Gez 75,1.2.5 Nu gaan de bloemen nog dood - EL 445 Ik zag een kuikentje - Gez 171 Wees stil voor het aangezicht

Nadere informatie

Stemmen Europese verkiezingen 2014

Stemmen Europese verkiezingen 2014 Stemmen Europese verkiezingen 2014 2 Voorwoord Dit boek gaat over de verkiezingen voor het Europees Parlement van 22 mei 2014. Het boek is gemaakt door de medewerkers van het Educatief Centrum voor Cliënten,

Nadere informatie

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal

e Kamer Derde Kamer Handboek Politiek 2 der Staten-Generaal erde Kamer Derde Kamer e Kamer Handboek Politiek 2 Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid, Jij bent lid van de Derde Kamer der Staten-Generaal. Als politicus moet je natuurlijk wel verstand hebben

Nadere informatie

Datum 2 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht dat het nieuwe tapbeleid van Justitie een aanval is op onze grondrechten

Datum 2 oktober 2015 Onderwerp Antwoorden Kamervragen over het bericht dat het nieuwe tapbeleid van Justitie een aanval is op onze grondrechten 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Turfmarkt 147 2511 DP Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den Haag www.rijksoverheid.nl/venj

Nadere informatie

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT

HANDIG ALS EEN HOND DREIGT l a n d e l i j k i n f o r m a t i e c e n t r u m g e z e l s c h a p s d i e r e n HANDIG ALS EEN HOND DREIGT OVER HOUDEN VAN HUISDIEREN HIER LEES JE HANDIGE INFORMATIE OVER HONDEN DIE DREIGEN. JE KUNT

Nadere informatie

Een mysterieuze uitnodiging

Een mysterieuze uitnodiging Een mysterieuze uitnodiging Het begon allemaal op een avond in september. Ik had net een nieuw artikel ingeleverd bij De Wakkere Muis, de krant van mijn broer, Geronimo Stilton. Het was een nogal eenvoudig

Nadere informatie

Openingsgebeden INHOUD

Openingsgebeden INHOUD Openingsgebeden De schuldbelijdenis herzien Openingsgebeden algemeen Openingsgebeden voor kinderen Openingsgebeden voor jongeren INHOUD De schuldbelijdenis herzien De schuldbelijdenis heeft in de openingsritus

Nadere informatie

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?)

Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Werkvel opdracht 16 (Wat hebben politieke partijen met Europa en het klimaat?) Toelichting op de opdracht In deze opdracht gaan jullie onderzoeken hoe de Nederlandse politieke partijen over de Europese

Nadere informatie

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42.

Eén ding is nodig. Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. Eén ding is nodig Deze geschiedenis kun je lezen in Lukas 10 : 38 42. We hebben met elkaar nagedacht over de wonderen die de Heere Jezus heeft gedaan toen Hij op de aarde was. Grote wonderen! Weet je t

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Instructie Machtenscheidingsquiz

Instructie Machtenscheidingsquiz Instructie Machtenscheidingsquiz Korte omschrijving werkvorm De leerlingen worden ingedeeld in teams. Elk team strijdt om de meeste punten. Er zijn kennisvragen en blufvragen. Bij kennisvragen kiest elk

Nadere informatie

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar

OPVOEDEN ZO!!! De cursus is bedoeld voor ouders van kinderen van 3 tot 12 jaar OPVOEDEN ZO!!! Algemeen Het opvoeden van kinderen is leuk maar kan soms ook heel zwaar zijn. Bij het opvoeden van je kind komt heel wat kijken. Jij bent tenslotte diegene, die hem het goede voorbeeld moet

Nadere informatie

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem

ARMOEDE. Schriftelijke Bezinning. Anoniem ARMOEDE Schriftelijke Bezinning Anoniem INHOUDSOPGAVE INTRODUCTIE... 3 Levensvragen... 3 Stelling... 3 Antwoorden op levensvragen... 4 Mijn standpunt... 4 INTERVIEWS... 5 Derde generatie.... 5 Tweede generatie....

Nadere informatie

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter

De dageraad. Fragment. Frank Norbert Rieter De dageraad Fragment Frank Norbert Rieter Copyright Frank Norbert Rieter Alle rechten voorbehouden. Correspondentieadres: St Geertruidestraat 27 6521 KG Nijmegen toneelteksten@ijlbode.nl De dageraad Personages

Nadere informatie

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige.

Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Burn out Verslag van een ervaringsdeskundige. Nu GAP-deskundige. Ik was al een tijd druk met mijn werk en mijn gezin. Het viel mij zwaar, maar ik moest dit van mezelf doen om aan de omgeving te laten zien

Nadere informatie

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen

Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen De ezel van Bethlehem Naar een verhaal van Jacques Elan Bewerkt door Koos Stenger Ik ben maar een eenvoudige ezel, maar ik wil je graag een mooi verhaal vertellen over iets wat er met me gebeurd is. Het

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

na ons de zonvloed vs1 13-08-2004 16:02 Pagina 3 Na ons de zondvloed Aspecten van overbevolking Paul Gerbrands

na ons de zonvloed vs1 13-08-2004 16:02 Pagina 3 Na ons de zondvloed Aspecten van overbevolking Paul Gerbrands na ons de zonvloed vs1 13-08-2004 16:02 Pagina 3 Na ons de zondvloed Aspecten van overbevolking Paul Gerbrands na ons de zonvloed vs1 13-08-2004 16:02 Pagina 5 INHOUDSOPGAVE Voorwoord 7 1. Hoe vol is Nederland?

Nadere informatie

Emmaüsviering 12 februari 2012. Zevende zondag door het jaar.

Emmaüsviering 12 februari 2012. Zevende zondag door het jaar. Emmaüsviering 12 februari 2012. Zevende zondag door het jaar. I. Genezing van de lamme: teksten en gebeden. INLEIDING De winter krimpt. De eerste lentetekenen zijn er: soms even, nog schuchter. Het is

Nadere informatie

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren

Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Beginselen van de politieke partijen die in 2006 in de Tweede Kamer vertegenwoordigd waren Partij van de Arbeid (PvdA) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) Christen-democratisch Appèl (CDA) Democraten

Nadere informatie

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht

De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht De gelijkenis van de onbarmhartige dienstknecht Lees : Mattheüs 18:21-35 Eerst lezen Daarna volgen er vragen en opdrachten Gelijkenissen Toen de Heere Jezus op aarde was,heeft Hij gelijkenissen verteld

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie

WERKBLADEN Seksuele intimidatie WERKBLADEN Seksuele intimidatie 1 Waarom dit boekje? 1.1 Zet een rondje om het goede antwoord. Seksuele intimidatie komt vaak voor. Ja Nee Seksuele intimidatie komt weinig voor. Ja Nee Mannen worden vaker

Nadere informatie

10 Een pluizig beestje

10 Een pluizig beestje 10 Een pluizig beestje REMCO CAMPERT Vooraf Remco Campert schrijft vooral verhalen en gedichten. Net als Hans Andreus (zie hoofdstuk 19) behoorde Campert tot de Vijftigers, een literaire stroming in de

Nadere informatie

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd.

Voorwoord. Daarna ging ik praten met Chitra, een Tamilvrouw uit Sri Lanka. Zij zette zich in voor de Tamilstrijd. Voorwoord In dit boek staan interviews van nieuwkomers over hun leven in Nederland. Ik geef al twintig jaar les aan nieuwkomers. Al deze mensen hebben prachtige verhalen te vertellen. Dus wie moest ik

Nadere informatie

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding.

Paasviering 2014. Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Welkom Vandaag sluiten we het project Schatzoekers af en vieren we het feest van de opstanding. Gebed (groep 6) Lieve God, we zijn hier bij elkaar gekomen om Pasen te vieren het feest van de opstanding

Nadere informatie

De meester is een Vampier

De meester is een Vampier De meester is een Vampier Door Wout Terpstra Het is maandag en Tom werd wakker. Hij vindt het altijd heel leuk op school. Maar vandaag weet hij het niet. Want ze krijgen een nieuwe meester. Tom!Tom! Ben

Nadere informatie

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I

Eindexamen havo maatschappijwetenschappen 2014-I Opgave 1 Besluitvorming rondom studiefinanciering Bij deze opgave horen de teksten 1 en 2 en figuur 1 uit het bronnenboekje. Inleiding Tijdens de regeringstermijn van kabinet-rutte 1 (oktober 2010 tot

Nadere informatie

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer

OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer OVERDENKING Wij volgen een leesrooster en daarin staat de tekst uit Deuteronomium aangegeven. Ik heb dat netjes gevolgd. Maar ik heb twee verzen meer gelezen dan eigenlijk stond aangegeven. Die gaan over

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

Mijn loverboy Verloren onschuld

Mijn loverboy Verloren onschuld Mijn loverboy Verloren onschuld in makkelijke taal simone schoemaker 8 Het verhaal van Lisa De dag begint goed. Ik word wakker met een blij gevoel. Yes, ik ben jarig! Ik ben zestien! Mijn moeder feliciteert

Nadere informatie

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting

Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Politiek en politici in het nieuws in vijf landelijke dagbladen Samenvatting Otto Scholten & Nel Ruigrok Stichting Het Persinstituut De Nederlandse Nieuwsmonitor Amsterdam, april 06 1 Inleiding Puntsgewijs

Nadere informatie

Een Islamitische Verrassing

Een Islamitische Verrassing Frederica Hugenholtz Een Islamitische Verrassing 2014 www.eenislamitischeverrassing.nl Rotterdam Inhoud Baardmannen Couscous Geestelijke armoede Overgave Vrouwen Merkkleding Kopvoddentax Islamisering Verwarring

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl

Tussenbalans. Maurice de Hond Peil.nl Tussenbalans Maurice de Hond Peil.nl Inleiding We zitten nu in een windstille periode van deze verkiezingen. Het startschot van de campagne is eigenlijk gegeven op 1 april, toen de 20 ambtelijke commissies

Nadere informatie