Zicht op dagelijkse tijd. pedagogisch cahier 15:10. Maandag MORGEN GISTEREN VANDAAG DONDERDAG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Zicht op dagelijkse tijd. pedagogisch cahier 15:10. Maandag MORGEN GISTEREN 1 + 1 2 + 2 8.00 10.00 12.00 14.00 16.00 18.00 20.00 VANDAAG DONDERDAG"

Transcriptie

1 GISTEREN WOENSDAG VANDAAG DONDERDAG c -1 C WINTER LENTE ZOMER HERFST 0 j f m a m j j a s o n d MORGEN NU GISTEREN 15:10 AVOND VOORMIDDAG NAMIDDAG NACHT OCHTEND 8 OCHTEND Maandag pedagogisch cahier Zicht op dagelijkse tijd

2 Zicht op dagelijkse tijd

3 Inhoud Woord vooraf 3 Inleiding 9 Hoofdstuk 1: De daglijn 13 Inleiding 14 Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14 Eerste kleuterklas 15 De schooltaal 15 Opbouw en werkwijze van de daglijn 16 Tweede kleuterklas 16 De schooltaal 16 Opbouw en werkwijze van de daglijn 17 Derde kleuterklas 18 De schooltaal 18 Opbouw en werkwijze van de daglijn 18 De dagdelen aanbrengen 19 De dagklok 20 Eerste leerjaar 20 De schooltaal 20 Opbouw en werkwijze van de daglijn 20 De dagdelen aanbrengen 22 De voormiddag, middag en namiddag aanbrengen 23 De ochtend aanbrengen 24 De avond aanbrengen 25 De nacht aanbrengen 26 Het linken van gebeurtenissen, dagdelen en klokuren 27 De link tussen dagdelen en klokuren aanbrengen 27 De link tussen gebeurtenissen, dagdelen en klokuren aanbrengen 28 De dagklok 29 Tweede leerjaar 30 De schooltaal 30 Opbouw en werkwijze van de daglijn 30 De 24-uursindeling aanbrengen 31

4 Hoofdstuk 2: De weekkalender 33 Inleiding 34 Onthaalklas en eerste kleuterklas 34 Tweede kleuterklas 34 De voorstellingswijze 35 De weekdagen koppelen aan kenmerkende activiteiten 35 De weekdagen opzeggen 35 Derde kleuterklas 36 De voorstellingswijze 37 De dagen koppelen aan kenmerkende activiteiten 38 De dagen van de week opzeggen 38 Eerste leerjaar 39 De voorstellingswijze 39 De dagen van de week opzeggen 40 Tweede leerjaar 40 Hoofdstuk3: De maand-, seizoen en jaarkalender 43 Inleiding 44 Eerste leerjaar 45 De maandkalender 45 De jaarband en de seizoenkalender 46 Tweede leerjaar 47 De maandkalender 47 De maand vanuit beleving 47 De maand als structuur 48 De jaarband en de seizoenkalender 50 De jaarband en de seizoenkalender 50 De tweejarenkalender en de seizoenkalender 51 Derde leerjaar 52 De maandkalender 52 De jaarkalender en de seizoenkalender 53 Vierde leerjaar 55 De jaarkalender en de seizoenkalender 55 Vijfde leerjaar 57 De seizoenkalender 57

5 Hoofdstuk 4: Kloklezen 61 De absolute en relatieve tijdsuitdrukking 62 Het algemeen concept achter de vernieuwing 63 Het belang van dagelijks inoefenen 63 Decoderen, interpreteren en meten 63 Formele en informele oefenmomenten 64 De minimale klasuitrusting 64 Eerste leerjaar 65 De 12-uursindeling met volle uren 65 De 12-uursindeling met halve uren (absoluut uitgedrukt) 66 De 12-uursindeling met halve uren, bijna uur en iets na uur 66 Tweede leerjaar 66 De 12-uursindeling tot op 5 minuten met ankerpunten (00, 5, 10, 15 ) 67 De 12-uursindeling tot op 5 minuten met ankerpunten (00, 15, 30 en 45) 68 De 24-uursindeling met volle uren 68 Derde leerjaar 69 De absolute tijdsuitdrukking (analoge en digitale klok) 69 De 24-uursindeling met volle uren 69 De 24-uursindeling tot op vijf minuten nauwkeurig 69 De 24-uursindeling tot op de minuut nauwkeurig 70 De relatieve tijdsuitdrukking (de analoge klok) 71 De 24-uursindeling tot op vijf minuten nauwkeurig 71 Vierde leerjaar 72 De relatieve tijdsuitdrukking (de analoge klok) 72 De 24-uursindeling tot op 1 minuut nauwkeurig 72 De relatieve tijdsuitdrukking (de digitale klok) 73 Hoofdstuk 5: Dagelijkse tijd in de derde graad Hoofdstuk 6: Het weer 75 Eerste kleuterklas 84 Het begrippenkader 84 De weerelementen waarnemen 84 Tweede kleuterklas 85 Het begrippenkader 85 De weerelementen waarnemen 86 Het begrippenkader 67

6 Derde kleuterklas 87 Het begrippenkader 87 De weerelementen waarnemen 87 Eerste leerjaar 88 Het begrippenkader 88 De weerelementen waarnemen 89 De temperatuur waarnemen 89 De bewolking waarnemen 90 De neerslag waarnemen 90 De windkracht vaststellen 90 Tweede leerjaar 91 Het begrippenkader 91 De weerelementen vaststellen 92 De temperatuur vaststellen 93 De bewolking vaststellen 93 De neerslag vaststellen 94 De windkracht vaststellen 94 Derde leerjaar 95 Het begrippenkader 95 Het weer vaststellen 96 De werkwijze 96 De temperatuur vaststellen 96 De bewolking vaststellen 97 De neerslag vaststellen 97 De windkracht vaststellen 99 De windrichting vaststellen 99 De vaststellingen documenteren 100 De weertabel 100 Het weekoverzicht 101 Het maandoverzicht 102 Vierde leerjaar 107 Het begrippenkader 107 Het weer vaststellen 107 De werkwijze 107 De temperatuur vaststellen 108 De bewolking vaststellen 109 De neerslag vaststellen 109 De windkracht vaststellen 110 De windrichting vaststellen 111 De zonneduur vaststellen 111 De vaststellingen documenteren (weerstatistieken) 112 De weertabel 112 Het weekoverzicht 113 Het maandoverzicht 114

7 Vijfde leerjaar 119 De weerelementen juist verwoorden 120 Het weer vaststellen 120 De werkwijze 120 De temperatuur vaststellen 121 De bewolking vaststellen 124 De neerslag vaststellen 125 De windkracht vaststellen 127 De windrichting vaststellen 129 De zonneduur vaststellen 129 De vaststellingen documenteren (weerstatistieken) 129 De weertabel 130 Het weekoverzicht 130 Het maandoverzicht 132 Zesde leerjaar 139 Hoofdstuk 7: Bijlagen 141 Bibliografie 157

8 2 De weekkalender

9 34 2 de weekkalender Inleiding In dit hoofdstuk beschrijven we de stapsgewijze opbouw van de weekkalender doorheen de basisschool. De tijdmaat week komt in de basisschool slechts gedurende een korte periode aan bod: vanaf de tweede kleuterklas tot en met het eerste leerjaar. Het zwaartepunt ligt in de derde kleuterklas. De opbouw van de tijdmaat week gaat hand in hand met de opbouw van de tijdmaat dag. Een goed begrip van de tijdmaat dag is min of meer een voorwaarde om te starten met de tijdmaat week. Onthaalklas en eerste kleuterklas In principe is er geen weekkalender bij de jongsten. Het begrip week overstijgt het bevattingsvermogen van de meeste peuters. Hoewel peuters in het dagelijks leven dikwijls geconfronteerd worden met de namen van de weekdagen, behoren die begrippen hooguit tot hun passieve woordenschat. De week is een te grote tijdmaat om te overzien. Peuters moeten in de eerste plaats de tijdmaat dag onder de knie zien te krijgen. Tweede kleuterklas In de tweede kleuterklas maken we werk van de weekkalender. We brengen structuur aan door de week in te delen in zeven dagen. Sommigen beperken de weekkalender aanvankelijk tot vijf dagen omdat een schoolweek vijf dagen telt. Wij opteren ervoor om vanaf de start zeven dagen af te beelden. Het doel van de weekkalender is immers inzicht te verschaffen in de structuur van de week. En een week telt zeven dagen. Het is goed om daar vanaf het begin eenduidig over te zijn. Bovendien laat die voorstelling toe om vooruit te blikken op het weekend. Als kinderen op het einde van het schooljaar de indeling in zeven dagen nog niet onder de knie hebben, is er geen man overboord, ze hebben daarvoor nog twee jaar de tijd. Het zwaartepunt ligt trouwens in de derde kleuterklas. Tijdens het onthaalgesprek kijken we welke dag het vandaag is. We benoemen de dag en bevestigen de knijper die staat voor het begrip vandaag. In het taalgebruik van de leraar vallen de begrippen vandaag, gisteren en morgen. De kleuters beheersen het begrip vandaag actief. De begrippen gisteren en morgen etiketteren we niet. Die behoren eerder tot het passief taalgebruik van de kleuters. Het weekend verdient bijzondere aandacht. Elke vrijdag blikken we erop vooruit. In het taalgebruik van de leraar valt het begrip weekend. Van de kinderen verwachten we nog niet dat ze dat begrip correct gebruiken. Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

10 2 de weekkalender 35 De voorstellingswijze We linken de weekdagen aan kenmerkende activiteiten, zoals turnen, fruit eten, een halve dag op school, enz. De activiteiten zelf stellen we voor door tekeningen die een duidelijke band met de werkelijkheid vertonen. Laten we nu even kijken naar woensdag. Hoewel de kinderen slechts een halve dag op school verblijven, duurt de dag zelf even lang als de andere dagen. Dat moet blijken uit de voorstellingswijze: we illustreren dat we geen volledige dag op school vertoeven. Deze schijnbaar banale nuance is relevant vanuit didactisch oogpunt: de weekkalender verschaft inzicht in de week als structuur. Daarom krijgen zaterdag en zondag dezelfde kleur als woensdagnamiddag. Zo is het voor kinderen aanschouwelijk dat ze woensdagnamiddag, zaterdag en zondag niet op school zijn. De weekdagen koppelen aan kenmerkende activiteiten We maken een onderscheid tussen het kunnen opzeggen en het interpreteren van de weekdagen. Met interpreteren bedoelen we betekenis verlenen aan de dagen. Dat doen we door de dagen te koppelen aan kenmerkende activiteiten of personen, zoals turnen, fruit eten, enz. Het is daarbij wel belangrijk om de dagen niet als zodanig te benoemen (bv. fruitdag ). In geval van een duobaan duiden we met een foto aan op welke dag de andere juf werkt. De weekdagen opzeggen Het kunnen opzeggen van de dagen van de week is een doelstelling voor de oudste kleuters, maar de aanzet start in de tweede kleuterklas. Er is dus geen man overboord als kinderen dit op het einde van het schooljaar nog niet beheersen: ze hebben daarvoor nog de hele derde kleuterklas de tijd. Desalniettemin reiken we geheugensteuntjes aan om de dagen van de week te memoriseren. Er zijn twee soorten geheugensteuntjes. Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia Zicht op DAGELIJKSE TIJD

11 36 2 de weekkalender Ten eerste zijn er akoestische en/of ritmische associaties. Met ritmische associaties bedoelen we versjes en liedjes om de dagen van de week te memoriseren (bv. het versje: in een week zijn zeven dagen, zeven dagen in een week ). We zien ook vaak akoestische associaties zoals een verwijzing naar afbeeldingen met een gelijkluidende klank: maandag (maan), dinsdag (dino), woensdag (woef), donderdag (donder), vrijdag (vrij spel), zaterdag (zagen) en zondag (zon). Didactisch is dat laatste onderwerp van discussie. Dinsdag heeft immers niets te maken met een dino. Het is een louter akoestische associatie en dat staat haaks op de benadering waarbij we weekdagen aan kenmerkende activiteiten koppelen. Dat is de voornaamste reden waarom we meer soelaas zien in versjes en liedjes als geheugensteuntje. Anderzijds blijken sommige kleuters wel gebaat bij die akoestische geheugensteun. Mocht je er toch voor kiezen om dit aan te bieden, doe het dan slechts tijdelijk en hou er rekening mee dat het louter een geheugensteuntje is en niet meer dan dat. Het levert geen echte bijdrage aan de ontwikkeling van het tijdsbegrip. Het koppelen van weekdagen aan kenmerkende activiteiten daarentegen, doet dat wel: het ritme van steeds terugkerende activiteiten werkt immers zoals een klok en geeft dus vat op de tijd. Ten tweede zijn er de visuele associaties zoals het koppelen van weekdagen aan een bepaalde kleur: een strook gekleurd papier, flessen gevuld met gekleurde vloeistof, enz. Ook dat is een discussiepunt. Het voordeel is dat het geheugensteuntje kleuters een houvast geeft, hoewel dit eerder miniem is. Het gevaar bestaat erin dat de dagen geassocieerd worden met die kleur, of erger nog: genoemd worden naar de kleur. Vermijd te allen tijde uitdrukkingen zoals de gele dag. Mocht je er toch voor kiezen om kleuren te gebruiken, zorg dan voor een consequent kleurgebruik doorheen de verschillende kleuterklassen en hou er rekening mee dat dit slechts een geheugensteuntje is en niet meer dan dat. Het levert geen echte bijdrage aan de ontwikkeling van het tijdsbegrip. Derde kleuterklas Het zwaartepunt in het aanbrengen van de tijdmaat week ligt in de derde kleuterklas. Tot dusver werd de structuur van de week slechts aangezet. Voortaan is dat een expliciet leerdoel. Op het einde van de derde kleuterklas kunnen leerlingen aangeven dat een week zeven dagen telt. Daarnaast kunnen ze de weekdagen feilloos opzeggen, de begrippen vandaag, morgen en gisteren correct gebruiken en aangeven dat zaterdag en zondag deel uitmaken van het weekend. Ook de term weekend kunnen ze correct gebruiken. Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

12 3 De maand-, seizoen en jaarkalender

13 44 3 De maand-, seizoen en jaarkalender Inleiding Dit hoofdstuk gaat over de tijdmaten jaar, seizoen en maand. Om de tekst leesbaar te houden behandelen we deze tijdmaten apart. In de praktijk zijn de jaarkalender, de seizoenkalender en de maandkalender echter geïntegreerd. 2 Het begrip jaar wordt aangebracht met de jaarband en de tweejarenkalender. Dat zijn afzonderlijke kalenders met een andere finaliteit. De jaarband illustreert de indeling van een schooljaar in maanden en seizoenen en gaat in op actuele gebeurtenissen. De tweejarenkalender illustreert het onderscheid tussen een schooljaar en een kalenderjaar en gaat enkel in op de indeling van het jaar in seizoenen, maanden, weken en dagen. In het eerste leerjaar werken we enkel met de jaarband. In het tweede leerjaar werken we met beide kalenders. In het derde leerjaar gebruiken we de tweejarenkalender. Dan wordt het jaar als grote tijdseenheid pas echt als leerdoel naar voor geschoven. In dit cahier duidt het begrip seizoen op de meteorologische en niet op de astronomische seizoenen. 3 Een meteorologisch seizoen omvat drie volledige opeenvolgende kalendermaanden. De meteorologische seizoenen passen beter bij de subjectieve beleving van seizoenen. Gevoelsmatig is de maand september immers een herfstmaand en is het in begin december al winter. Zo wordt de eerste sneeuw gemiddeld eind november waargenomen. Bovendien is het werken met meteorologische seizoenen bevorderlijk voor de tijdkaders én de klimatologische maand-, seizoen- en jaaroverzichten. De officiële seizoenen worden echter niet doodgezwegen. In het vijfde leerjaar leggen kinderen de link tussen de officiële seizoenswisseling enerzijds en anderzijds de zonnewenden (zomerwende en winterwende) en de equinoxen (herfstequinox en lente-equinox). 4 De maand wordt aangebracht met de maandplaat en de maandkalender. Dat zijn twee afzonderlijke kalenders die het maandbegrip vanuit een andere insteek benaderen. De maandplaat bekijkt de maand vanuit de beleving van kinderen en afficheert meldenswaardige gebeurtenissen. De maandkalender daarentegen afficheert de structuur van de maand en illustreert dat de maand is ingedeeld in weken en dagen. In het eerste leerjaar wordt het maandbegrip slechts aangezet en werken we enkel met de maandplaat. In het tweede leerjaar werken we met beide kalenders. Dan wordt de maand als grote tijdseenheid pas echt als leerdoel naar voor geschoven. Vanaf het derde leerjaar maakt de maand als zuiver leerdoel geen deel meer uit van de vaste routines in de klas. De maandkalender wordt nu veeleer functioneel gebruikt als de gelegenheid zich voordoet. 2 Het is gebruikelijk om ook de verjaardagskalender in de jaarkalender te integreren. Per maand wordt aangegeven welke kinderen achtereenvolgens jarig zijn. Vanaf het tweede leerjaar wordt ook de datum vermeld. 3 De officiële (astronomische) seizoenen beginnen rond de 21e van de maanden september (herfst), december (winter), maart (lente) en juni (zomer). Die indeling heeft te maken met de lengte van de dagen (de tijd dat de zon op is) en nachten (de tijd dat de zon onder is). De meteorologische seizoenen daarentegen, beginnen steeds op de 1ste dag van diezelfde maanden en omvatten drie volledige opeenvolgende maanden. 4 We gebruiken observaties van de lengte van de dag en de nacht om de officiële seizoenswisseling aan te brengen: herfstequinox: rond 21/09 zijn dag en nacht even lang (officiële start van de herfst); winterwende: rond 21/12 valt de langste nacht (officiële start van de winter); lente-equinox: rond 21/03 zijn dag en nacht even lang (officiële start van de lente); zomerwende: rond 21/06 valt de langste dag (officiële start van de zomer). Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

14 3 De maand-, seizoen en jaarkalender 45 Eerste leerjaar De maandkalender In het eerste leerjaar wordt het maandbegrip opgebouwd met behulp van de maandplaat. Dit kan een plaat zijn (bv. een stuk kartonpapier) of simpelweg een ruimte van de klaswand die voorbehouden is. Het voordeel van platen is dat je ermee kunt schuiven (bv. om chronologisch te ordenen). Figuur 13: De maandplaat in het eerste leerjaar (beleving van de maand). De maandplaat gaat in op de beleving van kinderen. Naarmate de maand vordert, wordt de aanvankelijk blanco plaat gestoffeerd met meldenswaardige gebeurtenissen. Alles wordt beknopt weergegeven met behulp van foto s, knipsels en tekst. Gebeurtenissen worden niet louter toevallig gekozen. De maandplaat documenteert in de eerste plaats over de (seizoensgebonden) veranderingen in de natuur. 5 Voorbeelden van zulke jaarlijks terugkerende verschijnselen zijn de cycli die bomen doorlopen (bladontplooiing, bloei, rijpe vruchten, herfsttint en bladval), de start van de vogeltrek en het verschijnen van vlinders en andere insecten. Over veranderingen in het weer kan ook geafficheerd worden, zoals de eerste sneeuwval, de aprilse grillen, een hittegolf, enz. 5 Natuurpunt biedt een online natuurkalender voor scholen aan (www.natuur-kalender.be). Dat is een educatief pakket met tal van tips en suggesties om op een systematische en gestructureerde wijze met kinderen naar de natuur te kijken en te wijzen op de voortdurende seizoensgebonden veranderingen in de natuur (logboek, waarnemingstabellen, enz.). Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia Zicht op DAGELIJKSE TIJD

15 46 3 De maand-, seizoen en jaarkalender Ten derde is er natuurlijk de lokale en mondiale actualiteit. Denk bijvoorbeeld aan de bouw van een huis in de onmiddellijke schoolomgeving waarvan de voortgang maandelijks gerapporteerd wordt, een klasgenoot die terugkomt uit het ziekenhuis, de kermis in het dorp, een ramp die gebeurde, de komst van de Sint, enz. Belangrijk is wel dat enkel die dingen geafficheerd worden waar een beleving aan vooraf is gegaan, door een waarneming, een onderzoekje, enz. Zo niet worden er enkel betekenisloze begrippen aangebracht en dat brengt weinig zoden aan de dijk. Bij aanvang van een nieuwe maand wordt er eerst teruggeblikt op de voorbije maand. Zo krijgen kinderen steeds meer vat op deze grote tijdmaat. Na dit klasgesprek wordt de plaat opgehangen in een reeks die maand na maand aangroeit tot een jaarband. Naarmate het schooljaar vordert, wordt er occasioneel teruggeblikt in de tijd en komen begrippen zoals vorige maand, twee maanden geleden, in het begin van het schooljaar, op het einde van vorige maand aan bod. De maanden juli en augustus vragen een extra woordje uitleg. Op het einde van het schooljaar kan de leraar bijvoorbeeld vragen naar de plannen van de kinderen in de grote vakantie. De vakantie wordt bondig geafficheerd en de maanden juli en augustus vervolledigen de jaarkalender. Voor de kinderen wordt het meteen duidelijk dat ze twee maanden zomervakantie hebben. De jaarband en de seizoenkalender In het eerste leerjaar wordt het jaarbegrip slechts aangezet. Dat gebeurt uitsluitend met de jaarband die maand na maand aangroeit vanuit de beleving van kinderen. Bijgevolg afficheert de jaarkalender geen kalenderjaar maar een schooljaar en de grote vakantie: van september tot en met augustus. In het eerste leerjaar kan dat nog omdat de volgorde van de maanden en de seizoenen geen leerstof is voor zesjarigen. Zesjarigen stellen zonder meer vast dat een jaar is ingedeeld in twaalf maanden en vier seizoenen. 6 Figuur 14: De maandkalender en de seizoenkalender zijn een onderdeel van de jaarkalender. De drie grote tijdmaten (jaar, seizoen en maand) zijn in één kalender samengebracht. 6 In dit cahier duidt het begrip seizoen op de meteorologische seizoenen en niet op de astronomische seizoenen. Een meteorologisch seizoen omvat drie volledige opeenvolgende kalendermaanden. Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

16 5 Dagelijkse tijd in de derde graad

17 76 5 dagelijkse tijd in de derde graad We gaven eerder al aan dat het aanbrengen van de tijdmaten dag, week, maand en jaar is afgerond. Tot dusver leerden kinderen deze tijdmaten mentaal te bevatten. Ze leerden de betekenis van de datum, het verschil tussen een schooljaar en een kalenderjaar en de precieze indeling van het jaar in 12 maanden, 52 weken en 365 of 366 dagen. Dat deze leerstof grotendeels gezien is, betekent niet dat we het geleerde als afgehandeld beschouwen. Ook in de derde graad besteden we expliciet aandacht aan dagelijkse tijd. Zo niet, zou het geleerde langzaam maar zeker vervagen. Daarom passen we de inzichten veelvuldig toe in functionele contexten. Het verhogen van de sociale zelfredzaamheid is daarbij een centrale doelstelling en het accent komt steeds meer te liggen op het functioneel omgaan met een agenda, een kalender of tijdsaanduidingen op (semi)authentieke documenten. In de derde graad leren de leerlingen deze hulpmiddelen gebruiken om de tijd te plannen. De volgende leerplandoelen zijn hierbij richtinggevend: Bij groepswerk kunnen de leerlingen een gegeven opdracht volgens taakverdeling en tijdsplanning uitvoeren. De leerlingen kunnen gebruikmaken van een maandkalender om taken te plannen. De leerlingen kunnen een planning bijsturen als die niet klopt of niet haalbaar blijkt. De leerlingen kunnen de tijd die ze nodig hebben voor een voor hen bekende activiteit realistisch inschatten. Qua begripsvorming staan hiervoor alle begrippen ten dienste die in de voorgaande leerjaren werden opgebouwd. Enkel de volgende begrippen moeten daarbovenop nog aangebracht worden: periode, trimester en semester. Laten we eerst even stilstaan bij het gebruik van een agenda en kalender. Die gebruiken we vooral om gebeurtenissen uit het eigen leven te situeren en om de tijdsduur tussen twee gebeurtenissen correct te bepalen. In de derde graad is dat een expliciet leerdoel. Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

18 5 dagelijkse tijd in de derde graad 77 Uiteraard voorzien we heel wat praktische opgaven waarbij de leerlingen de nodige kennis en vaardigheden kunnen toepassen. We stellen vragen zoals: Welke datum is het over twee weken?, Hoeveel maanden en dagen ben jij ouder dan ik?, Op welke dag valt 1 januari volgend jaar? - Wanneer vallen de schoolvakanties?, Hoeveel schoolweken zijn er in een schooljaar?. Bij deze schijnbaar eenvoudige berekeningen houden leerlingen rekening met een aantal kenniselementen zoals het aantal dagen in een maand, het zomeruur, een schrikkeljaar. Voor velen is dit een heuse struikelblok. Voorbeeld van een oefening De Jeugdboekenweek duurde dit schooljaar van 2 tot en met 17 maart. Hoeveel dagen duurde de Jeugdboekenweek? Een tweede luik gaat over het correct interpreteren van tijdsaanduidingen. Bij het interpreteren van uitnodigingen is een valkuil dat kinderen dikwijls geneigd zijn om onnauwkeurig te lezen of zich te laten afleiden door irrelevante informatie. Het is daarom zinvol om oefeningen met uitnodigingen te voorzien waarbij kinderen uit een veelheid aan informatie de vereiste gegevens moeten selecteren. Een gelijkaardige opgave is het correct interpreteren van tijdsaanduidingen op bordjes met openings- en sluitingstijden. Kinderen achterhalen dan bijvoorbeeld of ze op een bepaald uur in de winkel nog terecht kunnen. Of we vragen tussen welke tijdstippen de winkel open is op een bepaalde dag, hoe lang de middagpauze duurt, enz. Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia Zicht op DAGELIJKSE TIJD

19 6 het weer 101 Het weekoverzicht Op vrijdagnamiddag interpreteren de weermannen de gegevens uit de weertabel en verwerken die in het weekoverzicht. 15 Interpreteren houdt bijvoorbeeld in dat kinderen de temperatuurschaal gebruiken om de absolute temperatuur te benoemen (term en kleur), of dat ze, gezien de felle wind, het verschil duiden tussen de gemeten temperatuur en de gevoelstemperatuur. De weermannen kunnen ook een korte tekst schrijven waarin ze het weer van de week raak verwoorden. Het spreekt voor zich dat we daarbij reflecteren op de taal en dat sommige bijzonderheden aanleiding kunnen geven tot aandachtspunten in een les Nederlands. Ook is het een uitstekende informatiebron om te zien waar kinderen staan in hun leerproces en welke hulp en ondersteuning ze daarbij nog nodig hebben. Gerichte feedback tijdens het schrijfproces is daarbij cruciaal. De leerlingen maken verschillende tussentijdse versies waarbij ze telkens rekening houden met aanbevelingen en verbeteringen uit een vorige versie. Dat proces is natuurlijk op vrijdagnamiddag niet afgerond, maar loopt door tot het resultaat bevredigend is. De uiteindelijke versie bewaren we in de weermap bij het registratieblad. 15 Een blanco weekoverzicht is als bijlage toegevoegd. Het kan op de fotokopieermachine vergroot worden tot een A3- formaat of gedownload worden van de website van de PBD GO!. Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia Zicht op DAGELIJKSE TIJD

20 102 6 het weer Het maandoverzicht DECEMBER De temperatuur De windrichting en temperatuur De bewolking De neerslag Op vrijdagnamiddag vullen de weermannen het maandoverzicht aan. Het maandoverzicht bestaat uit de temperatuurgrafiek, de bewolkingsgrafiek, de neerslaggrafiek en de windrichtinggrafiek. Kinderen gebruiken het maandoverzicht wekelijks. Het moet dus goed zichtbaar en vooral gemakkelijk bereikbaar zijn. De drie maandoverzichten van het actuele seizoen hangen aan de klaswand. Bij aanvang van een nieuw seizoen hangen we de volgende drie blanco maandoverzichten over die van het afgelopen seizoen. De werkwijze draagt bij aan het realiseren van leerdoelen uit het leerdomein Dagelijkse tijd. In het tweede leerjaar leerden kinderen de onderlinge volgorde van de seizoenen. In het derde leerjaar verfijnen we die kennis en is de indeling van seizoenen in seizoensmaanden aan de orde. En daarvoor kunnen we dus handig gebruikmaken van de maandoverzichten. Het spreekt immers voor zich dat periodieke weeroverzichten een uitstekende gelegenheid vormen om de leerdoelen van dagelijkse tijd te handhaven. Een voorwaarde is wel dat de werkwijzen in beide leerdomeinen naadloos in elkaar overvloeien. En dat kunnen we doen door bijvoorbeeld de maandoverzichten een kleur te geven (kartonpapier). Naar analogie van de maandplaten in de eerste graad hebben de maandoverzichten per seizoen een andere kenmerkende kleur. In het derde leerjaar wordt het werken met kleuren dus voortgezet op de tweejarenkalender én de maandoverzichten. Het spreekt voor zich dat de kleurkeuze een schoolafspraak is en dus in alle leerjaren dezelfde is. Het is niet nodig om met de maandoverzichten een volledige jaarband op te bouwen. De indeling van het jaar in seizoenen is geziene leerstof en is bovendien afgebeeld op de tweejarenband. Zicht op DAGELIJKSE TIJD Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia

21 6 het weer 103 OKTOBER JANUARI NOVEMBER FEBRUARI SEPTEMBER DECEMBER De temperatuur De windrichting en temperatuur De temperatuur De windrichting en temperatuur De temperatuur De windrichting en temperatuur De bewolking De bewolking De bewolking De neerslag De neerslag De neerslag Bij aanvang van een nieuwe maand blikt de klasgroep terug op de voorbije maand. Tijdens een klasgesprek helpen we met het interpreteren van de grafieken. Dat houdt in dat kinderen grafieken lezen en er informatie uit afleiden, bijvoorbeeld door antwoorden te zoeken op vragen. Op welke datum viel de koudste dag?, Hoe koud was dat?, Op welke datum viel de warmste dag?, Hoe warm was dat?, Op welke dagen is er vorst genoteerd?, Hoeveel vorstdagen hebben we waargenomen?, Wat was de overwegende windrichting?, Hoe zie je dat?, Welke neerslagvorm kwam het vaakst voor?, Welke komt op de tweede plaats?, Hoeveel keer hebben we kunnen vaststellen dat het helder was?, Wat kwam het vaakst voor: helder of bewolkt?, Wat kwam het minst vaak voor: bewolkt of betrokken? enz. Hieronder bespreken we de grafieken apart en gaan we in op de interpretatie ervan. Het is handig om daarbij te werken met de zogenaamde snelle evaluatievormen. Kinderen antwoorden dan simultaan op de vragen, bijvoorbeeld met behulp van schrijfleien of gebaren. Dan hebben we meteen zicht op de prestatie van kinderen en kunnen we zo nodig aan het leerproces sleutelen. Tijdens dat gesprek wordt ook het verband gelegd tussen de veranderende temperatuur en de bezigheden van de mens, zoals verkeershinder bij winterweer, terrasjesweer, binnen spelen in de winter, buiten spelen in de zomer, de wintervakanties, de kledij, oma die in Benidorm overwintert, enz. Het gesprek gaat ook over de seizoensgebonden veranderingen in de natuur. Kinderen ontdekken de link tussen de wijzigende temperatuur en de waargenomen seizoensverschijnselen bij dieren en planten. Bij planten denken we bijvoorbeeld aan herfstverschijnselen zoals vruchten, kastanjes, eikels, bladverkleuring, bladval. Maar ook aan het uitlopen van takken in het voorjaar, het bloeien van planten, enz. Bij dieren gaat het over de aanpassingen aan de winter zoals de wintervacht, het hamsteren, de winterslaap, de vogeltrek; of over de aanpassingen bij warm weer, zoals de zomervacht, de geboorte van jonge dieren, het verschijnen van de eerste vlinder. Academic & Scientific Publishers / Uitgeverij Politeia Zicht op DAGELIJKSE TIJD

Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13. Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14

Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13. Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14 Inhoud Woord vooraf 3 Inleiding 9 HOOFDSTUK 1: DE DAGLIJN 13 Inleiding 14 Onthaalklas 14 De schooltaal 14 Opbouw en werkwijze van de daglijn 14 Eerste kleuterklas 15 De schooltaal 15 Opbouw en werkwijze

Nadere informatie

Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor

Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor Traditioneel leren kinderen kloklezen door het aantal minuten in relatie te brengen tot een ander tijdstip. Voorbeelden: - het is vijf (minuten) voor tien - het is zeven minuten over half zes Dit is vrij

Nadere informatie

Visietekst de klok voor GO!

Visietekst de klok voor GO! Visietekst de klok voor GO! Het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap heeft voor haar scholen een eigen, vernieuwde aanpak en leerlijn kloklezen ontwikkeld. Deze zijn afgeleid uit de doelen kloklezen

Nadere informatie

Tijd en Geld. in de rekenlessen van. groep 3 en 4. 15 september 2010 Marianne Espeldoorn

Tijd en Geld. in de rekenlessen van. groep 3 en 4. 15 september 2010 Marianne Espeldoorn Tijd en Geld in de rekenlessen van groep 3 en 4 15 september 2010 Marianne Espeldoorn Wat is tijd? Bedenk zoveel mogelijk spreekwoorden en gezegden over Geld in 1 minuut!! Tijd en Geld Kerndoel 33: De

Nadere informatie

Aan de ouders van de kinderen van groep 1en 2: Nieuwbrief voor het nieuwe thema.

Aan de ouders van de kinderen van groep 1en 2: Nieuwbrief voor het nieuwe thema. Aan de ouders van de kinderen van groep 1en 2: Nieuwbrief voor het nieuwe thema. Allereerst willen we alle ouders en kinderen een heel goed 2015 wensen. We wensen u veel gezondheid en geluk toe. We hopen

Nadere informatie

Beginsituatie Dit is een herhalingsles. De leerkracht heeft een korte toets afgenomen om de beginsituatie vast te leggen.

Beginsituatie Dit is een herhalingsles. De leerkracht heeft een korte toets afgenomen om de beginsituatie vast te leggen. Les 23 De kalender Beginsituatie Dit is een herhalingsles. De leerkracht heeft een korte toets afgenomen om de beginsituatie vast te leggen. Lesdoelen De leerlingen kunnen/kennen: - aan de hand van een

Nadere informatie

ORIENTATIE OP TIJD. Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling.

ORIENTATIE OP TIJD. Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling. ORIENTATIE OP TIJD Pedologisch Instituut, CED-Groep Kerndoel 1: De leerlingen leren zich oriënteren op de dagindeling en de tijdsindeling. 1.1. Tijdsindeling 1.2. Tijdsbegrippen (zie ook leerlijn mondelinge

Nadere informatie

Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets. Walter Dons Pedagogisch adviseur

Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets. Walter Dons Pedagogisch adviseur Parallellen tussen de peilingtoetsen en de OVSG-toets Walter Dons Pedagogisch adviseur inhoud De OVSG-toets -Wat? Waarom? Hoe? -Voor wie? -Evolutie in onze toets Parallellen met de peilingstoetsen OVSG-toets

Nadere informatie

Naam: TIJD EN SEIZOENEN

Naam: TIJD EN SEIZOENEN Naam: TIJD EN SEIZOENEN Tijd is belangrijk. Je moet op veel plaatsen op tijd komen. Op tijd op school, op tijd thuis, op tijd voor de bus of de trein. Om te zien hoe laat het is, kijk je op je horloge.

Nadere informatie

TOELICHTING KLOKKIJKEN

TOELICHTING KLOKKIJKEN TOELICHTING KLOKKIJKEN 1 4 2 5 3 6 18153_rv_wb_klokkijken_bw.indd 2-3 31-12-2013 9:56:14 Rekenvlinder Klokkijken Toelichting Uitgeverij Zwijsen B.V., Tilburg www.rekenvlinder.nl TOELICHTING Klokkijken

Nadere informatie

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd

ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd ZML SO Leerlijn Oriëntatie op Tijd ORIENTATIE OP TIJD Leerlijnen Kerndoelen 1.1. Tijdsindeling 1.2. Tijdsbegrippen (zie ook leerlijn mondelinge taal) 2.1. Dagplan 2.2. Kalender en agenda 1. De leerlingen

Nadere informatie

12 Tijd. Klokkijken. Een plank van 3 m en 20 cm wordt in 4 gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? 3 m en 20 cm = 320 cm. 320 cm : 4 = 80 cm

12 Tijd. Klokkijken. Een plank van 3 m en 20 cm wordt in 4 gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? 3 m en 20 cm = 320 cm. 320 cm : 4 = 80 cm Regel Een plank van m en 0 cm wordt in gelijke stukken gezaagd. Hoe lang is elk stuk? m en 0 cm 0 cm. 0 cm : 0 cm De opbrengst van de boer is ton aardappelen. Hij houdt deel zelf. De rest gaat naar de

Nadere informatie

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x

Domein mens: gezondheid welbevinden 21 De leerlingen herkennen en benoemen het gevoel van behagen en onbehagen. x Praatrondeboek, week A ma di wo do vr s f o m n a d m j j Domein mens: sociale cognitie: bewust zijn van jezelf: weten wat je voelt, denkt en doet (zelfkennis) 01 De leerlingen kunnen eigen gevoelens herkennen

Nadere informatie

Wat doen de kleuters deze week?

Wat doen de kleuters deze week? maandag 18 januari tot vrijdag 22 januari Wat doen de kleuters deze week? Bij juf Nathalie in de instap- 1 e kleuterklas : Nu Juleske terug genezen is en zijn rode vlekjes allemaal weg zijn, is hij enorm

Nadere informatie

Leerervaringen Tijd voor Onder, Midden en Bovenbouw

Leerervaringen Tijd voor Onder, Midden en Bovenbouw Leerervaringen Tijd voor Onder, Midden en Bovenbouw Leren over Tijd 1. Onderbouw Dag en dagen. 1.tijd meten aan de natuur * volgen zon gedurende de dag met schaduw 1.tijd meten aan de natuur * zonnewijzer

Nadere informatie

tussendoelen: Hoeveelheden & getallen: Koppelen van hoeveelheden aan getallen (tot en met 20) Hoeveelheden d.m.v. getallen (tot en met 20) noteren

tussendoelen: Hoeveelheden & getallen: Koppelen van hoeveelheden aan getallen (tot en met 20) Hoeveelheden d.m.v. getallen (tot en met 20) noteren Kerndoel: 1. De leerlingen leren hoeveelheidbegrippen gebruiken en herkennen. 1.1. ze leren begrippen toepassen voor het aangeven van aantallen en het uitvoeren van bewerkingen. 1.2. ze leren hoeveelheden

Nadere informatie

SCHOOLKRANT DE DRIE BEERTJES

SCHOOLKRANT DE DRIE BEERTJES SCHOOLKRANT DE DRIE BEERTJES Wat viel er te beleven? Wat moeten we onthouden? Aan welke maandtip moeten we aandacht besteden? U komt het allemaal te weten. SEPTEMBER Beste ouders Na een zonovergoten vakantie

Nadere informatie

EEN SCHOOLEIGEN HUISWERKBELEID

EEN SCHOOLEIGEN HUISWERKBELEID Stationstraat 22, 8700 Tielt 051/406263 051/409943 hetspoor@kbo-tielt.be www.kbo-tielt.be/hetspoor EEN SCHOOLEIGEN HUISWERKBELEID (geïnspireerd op Huiswerk in de basisschool, van Ameye en Vanspauwen) Vooraf

Nadere informatie

Infobrochure onthaalklas

Infobrochure onthaalklas Infobrochure onthaalklas Juf Kelly Schooljaar 2012-2013 Beste ouders, Met deze brochure wil ik jullie op de hoogte brengen hoe het er allemaal aan toe gaat in onze klas. Jullie krijgen een overzicht van

Nadere informatie

SAMEN SCHOOL MAKEN. Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw

SAMEN SCHOOL MAKEN. Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw Huiswerk is SAMEN SCHOOL MAKEN Huiswerkbeleid van VIA Basisschool Onze-Lieve-Vrouw Huiswerk is het uitvoeren van opdrachten buiten klasverband. Goed huiswerk ligt in het verlengde van het leerproces dat

Nadere informatie

Kalenders afdeling Wingenestraat PKM 1KM 2KM 3KM

Kalenders afdeling Wingenestraat PKM 1KM 2KM 3KM PKM 1KM 2KM 3KM WEEKKALENDER WEEKKALENDER WEEKKALENDER WEEKKALENDER * Dagen van de week worden voorgesteld met een pictogram + kleur : Maandag maan rood Dinsdag dikje oranje Woensdag hondje Donderdag donder

Nadere informatie

Kinderen leren spelenderwijs in hun eigen tempo en aan de hand van een visuele ondersteuning overzicht en grip krijgen op de tijd.

Kinderen leren spelenderwijs in hun eigen tempo en aan de hand van een visuele ondersteuning overzicht en grip krijgen op de tijd. naar de basisschool Algemene informatie omtrent de kleutergroepen *Schooltijden 8.30u.-12.00u. (woensdag tot 12.30u.) 13.00u.-15.00u. Dagindeling en praktische zaken Hoe de dag is ingedeeld is te zien

Nadere informatie

Blik op de methode Kleuterplein

Blik op de methode Kleuterplein Blik op de methode Kleuterplein Gebaseerd op de informatie van www.malmberg.nl. Kleuterplein heeft 6 thema s gericht op de seizoenen en het ontdekken van de wereld. Elk thema is 4 weken in te zetten. Je

Nadere informatie

ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING

ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING ARRANGEMENTKAART REKENEN SO- AFDELING Standaarden Rafael Leeftijd 5 6 7 8 9 10 11 12 Gevorderd 25% 5 5 6 6 7 7 8 9 Voldoende 75% 3 3 4 4 5 5 6 6 Minimum 90% 1 2 2 2 2 2 3 3 Arrangementen Rafael Leerjaar

Nadere informatie

Leren (kan je ) leren!

Leren (kan je ) leren! Leren (kan je ) leren! Leertips op maat van de middenschool Beste leerlingen en ouders, Het begrip leren leren klinkt jullie waarschijnlijk niet onbekend in de oren. We hopen dat er in de basisschool al

Nadere informatie

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010

EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum. A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Zoektocht in het Maascentrum Derde graad LO A. Eindtermen voor het basisonderwijs vanaf 01/09/2010 Lichamelijke opvoeding Motorische competenties 1.1 De motorische basisbewegingen

Nadere informatie

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen

Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen www.edusom.nl Opstartles 10. EXTRA Oefenen met woorden bij de lessen Het is belangrijk om veel woorden te leren. In deze extra les vindt u extra woorden bij de Opstartlessen 1 t/m 5. Kijk ook eens naar

Nadere informatie

niet apart, maar samen

niet apart, maar samen 4 Daltononderwijs op de Ieme. Het woord Ieme betekent werkbij. Werkbijen werken hard met elkaar om tot goede resultaten te komen. We willen dat onze leerlingen veel leren en met plezier naar school gaan.

Nadere informatie

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be

Jongste Kleuters. www.lessenpakket.be Jongste Kleuters Wereldoriëntatie / Muzische vorming Een boom tekenen richting ervaren, aan de hand van stippen een boom tekenen. Opdracht volg de pijlen en verbind de stippen. Wat zie je? sierteelt -

Nadere informatie

Aan iedereen alvast een fijne vakantie! De allerlaatste van dit schooljaar!

Aan iedereen alvast een fijne vakantie! De allerlaatste van dit schooljaar! De allerlaatste van dit schooljaar! Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Nog 1 weekje en dan is het zover...de grote vakantie is in zicht! Maar vooraleer het

Nadere informatie

Informatieavond voor ouders van toekomstige 4-jarigen die. Open huis voor ouders van toekomstige 4-jarigen die een

Informatieavond voor ouders van toekomstige 4-jarigen die. Open huis voor ouders van toekomstige 4-jarigen die een Agenda Nummer 19 15 januari 2016 2015 20142014november 20 januari Jaap Starke cursus, vervanging nog niet bekend 18 t/m 29 januari Alle groepen Cito-toetsen 2014 23 februari Informatieavond voor ouders

Nadere informatie

Informatievaardigheden Oefenboek MS-Excel Luk Gheysen - Caroline Neckebroeck Benedict Wydooghe met dank aan Marc Vangheluwe

Informatievaardigheden Oefenboek MS-Excel Luk Gheysen - Caroline Neckebroeck Benedict Wydooghe met dank aan Marc Vangheluwe Informatievaardigheden Oefenboek MS-Excel Luk Gheysen - Caroline Neckebroeck Benedict Wydooghe met dank aan Marc Vangheluwe Academiejaar 2013-2014 2012 2011 2010 2009 2008 Vooraf : Te verwachten vaardigheden

Nadere informatie

ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL

ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL INSTITUUT VOOR PSYCHO-SOCIALE OPLEIDING Departement Sociaal-Agogisch Werk EERSTE Jaar Academiejaar 2009-2010 ICT EN BRONNENONDERZOEK OEFENBOEK MS-EXCEL Marc Vangheluwe i.s.m. Luk Gheysen Benedict Wydhooghe

Nadere informatie

Weekbericht van maandag 25 januari 2016.

Weekbericht van maandag 25 januari 2016. Weekbericht van maandag 25 januari 2016. Algemeen: *Woensdag is de open dag van alle scholen van de Primeniusstichting. Belangstellenden kunnen binnenlopen en de school bekijken. Het is niet de bedoeling

Nadere informatie

Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode

Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode Voorbespreken en voorbereiden van een nieuw blok uit de rekenmethode Eerste oriëntatie Welke onderwerpen uit welke leerlijnen komen in dit blok aan de orde? Onderscheid daarbij a. eerste kennismaking met

Nadere informatie

Huiswerk in onze school

Huiswerk in onze school Huiswerk in onze school Huiswerk is voor ons team belangrijk. We zien huiswerk in de eerste plaats als een extra inoefening van de geziene leerstof. Door huiswerk te maken leren onze leerlingen ook zelfstandig

Nadere informatie

1. Wat is de temperatuur vandaag? Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen.

1. Wat is de temperatuur vandaag? Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. 1. Wat is de temperatuur vandaag? Leeftijdsgroep Kerndoel Ongeveer 12-16 jaar Deze les levert een bijdrage aan kerndoel 1: de leerlingen leren hoeveelheidsbegrippen gebruiken en herkennen. En aan kerndoel

Nadere informatie

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen

handschrift Structuur van het vak Het aanleren van handschrift is opgebouwd uit een drietal kernconcepten, namelijk vormgeving, materialen handschrift Belang van het vak Het kind kan zich pas cultureel ontwikkelen als het een goede beheersing heeft van het schrift van de samenleving waarin hij opgroeit. Handschrift is een basisvaardigheid.

Nadere informatie

Brochure infoavond 2015-2016

Brochure infoavond 2015-2016 VRIJ ONDERWIJS DUFFEL Vestigingen van De Basis Lager Onderwijs Stationsstraat 4 2570 Duffel 015/ 30 38 38 Brochure infoavond 2015-2016 5 de leerjaar 5A Juf Silvie Wellens SilvieWellens@debasisduffel.be

Nadere informatie

kalenderrekenen Jaap Top

kalenderrekenen Jaap Top kalenderrekenen Jaap Top JBI-RuG & DIAMANT j.top@rug.nl 12-13 april 2011 (Collegecarrousel, Groningen) 1 Er zijn eigenlijk maar 14 verschillende kalenders: schrikkeljaar / geen schrikkeljaar; 1 januari

Nadere informatie

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27)

~ 1 ~ selecteren. (LPD 1,8,27) (LPD 13,22,23,27) ~ 1 ~ Functionele taalvaardigheid/ tekstgeletterdheid Eindtermen (P)AV voor 2 de graad SO 3 de graad SO 3 de jaar 3 de graad SO DBSO niveau 2 de graad DBSO niveau 3 de graad DBSO niveau 3 de jaar 3 de

Nadere informatie

WANNEER HEBBEN WE VAKANTIE?

WANNEER HEBBEN WE VAKANTIE? WANNEER HEBBEN WE VAKANTIE De vakantieperiodes zijn elk jaar anders. In deze les leer je wanneer je de volgende jaren vakantie hebt. Wat moet je doen 1. Beantwoord de vragen op blad 2. Zoek de antwoorden

Nadere informatie

H u i s w e r k b e l e i d

H u i s w e r k b e l e i d H u i s w e r k b e l e i d Voor maken. sommige een Voor kinderen aantal anderen kinderen een is complexe het levert huiswerk huiswerk taak echter waarbij geen een zij problemen bron een beroep van op,

Nadere informatie

Eerste graad A-stroom

Eerste graad A-stroom EINDTERMEN en ONTWIKKELINGSDOELEN Vijverbiotoopstudie Eerste graad A-stroom Vakgebonden eindtermen aardrijkskunde Het natuurlijk milieu Reliëf 16* De leerlingen leren respect opbrengen voor de waarde van

Nadere informatie

Veranderend weer en klimaatverandering

Veranderend weer en klimaatverandering Veranderend weer en klimaatverandering Mensen reageren op het weer. Trek je een T-shirt aan of wordt het een trui? Ga je met de tram omdat het regent, of neem je de fiets omdat het toch droog blijft? Is

Nadere informatie

WEGELPRAATJE EIND JUNI 2015

WEGELPRAATJE EIND JUNI 2015 WEGELPRAATJE EIND JUNI 2015 Dit is het laatste Wegelpraatje van dit schooljaar. Graag wensen wij alle kinderen, ouders en leerkrachten een deugddoende vakantie toe. Bedankt voor het vertrouwen tijdens

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek. Kerndoel 46. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 46 162 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - natuur en techniek Kerndoel 46 De leerlingen leren dat de positie van de aarde

Nadere informatie

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal

Bijlage 11 - Toetsenmateriaal Bijlage - Toetsenmateriaal Toets Module In de eerste module worden de getallen behandeld: - Natuurlijke getallen en talstelsels - Gemiddelde - mediaan - Getallenas en assenstelsel - Gehele getallen met

Nadere informatie

Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie

Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Van 8 tot en met 12 november 2010. Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Ons weekje vakantie zit erop. Hopelijk hebben jullie er een beetje van genoten. We starten

Nadere informatie

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar)

Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) Tussendoelen Ontluikende gecijferdheid (inclusief logisch denken vanaf 3;6 jaar) 0 1;6 2 2;6 3 3,6 4 4;6 1. Ontwikkelt een besef van getalsnamen door rijmpjes en versjes. (bijvoorbeeld: een- twee..klaar

Nadere informatie

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen.

Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Zelfstandig werken Zelfstandig werken = actief en zelfstandig leren van een leerling. Het kan individueel of in een groep van maximaal 6 leerlingen. Visie Leerlinggericht: gericht op de mogelijkheden van

Nadere informatie

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur

De Natuurkalender. Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur De Natuurkalender Het klimaat verandert en de natuur doet mee, heb jij het al gemerkt? Lesbrief over de relatie tussen klimaatverandering en natuur Docentenhandleiding Basisonderwijs COLOFON Check it out!

Nadere informatie

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van

Wat is belangrijk? ik kan me niet concentreren. ik heb geen zin. ik ben de helft weer vergeten. ik snap er niets van ik kan me niet concentreren ik heb geen zin ik ben de helft weer vergeten ik snap er niets van Maar al te vaak hoor je dergelijke verzuchtingen van mensen die boven hun studieboeken gebogen zitten. Al

Nadere informatie

1. Het ene jaar is het andere niet!

1. Het ene jaar is het andere niet! Naam:. Klas:.. 1. Het ene jaar is het andere niet! Je zit al in deze klas sinds september. In september ben je aan een nieuw jaar begonnen. Dus aan een nieuw schooljaar. Vul in: september oktober... februari...

Nadere informatie

HUISWERKBELEID 1. AANLEIDING

HUISWERKBELEID 1. AANLEIDING HUISWERKBELEID 1. AANLEIDING In het schooljaar2013-2014 staat onder andere een beleidsplan over huiswerk centraal. Met dit nieuwe beleidsplan krijgen de leerkrachten een afgewogen werkinstrument ter beschikking.

Nadere informatie

Van 13 februari tot en met 17 februari 2012. Tweede en derde kleuterklas: juf Nele

Van 13 februari tot en met 17 februari 2012. Tweede en derde kleuterklas: juf Nele Van 13 februari tot en met 17 februari 2012. Donderdag 16 februari geven wij een carnavalsfuif voor de kinderen van het lager. Deze zal van start gaan om 18u. en eindigen om 21u. Vrijdag 17 februari vieren

Nadere informatie

Van 11 juni tot en met 15 juni 2012. Tweede en derde kleuterklas: juf Nele

Van 11 juni tot en met 15 juni 2012. Tweede en derde kleuterklas: juf Nele Van 11 juni tot en met 15 juni 2012 deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Het begint stilaan te korten want binnen 3 weken is het reeds grote vakantie! Wat gaat het snel! Deze week werken

Nadere informatie

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1

Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1 Kloklezen voor GO! bij Rekensprong Plus 1 Met deze bundel kunnen GO!-scholen Rekensprong Plus 1 in overeenstemming brengen met de vernieuwde leerlijn kloklezen van het GO! Onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap.

Nadere informatie

Handleiding Online Inschrijven

Handleiding Online Inschrijven Handleiding Online Inschrijven Kijk voor extra uitleg ook steeds naar de tekstvakken op de website! Inhoudsopgave 1. Aanmelden... 2 2. Gebruikersmenu... 2 2.1. Home... 2 2.2. Kalender... 2 2.3. Inschrijven...

Nadere informatie

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 50. Toelichting en verantwoording

TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte. Kerndoel 50. Toelichting en verantwoording TULE - ORIËNTATIE OP JEZELF EN DE WERELD KERNDOEL 50 208 TULE inhouden & activiteiten Oriëntatie op jezelf en de wereld - ruimte Kerndoel 50 De leerlingen leren omgaan met kaart en atlas, beheersen de

Nadere informatie

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem

Taalvaardigheid Preventie en remediëring. -betrokkenheid verhogende werkvormen creëren -een maximale -herformuleren de lln het probleem Vlaams Verbond van het Katholiek Secundair Onderwijs Guimardstraat 1, 1040 Brussel VOET LEREN LEREN EN GOK Voet@2010 leren leren en thema s gelijke onderwijskansen Socio-emotionele ontwikkeling (1ste graad)

Nadere informatie

Groep 3. Getalbegrip hele getallen. Optellen en aftrekken. Geld

Groep 3. Getalbegrip hele getallen. Optellen en aftrekken. Geld Groep 3 Getalbegrip hele getallen De leerlingen werken de eerste periode in het getallengebied tot 20 en 40. De tweede helft van het jaar ook tot 100. De leerlingen leren het verder- en terugtellen, tellen

Nadere informatie

Klaskrantje van groep 1.

Klaskrantje van groep 1. Klaskrantje van groep 1. Week : 2 Thema: Maandag 5 september. Vandaag beginnen we een nieuwe week. We zien Nellie en Cezar terug en ook onze vriendjes van de klas. Er zijn eventjes traantjes maar het duurt

Nadere informatie

Amsterdam, 1 mei 2015. Beste ouders,

Amsterdam, 1 mei 2015. Beste ouders, Vancouverstraat 3 1056 DT Amsterdam 020-6128000 directie@rosaboekdrukker.net www.rosaboekdrukker.net Amsterdam, 1 mei 2015 Beste ouders, In deze brief informeren wij u over de nieuwe CAO voor het Primair

Nadere informatie

Bedoeling infoavond. Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar

Bedoeling infoavond. Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar Bedoeling infoavond Wegwijs maken in het programma en de werkwijze van het 3 de leerjaar Dagindeling Juf Kim (3A) en meester Stijn (3B) Wiskunde, Nederlands, Wero Juf Kim geeft muzo voor beide klassen

Nadere informatie

Nieuwsbrief van de Reinbôge

Nieuwsbrief van de Reinbôge vrijdag 16 januari 2015 Uit de jaarkalender: Januari Schoolkrant winter 30 januari Uurcultuur groep 6,7,8 13 februari Rapporten mee 17 en 19 februari Oudergesprekken 19 februari Nieuwsbrief februari 23

Nadere informatie

algemene informatie groep 1/2

algemene informatie groep 1/2 algemene informatie groep 1/2 algemeen De groepen 1-2A en 1-2b zijn gemengde groepen. Dit betekent dat kinderen van 4, 5 en 6 jaar in één groep zitten. In onze kleutergroepen werken we vanuit de actuele

Nadere informatie

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het

Ons huiswerkbeleid. Wij vinden huiswerk belangrijk, omdat het Ons huiswerkbeleid De leerlingen zijn een groot deel van de dag actief op school; met huiswerk willen we de ouders op de hoogte houden van datgene waarmee de kinderen in de klas bezig zijn. Huiswerk vormt

Nadere informatie

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl

3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl 3. Bouwsteen 3: Evalueren en bijsturen van de persoonlijke leerkrachtstijl Jo Voets, orthopedagoog, gedragstherapeut en pedagogisch directeur van het Centrum Bethanië (Genk), is al jarenlang een groot

Nadere informatie

We wensen kleuters, ouders, leerkrachten en directie fijne kerstdagen en een 2014 vol geluk!

We wensen kleuters, ouders, leerkrachten en directie fijne kerstdagen en een 2014 vol geluk! Kleuterkrant November & December 2013 Kerstviering In deze periode van verwachting en hoop herdenken we de geboorte van Jezus in een stal te Bethlehem. Samen met onze kleuters en E.H. Pastoor Lei Gielen

Nadere informatie

VRIJ ONDERWIJS DUFFEL. Brochure infoavond 2014-2015. leerjaar. Meester Jurgen van Baarle JurgenvanBaarle@debasisduffel.be

VRIJ ONDERWIJS DUFFEL. Brochure infoavond 2014-2015. leerjaar. Meester Jurgen van Baarle JurgenvanBaarle@debasisduffel.be VRIJ ONDERWIJS DUFFEL Vestigingen van De Basis Lager Onderwijs Stationsstraat 4 2570 Duffel 015/ 30 38 38 Brochure infoavond 2014-2015 4de leerjaar 4A Meester Jurgen van Baarle JurgenvanBaarle@debasisduffel.be

Nadere informatie

DEZE SCHOOLKRANT EXTRA VERSCHIJNT ENKEL DIGITAAL

DEZE SCHOOLKRANT EXTRA VERSCHIJNT ENKEL DIGITAAL INFO EXTRA 12.06.2016 Beste ouders, Beste sympathisanten, SUCCES MET DE EXAMENS Omwille van de drukke maand juni verschijnt er vandaag een EXTRA-INFO. Mogen we vragen om de belangrijke rubrieken ZEKER

Nadere informatie

Doe-bundel Neerpede. Klas:

Doe-bundel Neerpede. Klas: Doe-bundel Neerpede Naam: Klas: Datum: Gegevens Neerpede 1. De weg van de school naar Pede. 1.1 Zoek uit op welke manier we het goedkoopst en het snelst in Neerpede geraken. 1.2 Zoek ook uit hoe we na

Nadere informatie

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis

Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Juf, wat gaan we eigenlijk leren? Jouw vakkennis - hun basis Inleiding: Al eerder schreef ik het ebook `het kan zonder groepsplan`. In veel scholen ervaren leerkrachten het maken van groepsplannen als

Nadere informatie

Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6

Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6 Minipret.nl Lente Werkboekje Groep 5-6 Naam: Groep: Woordzoeker Zoek de woorden en streep ze door! lente voorjaar kikkerdril bloemen vogels maart april mei vlinders groeien kikkers lammetjes rups wandelen

Nadere informatie

Rekenzeker. Weet binnen een context wat bedoeld wordt met bij elkaar doen, erbij doen, eraf halen en dit vertalen naar een handeling

Rekenzeker. Weet binnen een context wat bedoeld wordt met bij elkaar doen, erbij doen, eraf halen en dit vertalen naar een handeling Groepsplan groep Vakgebied Rekenen Rekenzeker Tijdsvak Namen Evaluatie Niveau leerlijn 1 2 3 Functioneringsniveau

Nadere informatie

Wat doen de kleuters deze week?

Wat doen de kleuters deze week? Maandag 11 mei 2015 tot woensdag 13 mei 2015 Wat doen de kleuters deze week? Bij juf Nathalie in de instap- 1 e kleuterklas Deze week is het een korte maar feestelijke week. Maandag gaan we allerlei gezelschapspelletjes

Nadere informatie

Taken van de zorgcoördinator

Taken van de zorgcoördinator Taken van de zorgcoördinator Gesprekken met kinderen Het gaat hier meestal om kinderen die zich om een of andere reden niet goed in hun vel voelen: scheiding van ouders, niet voldoende assertief zijn,

Nadere informatie

Inhoud. Groepen 1, 2. blz

Inhoud. Groepen 1, 2. blz 1 Inhoud - Voorwoord 2 - Groepsverdeling en leerkrachten 3 - Van peuter naar kleuter 4 - OND-kinderen 5 - Dagindeling 6 - Thema s en ontwikkelingsgebieden 7 - A-B-C groepen - Zelfstandigheid - Regels en

Nadere informatie

1 De Johannes de Doperschool, een bijzondere school

1 De Johannes de Doperschool, een bijzondere school Inhoud 1 Johannes de Doperschool, een bijzondere school 2 Ontstaan van het Daltononderwijs 3 De drie principes 4 Wat betekent het voor onze praktijk? 5 Is het voor ieder kind geschikt? 6 En op het voortgezet

Nadere informatie

instapdag voor nieuwe kleuters laatste zwemles voor het 1 en het 2 leerjaar start van de week tegen pesten warme truiendag

instapdag voor nieuwe kleuters laatste zwemles voor het 1 en het 2 leerjaar start van de week tegen pesten warme truiendag Nieuwsbrief 6 - Februari: schooljaar 2015-2016 Beste ouders, De eerste maand van het jaar 2016 zit er al weer op. Aan de agenda te zien, hebben we ook in februari heel wat leuke en spannende activiteiten.

Nadere informatie

Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters. GO4ty!

Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters. GO4ty! Woordenschatontwikkeling anderstalige instappende peuters en kleuters GO4ty! GO4ty! terug GO4ty! Visie GO4ty! GO4ty! Waarom Waarom deze woorden? Hoe gebruiken? Evalueren GO4ty! terug zelfontplooiïng willen,

Nadere informatie

Info avond 5 de leerjaar Welkom, schooljaar 2013-2014 Mezelf even voorstellen Peeters Jo, Jean Monnetwijk 13, 1932 Sint Stevens Woluwe sterrenhemel5a@gmail.com http://www.gomachelen.be/5a Ik studeerde

Nadere informatie

Uitgeverij Schoolsupport VOORBEELD www.schoolsupport.nl

Uitgeverij Schoolsupport VOORBEELD www.schoolsupport.nl V. EINDE SCHOOLJAAR VIEREN IN DE KLAS De laatste schoolweek is nog eens genieten van elkaar, vertellen wat het tofste was, nogmaals het leukste boek vertellen, elkaar een aandenken geven, gedurende het

Nadere informatie

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1

Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 1 Brochure Begrijpend lezen VMBO 2 Inleiding Het belang van begrijpend lezen kan nauwelijks overschat worden. Het niveau van begrijpend lezen dat kinderen aan het einde van

Nadere informatie

Beste ouder(s)/verzorger(s),

Beste ouder(s)/verzorger(s), Beste ouder(s)/verzorger(s), U vraagt zich soms af wat uw kind in groep 1 en 2 leert m.b.t. het vak rekenen. Rekenen is één van de basisvaardigheden die jonge kinderen goed onder de knie moeten krijgen.

Nadere informatie

Huiswerkbeleid de Boomgaard

Huiswerkbeleid de Boomgaard Huiswerkbeleid de Boomgaard Visie Huiswerk is een brug tussen school en thuis: huiswerk betrekt ouders bij het schoolgebeuren. Het is een manier om interesse te tonen in het schoolleven van de kinderen.

Nadere informatie

Herfstprikkel 2011. Allerheiligen Allerzielen

Herfstprikkel 2011. Allerheiligen Allerzielen Herfstprikkel 2011 VBA Anzegem, Grijsloke Gevallen blad herfst is herfst als alle kleuren rijp worden als vruchten en dan dwarrelen heel lief een beetje beven om te sterven als een blad. Het bos vertelt

Nadere informatie

Evalueren van attitudes, vaardigheden en kennis in Veilig de wereld rond

Evalueren van attitudes, vaardigheden en kennis in Veilig de wereld rond van attitudes, vaardigheden en kennis in eilig de van een groeiproces van wereldoriëntatie is meer dan alleen maar het toetsen van kennis. Behalve kennis zijn ook vaardigheden en attitudes heel belangrijk,

Nadere informatie

Wat doen de kleuters deze week?

Wat doen de kleuters deze week? Week: Maandag 23 februari tot vrijdag 27 februari 2015 Jullie kunnen nog tot vrijdag bestellingen voor de koeken afgeven. Alvast bedankt voor jullie steun! Wat doen de kleuters deze week? Bij juf Nathalie

Nadere informatie

Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie

Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Nieuwsbrief van dinsdag 26 april tot 29 april Wat doen onze kleuters deze week? Instapklas + eerste kleuterklas: juf Nathalie Hallo, hier zijn we terug. Hopelijk hebben jullie een leuke vakantie gehad.

Nadere informatie

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012

Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Huistaken in Vrije Basisschool DE KIEVIT Een zorg van de school, de ouders en de kinderen Versie 04.02.2012 Waarom vinden wij huistaken zinvol? Wanneer krijgen ouders toelichting bij het huistaakbeleid?

Nadere informatie

Basisschool De Wijngaard Wijngaardstraat 13-2280 Grobbendonk. Tel. 014 / 51 33 82 directie@bs-dewijngaard.be

Basisschool De Wijngaard Wijngaardstraat 13-2280 Grobbendonk. Tel. 014 / 51 33 82 directie@bs-dewijngaard.be Nieuwsbrief februari 2016 Basisschool De Wijngaard Wijngaardstraat 13-2280 Grobbendonk. Tel. 014 / 51 33 82 directie@bs-dewijngaard.be P1: Krokusvakantie P6: Naar het rusthuis P2: Bib P6: Ouderavond P2:

Nadere informatie

3 Kermis aan de hemel

3 Kermis aan de hemel 3 Kermis aan de hemel In deze paragraaf onderzoeken en leren we over de beweging van de aarde om de zon, de draaiing van de aarde om haar as, de beweging van de maan rond de aarde, en hoe die bewegingen

Nadere informatie

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders

R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders Door Hartger Wassink R U I MTE VI NDE N BINNE N DE KADE RS Een verslag van de workshops voor schoolleiders De rol van de schoolleiders mag niet onderschat worden. Netwerkleren leidt, als het goed is, tot

Nadere informatie

deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.hetnestkastje.be

deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.hetnestkastje.be Beste ouders en kinderen, deze nieuwsbrief in kleur kan u steeds vinden op onze website www.hetnestkastje.be Nu de winter stilaan achter de rug is en de lente zich van zijn mooiste kant laat zien, voelen

Nadere informatie

Les 5. Tijd & het weer

Les 5. Tijd & het weer www.edusom.nl Opstartlessen Les 5. Tijd & het weer Wat leert u in deze les? Praten over het weer. Praten over de tijd. Veel succes! Deze les is ontwikkeld in opdracht van: Gemeente Den Haag en DWI Amsterdam

Nadere informatie