Chemie-Pack is een familiebedrijf dat al meer dan

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Chemie-Pack is een familiebedrijf dat al meer dan"

Transcriptie

1 Op 5 januari 2011 brak brand uit bij Chemie-Pack. De conse quenties zijn enorm, zowel zakelijk als menselijk. De schade wordt inmiddels geschat op meer dan 41 miljoen euro. Wat gebeurt er dan? En wie betaalt de schade? Een overzicht van een ramp, van de vragen die letterlijk in noodtempo beantwoord moeten worden, van de schade en van de verzekeringskant. Moerdijk: een brand en Chemie-Pack is een familiebedrijf dat al meer dan zestig jaar actief is op het gebied van opslag en verwerking van chemicaliën. De brand groeide uit tot een calamiteit van enorme omvang. Het bedrijf werd totaal verwoest en vanuit een enorme vlammenzee steeg een (giftige) rookwolk op die in een lang spoor naar het noorden over grote delen van Nederland is uitgewaaierd. Pas de volgende dag slaagde de brandweer erin de brand te doven met een blusdeken en inzet van drie crashtenders (megabrandweerauto s). Bij de brand zijn geen directe slachtoffers gevallen. Wel was er veel ontwrichting. Een brand heeft vrijwel altijd een directe en zichtbare uitstraling naar derden. Het treinverkeer tussen Dordrecht en Lage Zwaluwe werd tijdelijk stilgelegd en delen van de snelwegen A16 en A17 werden afgesloten. Het buurbedrijf Wärtsilä (scheepsschroevenfabriek) werd verwoest doordat brandende vloeistof naar het bedrijf stroomde, terwijl Overslag Bedrijf Moerdijk dagenlang deels afgesloten was vanwege het vervuilde bluswater op het terrein. Acht andere bedrijven op het industrieterrein zijn op last van de brandweer tot vrijdagochtend ontruimd geweest. Het bluswater dat alle kleuren van de regenboog vertoonde, is opgevangen in afgedamde sloten en daarna in speciale tankvoertuigen afgevoerd. De A16 is urenlang afgezet om de logistiek van een schuimvormend middel, nodig voor de finale bluspoging, te faciliteren. Met als gevolg lange files. Diffuus wordt het als je de schade beschouwt die het bedrijfsleven lijdt door de vertraging van just in time -deliveries, overwerkuren en dergelijke. Nog ongrijpbaarder zijn de milieugevolgen. Hoe giftig waren de rook en het bluswater? Is de gezondheid van brandweerlieden en andere hulpverleners (blijvend) aangetast? Kunnen burgers en tuinders de spruiten en andere wintergroentes van het land consumeren en wat gebeurt er met nieuwe oogsten later dit jaar? Kunnen kinderen veilig buiten spelen en wat zijn de gevolgen voor (huis)dieren? Verspreidt het gif zich over het oppervlaktewater en dringt het uiteindelijk door in het drinkwater, ondanks het afdammen van sloten en het wegpompen in speciale tankauto s? De vragen die de eerste dagen na de brand in de krantenkoppen te lezen waren: wat is het effect van de verbranding van de bij deze brand betrokken stoffen? Hoe belangrijk is de door het Openbaar Ministerie (OM) vastgehouden lijst van 52 pagina s voor het treffen van milieubeschermingsmaatregelen? Welke risico s voor hulpverleners en werknemers in aanpalende bedrijven wegen op tegen die van burgers in het benedenwindse gebied? En in het verlengde hiervan: in welk gebied moet het bevoegd gezag ter zake in het maatschappelijk leven ingrijpen? Ten slotte: hoe gaan we om met de gevolgen voor mensen die zich niets aantrekken van de door een burgemeester afgekondigde maatregelen? Laten branden of blussen? Nog geen jaar geleden stond deze vraag centraal in een werkconferentie van experts, die het Nederlands Instituut Fysieke Veiligheid (NIFV) organiseerde in het kader van het project Milieubescherming bij incidenten. Er zijn toen geen eenduidige antwoorden gegeven, omdat we direct na een brand eigenlijk geen idee hebben wat de gevolgen voor het milieu zijn. Want: wat is beter? Zo snel mogelijk blussen met veel water en schuim, met als gevolg weinig rook Wat is beter: laten branden of snel blussen? en veel verontreinigd bluswater. Of de brand op hoge temperatuur gecontroleerd uit laten branden, waardoor veel langer giftige rook zich kan verspreiden? Ook de brand bij Moerdijk wordt een leermoment, net als eerder bij grote branden bij Vredenstein (Enschede, 2003) en ATF (Afval Terminal Friesland, 2000). De vraag is wel wat we er daadwerkelijk van hebben geleerd. De beslissing laten branden of blussen moet zo snel mogelijk na het uitbreken van een brand worden genomen in een multi disciplinair team. Het is een afweging van brandweer, bestuurders en belanghebbende verzekeraars. Tijdens de conferentie Milieubescherming bij incidenten is geconcludeerd dat dit alleen lukt als alle partijen voldoende deskundigheid hebben en er een besluitvormingskader is. Beoordeling van die kosten ligt dan in handen van schade-experts, verzekeraars en de directe belanghebbenden. Incidentmanagement kan het benodigde kader bieden. De samenleving heeft baat bij het investeren in het beperken van de kans, respectievelijk de gevolgen van incidenten, maar ook bij investeringen in het incidentmanagement. Het project Milieubescherming bij incidenten is gericht op het ontwikkelen van een instrumentarium (mensen), innovatieve bestrijdingsmiddelen en een besluitvormingsondersteunend instrument (methode). Daarmee kunnen de veroorzaker van een incident samen met de overheid (die derden voor onheil moet behoeden) en verzekeraars een kosten-baten- 6 de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11

2 zijn gevolgen Foto: ANP Guus Schoonewille analyse maken. Een protocol dat kan leiden tot betere communicatie tussen brandweer en directe belanghebbenden en deskundigen. Een overleg tussen brandweer en de schadeexpert(s) is dan een goede start, die automatisch leidt tot de vraag laten branden of blussen? De schade Hoe zit het nu met alle schade? Wat valt onder welke verzekering? En wie blijft, mogelijk, met zijn eigen schade zitten? Waarschijnlijk duurt het jaren voordat dat bekend is. Al is het alleen maar omdat veel schade zich pas in de toekomst manifesteert en dus ook pas over jaren kan worden vastgesteld. Denk bijvoorbeeld aan bedrijfsschade en milieuschade. En natuurlijk ook omdat er nog veel technisch onderzoek naar oorzaken en mogelijke aansprakelijkheid verricht gaat worden. Maar wij wilden geen jaren wachten met het schrijven van dit artikel. Dat betekent dat wij ons niet hebben verdiept in de vraag welke verzekeringen daadwerkelijk zijn gesloten, laat staan in de verzekerde bedragen en de verzekeringsvoorwaarden. De schade van Chemie-Pack Chemie-Pack lijdt natuurlijk een geweldige schade: het bedrijf ligt letterlijk plat. Gebouwen en inhoud zijn volkomen verdwenen. De opstalverzekeraars van Chemie-Pack kunnen in principe de zaak gemakkelijk regelen door in één keer de verzekerde som ter beschikking te stellen. Immers bij total loss maakt het niet uit of een pand is onderverzekerd, is verzekerd op basis van taxatie of goed is verzekerd op een open polis. Zolang er geen sprake is van duidelijke oververzekering bedraagt de uitkering de verzekerde som. Daar zijn wel wat kanttekeningen bij te plaatsen. De belangrijkste zijn: gaat men tot herbouw over? Krijgt men daar vergunning voor? Is het bedrijf in staat gezien de bedrijfsschade die men ook lijdt om een doorstart te maken? Deze vragen zijn van belang, omdat de meeste opstalverzekeringen regelen dat alleen op basis van herbouwwaarde wordt vergoed, indien binnen een bepaalde termijn herbouwd wordt. Volgens de Nederlandse Beursvoorwaarden voor Uitgebreide Gevarenverzekering (NBUG) moet de herbouw binnen vierentwintig maanden na de ramp zijn aangevangen. Die termijn van twee jaar lijkt lang, maar is in de praktijk zo om. Voorafgaand aan de bouw moet het terrein namelijk zijn gereinigd, moeten er herbouwplannen gemaakt worden en vergunningen geregeld worden. Dat kan veel tijd vergen. Indien niet tot herinvestering wordt overgegaan, wordt de schade geregeld op basis van verkoopwaarde. De waarde na kan men bij total loss op nihil stellen. De waarde voor is wat ingewikkelder. In hoeverre wordt de verkoopwaarde op 5 januari 2011 beïnvloed door de financiële crisis? Bij panden die deels zijn beschadigd, is het lastiger om de schade te regelen. Daar moet eventuele onderverzekering worden beoordeeld. Indien de opstallen zijn verzekerd op basis van een vaste taxatie moet de rectificatiebepaling worden toegepast. Een gewasverzekering dekt geen milieuschade. Het regelen van de inventarisschade is ook niet eenvoudig. Bij total loss kan men de verzekerde som uitkeren, maar je moet er dan als verzekeraars wel van overtuigd zijn dat die inventaris ook aanwezig was. Als er niets meer over is, kan dat een lastige klus zijn. Bij goederen speelt dit nog veel meer. Welke goederen waren aanwezig op de dag van de ramp en welke waarde vertegenwoordigden die? Ook speelt bij inventaris en goederen het vraagstuk van de herinvestering een rol. Volgens de NBUG wordt de schade geregeld op basis van vervangingswaarde indien het bedrijf niet wordt voortgezet of indien er niet wordt geherinvesteerd. Verzekerde moet binnen twaalf maanden (dat is dus voor 5 januari 2012) meedelen aan verzekeraar, dat hij het bedrijf voortzet en herinvesteert, wil hij nieuwwaarde ontvangen in plaats van vervangingswaarde.» de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11 7

3 Bedrijfsschade De regeling van de bedrijfsschade voor de bedrijven op het Moerdijkterrein die zelf zijn getroffen door de brand is het eenvoudigst. Brand aan de opstallen, inventarissen of goederen van verzekerde is een gedekt evenement. De dekking is geen punt, maar de belangrijkste adder is dat de Nederlandse Beursvoorwaarden voor Zaak- en Bedrijfsschadeverzekering (NBZB) bepaalt dat de schadevergoedingstermijn wordt beperkt tot dertien weken (tot 5 april 2011) als de bedrijfsactiviteiten niet worden voortgezet of als binnen dertien weken geen pogingen zijn gedaan om de bedrijfsactiviteiten te hervatten. Er is een ontsnapping tot zesentwintig weken indien men als werkgever loon moet doorbetalen. Het kan een interessante juridische kwestie worden of een verzekeraar zich op deze bepaling kan beroepen als verzekerde stelt dat hij wegens overmacht niet op tijd aan pogingen tot hervatting toekwam. De premie voor een bedrijfsschadeverzekering hangt voor een deel af van de uitkeringstermijn. De vuistregel is: een verdubbeling van de uitkeringstermijn is 50 procent premietoeslag. Een andere factor is de risicofactor. Hoe groot is de kans dat er schade optreedt? Een goede bedrijfsschadeverzekering voor een bedrijf op het industrieterrein Moerdijk is dus niet goedkoop. De ervaring met de ramp in Enschede heeft geleerd dat veel ondernemers geen bedrijfsschadeverzekering hebben gesloten en degenen die dat wel gedaan hebben, hebben in een aantal gevallen een te korte uitkeringstermijn verzekerd. Transportverzekeringen Chemie-Pack was gespecialiseerd in het ompakken van chemische producten. Binnen de transportsector wordt dan al snel gedacht aan logistieke diensten. Ook andere getroffen bedrijven kunnen op dit gebied actief zijn (geweest). Wettelijk is er geen definitie of kader te vinden waarbinnen logistieke diensten zijn vermeld. Voor opslag en handling geldt, in tegenstelling tot het daadwerkelijke vervoer, geen wettelijk dwingend aansprakelijkheidsregime. Voor logistieke diensten kan een bedrijf dus kiezen of en in welke mate het voor schade en verlies aansprakelijk wil zijn. Er kan gebruik worden gemaakt van gangbare voorwaarden die een logistieke dienstverlener ter beschikking staan of hij kan eigen voorwaarden hanteren. Saneringskosten zijn gedekt als er sprake is van een gedekte schade. Voor deze opslagrisico s bieden AVB- en WAM-verzekeringen geen soelaas. Elke AVB heeft een opzichtclausule in de voorwaarden opgenomen. Daarmee worden zaken die men van derden onder zich heeft van de dekking uitgesloten. Elke WAM-verzekering (van bijvoorbeeld een vorkheftruck) sluit schade aan de last uit. Deze uitsluiting is op grond van de WAM toegestaan. Foto: ANP Bram van de Biezen 8 de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11

4 Een eventuele dekking moet dus elders gevonden worden, zoals bijvoorbeeld in een MAUL-polis (Modelpolis voor Aansprakelijkheid uit Logistieke diensten). Een dergelijk bedrijf heeft veelal met een groot aantal contractspartners te maken. In de afzonderlijke contracten is ongetwijfeld een maximumbedrag voor aansprakelijkheid overeengekomen. Door cumulatie zou het verzekerd bedrag van de MAUL-polis weleens veel te laag gekozen kunnen zijn. Mogelijk (en voor degenen die schade hebben geleden hopelijk) is met elke contractspartner overeengekomen dat voor de opgeslagen en in bewerking zijnde zaken een verzekering op uitgebreide voorwaarden wordt gesloten. Dit kan zowel door de eigenaar als door de opslaghouder/bewerker zijn geregeld. Een clausulering met betrekking tot regres zal dan ook wel opgenomen moeten zijn. Milieuschadeverzekering Een eventuele milieuschadeverzekeraar van Chemie-Pack staat voor een mooie uitdaging. Over eventuele dekking hoeft niet lang te worden nagedacht: de milieuschadeverzekering biedt dekking voor saneringskosten van bodem en oppervlaktewater als deze zijn verontreinigd door het plotseling en onvoorzien vrijkomen van gevaarlijke stoffen. Dat de locatie van Chemie-Pack is verontreinigd zal niemand betwijfelen. De volgende stap is dan het in kaart brengen van de verontreinigingen en het, in overleg met de overheid, opstellen van een saneringsplan. Dit zou, gegeven alle betrokken partijen, wel eens een langdurige discussie kunnen worden. Maar als er dan overeenstemming is, dan kan daadwerkelijk begonnen worden met het schoonmaken van de getroffen locatie. Dit is overigens ook in het belang van opstal- en bedrijfsschadeverzekeraars. Immers, zoals hierboven al beschreven, de uitkeringen onder deze verzekeringen zijn mede afhankelijk van de vraag of en zo ja wanneer herbouwd kan of mag worden. Op basis van de ervaring rond de afwikkeling van de gevolgen van de brand bij ATF (mei 2000) in Drachten kan in ieder geval met zekerheid worden gesteld dat een van de grootste kostenposten het verwerken van het verontreinigde bluswater zal zijn. Op dit moment is het nog volstrekt onduidelijk welke cocktail van chemicaliën zich in het bluswater bevindt, laat staan dat er nu al een beeld is van hoe het bluswater zal moeten worden behandeld. Mogelijk rest straks maar één alternatief: verbranden. Wat we met zekerheid kunnen zeggen is dat dit technisch mogelijk is, maar verre van goedkoop: na de brand bij ATF is de volledige verzekerde som van de milieuschadeverzekering opgegaan aan het verwerken van het verontreinigde bluswater. Als Chemie-Pack een milieuschadeverzekering heeft, is het de vraag of ook de verzekerde som dan toereikend is voor alle schade. Alleen al de kosten voor het schoonmaken van het (blus)water worden geschat op meer dan 10 miljoen euro. Chemie-Pack heeft inmiddels laten weten deze kosten niet te willen vergoeden. De schade in de omgeving Allerlei nabijgelegen bedrijven hebben ook brandschade opgelopen. Zij kunnen hun eigen brandverzekering en brandbedrijfsschadeverzekering aanspreken. Hopelijk is iedereen (ruim) voldoende verzekerd; vaak leert de praktijk anders. Bij de bespreking van de schade van Chemie-Pack zelf is uitgelegd hoe het bij deze verzekeringen zit met de dekking en de schaderegeling, zodat we er hier niet verder op ingaan. In hoeverre een schade die niet (geheel) onder de eigen verzekering valt, is te verhalen op Chemie-Pack of anderen is voorlopig uiterst twijfelachtig. Wie betaalt de arbeidsongeschiktheid van een vrijwillige-brandweerman? Omliggende bedrijven hebben zeker milieuschade geleden. De vraag is of die milieuschade wel op de brandpolis is gedekt. Saneringskosten van het terrein zijn op de NBUG alleen onder bepaalde voorwaarden gedekt: voor zover niet of niet voldoende elders verzekerd geeft deze verzekering bij een schade door een gedekt gevaar/gebeurtenis en boven het verzekerde bedrag tot elders in de polis genoemde maxima recht op vergoeding van: kosten die verzekerde krachtens wettelijk voorschrift of op last van de overheid moet maken. Dat betekent dus dat saneringskosten gedekt zijn als voldaan is aan de voorwaarde dat er sprake is van een gedekte schade. Dat kan het geval zijn indien inventaris, goederen of gebouwen zelf zijn aangetast door milieuschade. Maar daarover kan wel discussie ontstaan. Om welke aantasting moet het gaan? Wanneer is er sprake van een schade in de zin van de polisvoorwaarden? Opvallend genoeg definieert de NBUG schade als schade aan en verlies van gevaarsobjecten. Maar is er bijvoorbeeld ook schade als je de ramen moet laten wassen omdat er roet op is neergekomen? Kun je dan zeggen dat de ramen (of ruiten) zijn aangetast? De beantwoording van die vraag bepaalt dan of er dekking is voor kosten krachtens wettelijk voorschrift of op last van de overheid. De kosten van sanering van bodem en/of water op de locaties van omliggende bedrijven kunnen gedekt zijn op een milieuschadeverzekering. Dit kan langs twee wegen: - op een milieuschadeverzekering van Chemie-Pack: de milieuschadeverzekering kent naast een dekking voor de saneringskosten van de verzekerde locatie ook een dekking voor de kosten van sanering van bodem en water van locaties van derden waar een verontreiniging is ontstaan als gevolg van een emissie van gevaarlijke stoffen vanaf de verzekerde locatie. Door het in de milieuschadeverzekering opgenomen derdenbeding, kan een benadeelde derde zich rechtstreeks bij de verzekeraar van de veroorzaker melden. Voorwaarde is dat verzekerde in een schriftelijke verklaring aan zijn verzekeraar aangeeft dat hij zijn polis openstelt voor claims van derden; - op een milieuschadeverzekering van de schadelijdende partij: voorwaarde is wel dat op de milieuschadeverzekering van deze bedrijven de zogenaamde inkomende milieuschade is meeverzekerd. Zonder meeverzekering van deze aanvullende dekking biedt de eigen milieuschadeverzekering van omliggende bedrijven geen dekking. De milieuschade moet dan immers zijn veroorzaakt door een emissie van gevaarlijke stoffen op of vanaf de verzekerde locatie. Gewasverzekeringen Ook tuinderijen in de omgeving hebben schade geleden. Een spruitenproductiebedrijf zag zijn spruiten (vele tonnen) niet geaccepteerd worden door de afnemer, omdat ze mogelijk schadelijke stoffen bevatten afkomstig uit de rookpluim die over het gebied is gekomen. (Die rookpluim reikte overigens ongeveer 50 km ver) Deze spruiten moesten eerst» de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11 9

5 onderzocht worden op schadelijke stoffen. Daar gaat tijd overheen, waardoor de kwaliteit van de spruiten terugloopt. En juist op het moment van de schade was de tuinder volop aan het oogsten, want de spruiten waren best aan de prijs. Ook stagneerde de verwerking van de al geoogste spruiten. De koelcellen waren vol en er werd niets afgevoerd. Op de akker groeide het gewas intussen vrolijk door, met als gevolg steeds grotere spruiten; en niet die mooie kleine spruitjes die de hoogste prijs opbrengen. Niemand wil spruiten kopen die onder de rookpluim hebben gelegen. Daar komt nog een probleem bij: ook als achteraf blijkt dat de rookpluim niet schadelijk was en de spruiten niets mankeerden, dan zijn ze waarschijnlijk toch onverkoopbaar. Niemand wil die dingen hebben. En datzelfde geldt natuurlijk voor andere gewassen die onder de rookpluim hebben gelegen. Hiervoor is geen dekking op een gewassenverzekering. Ook niet op de milieuschadeverzekering, want die geeft alleen dekking voor saneren van bodem of water. Alleen de schade aan reeds geoogste producten is gedekt op de inventaris- en goederenverzekering. Dan geldt wel als voorwaarde dat die gewassen door de rookpluim beschadigd zijn. Onverkoopbaar is dus niet genoeg. De assurantieadviseur van het spruitenproductiebedrijf heeft wel onmiddellijk de rechtsbijstandverzekeraar ingeschakeld om de waarde van de verloren gegane spruiten door een onafhankelijk expert te laten vastleggen. Want als er een regeling komt van de overheid of als Chemie-Pack toch aansprakelijk blijkt, dan moet de schade wel aangetoond worden. Inmiddels heeft de regering bekendgemaakt onverplicht een bedrag van 1 miljoen euro ter beschikking te stellen voor schade die de boeren hebben geleden. Of dat toereikend is, moet nog blijken. Andere benadeelden Een heel ander aspect is de bedrijfsschade die andere ondernemers lijden. Toeleveranciers, afnemers, onderhoudsbedrijven, transporteurs, enzovoort. Met name ondernemers Voorbeeld bepaling saneringskosten Onder saneringskosten wordt verstaan: de niet reeds in de schadevaststelling begrepen kosten verbonden aan gronden watersanering, wanneer als gevolg van een binnen de looptijd van de verzekering plaatsgehad hebbende brand, ontploffing of blikseminslag op het in deze polis vermelde (risico)adres, sprake is van verontreiniging in een concentratie die, op grond van milieuwetten en/of daarop gebaseerde regelingen, ontoelaatbaar is. Sanering omvat reiniging, opruiming, transport, opslag, vernietiging en ver vanging van grond, grondwater, oppervlaktewater en rioolwater. Voorwaarde voor vergoeding van saneringskosten is dat de verontreiniging binnen één jaar na de schadegebeurtenis waardoor deze is ontstaan aan de maatschappij is gemeld. Indien vóór de schadegebeurtenis reeds sprake was van verontreiniging worden de saneringskosten niet vergoed. die voor een groot deel of zelfs geheel afhankelijk zijn van één afnemer of leverancier kunnen in de problemen komen. Voor hun schade is geen dekking op de standaardverzekeringen tegen bedrijfsschade. Er is namelijk geen sprake van schade aan of verlies van gevaarsobjecten waarvan zij eigenaar/bezitter zijn, dan wel die zich op hun locatie bevinden. Dit wordt beschouwd als een ondernemersrisico. Voor sommige branches zijn er speciale bedrijfsschadeverzekeringen te sluiten die deze risico s dekken. De meeste van deze benadeelden zullen wel met lege handen blijven zitten (aansprakelijkheidsclaims en overheidssteun even buiten beschouwing gelaten). Omwonenden Brandschade aan woningen is niet ontstaan. Milieuschade waarschijnlijk wel. De dekking voor milieuschade op woonhuispolissen is zeer divers. De meeste polissen bepalen, dat saneringskosten zijn gedekt (zie het kader hiernaast). Verzekeraars beperken op verschillende manieren de dekking voor saneringskosten. Bijvoorbeeld: - een beperking tot 10 of 15 procent van de verzekerde som (al dan niet boven de verzekerde som); - gebruik van een franchise van bijvoorbeeld euro; - alleen dekking als de oorzaak heeft plaatsgevonden op de verzekerde locatie. In zo n geval heeft een verzekerde dus geen dekking voor saneringskosten bij de ramp; - alleen als er sprake is van een overschrijding van de door de overheid gehanteerde normen; - secundaire dekking: aanspraken onder enige andere polis, zoals een milieuschadeverzekering (MSV) van de veroorzaker gaan voor; - alleen de kosten voor de sanering zelf zijn gedekt (en niet de kosten om te onderzoeken of er sprake is van verontreiniging). Verzekeraars die de onderzoekskosten wel dekken, bepalen meestal dat die kosten alleen voor vergoeding in aanmerking komen als ze gemaakt zijn in overleg met de verzekeraar. Foto: ANP Guus Schoonewille 10 de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11

6 Zogenaamde allriskpolissen dekken alle van buiten komende onheilen. In zo n geval is het van belang hoe de saneringskosten zijn gedefinieerd (oorzaak al dan niet op de verzekerde locatie), dan wel of bij de uitsluitingen geregeld is dat het moet gaan om een oorzaak die ontstaan is op de verzekerde locatie. Zorg- en inkomensverzekeringen Voor zover omwonenden en hulpverleners geneeskundige hulp nodig hebben, worden de kosten daarvan grotendeels vergoed door de zorgverzekering en eventuele aanvullende verzekeringen. Er blijven echter een aantal financiële risico s over. Zo heeft de basisverzekering een verplicht eigen risico van 170 euro. Ook kan de verzekerde hebben gekozen voor een vrijwillig eigen risico. Verder kan de verzekerde een behandeling nodig hebben die niet, of niet volledig onder de dekking van zijn zorgverzekering valt. Als laatste moet de verzekerde met een naturapolis er rekening mee houden dat de zorgverlener een contract heeft met zijn zorgverzekeraar. Zo niet, dan kan de vergoeding lager uitvallen dan de in rekening gebrachte kosten. Als de brand leidt tot arbeidsongeschiktheid of (blijvend) letsel, dan komen ook andere verzekeringen in beeld. Bij arbeidsongeschiktheid van een werknemer heeft dit gevolgen voor zijn werkgever. Die werkgever moet maximaal 104 weken het loon van de werknemer doorbetalen. Als de werknemer na afloop van deze 104 weken in de WGA (onderdeel van de WIA) belandt, dan is de werkgever voor maximaal tien jaren financieel verantwoordelijk voor de WGA-uitkering (premiedifferentiatie). De werknemer die in de WIA is beland, loopt zelf ook financieel risico. De WIA kent geen 100 procent inkomensbescherming en de inkomensachteruitgang kan aanzienlijk zijn. Heeft de werknemer of werkgever een aanvullende WIA-verzekering afgesloten, dan vangt die polis een deel van de financiële schade op. Als degene die arbeidsongeschikt is een zelfstandig ondernemer is (bijvoorbeeld een zzp er) dan moet een AOV (of een vergelijkbare verzekering) uitkomst bieden. Is die er niet, dan blijft de arbeidsongeschikte met zijn inkomensschade zitten (even afgezien van de onzekere mogelijkheid om Chemie-Pack succesvol aan te spreken). Nasleep en geleerde lessen Het initiatief ligt bij het OM dat vooral geïnteresseerd is in de vraag of er iemand strafrechtelijk vervolgd moet worden. Schade-experts van benadeelden of (hun) verzekeringsmaatschappijen sluiten aan om de rekeningen op het juiste adres te deponeren. Verder zullen onderzoeken gewijd worden aan de vraag wat we van dit geval kunnen leren. Moet bijvoorbeeld het vergunningenbeleid worden aangepast? Of de controle op naleving? Eén geleerde les ligt in elk geval bij het incidentenprotocol. Iedereen moet zich realiseren dat het traject van praten en nadenken is doorlopen. Het komt nu aan op besluitvorming en daden. Snelle en adequate bereddering kan alleen plaatsvinden als snel en duidelijk is vast te stellen wat de belangen zijn en waar de verantwoordelijkheden liggen. Is het duidelijk wanneer en hoe de brandweer, die als eerste bij een calamiteit arriveert, de afweging maakt tussen behoud van het object of beperking van de gevolgen voor mens, dier en milieu? Laat de brandweer zich hierbij (tijdig en voldoende) informeren door bestuur (gemeente, milieudiensten, et cetera) en direct belanghebbenden (zoals de schade-experts van verzekeraars). Het voorgaande geldt ook voor de hulpverleners. Een flink aantal brandweerlieden behoorde tot de vrijwillige brand weer. Bij arbeidsongeschiktheid moeten ook hun werk gevers het loon doorbetalen. Die werkgevers krijgen vervolgens wel eenzelfde onzekere verhaalsmogelijkheid op de aansprakelijke partij (maar geen verhaalsrecht op de gemeente of de brandweer). Een zelfstandig ondernemer die bij de vrijwillige brandweer werkt, loopt in beginsel zelf het risico van arbeidsongeschiktheid. Sommige gemeenten hebben daarvoor een (aanvullende) verzekering gesloten. Gemeenten zijn daar niet toe verplicht. Wel sluiten gemeenten ten behoeve van de vrijwillige brandweer een ongevallenverzekering (sommenverzekering). De schadevergoedingstermijn wordt beperkt tot dertien weken als geen pogingen zijn gedaan om de bedrijfsactiviteiten te hervatten. Ook anderen in de omgeving van de brand kunnen een ongevallenverzekering hebben. Een ongeval wordt in de polisvoorwaarden omschreven als een plotseling, onverwacht, van buiten inwerkend geweld op het lichaam van de verzekerde, waaruit rechtstreeks een medisch vast te stellen lichamelijk letsel is ontstaan, of zijn of haar dood. Een aantal specifieke voorvallen zijn daarbij ook gedekt, waaronder acute vergiftiging door gebruik/binnenkrijgen van vergiftigde spijzen/dranken/andere stoffen. De ongevallenverzekering kan, afhankelijk van de gekozen dekking en onafhankelijk van de werkelijke schade, uitkeren bij overlijden, blijvende invaliditeit, tijdelijke arbeidsongeschiktheid en bij ziekenhuisopname. De vraag kan gesteld worden in hoeverre (voor omwonenden, toeschouwers of brandweerlieden) er sprake is van plotseling en onverwacht? Zeker voor de toeschouwers geldt dat zij bewust zijn gaan kijken, terwijl zij het inademen van de rook daarbij voor lief namen. Voor omwonenden ligt dat al wat genuanceerder en voor brandweerlieden in elk geval gevoelsmatig nog meer. Ongetwijfeld zal het relevant blijken dat de autoriteiten (weliswaar ten onrechte, maar toch) geruststellende geluiden lieten horen en zelfs voor de brandweer mondkapjes niet nodig werden geacht. Aansprakelijkheid Chemie-Pack Iedereen die betrokken is bij deze zaak vraagt zich waarschijnlijk af wie aansprakelijk is of zijn voor de schade. Dat is op dit moment nog niet zo eenvoudig te zeggen, nu nog niet duidelijk is wat de oorzaak van de schade is geweest. Daar wordt nog nader onderzoek naar gedaan. Daarnaast kan de schade vergroot zijn of kan nieuwe schade zijn opgetreden door handelen of nalaten van partijen die direct of indirect bij de bestrijding van de brand betrokken zijn geweest. Ook is het de vraag of er nog schade is die zich nog niet heeft geopenbaard. Al snel moet daarbij worden gedacht aan milieuschade en personenschade. In elk geval kan men in algemene zin aansprakelijk zijn vanuit een contract, vanwege het hebben van een bepaalde hoedanigheid (bijvoorbeeld die van werkgever), vanwege bezit van gevaarlijke zaken, uit hoofde van risicoaansprakelijkheid of onrechtmatige daad.» de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11 11

7 Foto: ANP Guus Schoonewille Vaak moet er dan wel sprake zijn van schuld, waarbij verwijtbaar moet zijn gehandeld of nagelaten. Het is nog maar de vraag of er in deze zaak verwijtbare fouten zijn gemaakt en of deze aan een specifiek persoon zijn toe te rekenen, al is in de media sprake geweest van ontoereikende vergunningen en is inmiddels ook een strafrechtelijk onderzoek gestart. Een risicoaansprakelijkheid valt ook op voorhand niet uit te sluiten, al lijkt dit scenario wellicht wat minder waarschijnlijk. In geval van aansprakelijkheid is het van belang vast te stellen of de aansprakelijke partij voldoende dekking heeft voor de schade op een verzekering. Gezien de mogelijke omvang van de schade is dit wel te hopen. Bedrijfsmatig zal al snel de AVB in beeld komen. Deze dekt in algemene zin de civielrechtelijke aansprakelijkheid voor schade aan zaken en personen, als gevolg van een verwijtbaar handelen of nalaten, uit hoofde van risicoaansprakelijkheden evenals die op basis van het hebben van een specifieke hoedanigheid als bijvoorbeeld die van werkgever. Daarnaast kunnen ook bereddingskosten gedekt zijn. Bij een verzekerde hoedanigheid als die van Chemie-Pack lijkt een flinke verzekerde som noodzakelijk. Het is dan ook te hopen dat het bedrijf gekozen heeft voor een ruime verzekerde som per gebeurtenis, al lijkt het erop dat de schadeomvang dusdanig is dat het maar de vraag is of deze niet tekort zal schieten. Een voorwaarde voor dekking is vaak wel dat er iets kapot, beschadigd, vervuild of verloren moet zijn. Is dit eenmaal het geval, dan is ook de uit de betreffende schade voortvloeiende gevolgschade gedekt. Zuivere vermogensschade is echter niet gedekt op de AVB. Vervuiling is dus meestal wél gedekt. Het is dan wel de vraag wat vervuiling nu precies is. In de jurisprudentie wordt wel aangenomen dat iets vervuild is als je de vervuilde zaak en de vervuiling niet zonder enige moeite van elkaar kunt scheiden. Een veld met spruitjes dat bedekt is met een laag vervuilende roetdeeltjes zal dan ook al snel als vervuild moeten worden aangemerkt en de schade die als gevolg hiervan optreedt, lijkt dan ook gedekt. Hetzelfde lijkt te gelden voor bluswater, voor zover dit tot een vervuiling in de zin van de polis leidt, waarbij milieuschade echter vaak van de dekking van de AVB zal zijn uitgesloten. De situatie verandert echter wanneer er ook velden met spruitjes zijn die niet zijn vervuild, maar waar desondanks sprake is van schade doordat de spruitjes niet op het juiste moment geoogst mochten worden en hierdoor te groot zijn geworden en minder opbrengen, of wellicht helemaal niet meer worden geoogst. Hiervoor kan onder omstandigheden wel aansprakelijkheid bestaan, maar dekking zal waarschijnlijk ontbreken, er is immers niets kapot, beschadigd of vervuild en zuivere vermogensschade is niet gedekt. Zoals u wellicht al aanvoelt kunnen zich, afhankelijk van de oorzaak van de schade en de wijze waarop de schade zich heeft geopenbaard of dreigt zich te openbaren, diverse scenario s voordoen die, in geval van gebleken aansprakelijkheid, tot verschillende uitkomsten kunnen leiden waar het de dekking en eventuele uitkeringen betreft. Conclusie De brand van Chemie-Pack komt de komende jaren nog regelmatig in het nieuws. Lang niet alle schade zal verzekerd en/of verhaalbaar blijken. Misschien dat de overheid sommige benadeelden (vrijwillige-brandweerlieden, tuinders) een tegemoetkoming biedt, maar dat is hoogst onzeker. Daarom staat voor alle benadeelden vast dat het te hopen is dat zij de eigen financiële belangen in elk geval zelf hebben verzekerd. Compensatie via het aansprakelijkheidsrecht of een overheidsregeling biedt onvoldoende zekerheid. Voor dit artikel zijn bijdragen geleverd door: H.P. de Jong, adviseur Te Pas advocaten en redacteur de Beursbengel S. Kadijk, directeur Onderlinge Verzekeringmaatschappij Donatus u.a., vakdeskundige bij SEFD en redacteur de Beursbengel H.P.G. Kremers, senior specialist verzekeringstechniek de Verenigde Assurantiebedrijven Nederland NV L. Krijgsman, adviseur zakelijke verzekeringen Oord Assurantiën BV Drs. M.J. van Leeuwen, beleidsadviseur Verbond van Verzekeraars Mr. H.C.A.M. Mulders, senior legal counsel Nationale Nederlanden en redacteur de Beursbengel Mr. I. van Velzen, senior beleidsadviseur NIBE-SVV en hoofdredacteur de Beursbengel Ing. V.M.P. van Vliet, veiligheidskundige/onderzoeker NIFV A.H. Warnaar, registerexpert en milieudeskundige Q&S Experts J.A. Wielink, Enkwest Opleiding & Advies en redacteur de Beursbengel 12 de Beursbengel - maart 11 de Beursbengel - maart 11

Milieuschadeverzekering Agrarisch L 03.2.26 E. Inhoud

Milieuschadeverzekering Agrarisch L 03.2.26 E. Inhoud Voorwaarden Milieuschadeverzekering Agrarisch Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model L 03.2.26 E Inhoud ARTIKEL 1 ARTIKEL 2 ARTIKEL 3 ARTIKEL 4 ARTIKEL 5 BEGRIPSOMSCHRIJVINGEN wat IS VERZEKERD

Nadere informatie

Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis. Hoofdstuk 7: Milieu

Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis. Hoofdstuk 7: Milieu Verzekeringsvoorwaarden ToplandPolis Hoofdstuk 7: Milieu Versie 1.1: januari 2016 Avéro Achmea Postbus 109 2300 AC Leiden www.averoachmea.nl/agro 2 Paragraaf 1 Milieudekking Basis Verzekerde u als verzekeringnemer;

Nadere informatie

Verzekeringsvoorwaarden Bedrijven Compact Polis Agrarisch

Verzekeringsvoorwaarden Bedrijven Compact Polis Agrarisch paragraaf 1 Milieudekking Basis Verzekerde u als verzekeringnemer; de natuurlijke- of rechtspersonen die genoemd zijn op het verzekeringsbewijs, maar alleen voor zover zij op grond van eigendom of een

Nadere informatie

Milieuschadeverzekering

Milieuschadeverzekering Milieuschadeverzekering Milieuschadeverzekering De Milieuschadeverzekering vergoedt de saneringskosten, als er onverwacht schadelijke stoffen in de bodem en/of het oppervlaktewater terecht zijn gekomen.

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Agrarische verzekeringen

Klaverblad Verzekeringen. Agrarische verzekeringen Klaverblad Verzekeringen Agrarische verzekeringen Deze folder bevat informatie over de volgende agrarische verzekeringen. Gebouwenverzekering Zakenverzekering Bedrijfsschadeverzekering Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn:

In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn: In deze rapportage bespreken wij al uw lopende verzekeringen. Dat zijn: Bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering WEGAM/WEGASverzekering Opstalverzekering Inventaris/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden

Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Workshop: Risicobeheersing met leveringsvoorwaarden Aansprakelijkheidsverzekeringen voor bedrijven (AVB) Voor bedrijven speelt het risico van contractuele aansprakelijkheid een grote rol. Bedrijven hebben

Nadere informatie

Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen'

Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen' Juli 2014 Position paper Position paper 'Milieuschade voorkomen is beter dan genezen' In 2004 werd de Europese richtlijn Environmental Liability Directive (ELD) ingevoerd, die nieuwe verantwoordelijkheden

Nadere informatie

Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering

Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering Pleziervaartuigenverzekering Productwijzer Pleziervaartuigenverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de pleziervaartuigenverzekering. Welke

Nadere informatie

Productwijzer. Pleziervaartuigverzekering

Productwijzer. Pleziervaartuigverzekering Productwijzer Pleziervaartuigverzekering I Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de pleziervaartuigenverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Klaverblad Verzekeringen Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Deze folder bevat informatie over de volgende verzekeringen. Gebouwenverzekering Inventaris-/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) OVZ verzekeringen 1 Productwijzer Schadeverzekering Inzittenden (SVI) Wat leest u in deze productwijzer? In de productwijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Agrarische verzekeringen

Klaverblad Verzekeringen. Agrarische verzekeringen Klaverblad Verzekeringen Agrarische verzekeringen Deze folder bevat informatie over de volgende agrarische verzekeringen. Gebouwenverzekering Zakenverzekering Bedrijfsschadeverzekering Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

RISICO S ZICHTBAAR MAKEN. Advies op maat voor exploitanten van tankstations

RISICO S ZICHTBAAR MAKEN. Advies op maat voor exploitanten van tankstations RISICO S ZICHTBAAR MAKEN Advies op maat voor exploitanten van tankstations Exploitantenpolis De markt voor motorbrandstoffen groeit nauwelijks. Meer concurrentie, hybride/zuinige auto s en noodzakelijke

Nadere informatie

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde

Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde Toelichting Bedrijfsregeling 7: Schaderegeling schuldloze derde De Raad van Toezicht Verzekeringen heeft in een groot aantal uitspraken stelling genomen tegen de verwijzing van een schuldloze derde door

Nadere informatie

BedrijvenTotaalPakket

BedrijvenTotaalPakket BedrijvenTotaalPakket Het BedrijvenTotaalPakket is met 14 dekkingen de onmisbare pakketpolis voor elke ondernemer. De verzekeringen sluiten naadloos op elkaar aan en bevatten hierdoor geen dubbele dekkingen.

Nadere informatie

Productwijzer. Opstalverzekering

Productwijzer. Opstalverzekering Productwijzer Opstalverzekering I Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de opstalverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering? Welke factoren spelen

Nadere informatie

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering

De Noordhollandsche. de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering De Noordhollandsche de zekerheid van prettig zakendoen! Productleeswijzer Opstal verzekering januari 2009 Productleeswijzer Opstalverzekering 1 van 2 In de productleeswijzer vindt u algemene informatie

Nadere informatie

Extra kostenverzekering

Extra kostenverzekering Extra kostenverzekering Extra kostenverzekering Wij vergoeden de extra kosten die je bedrijf moet maken om te herstarten na schade zoals waterschade, brand/ontploffing of inbraak/diefstal. Denk aan kosten

Nadere informatie

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A

Aanvullende voorwaarden Garageverzekering 2007 Rubriek A Inhoudsopgave Aanvullende begripsomschrijvingen 1.1. Verzekerde Artikel 1 1.2. Derden 1.3. Schade Biezenvijver 1.4. 7 Aanspraak Artikel 2 Artikel 3 1.5. Omstandigheid 1.6. Handelen of nalaten 1.7. Milieuaantasting

Nadere informatie

Bedrijfsgebouwenverzekering

Bedrijfsgebouwenverzekering Bedrijfsgebouwenverzekering Bedrijfsgebouwenverzekering Als eigenaar van een bedrijfsgebouw loop je risico s op schade die vaak grote financiële gevolgen hebben. Daarom hebben wij een verzekering die deze

Nadere informatie

Productwijzer Caravanverzekering

Productwijzer Caravanverzekering Productwijzer Caravanverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de caravanverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering? Welke factoren spelen

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade

Klaverblad Verzekeringen. Rechtsbijstand bij verhaal. van letselschade Klaverblad Verzekeringen Rechtsbijstand bij verhaal van letselschade Deze folder bevat een beperkte weergave van de polisvoorwaarden. Aan deze weergave kunnen geen rechten worden ontleend. Wilt u precies

Nadere informatie

Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering

Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering Productwijzer Reis- en annuleringsverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de reis- en annuleringsverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

ArtsenPraktijkPakket!

ArtsenPraktijkPakket! ArtsenPraktijkPakket! Financieel specialist voor artsen Maatwerk voor medici Maatwerk voor medici De volgende verzekeringen kunt u opnemen in het ArtsenPraktijkPakket: Uw pand en inventaris Inventaris

Nadere informatie

Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven

Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven Wat verzekert de Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven? Wij verzekeren de aansprakelijkheid van jou en je medewerkers voor het beschadigen van goederen

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Klaverblad Verzekeringen Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Deze folder bevat informatie over de volgende verzekeringen. Gebouwenverzekering Inventaris-/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

Productwijzer Inboedelverzekering

Productwijzer Inboedelverzekering Productwijzer Inboedelverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de inboedelverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering? Welke factoren

Nadere informatie

oom VERZEKERINGEN Productwijzer Inboedelverzekering Wat leest u in deze productwijzer? Wilt u meer weten?

oom VERZEKERINGEN Productwijzer Inboedelverzekering Wat leest u in deze productwijzer? Wilt u meer weten? oom VERZEKERINGEN Productwijzer Inboedelverzekering April 2011 Deze productwijzer hoort bij de verzekeringen die verkocht worden door de afdeling Brandverzekeringen. Wat leest u in deze productwijzer?

Nadere informatie

Inhoud Algemeen. Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen. Brandverzekering voor gebouwen. Aanvullende begripsomschrijvingen

Inhoud Algemeen. Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen. Brandverzekering voor gebouwen. Aanvullende begripsomschrijvingen Brandverzekering voor gebouwen Inhoud Algemeen Artikel 1 Aanvullende begripsomschrijvingen Artikel 2 Risico-omschrijving Artikel 3 Verzekerde bedrag en indexering Dekking Artikel 4 Omvang van de dekking

Nadere informatie

Wat is een VvE Pakket?

Wat is een VvE Pakket? VvE PAKKET 2 Wat is een VvE Pakket? Een VvE Pakket voor Verenigingen van Eigenaren is een pakket waarin de meest essentiële verzekeringen voor Verenigingen van Eigenaren zijn opgenomen. Het VvE pakket

Nadere informatie

Productwijzer Verzekering aanhangwagen,

Productwijzer Verzekering aanhangwagen, Productwijzer Verzekering aanhangwagen, boot-/paardentrailer en Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de verzekering voor een: aanhangwagen boottrailer

Nadere informatie

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt:

AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700. Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: AANHANGSEL 1 Vnab-nummer 628 123 700 Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven en beroepen Door bemiddeling van MultiCover verzekeren ondergetekenden, hierna verzekeraars genoemd, als volgt: VERZEKERINGNEMER

Nadere informatie

Schadeverzekering In-/Opzittenden

Schadeverzekering In-/Opzittenden Schadeverzekering In-/Opzittenden Bijzondere Voorwaarden SVI15 Inhoudsopgave I Algemeen 4 1.1 Welke voorwaarden gelden? 4 1.2 Wat bedoelen wij met: 4 II Verzekering 5 2.1 Wie is verzekerd? 5 2.2 Waar

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering. Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s

Nadere informatie

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering)

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering) Productwijzer Motorrijtuigenverzekering (WAM-verzekering) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de motorrijtuigenverzekering. Welke risico s dekt deze

Nadere informatie

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI)

Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) Productwijzer Schadeverzekering inzittenden (SVI) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de schadeverzekering inzittenden (SVI). Welke risico s dekt deze

Nadere informatie

Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen

Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Productwijzer Aanhangwagen, boottrailer, paardentrailer en bagagewagen Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene

Nadere informatie

Delta Lloyd Schadeverzekering NV. Milieuschadeverzekering INHOUD

Delta Lloyd Schadeverzekering NV. Milieuschadeverzekering INHOUD VOORWAARDEN Milieuschadeverzekering Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam MODEL B 03.2.95 A INHOUD Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen 2 Artikel 2 Omvang van de dekking 2 Artikel 3 Uitsluitingen

Nadere informatie

4. Aansprakelijkheid goed

4. Aansprakelijkheid goed 4. Aansprakelijkheid goed afgedekt 4. Aansprakelijkheid goed afgedekt 4.1. WAAR GEHAKT WORDT, VALLEN SPAANDERS De aansprakelijkheidsverzekering is waarschijnlijk een van de meest belangrijke verzekeringen

Nadere informatie

Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering

Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering Voorwaardenblad 15.1 Evenementenverzekering Rubriek 1 Aansprakelijkheidsverzekering Artikel 320-20.1508 Datum 1 augustus 2015 Inhoud pagina Algemene Voorwaarden 3 1 Schadebegrip 3 1.1 Schade aan personen

Nadere informatie

Bedrijfsschadeverzekering

Bedrijfsschadeverzekering Bedrijfsschadeverzekering Bedrijfsschadeverzekering Wanneer je bedrijf stil komt te liggen door schade, heb je even geen inkomsten meer. Je vaste lasten lopen echter gewoon door. Deze verzekering dekt

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de aansprakelijkheidsverzekering. Welke risico s dekt deze verzekering?

Nadere informatie

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering

Productwijzer Motorrijtuigenverzekering Productwijzer Motorrijtuigenverzekering In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de motorrijtuigenverzekering. De productwijzer is een korte samenvatting van enkele belangrijke punten van

Nadere informatie

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP)

Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Productwijzer Aansprakelijkheidsverzekering Particulier (AVP) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de

Nadere informatie

Bestelautoverzekering

Bestelautoverzekering Bestelautoverzekering Bestelautoverzekering De Bestelautoverzekering dekt letsel aan andere personen en schade aan zaken van anderen die je met je bestelauto veroorzaakt. Naast de wettelijk verplichte

Nadere informatie

REAAL Bedrijven Totaalplan. Productinformatie Bezit

REAAL Bedrijven Totaalplan. Productinformatie Bezit REAAL Bedrijven Totaalplan Productinformatie Bezit 2 De bedrijfsmatige verzekeringen van REAAL REAAL Bedrijven Totaalplan 3 Uw klant wordt dagelijks geconfronteerd met risico s. Het ene risico is meer

Nadere informatie

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket

Voorwaarden Milieuschadeverzekering Het Ondernemerspakket Delta Lloyd Schadeverzekering NV Amsterdam Model B 03.5.05 A Inhoud Artikel 1 Specifieke begripsomschrijvingen 2 Artikel 2 Omvang van de dekking 2 Artikel 3 Uitsluitingen 3 Artikel 4 Samenloop 4 Artikel

Nadere informatie

VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1. Inleiding

VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1. Inleiding VERZEKERINGSPERIKELEN DEEL 1 Inleiding Na hevige regenval ondervindt eigenaar X ernstige waterschade in het privé gedeelte van zijn appartement. De regen is via de gevel het privé gedeelte binnengedrongen.

Nadere informatie

STICHTING KINDERVAKANTIEWERK TILBURG. Verzekering

STICHTING KINDERVAKANTIEWERK TILBURG. Verzekering Toelichting op de via de stichting Kindervakantiewerk Tilburg en de Gemeente Tilburg afgesloten verzekeringen t.b.v. bestuur, leiding en deelnemers. publicatie: 04-05 uitgave: 2 datum: 20 maart 2009 bestand:

Nadere informatie

Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering

Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering Bijzondere Voorwaarden ipad en Mac Book Verzekering BIJZONDERE VOORWAARDEN IPAD EN MAC BOOK VERZEKERING MINT 2013 Inhoudsopgave 15 Verwijzing naar algemene voorwaarden 3 16 De dekking 3 17 Aanvullend verzekerd

Nadere informatie

Productwijzer collectieve WIAexcedentverzekering. voor werknemers

Productwijzer collectieve WIAexcedentverzekering. voor werknemers Productwijzer collectieve WIAexcedentverzekering voor werknemers Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de Collectieve WIAexcedentverzekering voor werknemers.

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Klaverblad Verzekeringen Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Deze folder bevat informatie over de volgende verzekeringen. Gebouwenverzekering Inventaris-/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

Welke stappen moet u nemen om te controleren of uw vereniging voldoende is verzekerd?

Welke stappen moet u nemen om te controleren of uw vereniging voldoende is verzekerd? Checklist verzekeringen voor verenigingen Algemeen Uw vereniging is een rechtspersoon en neemt als zodanig deel aan het rechtsverkeer. Gevolg daarvan is dat uw vereniging ook financiële risico s loopt.

Nadere informatie

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015

Het nieuwe verzekeringsrecht. Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 Het nieuwe verzekeringsrecht Artikel 112-10.1504 Datum 1 april 2015 pagina Inleiding 3 Het nieuwe verzekeringsrecht ingevoerd 3 Is er wat veranderd? 3 Waarom deze informatie? 3 Premie 3 Betaal de premie

Nadere informatie

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief

NATIONALE VAN 1903. Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief NATIONALE VAN 1903 Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903: benut de voordelen van het collectief Nationale van 1903 Coöperatieve U.A., en haar rechtsvoorgangers, biedt

Nadere informatie

Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid

Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid Expat Pakket Individueel Particuliere Aansprakelijkheid Informatie voor de klant Belangrijk De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden van het. De Algemene Voorwaarden zijn op het hele pakket van

Nadere informatie

Verkeersschadeverzekering voor werknemers

Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Verkeersschadeverzekering voor werknemers Een belangrijke uitsluiting op de Aansprakelijkheidsverzekering voor bedrijven is het gebruik van motorrijtuigen. Een

Nadere informatie

De VNG Vrijwilligersverzekering.

De VNG Vrijwilligersverzekering. Even over vrijwilligers. De VNG Vrijwilligersverzekering. Alle vrijwilligers binnen uw gemeente goed verzekerd De VNG Vrijwilligersverzekering. Alle vrijwilligers binnen uw gemeente goed verzekerd De voordelen

Nadere informatie

AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET

AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET AANVRAAGFORMULIER GARAGEPAKKET ᴏ Offerte aanvraag ᴏ Aanvraag nieuwe verzekering, ingangsdatum ALGEMENE GEGEVENS Naam verzekeringsnemer Naam contactpersoon Adres Postcode Stad Risico-adres Postcode risico-adres

Nadere informatie

NIBE-SVV, februari 2013. Oefenexamen Schaderegeling brandverzekering

NIBE-SVV, februari 2013. Oefenexamen Schaderegeling brandverzekering NIBE-SVV, februari 2013 Oefenexamen Schaderegeling brandverzekering 1a. Noem twee -en NIET meer dan twee- manieren waarop het NIET tijdig melden van een schade de belangen van een verzekeraar kan schaden.

Nadere informatie

SVSO. Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws. FOSAG-Verzekeringsdienst

SVSO. Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws. FOSAG-Verzekeringsdienst SVSO FOSAG-Verzekeringsdienst Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl Onder het kopje: nieuws FOSAG-Verzekeringsdienst SVSO Hoe werkt FOSAG Verzekeringsdienst FOSAG Verzekeringsdienst:

Nadere informatie

NIBE-SVV, februari 2013. Oefenexamen Schaderegeling bij brandverzekering

NIBE-SVV, februari 2013. Oefenexamen Schaderegeling bij brandverzekering NIBE-SVV, februari 2013 Oefenexamen Schaderegeling bij brandverzekering 1a. Noem twee -en NIET meer dan twee- manieren waarop het NIET tijdig melden van een schade de belangen van een verzekeraar kan schaden.

Nadere informatie

0 Inhoudsopgave. 4.1 Ziekengeld Daggeldpolis... 6 4.2 Ziekengeld Calamiteiten Polis... 6

0 Inhoudsopgave. 4.1 Ziekengeld Daggeldpolis... 6 4.2 Ziekengeld Calamiteiten Polis... 6 0 Inhoudsopgave 1 INLEIDING...2 2 INKOMEN EN VERMOGEN...3 2.1 Aansprakelijkheid... 3 2.2 Rechtsbijstand... 3 2.3 Arbeidsongeschiktheid... 3 2.4 Bedrijfsschade... 4 2.5 Beroepsaansprakelijkheid... 4 2.6

Nadere informatie

Productwijzer Ongevallenverzekering inzittenden (OVI)

Productwijzer Ongevallenverzekering inzittenden (OVI) Ongevallenverzekering inzittenden (OVI) Productwijzer Ongevallenverzekering inzittenden (OVI) Wat leest u in deze productwijzer? In deze productwijzer vindt u algemene informatie over de ongevallenverzekering

Nadere informatie

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers

CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers CompleetVerzekerd Mijn bedrijf Verkeersschade Medewerkers Model SOLC.2965.1.0 Informatie voor de ondernemer Wij zijn Belangrijk De vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden. De Algemene Voorwaarden

Nadere informatie

Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Bestuurdersaansprakelijkheid

Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Bestuurdersaansprakelijkheid Pakketverzekering voor Vereniging van Eigenaren Versie 2014 Informatie voor de klant Belangrijk De voor Vereniging van Eigenaren vormen één geheel met de Algemene Voorwaarden van uw. De Algemene Voorwaarden

Nadere informatie

Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl of www.noaverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws

Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl of www.noaverzekeringsdienst.nl. Onder het kopje: nieuws Presentatie kunt u downloaden op: www.fosagverzekeringsdienst.nl of www.noaverzekeringsdienst.nl Onder het kopje: nieuws Hoe werken wij? WUTHRICH werkt o.a. samen met: uw brancheorganisatie FOSAG en NOA

Nadere informatie

DEKKINGSOVERZICHT VRIJWILLIGERSPOLIS

DEKKINGSOVERZICHT VRIJWILLIGERSPOLIS DEKKINGSOVERZICHT VRIJWILLIGERSPOLIS Inhoudsopgave 1. Algemene uitgangspunten... 3 2. Ongevallen- en persoonlijke eigendommenverzekering voor Vrijwilligers... 4 3. Aansprakelijkheidsverzekering voor Vrijwilligers...

Nadere informatie

Landmateriaalverzekering

Landmateriaalverzekering Landmateriaalverzekering Landmateriaalverzekering Als je met een heftruck, tractor of graafmachine op de openbare weg rijdt, biedt onze Landmateriaalverzekering een volledige wettelijke aansprakelijkheidsdekking,

Nadere informatie

NHV (Nederlands Handbal Verbond)

NHV (Nederlands Handbal Verbond) NHV (Nederlands Handbal Verbond) Verzekeringnemer Nederlands Handbal Verbond. Verzekerden Verzekeringnemer, alsmede de verzekerden als opgenomen in clausule AV100-004 Verzekerden NHV. Hoedanigheid Sportbond

Nadere informatie

c#!!! beheer- Polisvoorwaarden bij de Huiseigenaren- en de Huurdersverzekering

c#!!! beheer- Polisvoorwaarden bij de Huiseigenaren- en de Huurdersverzekering c#!!! cen tiwui beheer- Polisvoorwaarden bij de Huiseigenaren- en de Huurdersverzekering Eigen risico Artikel 6 Voor elke aansprakelijkheidsschade die binnen een termijn van 3 jaar (gerekend vanaf de schadedatum)

Nadere informatie

Uw garagebedrijf goed verzekerd. De risico s van uw vak professioneel verzekerd

Uw garagebedrijf goed verzekerd. De risico s van uw vak professioneel verzekerd Uw garagebedrijf goed verzekerd De risico s van uw vak professioneel verzekerd 2 Grip op de risico s van uw garagebedrijf In uw garagebedrijf wordt veel met grote materialen en brandbare stoffen gewerkt.

Nadere informatie

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo

Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo Financiële voordelen voor de aansprakelijke verzekeraar bij letsel en overlijdensschade? Door: mr. Nicole M. Bilo 1. Tendens: de aansprakelijke verzekeraar draagt meer en meer zelf de kosten. 2. Geschiedenis:

Nadere informatie

Informatie voor de ondernemer BedrijfsImpulz Online

Informatie voor de ondernemer BedrijfsImpulz Online BedrijfsImpulz online Informatie voor de ondernemer BedrijfsImpulz Online Voor ondernemers in de zakelijke dienstverlening BedrijfsImpulz Online Voor ondernemers in de zakelijke dienstverlening Als ondernemer

Nadere informatie

Uw garagebedrijf goed verzekerd. De risico s van uw vak professioneel verzekerd

Uw garagebedrijf goed verzekerd. De risico s van uw vak professioneel verzekerd Uw garagebedrijf goed verzekerd De risico s van uw vak professioneel verzekerd 2 Grip op de risico s van uw garagebedrijf In uw garagebedrijf wordt veel met grote materialen en brandbare stoffen gewerkt.

Nadere informatie

Raetsheren van Orden B.V. Registermakelaar in Assurantiën. Arcadialaan 36a 1813 KN Alkmaar Postbus 1015 1810 KA Alkmaar

Raetsheren van Orden B.V. Registermakelaar in Assurantiën. Arcadialaan 36a 1813 KN Alkmaar Postbus 1015 1810 KA Alkmaar DEKKINGSOVERZICHT VRIJWILLIGERSPOLIS Raetsheren van Orden B.V. Registermakelaar in Assurantiën Arcadialaan 36a 1813 KN Alkmaar Postbus 1015 1810 KA Alkmaar T: 072 54 14 151 F: 072 54 08 266 home@rhvo.nl

Nadere informatie

het VvE Zekerplan zekerheid, voordeel en gemak voor Verenigingen van Eigenaren informatie voor Verenigingen van Eigenaren

het VvE Zekerplan zekerheid, voordeel en gemak voor Verenigingen van Eigenaren informatie voor Verenigingen van Eigenaren zekerheid, voordeel en gemak voor Verenigingen van Eigenaren informatie voor Verenigingen van Eigenaren zekerheid, voordeel en gemak voor Verenigingen van Eigenaren de voordelen op een rij Bescherming

Nadere informatie

ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers

ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers ZekerheidsCombinatie voor ZZP ers Adviserende beroepen Schadeverzekeringen http:// www.de-mkbspecialist.nl De MKB Specialist Adviserende beroepen De ZekerheidsCombinatie (ZCB) voor zelfstandigen zonder

Nadere informatie

Productwijzer collectieve WIA-excedentverzekering voor werknemers

Productwijzer collectieve WIA-excedentverzekering voor werknemers Productwijzer collectieve WIA-excedentverzekering voor werknemers Productwijzer collectieve WIA-excedentverzekering voor werknemers In deze productwijzer vindt u belangrijke algemene informatie over de

Nadere informatie

Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer

Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer Advies over juridische consequenties verlenging/overschrijding vastgelegde normtijden voor opkomst van de brandweer 14 februari 2011 A.M. Hol, Universiteit Utrecht 1 Vraagstelling: Heeft overschrijding

Nadere informatie

: vrijwillige politie : mantelzorgers

: vrijwillige politie : mantelzorgers Overzicht VNG Vrijwilligerspolis Verzekeringnemer : gemeente Algemene uitgangspunten Definitie vrijwilliger Uitgesloten zijn Leeftijdsgrens : Vrijwilliger is degene die in enig organisatorisch verband

Nadere informatie

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf

Klaverblad Verzekeringen. Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Klaverblad Verzekeringen Verzekeringen voor het middenen kleinbedrijf Deze folder bevat informatie over de volgende verzekeringen. Gebouwenverzekering Zakenverzekering Bedrijfsschadeverzekering Aansprakelijkheidsverzekering

Nadere informatie

KBC-Verzekering Productieverlies

KBC-Verzekering Productieverlies KBC-Verzekering Productieverlies De KBC-Patrimoniumpolis, de brandverzekering van KBC, is het beste product op de markt en verzekert al uw gebouwen, constructies, materieel, koopwaar, dieren en gewassen.

Nadere informatie

N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1

N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1 N. Bijzondere voorwaarden Milieuschadeverzekering MSV 2.1 Inhoud Artikel 1. Aanvullende begripsomschrijvingen 2. Dekkingsomvang 3. Uitsluitingen 4. Andere verzekeringen 5. Verplichtingen bij verwezenlijking

Nadere informatie

Doorwerken na AOW. Doorwerken na AOW

Doorwerken na AOW. Doorwerken na AOW Doorwerken na AOW Doorwerken na AOW Vanaf volgend jaar wordt het voor AOW ers makkelijker om door te werken op basis van een arbeidsovereenkomst, bij de eigen of bij een andere werkgever. Op dit moment

Nadere informatie

MKB Pakket. Verzekeringen voor het Midden- en Kleinbedrijf

MKB Pakket. Verzekeringen voor het Midden- en Kleinbedrijf MKB Pakket Verzekeringen voor het Midden- en Kleinbedrijf Deze informatie brochure bevat informatie over de volgende verzekeringen. Gebouwenverzekering Inventaris-/goederenverzekering Bedrijfsschadeverzekering

Nadere informatie

Evenementen verzekering Rubriek 7 Geld

Evenementen verzekering Rubriek 7 Geld Voorwaardenblad 06.7 Evenementen verzekering Rubriek 7 Geld Artikel 154-20.1504 Datum 1 april 2015 Inhoud pagina 1 Begripsomschrijvingen 3 1.1 Begrippen 3 1.1.1 Verzekerden 3 1.1.2 Verzekerde zaken 3 1.1.3

Nadere informatie