Nieuwsbrief. Defensie 3

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nieuwsbrief. Defensie 3"

Transcriptie

1 Nieuwsbrief Defensie 3 Vrouwen Netwerk Jaargang 5, december 2005 In dit nummer: Van het Bestuur Genderbeleid Politiek Café Interview brigadegeneraal Leanne van den Hoek DVN-chatside Opening kinderdagverblijf Rhino Bambino Vrouwen hebben het voor elkaar Symposium Netwerk Brandweervrouwen 2005 Actieplan Vrouwen en Defensie Zonder actie geen reactie Column Jacqueline Gelezen en gezien Leestips Ingezonden brieven In dit kerstnummer een zeer gevarieerde Nieuwsbrief. Allereerst is daar natuurlijk het goede nieuws dat er een eerste vrouwelijke militair tot generaal is bevorderd. Leanne van den Hoek is per 1 november tot commandant van het Personeelscommando CLAS benoemd. Verderop in deze nieuwsbrief een interview met haar. In Politiek Café een verslag van Ina Beuskamp en Angela Hume die mee discussieerden met eerstejaarsstudenten in Groningen over het thema Vrouwen in de Krijgsmacht. Liesbeth Brama was voor u aanwezig in Rotterdam bij een symposium georganiseerd door het Netwerk Brandweervrouwen met als thema Diversiteit en Fysieke vaardigheid. Marion van Drunen gaat in haar stuk Vrouwen hebben het voor elkaar verder in op een artikel van Volkskrantredacteur Mirjam Schöttelndreier. In deze Nieuwsbrief besteden we ook aandacht aan het actieplan Vrouwen en Defensie Zonder actie, geen reactie. Met de lancering van dit plan hopen PVDA en AFMP/FNV de toestroom van vrouwen in het leger een duw in de goede richting te geven. Natuurlijk ontbreken onze vaste rubrieken niet. Ingeborg ter Laak en Nelly Altenburg praten u weer bij over het Genderbeleid en Foto: Nederlands Instituut voor Militaire Historie (NIMH) ook van het mediafront is er nieuws. Angelien Eijssink kroop voor een week lang in de huid van een KMAcadet. Jacqueline is weer terug met haar column en in de rubriek ingezonden brieven breekt Mary van de Laak een lans voor de vrouwelijke onderofficieren... een vergeten groep in het Genderbeleid? De redactie van de Nieuwsbrief is intussen ingrijpend gewijzigd. Marion van Drunen en Ina Beusekamp zullen in december definitief afscheid nemen en het stokje aan mij, Liesbeth Brama, overdragen. Een éénmans (vrouws) redactie is natuurlijk geen redactie en daarom blijft de oproep staan om meer, actieve, leden. Defensie Vrouwen Netwerk heeft jou nodig! Dus, ben je nieuwsgierig en vind je het leuk om te schrijven? Wil je bestuurservaring opdoen of gewoon je netwerk uitbreiden? Grijp je kans en neem contact met ons op! De redactie wenst u veel leesplezier en natuurlijk hele mooie kerstdagen! Van het het bestuurbestu Aangezien ik in de nieuwsbrieven altijd aandacht vraag voor (actieve) nieuwe bestuursleden zal ik dat voor de verandering maar eens niet doen (de hint is duidelijk..). Nee, een positieve opening, dat doet het veel beter. Ook generaals gaan met hun tijd mee, de één opent een kindercrèche, ja eindelijk! En ja, goed voorbeeld doet volgen (tweede hint), in de wandelgangen heb ik vernomen dat een generaal, belast met de rode baret, zaken doet in het kader van werving van personeel met een vrouwenblad. Persoonlijk sms ik tegenwoordig, in het weekend nota bene, met een generaal over Defensievrouwenzaken. Concluderend mag gezegd worden dat hoge blips (bloody important people) down to earth zijn. Nu de rest nog! In aansluiting op de nieuwe marsroute van DVN berichten wij u spoedig (via ) over op te starten projecten. 1 1

2 Rest mij u alvast fijne feestdagen toe te wensen in goede gezondheid! Oproep: Helaas is het Defensie outlookadressenbestand niet volledig genoeg om alle leden en belangstellenden te benaderen via de digitale weg. Wilt u participeren in projecten op gendergebied die DVN binnenkort gaat starten geef dan uw (privé) adres door aan secretarie of ledenadministratie. Kinderopvang Rhino Bambino. Zie verder in deze nieuwsbrief. bc. Ingeborg Nugteren- Broeksema Voorzitter DVN Stand van zaken Actieplan Gender Sinds het vorige DVN-Nieuws zijn weer de nodige successen te melden in de uitvoering van het Actieplan Gender. 2 Het grootste succes is natuurlijk de benoeming van de eerste vrouwelijke generaal. Iedereen heeft het kunnen volgen op TV, in de kranten en de interne media. We hebben kunnen merken dat velen over deze benoeming een duidelijke opvatting hebben. Ook defensiemedewerkers: gelukkig vaak positief. Wat een vent, die vrouw is één van de mooiere en meest herkenbare uitspraken. Laten we hopen dat Leanne van der Hoek niet te lang de enige blijft en dat de andere defensieonderdelen snel zullen kunnen volgen. Met E-learning is de opleiding beter te combineren met de thuissituatie Veel minder bekend en zichtbaar is de gestage groei van het aantal vrouwen in de rang van majoor tot kolonel. Snel gaat het niet, het percentage vrouwen in deze rangen is in dit jaar met ruim 1 % gestegen. Maar het signaal is bemoedigend. Vaak blijkt het optreden van de genderambassadeur in dit loopbaanbeleid doorslaggevend. De Hogere Defensieopleiding wordt geflexibiliseerd. Er komen modules, een deel kan via E-learning worden gevolgd. Op die manier hoef je geen weken achtereen van huis te zijn en is de opleiding beter te combineren met de thuissituatie. Een oude KLwens, die door het verpaarsen van de opleiding ook voor de andere defensieonderdelen in vervulling gaat. Een driedubbel succes dus. Bemoedigend zijn ook de nieuwe wervingscampagnes. Alle defensieonderdelen hebben nieuw materiaal gemaakt, dat verder gaat dan het in beeld brengen van vrouwen. In woorden en beelden wordt meer dan voorheen ingespeeld op competenties, samenwerken in teams en het belang van gender, bijvoorbeeld in vredesmissies. Het maakt duidelijk dat het leger uit meer dan alleen stoere en sterke mannen bestaat. KMar slaagt in afgesproken percentage van 30% instroom vrouwen Voor de instroom van meer vrouwen moeten we nog even wachten op klinkende resultaten. Alleen de KMar slaagde er ruimschoots in het afgesproken percentage van 30% te halen. Bij de andere defensieonderdelen is zeker aandacht voor deze doelstelling, maar de praktijk is weerbarstig. De KL probeert het tij te keren door specifieke wervingscampagnes voor vrouwen, door hen in groepen in te laten treden in gevechtsfuncties, zoals bij Luchtmobiel. Op die manier zijn vrouwen niet meer de enige in het peloton en is aparte training en begeleiding mogelijk. Via de personeelsvoorziening van de verschillende defensieonderdelen wordt het hele wervings-, keurings- en aanstellingsproces inmiddels gevolgd en bijgestuurd als de resultaten daartoe aanleiding geven. Deze actie loopt nog te kort om al klinkende successen te kunnen melden.

3 Nieuwsbrief Wervingscampagnes om vrouwen groepsgewijs in te laten treden in gevechtsfuncties Goed nieuws is er ook voor de vrouwelijke burgermedewerkers. Zowel CDC als de Bestuursstaf zitten inmiddels op het afgesproken percentage van 30%. Acties voor meer vrouwen vanaf schaal 10 moeten er toe leiden dat er ook in de hogere functies en de top meer evenwicht tot stand wordt gebracht. Voor zowel CDC als de Bestuursstaf geldt overigens dat ze zeker niet tevreden zijn, 30% moet, maar méér mag natuurlijk. DMO heeft inmiddels een eigen deelactieplan opgesteld. Op 1 december a.s. zal het worden ondertekend door de staatssecretaris en de genderambassadeur van DMO, generaal-majoor Besselink. Vervolgacties Twee belangrijke projecten uit het Actieplan Gender zijn inmiddels zover in de voorbereiding dat ze van start kunnen gaan in januari: Het mentorproject start, naar we verwachten, in januari met ongeveer 50 vrouwelijke medewerkers van alle defensieonderdelen. Plaatsing op een combiwerkplek wordt vanaf januari mogelijk. Het gaat hierbij om een functie waarin de zorg voor kinderen en het militair zijn goed te combineren valt, zonder dat de loopbaan wordt onderbroken. Ook hier verwachten we circa 50 pioniers in het eerste jaar. Méér vrouwelijke onderofficieren als rolmodel Foto: sgt1 R. van Drongelen In december praat de staatssecretaris met de genderambassadeurs over de resultaten en mogelijke verdere acties. Als wij het mogen voorspellen gaan we volgend jaar flink aan de slag met het verbeteren en uitbreiden van de kinderopvang en andere maatregelen die tot doel hebben meer vrouwen te behouden in de defensieorganisatie. Méér vrouwelijke onderofficieren als rolmodel zal eveneens een onderwerp voor 2006 worden. Het loopbaanbeleid blijft ongetwijfeld een thema. Kansen die nu wel degelijk geboden worden aan vrouwen worden vaak onvoldoende benut. Dat is de genderambassadeurs, de staatssecretaris en vele anderen een doorn in het oog. Reden om de procedures en de praktijk tegen het licht te houden en te verbeteren. Genderteam HDP Nelly Altenburg Ingeborg ter Laak Politiek café 3 In maart ontving het bestuur van DVN een uitnodiging om een bijdrage te leveren aan het zogenaamde Politiek Café dat zou plaatsvinden tijdens de KEI-week (KEI staat voor Kommissie Eerstejaars Introductie) eind augustus in Groningen. Tijdens de KEI-week worden eerstejaarsstudenten geïntroduceerd in alle facetten van het studentenleven en worden zij gestimuleerd zich actief in te zetten op maatschappelijk en politiek gebied. Op het introductieprogramma stond een Politiek Café dat georganiseerd was door de Stichting KEI in samenwerking met SIB-Groningen (Studentenvereniging Internationale Betrekkingen). Leden van politieke jongerenorganisaties en maatschappelijke instanties konden tijdens dit café in discussie gaan met (eerstejaars) studenten. Defensie Vrouwen Netwerk was uitgenodigd om te discussiëren over Vrouwen in de Krijgsmacht. Op maandag 22 augustus vertrokken majoor Angela Hume en ik, Ina Beusekamp, naar Groningen. We gingen met z n tweeën, omdat we zo vanuit zowel militair als burgerperspectief ons zegje konden doen. We werden in Huize Maas ontvangen door de organisatie (allemaal vrouwen!) en na een korte uiteenzetting over het verloop

4 Angela in gesprek met Hans Alders en andere genodigden. van de avond kregen we bonnen om te gaan eten in de mensa. Terug in Huize Maas maakten wij kennis met de heer Hans Alders, commissaris van de koningin in Groningen, en met politici van vrijwel alle politieke partijen. We hadden alle gelegenheid om samen eerst informeel over diverse onderwerpen te praten. Inmiddels stroomden de studenten binnen en werden allerlei informatiebalies geopend. Om opende dagvoorzitter Roel van der Meij van SIB officieel het politiek café. Staatssecretaris van onderwijs Mark Rutte (VVD) en Tweede-Kamerlid Diederik Samson (PvdA) hielden een inleiding over het belang van politieke en maatschappelijke betrokkenheid tijdens de studententijd. Zij waren daar het levende bewijs van: beiden hadden meer dan zeven jaar over hun studie gedaan, maar die extra tijd had hen geen windeieren gelegd. Of verlenging van je studietijd (en de financiering daarvan) in de toekomst nog mogelijk is, was een punt van politieke discussie. Na het plenaire gedeelte konden de KEI-lopers in groepen van maximaal vijftien personen bij een politicus of organisatie aanschuiven om te discussiëren over een onderwerp uit zijn/haar vakgebied. Na een minuut of twintig vond er een stoelendans plaats en schoven tien andere geïnteresseerden aan tafel aan. Angela en ik waren achteraf blij dat we met z n tweeën waren, want het bleek al gauw dat je een hele tafel niet bij één gesprek kon houden en werden we automatisch opgesplitst in twee helften. Natuurlijk moesten we af en toe even bij elkaar te rade gaan, vooral als het gesprek over iets ging waar de ander meer over wist, maar over het algemeen verliepen de discussies goed. De studenten stelden vooral veel vragen, waaruit bleek dat gewone burgers er echt geen idee van hebben wat er in de krijgsmacht gebeurt, laat staan dat er vrouwen als militair en burger werken. Aan enkele zeer geïnteresseerde studenten hebben we nog wat informatiemateriaal uitgereikt, zoals het Actieplan Gender en de VN-resolutie 1325 Vrouwen, Vrede en Veiligheid. Na de twee sessies was er tijd om nog informeel te borrelen en na te praten met politici en studenten over van alles en nog wat. Angela en ik hebben de organisatie bedankt voor de uitnodiging en hen gecomplimenteerd met de voortreffelijke organisatie. Vrouwen met zo n organisatietalent en inzet kunnen we bij Defensie wel gebruiken, vertelden we ze. Helaas hadden wij niet veel tijd voor dit gezellige samenzijn, omdat we beiden nog een lange reis voor de boeg hadden en de laatste trein naar huis niet wilden missen. Hollend konden we nog net op tijd de trein halen! Ina Beusekamp Diederik Samson en Mark Rutte (Foto: KEI) 4 Interview Brigadegeneraal Leanne van den Hoek Diversiteit gaat verder dan Gender Over mediabelangstelling had Leanne van den Hoek de afgelopen maanden niet te klagen. De benoeming per 1 november tot commandant Personeelscommando CLAS (Commando Landstrijdkrachten) kreeg veel aandacht in de landelijke pers maar kwam voor haar niet helemaal als een verrassing. Luitenant-generaal Marcel Urlings had haar van de zomer al geïnformeerd over de functiewisseling en de daaraan gekoppelde bevordering tot brigadegeneraal. Het was dus eigenlijk een logische stap in haar carrière. Sinds haar bevordering heeft heel Nederland kennis kunnen maken met de eerste vrouwelijke generaal en de Nieuwsbrief DVN kon natuurlijk niet achterblijven. Liesbeth Brama sprak met haar. Helemaal nieuw was de mediabelangstelling voor Leanne van den Hoek niet, ze heeft het al een keer eerder meegemaakt met haar benoeming tot eerste vrouwelijke bataljonscommandant, maar je merkt dat deze functie toch een andere uitstraling heeft, stelt ze, de belangstelling is in die zin veel massaler. De taak die haar wacht is niet eenvoudig: de reorganisatie van het Personeelscommando, een enorm tekort aan jonge mili-

5 Nieuwsbrief van: één van de speerpunten van dit beleid is het positioneren van rolmodellen op zichtbare posities. Ziet zij zichzelf als een rolmodel? Voor een bepaalde groep vrouwen wel, stelt ze. Ik vervul die rol voornamelijk voor de vrouwelijke officieren, maar BBT-soldaten bijvoorbeeld hebben weer niets aan een vrouwelijke generaal als rolmodel, die identificeren zich eerder met een sergeant. Ook omdat zij via de Koninklijke Militaire School (KMS) zelf onderofficier kunnen worden. Daarom is het voor die grote groep vrouwelijke BBT-soldaten zo belangrijk dat er meer ervaren vrouwelijke onderofficieren komen. Genoeg werk te doen dus voor de komende tijd. Leanne van den Hoek (Foto: Defensie Voorlichting) tairen en de invoering van nieuw beleid bij de Landmacht, zoals het flexibele personeelssysteem. Haar vorige functie als commandant van de bedrijfsgroep Defensie Personele Diensten (DPD) heeft wel een overeenkomst met haar nieuwe baan: Ik heb bij het Commando Diensten Centra ook veel met reorganisaties te maken gehad, zegt ze, de bedrijfsgroep was ongelofelijk in verandering en dat is een buitengewoon bruikbare ervaring die ik nu meeneem in mijn komende functie. Aan de ene kant vind ik het wel jammer om daar weg te gaan want je bouwt toch een band op met de mensen, aan de andere kant is er ook goed nieuws: als commandant Personeelscommando word ik wel één van de klanten van DPD. Mensen beoordelen je toch op wie je bent maar vooral op wat je doet. Het Genderbeleid is geen onbekend terrein voor Leanne. In het verleden heeft zij daar zijdelings mee te maken gehad. Als één van de eerste vrouwen die van de Koninklijke Militaire Academie (KMA) afkwam, werd ze regelmatig gevraagd om bepaalde beleidszaken te toetsen alhoewel ik nooit een functie in het Genderbeleid heb gehad, stelt ze. Haar nieuwe functie zal daar geen verandering in brengen: als je baas van het Personeelscommando bent, dan heb je natuurlijk met personeelsbeleid in de breedste zin van het woord te maken, dus ook met Genderbeleid. In wezen is zij daar ook onderdeel Toch geeft Leanne wel toe dat de carrière, die zij tot nu toe gemaakt heeft, niet voor iedereen bereikbaar is. Wil je carrière maken dan moet je toch volledig voor je baan gaan en ook dat is nog geen garantie dat je er één maakt. Volgens mij kent het bedrijfsleven ook geen voorzitters van de Raad van Bestuur die in deeltijd gewerkt hebben, zegt ze. Defensie kent echter wel goede regelingen. Er bestaat de mogelijkheid om in deeltijd te werken en je kunt weer herintreden. Als voorbeeld neemt Leanne haar eigen opleidingsjaar van de KMA. Een héél bijzonder jaar, zegt ze, omdat het aangeeft welke carrièrepaden je kunt bewandelen. Twee jaargenotes hebben de rang van overste (waarvan er één in deeltijd heeft gewerkt) en een derde jaargenote heeft nu, na herintreding, de rang van majoor. Genoeg mogelijkheden dus, het is maar net waar je voor kiest. Je moet wel realistisch blijven, de topfuncties zijn vaak niet in deeltijd te doen. De krijgsmacht als afspiegeling van de maatschappij is een Die twee meiden van mij bleken goud waard in Irak. goed streven van Defensie. Toch vindt ze dat er niet blindgestaard moet worden op het alleen maar binnenhalen van vrouwen. Als commandant DPD heeft zij voor bepaalde afdelingen zelfs hard gezocht naar een man omdat het aandeel vrouwen anders te groot werd. Diversiteit dus, en dat gaat verder dan Gender. Leanne stelt dat alle doelgroepen nodig zijn. Allochtonen bijvoorbeeld, omdat zij bij uitzendingen in het Midden-Oosten mogelijk de taal spreken maar bovenal de cultuur veel beter begrijpen. Als tweede voorbeeld haalt ze haar werkbezoek in Irak aan. Bij het Mariniersbataljon waren twee vrouwelijke militairen van 200 Bevoorradings- en Transportbataljon geplaatst. Die meiden van mij waren hartstikke hard nodig op de checkpoints om daar de vrouwen te fouilleren, die twee bleken dus goud waard. Hetzelfde verhaal ging op toen het bataljon extra personeel moest leveren voor de beveiliging van Schiphol in Ook toen had de Marechaussee vooral vrouwen nodig. Algemene eigenschappen van vrouwen noemen die onmisbaar zijn voor Defensie vindt de brigadegeneraal wat moeilijk: Dit doet afbreuk aan de individuele kwaliteiten van een persoon. Uit eigen ervaring kan ze zeggen dat vrouwen wel sfeerbepalend zijn binnen een groep 5

6 en dat deze verandering ook door mannen in positieve zin wordt ervaren. Het sneller contact maken met de bevolking in uitzendgebieden is ook een groot voordeel. Toch wil Leanne niet generaliseren: Ik ken genoeg mannen die net zo mensgericht zijn als vrouwen. Ik ga uitdagingen niet uit de weg. Behorend tot één van de eerste lichtingen vrouwen die van de KMA afkwamen, viel er een wereld te winnen. Vaak was Leanne de enige vrouw binnen een eenheid en dat was even wennen, ook voor mannen. Van vooroordelen heeft ze nooit veel last gehad. Mensen beoordelen je toch op wie je bent maar vooral op wat je doet. Nu, door de toename van vrouwen binnen de krijgsmacht, ontstaat er ook meer balans. Door de vorming van een topgroep, een middengroep en een onderlaag worden vrouwen, door die verschillende prestaties, ook gewoon. Dat komt de krijgsmacht alleen maar ten goede. Of zij nog meer wensen op haar verlanglijstje heeft staan voor de toekomst? Ook hierin toont ze zich voorzichtig: Laten we DVN-Chatside Al een tijdje kunnen DVN-leden met elkaar in contact treden buiten het Defensiedomein. Via de Yahoo-groep defensievrouwennetwerk kan je een bericht achterlaten, chatten, maar ook foto s plaatsen. Aanmelden is eenvoudig, maar je moet wel even geduld hebben met het aanmaken van een userid. Via kun je zo n yahoo-id aanmaken waarmee je vervolgens inlogt. De rest spreekt vanzelf. Op dit moment zijn er 17 leden maar dat kunnen er natuurlijk veel meer worden. vooropstellen dat ik ontzettend veel zin heb in mijn nieuwe baan en ik ga uitdagingen niet uit de weg. In eerdere interviews is een uitzending als wens genoemd. Dat is iets wat ik nog graag zou willen. Een lach breekt pas echt door als ze over haar passie logistiek praat. In de toekomst ambieert zij nog wel een functie als commandant van een logistieke brigade. Ook omdat je dan in de corebusiness van de landstrijdkrachten bezig bent. Het werk bij een operationele eenheid kent een heel andere hectiek door het oefenritme en de uitzendingen. Ach, resumeert ze, een troepenfunctie is gewoon leuk. Liesbeth Brama Opening Kinderdagverblijf Rhino Bambino Op 27 september opende het eerste kinderdagverblijf op een legerplaats zijn deuren. 13 Gemechaniseerde Brigade (MechBrig) te Oirschot had de primeur. De commandant van 13 MechBrig, brigadegeneraal Lex Oostendorp tekende samen met Peter Notten van de Stichting Korein Kinderopvang een intentieverklaring waarmee de samenwerking van kracht werd. Alle defensiemedewerkers van de Generaal-majoor de Ruyter van Stevenickkazerne alsook van omliggende defensiecomplexen kunnen gebruik maken van deze kinderopvang. 6 Van: Esther Verzonden: dinsdag 19 juli :53 Aan: Onderwerp: Aangemeld! Hallo allemaal, Ik heb me zojuist aangemeld voor deze groep. Ik ben Esther, ben 36 jaar, getrouwd en moeder van twee meiden. Ik werk 3 dagen per week bij de KMar. Reden voor aanmelding is eigenlijk het feit dat ik waarschijnlijk binnenkort uitgezonden ga worden naar weet-ikveel waar en eigenlijk erg benieuwd ben naar ervaringen en praktische tips van andere (uitgezonden) Defensievrouwen. Ik hoop veel van jullie te horen! Groetjes, Esther.

7 Nieuwsbrief Vrouwen hebben het voor elkaar Aldus luidde de titel van een uitgebreid artikel in de Volkskrant van 10 september 2005, van Mirjam Schöttelndreier (redacteur van de Volkskrant). In de vorige DVN-nieuwsbrief vestigde ik de aandacht op een artikel van filosoof en psycholoog Kees Kraaijeveld, waarin deze beargumenteerde dat het nog helemaal niet zo goed gesteld was met de vrouwenemancipatie. In dit bericht geef ik in het kort weer welke kijk Schöttelndreier (en anderen) op deze zaak hebben. Het vrouwenblad Esta heeft onlangs een enquête uitgevoerd onder zijn lezers, waaruit bleek dat veel vrouwen zeer happy zijn met hun leven. Bij het Sociaal en Cultureel Planbureau in Den Haag wordt onderzoek gedaan naar emancipatie in het algemeen. Uit recente onderzoeken van dit bureau kon worden geconcludeerd dat inderdaad gelijkheid op tal van terreinen, zoals bijvoorbeeld onderwijs en arbeidsparticipatie, een enorme vlucht in de goede richting heeft genomen, maar is daarmee de emancipatie klaar? Tijdens de conferentie Emancipatie: harde lessen uit Europa, die op 30 september in Amsterdam werd gehouden, was de belangrijke vraag of de Nederlandse vrouw niet in de Europese achterhoede was beland. Evelin Tolkens (voormalig Tweede-Kamerlid voor Groen Links en een van de sprekers op het congres) waarschuwde voor de matige ambitie van de Nederlandse vrouw die in opkomst blijkt te zijn: liever parttime werken of lekker thuis, en: er is meer dan de vraag wie belangrijker is, man of vrouw. Deze vrouwen maken zich liever niet druk om wat ze zelf trivialiteiten noemen, als het huishouden maar draait en iedereen zich gelukkig voelt. De gedachte dat fulltime werkende moeders niet goed voor hun kinderen kunnen zorgen is weer in opmars. Gelijkheid is nu zover gevorderd dat vrouwen niet meer hoeven te doen alsof ze mannen zijn. Oké, ogenschijnlijk gaat die vlieger op. Maar een van de gevaren voor vrouwen zit m onder meer in de inkomensverschillen. Hij met zijn volledige baan en zij met een parttime baan. En wat als het huwelijk strandt? Met de gelijkheid is het dan opeens afgelopen, financieel trekken de vrouwen dan aan het kortste eind (of de maatschappij moet financieel bijspringen). De Amerikaanse Tracy Gaudet heeft weer een andere kijk op emancipatie. Zij Liever tijd voor fitness met een vriendin dan een baan aan de top en veel meer geld. schrijft in haar net verschenen boek: Gezond worden, gezond blijven : Waar het om gaat is dat wij (vrouwen) in de huidige samenleving al op gelijke voet staan met mannen. We hebben onze plek aan de vergadertafel veroverd. Nu is het tijd om, waar nodig, de regels te veranderen. Het is tijd dat de aan alle vrouwen opgelegde mal van prestatie-emancipatie los te laten: wie wil en kan, gaat naar de top, maar dat hoeft niet. Niet alle zelfontplooiing loopt via een topbaan. Werken is het hele leven niet. Kortom: het is maar hoe je het bekijkt. Iedereen is natuurlijk vrij om te denken en te handelen naar wat in ieders specifieke situatie het beste lijkt. Geëmancipeerd en tevreden zijn, zijn twee aspecten die naast elkaar kunnen staan, maar niet per definitie gerelateerd zijn. Maar ik vraag me ook wel eens af waaróm vrouwen perse de top willen bereiken? (Die vraag geldt overigens ook voor mannen) Is het om het machtsgevoel? De doorgaans goede salarissen die erbij horen? Willen ze zichzelf bewijzen? Het lijkt me heel gezond om ambitie te hebben en iets zo goed mogelijk te willen doen, te presteren. Maar ook iemand in een zogenoemde lagere functie kan naar mijn idee knappe prestaties leveren. En wat gebeurt er met die enkele vrouw die een topfunctie bereikt? Hoe gaat ze dan om met de mogelijkheden en voordelen (?) die zo n functie heeft? Marion van Drunen 7

8 Symposium Netwerk Brandweervrouwen Vrijdag 21 en zaterdag 22 oktober organiseerde het Netwerk Brandweervrouwen, onderdeel van de Nederlands Vereniging van Brandweerzorg en Rampenbestrijding (NVBR), in Rotterdam een symposium met als thema Diversiteit en fysieke vaardigheid. Netwerk brandweervrouwen De vrijdag was gereserveerd voor diverse toespraken waarbij zowel sprekers uit de brandweerorganisatie als Politie en Defensie het thema vanuit verschillende invalshoeken benaderden. Op zaterdag konden de brandweervrouwen zich uitleven in de verschillende workshops waarbij deze dag in het teken stond van veiligheid in de Rotterdamse haven en industrie. Een verslag van de bijeenkomst op vrijdag. rende themadagen deden mannelijke collega s van Berghuijs al de opmerking plaatsen: waarom geen netwerk voor ons mannen? Waarom geen netwerk voor ons mannen? Voorzitster Annemiek Bakker nam vervolgens het woord om het thema en de sprekers nader toe te lichten.eerste spreker was kapitein der mariniers Erik van der Ham, Hoofd sectie Fysieke Training en Sport, Van Ghentkazerne Rotterdam. Hij zette in een helder betoog uiteen aan welke fysieke eisen een marinier moet voldoen en hoe de opleiding eruit ziet. Aan deze hoge eisen werd niet getornd, ook niet om vrouwen te laten binnenstromen. Deze geslotenheid van het Korps Mariniers riep wel wat vragen op in de zaal. Fysio- en manueeltherapeut Raoul Lagrand lichtte vervolgens in zijn betoog de Taak Specifieke Functietest (TSF) toe die bij de Brandweer Rotterdam is ontwikkeld. De oude test, o.a. bestaande uit de coopertest, kon niet meer de gewenste informatie geven. Met de TSF wordt de inzet van de brandweerman/-vrouw van het begin tot het eind nagebootst. Daarbij worden, bijvoorbeeld, lenigheid, kracht, coördinatie en uithoudingsvermogen getest. Gerdie van den Berg, coördinatrice diversiteitbeleid Politie Rijnmond, hield als derde spreker een boeiend en enthousiast betoog over de toetreding van vrouwen bij het Korps Politie Rijnmond. Als een van de eerste vrouwelijke rechercheurs wist zij haar verhaal met leuke anekdotes te doorspekken. De politie in Rotterdam Diversiteit is bij het De dag begon met een welkomstwoord van Don Berghuijs, commandant van de brandweer Rotterdam die met een positieve insteek de dag opende. Hij stelde dat de emancipatie van de brandweervrouw een goede ontwikkeling is en sprak de hoop uit dat deze zich in de komende jaren ook zal doorzetten. Een groei van 10% tussen nu en vijf jaar zou een belangrijk resultaat zijn. De hechte band van het Netwerk Brandweervrouwen en de terugkeis al een heel eind op de weg van diversiteit, zelfs zover dat dit beleid onderdeel is geworden van het reguliere beleid. Het korps heeft inmiddels 17% vrouwen in de gelederen en dit aantal neemt nog altijd toe. Wel is de nadruk in de loop der jaren meer komen te liggen op de toestroom van allochtonen, waarbij ook meer aandacht wordt gegeven aan de doorstroom van mensen onder het motto scan je talent. Na de sprekers Don Berghuijs en Willem Musselman (plaatsvervangend voorzitter Ondernemingsraad Brandweer Rotterdam) volgde er het forum waarin gediscussieerd werd over de landelijke toelatingseisen voor de brandweer. Hierbij kwam naar voren dat er bij de bestaande test veel nadruk wordt gelegd op de fysieke eisen terwijl er weinig aandacht is voor het psychische onderdeel. Daar wordt namelijk niet op getest. Ook het verschil tussen de vrijwillige en beroepsbrandweerkorpsen werd naar voren gebracht. Als iedereen aan dezelfde eisen moet voldoen, waarom kunnen vrijwillige korpsen dan niet beschikken over een sportinstructeur? Als afsluiting werd er teruggekoppeld naar het thema diversiteit: de wens werd uitgesproken dat ook leidinggevenden zich in de toekomst hiermee bezig gaan houden. Dit gebeurt nog te weinig. De dag werd afgesloten met een flitsende presentatie van de coach van het Nederlandse dameshockeyteam Marc Lammers die een frisse kijk op modern coachen en leiderschap presenteerde. Na een drukke dag mocht er dan eindelijk genoten worden van een goed diner en een spetterend feest. Liesbeth Brama Korps Politie Rijnmond al onderdeel van regulier beleid

9 Nieuwsbrief Actieplan vrouwen en defensie zonder actie, geen reactie Op 7 november is door Tweede Kamerlid Angelien Eijsink, samen met Marlies Verhoef van de AFMP/FNV, het Actieplan Vrouwen en Defensie Zonder actie, geen reactie aangeboden aan staatssecretaris Van der Knaap. De staatssecretaris heeft toegezegd dat hij het actieplan zou bespreken met zijn Gender Ambassadeurs en heeft tevens toegezegd dat hij een aantal voorstellen gaat uitvoeren. Voor de kerst zal de staatssecretaris schriftelijk reageren op het plan. Foto: Defensiekrant Liesbeth Brama In het kader van deze presentatie werd er door AFMP/FNV en PVDA op maandag 17 oktober al een discussiemiddag georganiseerd met als thema Het aandeel van vrouwen binnen de krijgsmacht: hoe staat het ermee? Uit de discussies kwam naar voren dat Defensie wel mooie plannen had maar dat de praktijk toch zeer weerbarstig bleek. Tijd voor actie dus, en, het moet gezegd worden, het actieplan van Angelien Eijssink en Marlies Verhoef liegt er niet om. Er worden concreet acht pilotprojecten en zeven actievoorstellen gepresenteerd om meer vrouwen bij Defensie te betrekken. Evenals de pilot-projecten zijn ook de actiepunten concreet geformuleerd. Er wordt het voorstel gedaan om de eerste vrouwelijke generaal zo snel mogelijk van Enkele pilot-projecten: haar unieke positie te Maak aparte opleidingspelotons voor verlossen door voor vrouwen bij de opkomst van de augustuslichtingen 2010 ook bij de andere in krijgsmachtdelen vrouwen Laat meer vrouwelijk burgerpersoneel op soortgelijke hoge functies instromen en doorstromen. Benoem in te benoemen. Ook 2006 minstens één vrouwelijke hoogleraar wordt er gepleit voor uit- op de Nederlandse Defensie breiding van de kinderop- Academie. vang. Toch blijft de vraag Houd in de periode februari - april 2006 wel hangen of dit allemaal een grote landelijke enquête onder vrouwelijke wel ingang zal vinden op schoolverlaters over hoe zij aankij- de werkvloer. Is het te ken tegen werken voor vrede en veiligheid verkopen dat in deze tijd in het algemeen, en een baan bij Defensie van inkrimping en bezuinigingen in het bijzonder. vrouwen binnen Laat in 2006 commandanten op het Defensie gespaard worden? niveau van compagnies en squadrons zelf Werkt dit beleid dan met voorstellen komen om het aantal niet tegen ze? Het zijn vrouwen binnen de eigen geledingen te vragen die zich onvermijdelijk vergroten. opdringen. Zonder Organiseer op de Internationale actie geen reactie, het Vrouwendag (8 maart 2006) een symposium wachten is dus op de voor vaders en dochters. reactie van de staatsse- cretaris. Het volledige actieplan en de daaraan gerelateerde artikelen kunnen teruggevonden worden op de website van Angelien Eijsink: Internet/Intranet Intranet Portaal, Nieuws, Defensienieuws, Toespraken. Toespraak van de staatssecretaris van Defensie Van der Knaap bij de presentatie van de eerste vrouwelijke generaal. CDCIntranet.mindef.nl/portaal/nieuws. Stelling: Kolonel Leanne van den Hoek is bevorderd tot de eerste vrouwelijke generaal. Dat is omdat ze er hard voor heeft gewerkt. (27,14%) Dat is omdat ze vrouw is. (21,43%) Vrouwen op diverse topfuncties moet normaal zijn. (51,43%) CDCIntranet.mindef.nl/portaal/nieuws. Defensie en vrouwen, moeizame relatie? Als de uitslag van een enquête ooit vragen opriep, dan is het deze wel. Meer dan 1000 reacties, 1146 om precies te zijn. De vragen zitten niet in de lage scores: 10,99% van de stemmers vindt dat defensie voor de helft uit vrouwen moet bestaan ( 126 stemmen). Een nog lager percentage ( 5,24%) is van mening dat defensie al meer dan genoeg vrouwen werk biedt. Dat waren 60 reacties. Dat defensie geen geschikt bedrijf is voor vrouwen meent 37, 52% van de collega s. In échte mensen geteld, zijn dat er 430. Nóg meer reacties geven aan dat vrouwen welkom zijn, maar zelf niet bij defensie willen werken ( 46,25%). Welke vragen deze cijfers oproepen? In ieder geval één: hoeveel mannen en hoeveel vrouwen hebben gestemd?! Campagne van de Marine voor het werven van vrouwen. 9

10 10 en gezien Nieuwe Revu, 23 augustus Onze defensiebabes in Burqa-land. Wat de Gelezen en gezien heren er van vinden. Niemand had in 2001 gedacht dat een paar jaar later blonde, ongesluierde, Nederlandse, vrouwelijke soldaten Weekblad De Bredase bode, zondag 10 juli in Afghanistan zouden rondrijden. Reporter PVDA-lid Angelien van Nieuwe Revu rijdt een paar dagen mee Eijsink even Cadet. met jonge vrouwelijke militairen; zij staan Tweede-Kamerlid Angelien volgens hem hun mannetje, al verzucht een Eijsink (PvdA), trok op de macho marinier: Vrouwen in het verkeer is KMA een week lang het net als vrouwen bij het leger... groene uniform aan. Wat gebeurt er en wat houdt militaire vorming in. Dat zijn Foto: Defensiekrant vragen die zij zichzelf nieuwsgierig vooraf had gesteld. (Ook kort artikel in de Defensiekrant van 21 juli over deze stage op de KMA.) Helderse Courant, 19 juli Vrouwelijke soldaat nu ook bepakt tijdens Vierdaagse. Voor het eerst moesten vrouwelijke militairen tien kilo bepakking meedragen. Onderzoek van Defensie wijst uit dat de bepakking ook voor vrouwen haalbaar is en dat deze maatregel beter past bij het beroepsleger van deze tijd. Column van Jacqueline 2 jaar van je leven voor de spiegel God sta me bij, wat kan je allemaal in die twee jaar doen? Als werkende moeder moet je prioriteiten stellen. Ja, nou durf ik hier toe te geven dat strijken niet op nummer 1 in mijn prioriteitenlijstje staat. Met het gevolg dat ik regelmatig een compagniesgrote berg schone was aantref die ligt te lonken naar het strijkijzer tot dusver zal dat tussen hen geen stabiele relatie worden. Wat hebben we nog meer voor klussen in de aanbieding in en om het huis? Groene bakken, grijze bakken, lege flessen wegbrengen, auto s wassen (of door de wasstraat rijden), financiën regelen, vaatwasser uitruimen, naar de afhaalchinees, frietje halen?? Oké, ik geef toe, de genderweegschaal slaat bij deze klussen voornamelijk uit naar de M (/v). Maar wacht even, effe een rekensom Zondag Studiosport van ca tot uur en Talpa. (Ja, voor de niet-kenners: als je sport wilt zien, m.n. voetbal, dan zap je je helemaal suf van het publieke Ned. 2 naar de commerciële zender 29). Sportuitzending op zelfde tijd (plus reclame) da s 4 uur en dan hebben we de doordeweekse sportagenda (deze berekening heb ik natuurlijk wel met een M afgestemd!). Zo n 6 uur (wedstrijden, sportjournaal e.d.), vrouwenwiskunde het zal wel, maar ik kom toch op zo n 10 uur per week, maal 52 weken is 520 uur per jaar stilzitten en loeren naar een kastje (mooi kastje, breedbeeld, flatscreen, whatever)! Slotconclusie: van stilzitten word je niet mooi! Het is maar een kort columnpje deze keer, mijn welgemeende excuses maar ik moet mijn haar nog föhnen en het is zondagavond, altijd tricky op zondag want stel je voor dat je op maandag met een bad hairday opstaat.ik zal u die rekensom besparen!! Gelderlander, 3 september Defensie aast op vrouwen. Defensie lonkt naar sportieve meiden. Vrouwen lopen nog niet warm om de wapenrok aan te trekken: kadaverdiscipline, machocultuur en een mannenbolwerk zijn stereotypen die kleven aan de krijgsmacht. Er zijn veel vacatures in het leger en Defensie is dan ook prominent aanwezig op banenmarkten. Reacties van diverse vrouwelijke militairen over het werken bij de krijgsmacht. Vriendin, nummer 33. In de rubriek & ZEI van dit damesblad staat een interview met Sheila, lid van het Racing Team Koninklijke Landmacht. Sinds maart maakt zij deel uit van dit uit twee vrouwen en twee mannen bestaande team dat jongeren moet inspireren om te gaan werken bij de landmacht. Het idee achter het team is dat autosport goed past bij de landmacht: alles draait om dynamiek, teamwork en beslissen onder stress. Van de mannen winnen, dat Foto: Vriendin 33. geeft wel een kick, zegt ze. Defensiekrant, 22 september Prinsjesdag Flexibiliteit in Personeelsbeleid. Er wordt voorts bijzondere aandacht besteed aan de positie van vrouwen. Het onderwerp gender wordt in de defensieopleidingen en trainingen, waaronder de missiegerichte opleiding, opgenomen. Ook wordt in 2006 een bureau Integriteit opgericht dat als aanspreekpunt en kenniscentrum voor de gehele organisatie dient. Defensiekrant, 15 september Kinderopvang Oirschot stap dichterbij. De ondertekening van de intentieverklaring tussen de commandant van 13 Mechbrig en de directeur van de stichting Korein Kinderopvang voor de totstandkoming van kinderopvang op de RVS-kazerne in Oirschot. De officiële opening is op 27 september. Eindhovens Dagblad, 28 september Ze krijgen geen legergroene luiertjes aan. Artikel over de opening van kinderopvang Rhino Bambino in Oirschot. Intermediair, 29 september Je moet grenzen stellen, je tanden laten zien. Interview met Leanne van den Hoek, de eerste vrouwelijke generaal. Het gaat er niet om het leger te feminiseren, het is de goede mix die het team sterk maakt. Oplinie 10, oktober Ik ben wel gewend aan uitdagingen. Ook in dit blad een interview met Leanne van den Hoek, die onder meer zegt zelf helemaal niet zo bezig te zijn met dat vrouwzijn. Ook enkele speerpunten uit het Actieplan Gender worden in dit artikel belicht. 24 augustus Commandant IKS eerste vrouwelijke generaal. Diverse (dag)bladen en nieuwsberichten schenken aandacht aan deze mijlpaal, al schijnt dat soms gepaard te moeten gaan met schampende opmerkingen als geen gevechtsfunctie, maar een softe baan. Haagsche Courant, 25 augustus Generaal (Column Vilan de Loo) (..) maar wat gaat generaal Van den Hoek doen, als voorbeeld voor onze jonge meisjes? Personeelswerk. Wat draagt zij? Een kek damesuniform, met bijpassende pumps. Ik vermoedde de aanwezigheid van ragdunne huidkleurige nylons (..) Is dit wat een generaal moet zijn? Barbie in uniform? En wat moet zij doen: personeelswerk? Geef die vrouw een broek en kistjes, toon haar als krijgshaftige legergeneraal die klaar staat om naar Afghanistan te gaan. Laat ons merken dat Defensie het serieus meent met vrouwen in het leger. Als dat werkelijk zo is, wil ik de hoogste vrouwen van de krijgsmacht in actie zien en ze horen vertellen over oorlog, vechten en overleven, dan wil ik horen dat ze als klein meisje zo n leven al wensten (..). Foto: Defensiekrant Trouw, 6 oktober Ik was ongelooflijk kwaad. De enige vrouw naast koningin Wilhelmina die is opgenomen in de Militaire Willems Orde, Jos Mulder- Gemmeke, vertelt dat de koningin (die haar in 1950 de ridderslag gaf) blij was dat ze niet meer de enige vrouw was. Er zijn duizenden onderscheidingen uitgedeeld sinds de invoering 190 jaar geleden door koning Willem I, maar slechts twee voor een vrouw. Jos Mulder: De vraag is niet: wat schort er aan vrouwen? De vraag is: wat schort er aan mannen? Waarom denken mannen dat zo n onderscheiding alleen voor mannen is? Toen ze erbij kwam, merkte ze het meteen. Wat moet die ertussen, dachten de heren. Uiteindelijk waren ze wel blij met me. Toen ik voorzitter van de club werd, waren zij van de administratie af. Defensiekrant, 6 oktober Girl Power. Een geheel door dames bemande C- 130 van de Amerikaanse luchtmacht vloog met 151 mariniers naar oorlogsgebied in zuidwest Azië. Een eenmalige actie, waar iedereen de lol wel van inzag, maar de voorkeur gaat uit naar kwaliteit boven sekse bij het samenstellen van een bemanning. Foto: Defensiekrant Trouw, 18 oktober Vrouwenbeleid bij Defensie heeft stimulans nodig. Tussen theorie en praktijk van vrouwen in de krijgsmacht gaapt een diepe kloof. Artikel naar aanleiding van een bijeenkomst in Woerden georganiseerd door FNV-bond

11 Nieuwsbrief AFMP en de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. Angelien Eijsink: Beleid is er genoeg, er zijn nu acties nodig. Als we niets doen, keert het beleid zich tegen vrouwen. NRC Handelsblad, 7 november Deeltijdbanen zijn er nog niet in het leger. Het Parool, idem. PVDA en FNV lanceren actieplan: vrouwen in apart peloton van het leger. Twee artikelen met reacties op de presentatie van het actieplan Zonder actie, geen Reactie van Angelien Eijssink en Marlies Verhoef. (Verslag zie elders in deze Nieuwsbrief.) Volkskrant, 22 oktober en 5 november Op 8 november promoveert arbeidsen organisatiepsycholoog Irene de Pater aan de Universiteit van Amsterdam. Zij heeft onderzocht in hoeverre mannen en vrouwen verschillen in het kiezen van werk. Mannen kiezen voor uitdagend werk, vrouwen voor leuk werk. De Pater vindt het zorgwekkend dat dit sekseverschil al te merken is bij studenten. Uitdagingen vermijden resulteert volgens haar in minder vaardigheden en zelfvertrouwen. Aaneen, blad voor ABVAKABO FNV, nr. 10 oktober Netwerk voor vrouwenbelangen. Veertig procent van de leden van ABVAKABO FNV is vrouw. Opkomen voor de belangen van deze groep is daarom een belangrijk speerpunt. Dat kan alleen door de inbreng van vrouwelijke leden zelf. Daarom start de bond een vrouwennetwerk. De Twentsche Courant Tubantia, 6 en 7 november Vrouwen meer dan welkom. Met twee bedrijfsleiders om tafel. Verslag van het interview in het radioprogramma Goed Gesprek op Zondag met Guido van Woerkom, directeur ANWB, en Dick Berlijn, opperbevelhebber van de Nederlandse strijdkrachten. Uitspraak van de generaal: Vrouwen zijn bij het defensieapparaat meer dan welkom. Niet alleen vanwege de gewenste afspiegeling an de samenleving die het personeelsbestand moet laten zien. Ook omdat ze een ander licht op kwesties laten schijnen. Telegraaf, 5 november Veel te weinig vrouwen maken legeropleiding af. Volkskrant, 5 november Leger moet instroom vrouwen versoepelen. NRC Handelsblad, 7 november Deeltijdbanen zijn er nog niet in het leger. Helderse Courant, 8 november PvdA-fractie wil meer vrouwen in het leger. BN/De Stem, 8 november Opleiding vrouwen bij Defensie langer. Defensiekrant, 10 november Actieplan Vrouwen en Defensie. De strijdkrachten hebben moeite om personeel te trekken en moeten daarom ook vrouwen rekruteren. De kamer verlangt extra maatregelen om vrouwen toe te laten tot de krijgsmacht. De werving bij vooral de landmacht en de luchtmacht laten te wensen over. Het aantal te werven vrouwen moet dertig procent worden: in 2010 moet 12 procent van de militairen en 30 procent van de burgers vrouw zijn. Volgens staatssecretaris Van der Knaap en de PvdA is de krijgsmacht te zeer een mannenbolwerk. Er is een cultuuromslag nodig, aldus de stas. PvdAkamerlid Angelien Eijsink vindt dat vrouwen worden benadeeld door negatieve stereotypen bij hun mannelijke superieuren. Eijsink en de militaire vakbond AFMP presenteren hun actieplan Vrouwen en Defensie. Zo zijn volgens hen aparte vrouwelijke opleidingspelotons een bittere noodzaak. Volkskrant, 5 november Emotionele steun voor vrouwen van Srebrenica. Dagblad van het Noorden, 5 november Ter Beek wil actie voor vrouwen Srebrenica. Tijdens de presentatie van het boek Vrouwen van Srebrenica (zie Leestips) in Herinneringscentrum Kamp Westerbork haalde de Drentse commissaris van de koningin, oud-minister Relus ter Beek, uit naar regering en parlement die de vrouwen van Srebrenica aan hun lot overlaten. Erkenning en emotionele steun bleven uit. Wij zijn niet schuldig maar wel verantwoordelijk, zei Ter Beek. Tweede-Kamerlid Agnes Kant (SP, de enige partij die reageerde op de noodoproepen van Alok van Loon) reisde een week met de schrijfster mee. Ze heeft tot nu toe vergeefs geprobeerd de regering tot actie te bewegen. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan een Bosnische vrouw en een Bosnische arts die al tien jaar psychotherapeutische hulp biedt: een druppel op een gloeiende plaat. NRC Handelsblad, 7 november Zó n vent die vrouw. Leanne van den Hoek is de eerste vrouwelijke generaal in Nederland. Zeer uitgebreid artikel met meningen, uitspraken en anekdotes van verschillende mensen over (het leven en de carrière van) Leanne van den Hoek. Helderse Courant, 8 november Achter de dijk. Column van J.T. Bremer over de Marva met herinneringen en citaten uit het gedenkboek Bij de Marva (1994), bijvoorbeeld over de kledingvoorschriften, de reacties van mannelijke collega s toen de Marva s bij hen werden gehuisvest, ongenoegens van bewoners die breed werden uitgemeten in de pers. De emancipatie van marinevrouwen heeft veertig jaar geduurd met als een van de hoogtepunten het eerste schip dat in 1980 met een gemengde bemanning de haven verliet. Een vrouw en een kip, een ramp op een schip, luidde de aloude uitdrukking. Maar er vonden geen rampen plaats, integendeel. Zo kon in 1982 de Marva worden opgeheven en zijn vanaf dat moment vrouwelijke militairen ook bij de Marine volledig geïntegreerd (volgens de schrijver van deze column...). Landmacht, nummer 10, november Eerste sportinstructrice haalt rode baret. Twee vrouwelijke militairen hebben tijdens Fearless Falcon een rode baret gehaald: eerste luitenant Hanneke Krom-Cents van II Geneeskundige Compagnie en sergeant Nicole van Tuel, de eerste vrouwelijke sportinstructeur die de opleiding haalt. Links elnt Hanneke Krom-Cents en rechts sgt Nicole van Tuel (Foto: Landmacht) Leestips Heldinnenbrieven, Olga van Marion, uitg. Vantilt. In het Nederlands taalgebied blijken in navolging van Ovidius honderden heldinnenbrieven in versvorm te zijn uitgebracht. Het gaat om zogenaamd vertrouwelijke brieven van beroemde figuren uit de geschiedenis: van Cleopatra tot Maria Magdalena, van Michiel de Ruyter tot Amalia van Solms. In werkelijkheid komen de ontboezemingen in de brieven niet van de afzender. De heldinnenbrief is de travestie ten top. Achter veelal vrouwelijke personagers gaan meestal mannelijke dichters schuil. Zo ontstaan er complete fictieve correspondenties, waaraan ook Vondel, Hooft en Bilderdijk zich hebben gewaagd. Jaarboek voor Nederlandse boekgeschiedenis 2005, uitg. Vantilt. Dit themanummer is geheel gewijd aan de rol van vrouwen in de geschiedenis van het boek. Hoewel iedereen weet dat vrouwen door de eeuwen heen op allerlei manieren hebben bijgedragen aan de productie en distributie van boeken, is hun rol niet altijd goed onderzocht. Dit nummer belicht facetten van de vrouwelijke aanwezigheid in de wereld van het boek, in zulke uiteenlopende hoedanigheden als schrijver-uitgever, boekverzorger, boekbinder, boekverkoper en bibliothecaris. TNO Special, september Veilig werken in een onveilige wereld. TNO Special is de halfjaarlijkse bijdrage die TNO Kwaliteit van Leven verzorgt voor ARBO. Het thema is deze keer: Veilig werken in een onveilige omgeving. De maatschappij verruwt, dus ook de omgang tussen mensen die in een organisatie samenwerken. Eén-opéén of allen-tegen één. Hoort het erbij of kunnen we er iets aan doen? Artikelen over integriteit, gedragscodes, ongewenst gedrag en tips tegen ongewenste omgangsvormen op en rond de werkplek. Bron: TNO Special Alok van Loon, Vrouwen van Srebrenica. Uitgeverij Contact. Alok van Loon reisde vele malen af naar Bosnië om met de vrouwen van Srebrenica te praten. Vertel de wereld dat wij bestaan, smeekten ze haar. In haar indrukwekkende boek geeft Alok van Loon deze vrouwen - die hun zoons, echtgenoten en vaders verloren een gezicht. In het huis van een van hen, ver weg van haar woonplaats Srebrenica, vertelden twintig vrouwen hun vreselijke verhalen. Tien jaar na de val van Srebrenica is nog nooit iemand in de vluchtelingenkampen bij deze vrouwen geweest. De Stichting Toekomst Overlevenden Srebrenica, die Alok van Loon heeft opgericht, steunt de kleinschalige projecten van de vrouwenhulporganisatie Snaga Zene.

12 Ingezonden brieven Ingezonden brieven Wanneer komen de vrouwelijke onderofficieren aan de beurt? Themadag DVN Door organisatorische omstandigheden is de themadag verzet naar een nader te bepalen datum in januari. 12 Ik zou graag willen reageren op de laatste uitgave van DVN, de nieuwsbrief nr. 2. Het zal niemand ontgaan zijn dat de hele editie gaat over het Genderbeleid. Ik volg dit traject al sinds mijn indiensttreding in februari Het moet mij van het hart dat ik de discussie hierover zo langzamerhand beu ben. Ook ik ben nauw betrokken geweest, via de werkgroep Emancipatie & Integratie en later Arbeid & Zorg van de AFMP. Ik ben zeer verheugd te horen dat er nu zes vrouwen zijn bevorderd tot majoor èn dat er nu een vrouwelijke generaal is benoemd, maar... wanneer komen de vrouwelijke onderofficieren aan de beurt?? Ik wacht nu al 26 jaar op positieve discriminatie en mèt mij vele anderen. Want Defensie kent namelijk voldoende onderofficieren. Het probleem is dat de aandacht nu alleen uitgaat naar de jongere generatie. De Milva, Luva en Marva komen niet eens meer in beeld. Dit schijnt een vergeten groep te zijn. Er zijn, tot spijt, genoeg onderofficieren die tussen wal en schip vallen. Waarom worden die aan hun lot overgelaten? De Marva s van de Koninklijke Marine hebben een ander contract en dus geen vaarplicht terwijl er, destijds in de jaren 80, toch genoeg vrouwen waren die wel wilden maar niet mochten varen. Om die reden hebben we dan ook geen operationele ervaring opgebouwd. Buitenlandplaatsingen en, zoals ik ze noem, interim-plaatsingen zijn niet relevant. Waarom hebben wij nu, buiten onze schuld, geen normale carrière Het wordt tijd dat er gelijke kansen komen voor iedereen en geen, door de politiek opgelegde, incidentele bevorderingen! Worden wij nog wel serieus genomen nu wij als rolmodel moeten fungeren voor de jongere garde? Eén blik op onze epauletten zegt genoeg Zelfs de lichtingen nà 1980 hebben te maken met discriminatie (alleen al ouderschaps- of deeltijdverlof houdt een bevordering tegen). Ik zou de Gendercommissie op het hart willen drukken om de beschikbare vrouwelijke onderofficieren te erkennen, met terugwerkende kracht te bevorderen en in te zetten! Mary van de Laak, SGTBDVB Marva 1954 Marva 1975 Oriëntatierit 'Kunnen vrouwen kaartlezen?' Beperkte inschrijving! Bel voor info naar Sylvia Fonkert (commissie bijzondere activiteiten) Houd de Defensiekrant en DVN intranet site in de gaten! Het bestuur en de redactie wensen u gezellige kerstdagen en een geweldig netwerkjaar VERHUISD? ANDERE WERKPLEK? Geef je nieuwe adres door aan de ledenadministratie DVN: Mw. mr. A.C.J. van Loon (persoonlijk) o.v.v. DVN Militaire Inlichtingen & Veiligheidsdienst Postbus MPC 2500 ES Den Haag of: outlook mail: Loon, A.C.J. van Een plaatje zegt meer dan... Foto s of illustraties bij de artikelen zijn zeer welkom. Echter, bij het drukwerk gelden bepaalde eisen. Digitale foto s minimaal 500 kb in een jpg-formaat (origineel). Foto s of illustraties van het internet geplukt, zijn helaas niet bruikbaar omdat de resolutie hiervan te laag is. Dus, stuur foto s of illustratiemateriaal van harte mee met de kopij maar denk wel aan bovenstaande punten. Colofon Het DVN-bestuur en de redactie van de Nieuwsbrief DVN zijn niet verantwoordelijk voor de inhoud van de door leden ingezonden teksten. De redactie behoudt zich echter het recht voor teksten in te korten of plaatsing te weigeren. Deadlines: 17 februari juni oktober 2006 Contributie DVN: 15 euro Per acceptgiro of op rekeningnummer t.n.v. Defensie Vrouwen Netwerk Nieuwsbrief DVN Verschijnt driemaal per jaar Nummer 3, december 2005 Redactie: Liesbeth Brama Kopij en correspondentie: mw. drs. L. Brama Nederlands Instituut voor Militaire Historie MPC 58A Postbus LS Den Haag tel.: mdtn: * outlook mail: Brama, L Drs LAS BLS/IMG Secretariaat DVN: mw. mr.a.c.j. van Loon (persoonlijk) Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst Afdeling Juridische Zaken o.v.v. DVN Postbus ES Den Haag tel outlook mail: Loon,A.C.J. van Vormgeving: Maarten Slooves, Grafische Vormgeving, Grave Het volgende nummer verschijnt in april 2006 Sluitingsdatum kopij: 17 februari 2006

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht.

Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Spreekpunten staatssecretaris ter gelegenheid van 65 jaar vrouwen in de Krijgsmacht op 2 december te Utrecht. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank mw. Coorens, Dames en heren, We vieren vanavond

Nadere informatie

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen,

Dank u wel kolonel Lambrichts, mevrouw Sybilla Dekker, Generaal, geachte aanwezigen, Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter gelegenheid van de eerste deeltijdopleiding Middelbare Defensie Vorming te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dank u wel kolonel Lambrichts,

Nadere informatie

Let op: Alleen gesproken woord geldt!

Let op: Alleen gesproken woord geldt! Spreekpunten staatssecretaris De Vries van Defensie ter opening van het congres Maak jezelf Zichtbaar op 11 maart 2010 te Den Haag. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dames en heren, We leven in het

Nadere informatie

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen

Gedragscode Defensie. Draagvlakmeting. Ministerie van Defensie. Defensie Personele Diensten Gedragswetenschappen Bezoekadres: Van Alkemadelaan 357 Postadres: MPC 58 A Postbus 90701 2509 LS Den Haag Nederland www.cdc.nl Draagvlakmeting TNS NIPO: Drs. Anneloes Klaassen Lisanne van Thiel GW: Drs. Amber Vos +31 (070)

Nadere informatie

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk.

Een veteraan zei ooit tegen mij Als je er niet geweest bent, weet je ook niet wat het is, hoe het voelt. Hij heeft natuurlijk gelijk. Toespraak staatssecretaris Van der Knaap ter gelegenheid van de Opening van de veteranententoonstelling Veteranen. Ingezet in dienst van de vrede. Maandag 7 mei 2007, Stadskantoor Eindhoven. U weet ongetwijfeld

Nadere informatie

Conferentieverslag Reservist en Werkgever Rijk. 14 april 2014

Conferentieverslag Reservist en Werkgever Rijk. 14 april 2014 Conferentieverslag Reservist en Werkgever Rijk 14 april 2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Verloop van de dag 4 Welkomstwoord 5 Wat heeft Defensie nodig? 6 Reservist en Werkgever Rijk 7 Workshops en werkwijze

Nadere informatie

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom.

Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Samenvatting toespraak 29 oktober 2015 Dames en heren, SMC-vrienden en -vriendinnen, Mede namens de overige leden van het bestuur heet ik u allen op deze 54 ste reünie van harte welkom. Een speciaal woord

Nadere informatie

Dames en heren, Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen.

Dames en heren, Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen. Toespraak van de Commandant der Strijdkrachten Generaal P van Uhm, ter gelegenheid van het symposium op 5 mei 2012 te Wageningen. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Dames en heren, Ik sta hier vandaag

Nadere informatie

Koninklijke Hoogheid, dames en heren,

Koninklijke Hoogheid, dames en heren, Toespraak minister Eimert van Middelkoop voor de opening van het symposium Strategische samenwerking met het bedrijfsleven Sourcing, een kwestie van keuzes maken, Koninklijke Militaire Academie, Breda,

Nadere informatie

15 jarig jubileum Jubileum Defensie Vrouwen Netwerk, 19 maart 2009

15 jarig jubileum Jubileum Defensie Vrouwen Netwerk, 19 maart 2009 15 jarig jubileum Jubileum Defensie Vrouwen Netwerk, 19 maart 2009 Het Defensie Vrouwen Netwerk vierde 19 maart, haar 15 jarig jubileum. In de Gertrudekapel in Utrecht werd stevig gedebatteerd over het

Nadere informatie

Bijlagen. Grenzen aan de eenheid. Iris Andriessen Wim Vanden Berghe Leen Sterckx

Bijlagen. Grenzen aan de eenheid. Iris Andriessen Wim Vanden Berghe Leen Sterckx Bijlagen Grenzen aan de eenheid Iris Andriessen Wim Vanden Berghe Leen Sterckx Inhoud Topiclijst vrouwen... 2 Topiclijst etnisch-culturele minderheden... 5 Topiclijst lhb-personeel... 2 Bijlage B2... 6

Nadere informatie

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009

van de staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Jet Bussemaker, tijdens de 4 e Nationale Mantelzorglezing 2009 Rotterdam, 11 juni 2009 Directie Voorlichting en Communicatie Parnassusplein 5 Postbus 20350 2500 EJ Den Haag T 070 340 79 11 T 070 340 60 00 F 070 340 62 92 Hebt u 's avonds of in het weekend dringend een voorlichter nodig,

Nadere informatie

Datum Betreft Antwoorden op de feitelijke vragen van de vaste commissie voor Defensie inzake de personeelsrapportage

Datum Betreft Antwoorden op de feitelijke vragen van de vaste commissie voor Defensie inzake de personeelsrapportage > Retouradres Postbus 20701 2500 ES Den Haag de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Plein 2 2511 CR Den Haag Ministerie van Defensie Plein 4 MPC 58 B Postbus 20701 2500 ES Den Haag www.defensie.nl

Nadere informatie

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013

Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Verslag van de bijeenkomst Mannen Emancipatie in het Turks Museum d.d. 30 november 2013 Aanwezig ca. 100 personen. Sprekers: Vz. Turks Museum Rustem Akarsu, Vz. Platform Allochtone Ouderen de heer R. Ramnath,

Nadere informatie

Inhoud. Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf

Inhoud. Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf Inhoud 3 4 8 12 16 20 Over deze publicatie Doorstroom van vrouwen gaat niet vanzelf Slecht zicht op de feiten De arbeidsparticipatie van vrouwen is de laatste tien jaar fors toegenomen. Grote kans dat

Nadere informatie

CONVENANT. tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE DE CENTRALES VAN OVERHEIDSPERSONEEL, SECTOR DEFENSIE. Inzake LEVENSFASEBELEID

CONVENANT. tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE DE CENTRALES VAN OVERHEIDSPERSONEEL, SECTOR DEFENSIE. Inzake LEVENSFASEBELEID Georganiseerd overleg sector Defensie (SOD) email 18-12-2007 briefnummer AP/07.01077 zaaknummer ZD.200.1 status x Behandel Informatie Pieptermijn CONVENANT tussen: DE STAATSSECRETARIS VAN ENSIE en DE CENTRALES

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2007 2008 30 420 Emancipatiebeleid Nr. 56 BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag,

Nadere informatie

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN

MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN MINISTERIE VAN DEFENSIE WERKGROEP STAAL EERSTE DRUK, NOVEMBER 2007 VISIE LEIDINGGEVEN INLEIDING Voorwoord Commandant der Strijdkrachten CONTEXT De complexe omgeving waarin bij Defensie leiding wordt gegeven

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca.

NIEUWSBRIEF. Woord van de voorzitter. Nieuwe teamindelingen & trainingstijden. In dit nummer: mei 2013 editie 7 2013-2014. staan vanaf. ca. NIEUWSBRIEF In dit nummer: mei 201 editie 7 Woord van de voorzitter 1 Marianne Jansen 2 Woord van de voorzitter Joost Wissink Oproep: oude nieuwsbrieven Bill s Bar Beach Volleybal Toernooi Opfriscursus

Nadere informatie

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps

Een land waar. mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Een land waar mensen goed geïnformeerd zijn over handicaps Lilian (48) vraagt haar zoontje om even een handje te komen geven. Dat doet hij en dan gaat hij weer lekker verder spelen. Wij nemen plaats aan

Nadere informatie

2012D40857. Lijst van vragen

2012D40857. Lijst van vragen 2012D40857 Lijst van vragen De vaste commissie voor Defensie heeft de minister van Defensie de volgende vragen ter beantwoording voorgelegd over de Personeelsrapportage van Defensie midden 2012 (33 400

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2014 2015 33 763 Toekomst van de krijgsmacht Nr. 55 LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN Vastgesteld 23 september 2014 De vaste commissie voor Defensie heeft een

Nadere informatie

Nieuwsbrief September 2014

Nieuwsbrief September 2014 Nieuwsbrief September 2014 Netwerkgroep45plus: ontstaan en doel De Netwerkgroep45plus Nijmegen is een zelfregiegroep van gemotiveerde 45-plussers, met zeer ruime en uiteenlopende werkervaringen. Naast

Nadere informatie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie

Reservist bij de Koninklijke Marechaussee. De leukste baan! naast je werk of studie Reservist bij de Koninklijke Marechaussee De leukste baan! naast je werk of studie Operationeel Centrum Mobiel toezicht veiligheid Grensbewaking Schiphol Beveiliging Koninklijk Huis Als het erop aankomt

Nadere informatie

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld.

26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. Resultaat Vragenlijst: Waarom doe je mee met de lokale energiecoöperatie? 26 actieve leden van VET-Vught en ECSchijndel hebben de enquête ingevuld. 1. Ik ben op de volgende manier betrokken bij de lokale

Nadere informatie

Dames en Heren, hartelijk welkom op onze nieuwjaarsreceptie. Het jaar 2013 is begonnen en ik wens u allen een mooi, gezond

Dames en Heren, hartelijk welkom op onze nieuwjaarsreceptie. Het jaar 2013 is begonnen en ik wens u allen een mooi, gezond Nieuwjaarsreceptie op maandag 7 januari 2013 Aanvang: 19:15 (inloop), 20:15 (toespraak) Locatie: Stadhuis Dames en Heren, hartelijk welkom op onze nieuwjaarsreceptie. Het jaar 2013 is begonnen en ik wens

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie

DE VEVA OPLEIDING. Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE VEVA OPLEIDING Haal je MBO-Diploma en ontdek Defensie DE TIEN MEEST GES INFORMATIE VOOR OUDERS EN VERZORGERS 1 2 3 4 Is er ondanks de bezuinigingen bij Defensie een toekomst voor leerlingen Veiligheid

Nadere informatie

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant

Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Hoofdstuk 6. Gemeentelijke informatievoorziening en Stadskrant Samenvatting Vergelijkbaar met voorgaande jaren vindt ruim acht op de tien Leidenaren dat de gemeente hen voldoende op de hoogte houdt van

Nadere informatie

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen.

Wat gaan we doen? Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch. 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 103 103 HOOFDSTUK 7 Wat gaan we doen? WOORDEN 1 Kies uit: bijzondere dagelijks gratis aanstaande praktisch 1 Dick en Anna gaan vrijdag trouwen. Dat is over twee dagen. 2 Op 22 november zijn we 25 jaar

Nadere informatie

Interview Rob van Brakel

Interview Rob van Brakel Interview Rob van Brakel Atributes Consequences Values Hallo Rob van Brakel, mag ik jou een aantal vragen mogen stellen? Prima. Hoe oud ben je? 21 jaar Wat is je woonsituatie op het moment? Op het moment

Nadere informatie

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010

Nationale Zorgvernieuwingsprijs. Zorgarbeidspool 30-06-2010 Nationale Zorgvernieuwingsprijs Zorgarbeidspool 30-06-2010 Zorgarbeidspool Samenvatting Vooral mannen hebben in deze economisch slechte tijden, hun baan verloren. Zij vormen tweederde van de nieuwe groep

Nadere informatie

Training. Vergaderen

Training. Vergaderen Training Vergaderen Halide Temel 1-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Opdracht Luciferspel 6 Theorie 7 Opdracht - Vergaderen 12

Nadere informatie

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo

VCA Nieuwsbrief dec 2015. LIBANON presentatie. www.veteranencafealmelo.nl. vca@veteranen.nl. Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo Naam bedrijf VCA Nieuwsbrief dec 2015 Veteranen Cafe t Hookhoes, Grotestraat-zuid 129, Almelo www.veteranencafealmelo.nl vca@veteranen.nl Contact : vca@veteranen.nl LIBANON presentatie 06-21 666 362 Redactie

Nadere informatie

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken

Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Hoe Epke Zonderland Lars motiveert om zijn droom waar te maken Lars (33) werkt 7 jaar als adviseur in de vastgoedsector, voornamelijk in kantooromgevingen. Sinds een half jaar heeft hij een nieuwe werkgever.

Nadere informatie

Bijlage VMBO-GL en TL

Bijlage VMBO-GL en TL Bijlage VMBO-GL en TL 2011 tijdvak 2 maatschappijleer 2 CSE GL en TL Tekstboekje GT-0323-a-11-2-b Analyse maatschappelijk vraagstuk: jeugdwerkloosheid tekst 1 FNV vreest enorme stijging werkloosheid jongeren

Nadere informatie

Nieuwsbrief December 2014

Nieuwsbrief December 2014 Nieuwsbrief December 2014 Groep 5 t/m 8: vrijdag a.s. continurooster tot 14.00 u. Net als andere jaren hebben we natuurlijk komende vrijdag een continurooster. Excuses voor het feit at we een en ander

Nadere informatie

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees

Evaluatierapport. Workshop ADHD. Fontys PABO Limburg. Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Evaluatierapport Workshop ADHD Fontys PABO Limburg Drs. Arno de Poorter Drs. Anne van Hees Inhoudsopgave Pag. 1. Inleiding 2 2. Deelnemers/respondenten 2 3. Opzet en inhoud evaluatie 2 4. Resultaten 2

Nadere informatie

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal,

Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching. Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Nieuwsbrief Gerdien Jansen Kindcoaching Jaargang 2: Nieuwsbrief 3 (oktober 2013) Hallo allemaal, Veel te laat krijgen jullie deze nieuwsbrief. Ik had hem al veel eerder willen maken/versturen, maar ik

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg

6.2.1 Dealen met afleiding onderweg Stap 6: Deel 2 6.2.1 Dealen met afleiding onderweg In het tweede deel van jullie experiment ga je verder met het ondernemen van ACTies die je met de anderen hebt afgesproken te doen. Daarnaast krijg je

Nadere informatie

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu

E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT. Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu E-QUALITY KENNISCENTRUM VOOR EMANCIPATIE, GEZIN EN DIVERSITEIT Vaderschap 2.0 Opvoedingsondersteuning voor vaders van nu Vaderschap 2.0 E-Quality 55 UIT DE PRAKTIJK 3.3 Interview met Arno Janssen en Caroline

Nadere informatie

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES

VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES ONDERWIJSMAGAZIJN VOOR LOB VRAGEN BIJ DE COMPETENTIES Landelijk Stimuleringsproject LOB in het mbo VRAGEN BIJ ONTDEK COMPETENTIES JE PASSIE MOTIEVEN INLEIDING In LOB-trainingen en tijdens gesprekken met

Nadere informatie

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE

2513AA22XA. De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE > Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1 A 2513 AA S GRAVENHAGE 2513AA22XA Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4

Nadere informatie

Mijn laatste nieuwsbrief

Mijn laatste nieuwsbrief Mijn laatste nieuwsbrief Lieve familie, vrienden en sponsors! Mijn laatste nieuwsbrief schrijf ik vanuit het prachtige en kleurrijke Sri Lanka! Hier vierde ik Kerst en Oud en Nieuw met de bemanning van

Nadere informatie

Irma Steenbeek VERSTAG

Irma Steenbeek VERSTAG Irma Steenbeek VERSTAG Colofon Eindredactie Joost Pool Redactie Boris Goddijn Vormgeving Pien Vermazeren Fotografie Boris Goddijn Beeldbewerking Pien Vermazeren Copyright en disclaimer Het overnemen van

Nadere informatie

NIEUWSBRIEF APRIL 2004. Netwerk Brandweervrouwen LEDENVERGADERING

NIEUWSBRIEF APRIL 2004. Netwerk Brandweervrouwen LEDENVERGADERING NIEUWSBRIEF APRIL 2004 Netwerk Brandweervrouwen LEDENVERGADERING We kunnen terugkijken op een goede ledenvergadering met zeer betrokken leden. In deze nieuwsbrief geven we een korte impressie van een aantal

Nadere informatie

hun familie, geachte aanwezigen,

hun familie, geachte aanwezigen, Toespraak van de minister van Defensie, J.S.J. Hillen, ter gelegenheid van de uitreiking van de eerste universitair erkende diploma s van de Nederlandse Defensie Academie op 26 maart 2012 te Den Helder.

Nadere informatie

nformatie» Solidariteit» Geluk Ogen en oren amen» Collega's» Minder werkdruk Balans uisterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar

nformatie» Solidariteit» Geluk Ogen en oren amen» Collega's» Minder werkdruk Balans uisterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar Werkplezier» Samenwerken Samen Collega's choolcontactpersoon Tijd Gezelligheid» T isterend oor Hulp» Klaarstaan voor elkaar I st» Overzicht Steuntje in de rug Goed Prachtig vak» Geluk Betrokken Solidariteit

Nadere informatie

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4

Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Informatie over het examen Nederlands als Tweede Taal, niveau 3+4 Dit examen doen deelnemers aan de taalcursus Nederlands Niveau 3+4 aan de Universiteit Leiden. Deze cursus bestaat uit 120 contacturen.

Nadere informatie

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010

LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 LEIDERSCHAPSTRAINING 2010 Voorwoord Politiek heeft veel te maken met goed leiderschap: mensen volgen dan het voorbeeld van hun leider. Martin Luther King, Majoor Bosshardt en Koning David zijn voor mij

Nadere informatie

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid

18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid 18 tips om te werken aan je eigen inzetbaarheid Goed, gezond en gemotiveerd aan het werk tot je pensioen? Dat bereik je door kansen te pakken op het werk. Leer aan de hand van onderstaande punten hoe je

Nadere informatie

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR

VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR VROUWELIJKE PARTNERS IN DE TOP ADVOCATUUR FEITEN EN CIJFERS Onderzoeksgegevens Onder wie: partners van de 30 grootste advocatenkantoren in Nederland Gezocht: 3 vrouwelijke en 3 mannelijke partners per

Nadere informatie

Blijdschap, trots, historisch moment...

Blijdschap, trots, historisch moment... Mei 2006 De business case Treindienst Breukelen-Utrecht had meer procestijd nodig om tot een afronding te komen. Daarom is de bijeenkomst Randstadspoor op 22 maart niet doorgegaan. Ondertussen hebben alle

Nadere informatie

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF

VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF VOORTGEZET ONDERWIJS FIJN IN JE EIGEN LIJF 1 Algemene informatie Beste docent, Voor u ligt de toolkit die RADAR voor u heeft ontworpen. Vanuit de resultaten van de Diverscity-meter is deze toolkit voor

Nadere informatie

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal

Handboek Politiek. Derde Kamer der Staten-Generaal Handboek Politiek Derde Kamer der Staten-Generaal Hallo Kamerlid van de Derde Kamer der Staten-Generaal, Gefeliciteerd! Deze week ben jij een politicus. Je gaat samen met je klasgenoten discussiëren over

Nadere informatie

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?.

DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. DE GROTE LERAREN ALS SPIEGEL VOOR ZELFREFLECTIE?. Amersfoort, 21 augustus 2007 John van den Hout Geachte aanwezigen, Toen ik me voorbereidde om voor u dit verhaal te houden, was mijn eerste gedachte: Wat

Nadere informatie

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG

BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG BIJ DIE WERELD WIL IK HOREN! HANS ROMKEMA 3 MAART 2010, DEN HAAG STUDENTEN DOEN UITSPRAKEN OVER DE ACADEMISCHE WERELD, HET VAKGEBIED EN HET BEROEPENVELD.. onderzoek niet zo saai als ik dacht werken in

Nadere informatie

Resultaten onderzoek seksualiteit

Resultaten onderzoek seksualiteit Resultaten onderzoek seksualiteit Augustus 2015 In opdracht van Way of Life en de NPV Uitgevoerd door Direct Research www.wayoflife.nl www.npvzorg.nl Conclusies Kennis Seksuele voorlichting Opvattingen

Nadere informatie

Nieuwsbrief MTC december 2014

Nieuwsbrief MTC december 2014 Nieuwsbrief MTC december 2014 Afscheid van een tennisvriend Op 8 december 2014 is helaas veel te vroeg, ons sympathieke en altijd vrolijke tennislid Fred Koster overleden. Wij bewaren mooie herinneringen

Nadere informatie

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia

Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia Naam: Emil Idema Klas: B1D Schooljaar: 2009/2010 Naam van de school: Jan Arentsz Titel: Stage verslag Naam en adres van het bedrijf: Hollandia archeologen, Tuinstraat 27a, 1544 RS Zaandijk Inhoudsopgave

Nadere informatie

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan

Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan 08540 LerenLoopbaanBurgerschap 10-04-2008 08:28 Pagina 1 ontwikkelingsproces 1+2 1 2 3 4 5 6 7 Werken aan persoonlijke ontwikkeling en sturen van eigen loopbaan Leren, Loopbaan en Burgerschap Wat laat

Nadere informatie

Werken in een andere sector of branche: iets voor u?

Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Werken in een andere sector of branche: iets voor u? Uw hele loopbaan blijven werken in dezelfde sector of branche? Voor veel werknemers is het bijna vanzelfsprekend om te blijven werken in de sector of

Nadere informatie

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts

Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht. T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts Het medisch zorgsysteem van de Krijgsmacht T.F.M. Dijkgraaf Luitenant Kolonel vliegerarts 1 Algemeen Militair Verpleegkundige 2 Mini CV Sedert 1986 werkzaam als militair arts Tot 1996 bij de Kon Landmacht

Nadere informatie

Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda.

Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda. Toespraak van de minister van Defensie ter gelegenheid van de besloten uitreiking van de Dapperheidonderscheidingen op 7 oktober 2009 te Breda. Let op: Alleen gesproken woord geldt! Ridders Militaire Willems-Orde

Nadere informatie

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1

>>> Dag tegen het Pesten 19-04-12 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 >>> Codename Future - Tel. 070-3024770 - Fax. 070-3644934 www.codenamefuture.nl 1 Inhoudsopgave Colofon 3 Dag tegen het pesten 4 Highlights 4 Pesten gebeurt in mijn klas het meest met 5 Welke uitspraak

Nadere informatie

JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN

JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN JAARPLAN JONGE SOCIALISTEN ARNHEM- NIJMEGEN 2015-2016 Inhoudsopgave Voorwoord (pagina 3) Inleiding (pagina 3) Bestuur Jonge Socialisten Arnhem- Nijmegen 2015-2016 (pagina 4) Portefeuilleverdeling (pagina

Nadere informatie

Advies van de Jongeren Advies Raad 18 in Leeuwarden

Advies van de Jongeren Advies Raad 18 in Leeuwarden Advies van de Jongeren Advies Raad 18 in Leeuwarden Aanleiding Dit advies is tot stand gekomen na een gesprek met Eline de Koning van PVDA Leeuwarden over een welkom voor 18-jarigen in Volendam. Daar worden

Nadere informatie

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière

Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Frits Avis Er bestaat geen raamwerk voor een sportcarrière Anders dan Natalia Stambulova, volgens wie er zes keerpunten zijn die een sportcarrière kunnen maken of breken, is sportpsycholoog Frits Avis

Nadere informatie

Introducties telefonisch interview

Introducties telefonisch interview Introducties telefonisch interview Onderstaande fragmenten zijn uitsuitend bedoeld voor gebruik bij het boek Onderzoek doen met vragenlijsten. Het is niet toegestaan deze fragmenten te publiceren of anderszins

Nadere informatie

Jeroen Groenewoud. Het rolmodellenproject

Jeroen Groenewoud. Het rolmodellenproject Jeroen Groenewoud Het rolmodellenproject Inhoud presentatie Aanleiding project Theoretische achtergrond Inhoud rolmodellenproject Ervaringen en uitkomsten onderzoek Werving rolmodellen en randvoorwaarden

Nadere informatie

GOOD PRACTICES COMMUNICATIE DIVERSITEIT

GOOD PRACTICES COMMUNICATIE DIVERSITEIT GOOD PRACTICES COMMUNICATIE DIVERSITEIT MIX biedt inspiratie voor groeiend aantal medewerkers ABN AMRO Diversiteit staat hoog op de agenda bij ABN AMRO. Er is commitment vanuit de Raad van Bestuur, een

Nadere informatie

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven

Sportweetje. Het Katwijkse. sportieve toekomst! naar een. Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven Het Katwijkse Sportweetje Nieuws, trends en tips voor een gezond en sportief verenigingsleven digitale nieuwsbrief voor het verenigingsleven editie 2015.2 klik en lees het artikel van uw interesse volg

Nadere informatie

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong

Twee blauwe vinkjes. Door: Lenneke Sprong Twee blauwe vinkjes Door: Lenneke Sprong Nog steeds maar een vinkje. Buiten begon de zon te schijnen, waardoor er schaduwen op de lichtblauwe muur ontstonden. Waarom ontvangt hij niet mijn berichtje vroeg

Nadere informatie

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren

Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Nieuwsbrief 4 - April 2015 In dit nummer: Clubkampioenschappen TOZ Jeugd en Senioren Commissieleden gezocht! Veranderingen rondom training Baanbezetting Instructie Verantwoord Alcohol schenken (IVA) Verslag

Nadere informatie

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen?

Kan dat? Ook als je het van huis uit niet zo hebt meegekregen? Omdat je je kennis wilt delen, nieuwe klanten wilt werven, politiek of maatschappelijk gezien een boodschap wilt overbrengen, je onderneming wilt promoten. Redenen genoeg om een sterke spreker te willen

Nadere informatie

DE VEVA OPLEIDING ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST

DE VEVA OPLEIDING ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST ZEKERHEID VOOR DE TOEKOMST Defensie biedt prima doorgroeimogelijkheden. We worden wel het opleidingsinstituut van Nederland genoemd. Besluit je na een aantal jaren Defensie te verlaten, dan heb je in de

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Betrokken ouders maken het verschil!

Betrokken ouders maken het verschil! Betrokken ouders maken het verschil! Verslag bijeenkomst 2 juni 2016 Ouders op zoek naar nuttige tips Veel ouders die dit evenement bezochten, kwamen vooral voor praktische tips naar het Nieuwe Luxor.

Nadere informatie

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster

[PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster [PILOT] Aan de slag met de Hoofdzaken Ster! Hoofdzaken Ster Copyright EffectenSter BV 2014 Hoofdzaken Ster SOCIALE VAARDIGHEDEN VERSLAVING DOELEN EN MOTIVATIE 10 9 8 10 9 8 7 6 4 3 2 1 7 6 4 3 2 1 10 9

Nadere informatie

Q1 Welk cijfer geeft u de conferentie in totaal?

Q1 Welk cijfer geeft u de conferentie in totaal? Q1 Welk cijfer geeft u de conferentie in totaal? 9 10 6 7 8 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 2,04% 1 26,53% 13 55,10% 27 8,16% 4 2,04% 1 6,12% 3 1 / 7 Q2 De organisatie verliep goed 6,12% 3 93,88% 46 2 / 7 Q3 Het

Nadere informatie

Nieuwsbrief oktober 2014

Nieuwsbrief oktober 2014 Nieuwsbrief oktober 2014 Elk jaar biedt de BvS een mix van trainingen, oefenmiddagen en workshops, met zowel inhoudelijke thema s rondom stoelmassage als rondom het ondernemerschap. Iedere bijeenkomst

Nadere informatie

Wauw, ik realiseer me nu wat ik allemaal heb gedaan!

Wauw, ik realiseer me nu wat ik allemaal heb gedaan! Wauw, ik realiseer me nu wat ik allemaal heb gedaan! EVC en EVP bieden impuls aan eigen ontwikkeling Door: Marijke Vromans Onlangs behaalden 25 medewerkers van de gemeente Hoogezand-Sappemeer een ervaringscertificaat

Nadere informatie

Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten.

Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten. Wow! 17.597,14 euro in drie dagen... Dat had ik nooit gedacht en nog steeds kan ik het niet zo goed bevatten. 17.597,14 euro in drie dagen tijd... de meeste mensen zouden hier een heel jaar voor moeten

Nadere informatie

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst.

Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Hallo, Wij zijn Kai & Charis van de Super Student en wij geven studenten zin in de toekomst. Dat is namelijk helemaal niet zo makkelijk. Veel studenten weten nog niet precies wat ze willen en hoe ze dat

Nadere informatie

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren!

Gelukskoffercoaching. Ik kan in drie woorden vertellen wat ik geleerd heb: I love me. Wael, 11 jaar. Gelukkig zijn kun je leren! Gelukkig zijn kun je leren! Gelukskoffercoaching Missie GELUKKIG ZIJN KUN JE LEREN Gelukskoffercoaching wil kinderen op jonge leeftijd positief ondersteunen in hun individuele emotionele ontwikkeling.

Nadere informatie

NTR Sociaal Jaarverslag 2011

NTR Sociaal Jaarverslag 2011 NTR Sociaal Jaarverslag 211 2 onbepaalde 3 ultimo 211 4 Sociaal Jaarverslag Voorwoord onbepaalde 3 ultimo 211 4 Met genoegen presenteren wij u het eerste Sociaal Jaarverslag van de NTR. De komende jaren

Nadere informatie

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband?

Participatief leiderschap. Hoe leid je een samenwerkingsverband? Participatief leiderschap Hoe leid je een samenwerkingsverband? Mr. Drs. Lucien Stöpler Justice in Practice December 2014 Participatief leiderschap: Hoe leid je een samenwerkingsverband? 2014 Justice in

Nadere informatie

Afsluiting kinderjury 2013

Afsluiting kinderjury 2013 Afsluiting kinderjury 2013 Schrijverbezoek: Gerard van Gemert 1. Kastor en Tim Wanneer bent u begonnen met schrijven? Gerard van Gemert is in 2005 begonnen met schrijven toen hij met zijn dochters een

Nadere informatie

Opinieonderzoek onder militairen

Opinieonderzoek onder militairen Opinieonderzoek onder militairen Tekstrapport Voor: NPS/NOVA Reijer Zwaan Door: Kees Sanderse Research Executive Datum: 29 mei 2008 Project: 80693 Copyright: 2008. Synovate Ltd. Alle rechten voorbehouden.

Nadere informatie

Training Netwerken Forum 12-5-2014

Training Netwerken Forum 12-5-2014 Training Netwerken Forum 12-5-2014 Inhoudsopgave Inleiding 3 Doelen 4 Deelnemers 4 Werkvormen 4 Programma 4 Voorstellen & introductie 5 Inleiding 6 Opdracht Je eigen netwerk 7 Theorie 8 Opdracht In gesprek

Nadere informatie

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief:

Wist je dat... Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015. In deze nieuwsbrief: Nieuwsbrief Opvoedwinkel Twinkeltje maart 2015 In deze nieuwsbrief: Wist je dat... Thema's en cursussen in maart Lezersvraag: "Moet ik mijn zoon verplichten met andere kinderen te spelen?" Mamatijd Moeders

Nadere informatie

DVN-Denktank Emancipatiebeleid in actie met Oplossingen voor de knelpunten in het emancipatiebeleid van Defensie

DVN-Denktank Emancipatiebeleid in actie met Oplossingen voor de knelpunten in het emancipatiebeleid van Defensie Defensie Vrouwen Netwerk DVN-Denktank Emancipatiebeleid in actie met Oplossingen voor de knelpunten in het emancipatiebeleid van Defensie 22 november 2000 De afgelopen maanden hebben zestien leden van

Nadere informatie

Feedback. in hapklare brokken

Feedback. in hapklare brokken Feedback in hapklare brokken Jan van Baardewijk Zorgteamtrainer Op zorgteamtraining.nl is de meest recente versie van feedback gratis beschikbaar. Mocht je willen weten of je de meest recente versie hebt,

Nadere informatie

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen

Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen FACTSHEET Thema: Veiligheid, Opvattingen van Amsterdammers over tolerantie jegens homoseksuelen Publicatiedatum: oktober 2010 Bron: Bureau O+S Toelichting Ingevoegd rapport geeft goed weer hoe Amsterdammers

Nadere informatie

Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012

Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012 Seminar BBL-ers? Ja, graag! 3/9/2012 Voor veel jongeren zijn leerbanen de enige manier om de kansen op de arbeidsmarkt te vergroten. Zo rond de 25% van de jongeren die een MBO studie volgen, doen dit via

Nadere informatie

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg

Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Verbetertraject Zeggenschap / Kwaliteit van Bestaan sector Lichamelijke Gehandicaptenzorg Cursus Mondigheid Dit praktijkvoorbeeld uit het verbetertraject Zeggenschap in de LG sector is door InteraktContour

Nadere informatie

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten.

Namens Max: Tops: Tips: soms had je een beetje een houding van dat komt wel, probeer volgend project daar op te letten. 360 graden feedback Hieronder wordt door ieder groepslid een feedback gegeven op al zijn groepsgenoten. Zo kan iedereen zijn mening geven op de werkhouding van de betreffende persoon. Feedback van de groep

Nadere informatie

Sinterklaas op bezoek bij TOGB!

Sinterklaas op bezoek bij TOGB! bij Vorige maand beleefden we de primeur van de nieuwsbrief. We hebben leuke reacties mogen ontvangen op de nieuwsbrief en vol goede moed gaan we verder met de maandelijkse uitgave van de nieuwsbrief.

Nadere informatie

Een nieuw leven. Een maand eerder. Zondag 25 juli

Een nieuw leven. Een maand eerder. Zondag 25 juli Een maand eerder Zondag 25 juli Een nieuw leven Het lijkt me zo leuk om naar Aruba te verhuizen. Simon krijgt daar een topbaan en ik kan mijn leven weer op orde brengen. Ik kan gaan doen wat ik wil. Een

Nadere informatie