Rotterdam. verdient t. Innovatie- en verdienboek IB010 Ingenieursbureau Rotterdam

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Rotterdam. verdient t. Innovatie- en verdienboek IB010 Ingenieursbureau Rotterdam"

Transcriptie

1 Rotterdam verdient t Innovatie- en verdienboek IB010 Ingenieursbureau Rotterdam

2 2 3 Inhoud

3 4 5 Even alle kaarten op tafel Rotterdam staat voor een grote uitdaging. Juist in economisch zwaar weer moet iedereen zijn toegevoegde waarde voor de stad bewijzen. Ook het Ingenieursbureau. Prima, doen we. We laten iedere dag zien dat Rotterdam een Ingenieursbureau nodig heeft dat tot in de kleinste haarvaatjes met de stad verweven is. Dat verbindingen legt tussen alle partijen: gemeentebestuur, opdrachtgevers, opdrachtnemers, kennisinstituten en vele anderen. Dienstbaar en betrokken en altijd op zoek naar innovaties. En waar dat maar kan de techniek verbonden met sociaal-economische uitdagingen. Wat het Ingenieursbureau de stad nou echt aan extra s biedt? Enkele voorbeelden staan in dit boekje. Een bonte verzameling van technische vraagstukken die we hebben opgelost. Of die we uitdokteren. Samen met bedrijven, universiteiten en hogescholen. Om Rotterdam geld te besparen én voorop te laten lopen. Met een ingenieus oog op de thema s waarbij het college een doelstelling of ambitie heeft. Bezuinigen lokt bezuinigingen uit. Wij laten zien dat bezuinigen tegelijk ook investeren in Rotterdam kan zijn. Door verbindend te innoveren. Echte, Rotterdamse verdienkracht. ir. Johan Vermeer directeur Ingenieursbureau Rotterdam

4 6 7 Waar verdient Rotterdam op? Bij elk voorbeeld in dit boekje staan icoontjes. Die laten zien op welk terrein de Rotterdamse beleidsdoelstellingen erop vooruitgaan met de bijdrage van het Ingenieursbureau Rotterdam. sociaal meer participatie, meer werkgelegenheid, opwaartse sociale mobiliteit economie meer inkomsten, meer besparingen, meer bedrijvigheid, meer innovatie klimaatadaptatie minder kans op, minder gevolgen van en sneller herstellen bij overstroming energie minder energie, meer gebruik reststromen, meer gebruik duurzame energie mobiliteit verstandiger verplaatsen, meer schone voertuigen, meer schone brandstoffen water hemelwater slimmer vasthouden, bergen en afvoeren, betere kwaliteit (rivier)water materialen vraag verminderen, meer gebruik reststromen, meer gebruik duurzame bronnen groen verbeteren en verbinden bestaand groen, groen toevoegen, groen ontwikkelen lucht minder vervuilingsbronnen, schonere bronnen, minder blootstelling geluid minder geluid bij de bron, gebruik buffers, meer geluidluwe situaties ondergrond bewust bestemmen, effectief benutten, herstellen natuurlijke functies

5 8 9 9 Niet normaal, die normen In heel het land zuchten bruggen onder het steeds zwaarder wordende verkeer. Reden om de constructieve eisen in nieuwe regelgeving eens flink aan te scherpen. Nu heeft Rotterdam honderden bruggen in beheer. Vele daarvan zijn oude beestjes. Afbreken en nieuwbouw van alleen al de oude beweegbare bruggen zou de stad de komende decennia een slordige 200 miljoen kosten. Is die normverzwaring eigenlijk wel toegespitst op de Rotterdamse situatie? Onze specialisten gaan op onderzoek. Wat blijkt? De zware eisen zijn gebaseerd op snelwegverkeer. Niet op het veel lichtere stadsverkeer. Na jaren onderhandelen weet het Ingenieursbureau de specifiek Rotterdamse situatie in de regelgeving in te passen. Eerste resultaat: we kunnen de Leuvebrug toch behouden. Andere grote steden en provincies haken aan. Het Ingenieursbureau adviseert Noord-Holland en Schiedam. En Rotterdam hoeft minder bruggen af te danken. Zó bespaar je Rotterdam al snel miljoenen Meer weten? Neem contact op met Jaco Reusink: /

6 10 11 Sloten, kanalen, rivieren, havens: je moet ze steeds uitdiepen. De waterige grond die overblijft vervoer je meestal naar zee. Kilometers varen met grote dieselmotoren. Dat kost geld. En vervuilt de lucht. Een probleem? Ja. Nee! Komt juist mooi uit. In al die grond ziet het Ingenieursbureau een kans. Vergroen onze Rijnhaven ermee. Die is aan een nieuwe levensfase toe. Bij de Wilhelminapier, Kop van Zuid en Katendrecht hebben ze veel behoefte aan natuur. Gebruik de grond om de haven ondiep te maken. Het water beweegt dan minder: mooi voor drijvend bouwen, een van de Rotterdamse ambities (maak Rotterdam climate proof). Eilandjes en flauwe oevers trekken zalm, steur en waterplanten aan. Goed voor water. Goed voor recreatie. Goed voor Zuid. Dichtbij grond gebruiken bespaart veel uitlaatgassen. En: andere partijen betalen Rotterdam als wij hun watergrond een plekje geven. Stille wateren, ondiepe gronden Zó blaas je een haven groen leven in Meer weten? Neem contact op met Joep van Leeuwen: /

7 12 13 Rotterdam wil duurzaam zijn. Dan moet je ook slim slopen, vindt het Ingenieursbureau. Dat betekent: sloopafval apart inzamelen en hergebruiken. Liefst ter plekke of zo dichtbij mogelijk, zodat je al dat spul niet kilometers hoeft te vervoeren met vieze vrachtwagens. Het moet schoon, efficiënt en duurzaam. Slopen voor mens en milieu Maar het kan nog beter We doen het sloopwerk niet met dorstige sloopmachines, maar met mensen die anders thuis op de bank zitten. Dat nemen we mee als eis in de aanbesteding voor de aannemer. Voordeel: werken met mensen werkt nauwkeurig, zodat je meer met je sloopafval kunt. En kansarme mensen doen werkervaring op. Het nieuwe slopen combineert afvalstromen en hergebruik met sociaal investeren. Innoveren en sociale winst boeken: techneuten met oog voor Rotterdamse problemen werken het uit. En delen de Slim Slopen Tool gratis met de hele wereld. People, planet, profit. Zó bouw je op terwijl je afbreekt Meer weten? Neem contact op met Cor Luijten: /

8 14 15 Wie vindt wat van het Ingenieursbureau? Het Ingenieursbureau kent de stad en zijn uitdagingen. Gelukkig willen ze daarvoor ook innovaties inzetten. Laatst heeft BAM Wegen op de Groene Kruisweg testvakken aangelegd. We willen dat zwaar verkeer minder lawaai maakt. Het gaat om duurzame geluidsreductie: nu en ook over enkele jaren. Innoveren gaat niet vanzelf. Gelukkig heeft het Ingenieursbureau publieke ondernemers die vooruit willen en constructief met marktpartijen samenwerken. Laat dit verder tot bloei komen. Er is dan meer mogelijk voor Rotterdam en zijn inwoners. Ad van t Zelfde innovatiemanager BAM Infraconsult Halftime is een heel bijzonder initiatief. Dat heeft Dura Vermeer ook zo ervaren op onder andere de Stadhoudersweg. Met elkaar in de helft van de tijd hetzelfde of betere resultaten bereiken. Halftime is heel spannend maar met een goede voorbereiding, openheid in communicatie en vertrouwen wordt en is het een succes. Het was voor ons zo positief dat we Halftime inmiddels ook hebben uitgerold bij andere gemeenten. Een proces dat tussen de oren moet zitten. Weer een prachtig initiatief of innovatie van de gemeente Rotterdam. Ad Bruijns bedrijfsleider Dura Vermeer Infrastructuur Sterk innovatieteam maakt Drijvend Paviljoen. Hoe maak je ambities waar! Reguliere en top-downsamenwerkingsmodellen schieten tekort. Haal iedereen aan boord op zijn expertise en drive en geef ze een sterke deadline. Dat werkt. En zorgt ervoor dat de mensen energie halen uit de spannende teamgeest. Het Ingenieursbureau is in staat dat voor elkaar te krijgen. Pieter Figdor directeur Public Domain Architecten, Ontwerpteam Drijvend Paviljoen Zonder een eigen stadsingenieursbureau geen gebiedsontwikkeling. Dat heb ik ervaren in Stadshavens. Zonder de innovatiekracht, de bundeling en het delen van kennis en de constructieve samenwerking met marktpartijen zoals die door het Ingenieursbureau Rotterdam gebracht werd, waren we nu lang zover niet geweest. Hans Beekman directeur Programmabureau Stadshavens Gemeentewerken houdt de stad in vorm; daarbij hebben we echte stadsingenieurs nodig: thuis in de stad met zijn dynamische processen en met gevoel voor de omgeving van de burger. Kennis en ervaring met voorbereiding en uitvoering van projecten in de buitenruimte is van meerwaarde voor de stad. Frans Buijs hoofd Watermanagement, sector Buitenruimte van Gemeentewerken De stadsingenieurs van het Ingenieursbureau begrijpen de uitdagingen van de intensief gebruikte stad als geen ander. Met uitzonderlijk gevoel gebruiken ze slimme oplossingen voor de stad die nooit rust. Ik bewonder de Rotterdamse aanpak van mijn 010-collega s. No-nonsense. Het Ingenieursbureau verspilt geen gemeenschapsgeld aan overbodig overleg. Deze ingenieurs maken een abstract begrip als duurzaamheid concreet en zorgen voor echte, praktische en effectieve oplossingen. Die zijn steeds een antwoord op specifiek Rotterdamse vraagstukken en zullen zichzelf ook terugverdienen. Hun manier van samenwerken is open en sterk gericht op het verbeteren van de samenleving. Ze vormen een onmisbaar klankbord voor ons. Malcolm Aalstein senior strategisch adviseur, Ingenieursbureau gemeente Amsterdam

9 16 17 Windkracht 9. Een schip met containers wil snel aanmeren in de Amazonehaven. Golven van 10 meter hoog beuken tegen de boeg. Het schip behoort tot de Maersk E-klasse: met een lengte van bijna 400 meter (meer dan twee keer de Euromast) de grootste ter wereld. Wacht even: zo n schip, met die windkracht? De behouden kennishaven Dan moet die haven wel 50 meter breder zijn Daar werken we aan! Het Ingenieursbureau Rotterdam is van de stad. En dus ook heel erg van onze haven, de grootste van Europa. Voor die haven en voor het Havenbedrijf werken we aan allerlei constructies: van aanlegsteigers tot dukdalven, en van glooiingen tot kademuren. Met de nieuwste engineeringsmethodes. Met allemaal specifiek-rotterdamse kennis. En: kennis die je toepast in de haven, daar heeft het stadse gedeelte van Rotterdam ook heel veel aan bij de gebiedsontwikkeling rond oudere havens. Je zou het maar allemaal in huis hebben Zó ben je een wereldspeler Meer weten? Neem contact op met Jarit de Gijt: /

10 18 19 We hebben hier te maken met een slappe bodem. Om de boel wat steviger te maken voor het neerzetten van gebouwen en aanleggen van wegen verslepen we slappe grond en halen we stevig zand binnen. Kost tientallen miljoenen euro s. En heel wat vrachtwagens stoten bij dat transport heel wat gassen uit. Rotterdam kan wel door de grond zakken Als je die blubberbodem nou verstevigt zonder gesleep? Het Ingenieursbureau verkent in nauwe samenwerking met bedrijven een innovatieve methode. Doel: ter plekke de grond stabiel en bouwrijp maken, en dan weer hergebruiken. Dat betekent minder transportkosten en minder uitlaatgassen. Hoe? Door een recept te ontwikkelen waarbij je de slappe grond steviger maakt met bijvoorbeeld kalk. Want waarom zou je de grond weggooien als je het ook ter plekke kunt bewerken? Het Ingenieursbureau zegt: niet zomaar weggooien, die grond. Wij laten zien dat het beter kan. Zó sla je bij een slappe hap twee vliegen in één klap Meer weten? Neem contact op met Joep van Leeuwen: /

11 20 21 Roeien op bergen van water De kleine Rotte vervoert een boel water. Om droge voeten te garanderen, moeten Rotterdam en het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard eigenlijk een groter gemaal neerzetten bij het Oostplein. Dat kost tientallen miljoenen en is ingrijpend voor de omgeving. Nou wil Rotterdam ook een roeibaan van Olympische allure, en willen het Recreatieschap Rottemeren en buurgemeente Zuidplas een polder herinrichten voor recreatie Dat passen we dan netjes in elkaar. Er komt geen nieuw gemaal, maar we zorgen ervoor dat het roeibaangebied een overvloed aan water 4 miljoen kubieke meter veilig kan bergen als het gemaal het niet aankan. Een kwestie van belangen afwegen en inpassen. Daarvoor heb je een ingenieursbureau nodig met de kennis in huis om snel (er is haast bij!) een voorontwerp te maken en dingen uit te voeren. Dat de vergunningentrajecten kent als zijn broekzak. Dat de taal spreekt van alle partijen ambtelijk én privaat. Zó zet je Rotterdam en z n buurgemeente internationaal op de kaart Meer weten? Neem contact op met Carel Andriessen: /

12 22 23 Het riool staat bol van de kansen De Rotterdamse rioolgemalen pompen heel wat van onze persoonlijke rommel weg. Lekker fris, maar van de energierekening schrik je je te pletter. Het Ingenieursbureau vraagt zich af: kan dat met onze knowhow niet wat zuiniger? Die rekeningen betaal je tenslotte met gemeenschapsgeld. Nou en of dat zuiniger kan en duurzamer. Het gemaal van de toekomst heeft energiezuinige motoren. Ook bekijken we of de klimaatregeling van gemalen efficiënter kan. En we bestuderen een nog grotere stap: gebruikmaken van de kracht in onze rommel. Want afval is energie (biogas en warmte). Die kun je plaatselijk gebruiken. Bewoners zitten er dan warmpjes bij en goedkoopjes dankzij hun eigen riool. Binnen een paar jaar verdien je de investeringen terug. Ja, bij zo n systeem komt veel kijken. Maar de kansen, die moet je zien. En dat doe je als je Ingenieursbureau alles in huis heeft. Zó haal je meer uit je eigen rioolrommel Meer weten? Neem contact op met Nick van Ham: /

13 24 25 Complex Rotterdams probleem? Gepassioneerde bèta s lossen het op Stadsingenieurs zijn stille krachten. Als Rotterdammer zie en hoor je ze niet. En toch Ze zorgen ervoor dat de brug niet bezwijkt onder het gewicht van zijn gebruikers. Dat na elke toiletgang het riool werkt. Dat metrobuizen geboord worden om met de meest geavanceerde metro naar Den Haag te zoeven. Dat we droge voeten houden bij hoog water en plensbuien. Dat kapotte dingen snel en mooi gerepareerd worden. Dat de Maastunnel niet volloopt met water of giftige uitlaatgassen. Dat immense zeeschepen veilig aanmeren bij hightech kadeconstructies... Waar zorgen ze eigenlijk niet voor? Ingenieurs zijn meesters van rekenkundige modellen, analyses, de Rotterdamse energieaanpak, complexe planningsmodellen en meer. Ze beheersen dingen waar anderen glazig van gaan kijken. Ingenieurs worden blij en daadkrachtig als het moeilijk en ingewikkeld wordt. De kredietcrisis maakt het leven ingewikkeld. Meer doen met minder. Veel meer met veel minder. Heel veel doen met bijna niks. Kijk, daar raak je de snaar van de ingenieur: hoe moeilijker, hoe beter. Degelijkheid, risicobeheersing en het bedenken van nieuwe besparings- en verdienmodellen vanuit een intieme en gepassioneerde detailkennis van een complexe stad daar gaat het ingenieursbloed van stromen. Dingen voor elkaar krijgen waar de stad trots op kan zijn tegen de crisisverdrukking in. In een zich snel ontwikkelende wereld is techniek de sleutel. Bedenk dat het snelst groeiende bedrijf ter wereld voor honderd procent door ingenieurs wordt gerund: Google. Bedenk dat een vergrijzende samenleving het steeds meer moet hebben van slimmigheid, techniek en duurzaamheid en niet meer van brute menskracht. Bedenk dat je technologie uit geen enkel aspect van ons leven meer weg kunt denken. Bedenk dat we kinderen willen stimuleren om meer voor bètavakken te kiezen. Bedenk dat techniek ons tot wereldhavenstad maakt. Bedenk dat we in een delta leven tussen grote rivieren en een stijgende zee. Bedenk. Wij zijn er voor Rotterdam. Als Rotterdams enige en eigen bèta-instituut. Als een van Rotterdams sleutels naar vernieuwing en verbetering. IB010. Delta City Engineers. Maarten Nypels, programmamanager

14 26 27 Veel groen in de stad: wie wil het niet? Het staat mooi en verkoelt bij hitte. Maar ook groen heeft een keerzijde. In dichtbeboomde straten blijven uitlaatgassen hangen. Dan heb je ook nog onze tunnels: bij de uiteindes hangen tongen van vuile lucht. En de EU komt met steeds strengere regels voor luchtkwaliteit Het is hier niet om te kuchen Wie onderzoekt de oplossing? Niemand. Waarom zou je? Je verdient er niet direct geld mee. Maar het Ingenieursbureau kan het niet laten en pakt de verantwoordelijkheid. Het onderzoekt hoe je Rotterdam groen houdt maar alles wel lekker door laat waaien. Met aanbevelingen over welke bomen je in welk patroon neerzet. Ook bij tunnelmonden onderzoeken we hoe je lucht filtert zonder energievretende afzuigsystemen. Resultaat: een innovatief filter waar de markt graag op inspringt. Want we hebben het zo concreet gemaakt, dat je er geld mee kunt verdienen. Zó jaag je betere luchtkwaliteit aan Meer weten? Neem contact op met Richard Ruijtenbeek: /

15 28 29 Een geboorde tunnel diep onder stedelijk gebied, voor het eerst in Nederland. Vier bovengrondse haltes en twee ondergrondse metrostations. Een lightrailverbinding mét aansluiting op het bestaande metronet van de stad bij Rotterdam Centraal. Best een aardige opgave. Het Ingenieursbureau verzorgt het, van tekentafel tot regie op de uitvoering. Rotterdams juweel: CS + RandstadRail Kan iedereen dat niet dan? Voor zo n complexe klus heb je een partij nodig die de stad letterlijk van binnen en van buiten kent. Die weet wat je kunt doen met de Rotterdamse ondergrond. Die gaat voor een verbinding met net dat extra reisgemak, ook al is dat niet de makkelijkste oplossing: een tunneltracé. Een partij die bij Rotterdam Centraal in het hart van de stad een complexe bouwput aandurft met een innovatieve vrieswandtechniek. Een partij die partijen verbindt voor draagvlak. Die gaat voor zo min mogelijk overlast. Als je het haalbare maakbaar wilt maken, op tijd én binnen budget. Zó zet je het neusje van de ov-zalm neer Meer weten? Neem contact op met Dolf Booij: /

16 30 31 Wie vindt wat van het Ingenieursbureau? Als opdrachtgevers dus ook overheden zich beperken tot de rol van regisseur, en het inhoudelijke werk door de markt laten doen, dan krijg je als opdrachtgever dus alleen nog procesmanagers die namens jou het werk begeleiden. Maar weten die nog wat ze eigenlijk aan het inkopen zijn? Nu dit al een tijdje aan de gang is zien we bij de grote aannemers dat ook daar de procesmanagers de overhand krijgen. Al het inhoudelijke werk wordt doorgeduwd naar de onderaannemers, nadat die eerst even flink uitgeknepen zijn. Dit kan niet anders dan bedreigend zijn voor de kwaliteit van het geleverde werk. Iman Koster directeur CROW (kennisplatform voor infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte) Constructieve veiligheid: iets waar wij ons als Betonvereniging veel zorgen over maken. Het eerstelijnstoezicht verwordt tot een schriftelijke toets (hoewel het niveau per gemeente varieert). De rol van de hoofdconstructeur staat onder druk. Het algemene kennisniveau in de bouwsector wordt steeds minder. Op papier is alles geregeld, maar er gaan in de toekomst gewoon ongelukken gebeuren. Naar mijn idee is het ondenkbaar dat er geen inhoudelijk gefundeerde overheid een oogje in het zeil houdt. Zeker een lokale overheid heeft tenslotte de taak om de veiligheid en gezondheid van ingezetenen te bewaken. Het Ingenieursbureau Rotterdam is een van de weinige in Nederland die het kennisniveau dat een stad nodig heeft op niveau heeft. Frens Pries directeur Betonvereniging Innoveren doe je in de driehoek bedrijven-overheid-kennisinstellingen. Zoals bij de Innovation Dock op de RDM Campus: met ingenieurs van het Ingenieursbureau Rotterdam en studenten van de TU Delft en de Hogeschool Rotterdam denken we outside the box om te komen tot maatschappelijke meerwaarde, lagere kosten, sneller bouwen, hogere kwaliteit én nieuwe business. Cocreatie in optima forma. Steeds meer partijen weten deze plek te vinden om samen te werken aan successen van morgen en overmorgen. Voor Rotterdam en de rest van Nederland. Niet in het minst dankzij de inspiratie van de stadse ingenieurs. Johan van der Pol adjunct-directeur Dura Vermeer Business Development Onze gezamenlijke kennis van Rotterdam staat garant voor een goede samenwerking. Voor de echt complexe, technische vraagstukken buiten, weten we als werven dat je gewoon bij het Ingenieursbureau moet zijn. Frank Schuring hoofd Werven, sector Buitenruimte van Gemeentewerken Wij werken al jaren samen met Gemeentewerken Rotterdam en herkennen en waarderen de kennis en expertise van het Ingenieursbureau wanneer we in de markt vertellen over projecten zoals de Straat van de Toekomst, het Groene Daken-programma en 4-D Living Lab Stadshavens Hakagebouw. De basis is kennis, de beweging is doen! Peter van Dommele algemeen directeur Sublean Group In havenstad Rotterdam worden economie en techniek met elkaar verbonden. Het is een spel van produceren, verwerken en transporteren, met mensen die er wonen, werken, leren en recreëren. Het vereist een speelveld in topconditie en een voortdurende drive om mee te gaan met de laatste techniek. Neem het initiatief de Straat van de Toekomst. Buitenruimte wordt daarin gezien als een integraal onderdeel van de stedelijke omgeving. Dat zoals ook voor gebouwen zou moeten kan leveren, zuiveren, compenseren en communiceren. Met innovatieve technieken en inrichtingsmaatregelen kan dit. Het Ingenieursbureau van Rotterdam onderkende als eerste het belang hiervan. Bas Verstijnen conceptontwikkelaar Estrade Projecten

17 32 33 Onze wegen, die willen we zo strak mogelijk. En dat heel lang achter elkaar. Maar rijden over een Rotterdamse weg voelt vaak als een boottochtje. Door de slappe ondergrond verzakken sommige stukken van de weg en andere weer net niet. Resultaat: een golvende weg. Breuken in het asfalt. Veel en duur onderhoud. Veel overlast voor de gebruikers van de stad. Strakke weg: strak verdiend Dat varen op golven, moeten we daar maar aan geloven? Nee. Het Ingenieursbureau komt met een doorbraak in de grond-, weg- en waterbouw: de veelbelovende gelaagde weg. Licht, sterk en opgebouwd uit lagen. De gelaagde weg is zo stijf als een plank, erg goedkoop en véél sneller aan te leggen dan traditionele wegen. En vereist flink minder onderhoud. Je kunt de methode ook gebruiken voor rail en drijvende infrastructuur. Octrooi is aangevraagd. Belangstelling alom. Zó ga je glad van A naar B Meer weten? Neem contact op met Ton Siemerink: /

18 34 Van gewoon Maashaven naar Maasheaven 35 Rotterdam, Stadsarchitect Willem Nicolaas Rose komt met een plan om de waterproblemen van de stad aan te pakken, onder andere door het aanleggen van singels. Doel: schoner water en een leefbare stad. Rotterdam, 170 jaar later. Grote vraag: hoe maak je Zuid een betere plek om te wonen? We laten het water gewoon het werk weer doen. Het Ingenieursbureau heeft een groots plan dat tien of twintig jaar vooruit durft te kijken. Naar goed Rotterdams voorbeeld. Maak van de Maashaven een drijvend woongebied met allure. Maashaven wordt Maasheaven, een genot om te wonen. Verbind dat gebied met Zuidplein door de aanleg van de Dordtsesingel een Heemraadssingel op Zuid. De sociale meerwaarde straalt uit naar de rest van Zuid. Bij het transformatieplan hoort nog een doel: de teruglopende waterkwaliteit op Zuid weer naar een gezond peil brengen. Een baanbrekend, duurzaam plan op waterbasis? Nou en of dat kan. Zó zet Zuid een stap vooruit over water Meer weten? Neem contact op met Laurens Plender: /

19 36 37 Er kan een kers op die taart Veel geld verdienen we voor opdrachtgevers vaak al vóór de uitvoeropdracht. Door mee en tegen te denken. Onze bouwkundige experts wegen dagelijks af: hoe kun je een gebouw verbouwen en aanpassen, hoe druk je de kosten, kun je herhuisvesten? Het zit dan niet in een grootse aanpak of speciale innovatie. Maar in meedenken met de opdrachtgever. Ook durven zeggen: beter geen opdracht dan een verkeerde. Hmmm Voorbeeldje, graag. Neem de Spangense basisschool Al-Ghazali. Het speelplein zou een grote betegelde vlakte worden. Het Ingenieursbureau komt erbij en denkt: welk kind wacht dáár nou op? Actie! Samen met de opdrachtgever bekijk je hoe de kinderen meer kunnen genieten van hun school. Resultaat: er ligt nu een speels, gevarieerd schoolplein waar ze wat aan hebben. Klein voorbeeld, groot plezier. Je denkt mee met alle partijen, spot extra kansen en haalt er meer uit. Binnen het budget. Zó haal je er meer uit dan erin zat Meer weten? Neem contact op met Marc Verheijen: /

20 38 39 Een verkeersdrempel die energie steelt als je te hard rijdt. Zuinige lantaarnpalen die met die energie de straat verlichten. Wegoppervlakken die vuiligheid uit de lucht halen. Een straat die water bergt als het plensregent. En een straat die regenwater niet zomaar afvoert, maar het gebruikt om schadelijke stoffen weg te wassen. De techniek ligt op straat Klinkt wel als toekomstmuziek. Ja, en binnenkort speelt die muziek ook echt op straat. Samen met marktpartijen en kennisinstellingen werkt het Ingenieursbureau aan de Straat van de Toekomst. Locatie: Heijplaat. Doel: op deze testlocatie laten zien dat je Rotterdamse ambities voor klimaat en duurzaamheid ook echt kunt uitvoeren. Hoe? Door de slimste, modernste technieken te combineren. Zodat je een straat maakt die samen met de gebouwen eromheen een verantwoord technisch kringloopsysteem vormt. Een straat die leeft. Investeerders zien er brood in, dus ook financieel dopt de straat zijn eigen boontjes. Zó plavei je de weg voor de toekomst Meer weten? Neem contact op met Léon Dijk: /

21 40 41 Bruggen bouwen en overhouden Rotterdam heeft honderden bruggetjes. Die hebben allemaal een levenscyclus: je moet ze bouwen, onderhouden en repareren. We werken met veel plezier en toewijding aan die bruggen: je wilt dat niemand erdoorheen zakt. Maar ook een brug wordt ouder. En is dan echt aan vervanging toe. Honderden bruggen is honderden keren veel centen Ja, maar het Ingenieursbureau is van de uitdagingen. Ook hoe alles goedkoper kan. En sneller, en duurzamer. Dus zoeken we het in composietbruggen: bruggen van vezelversterkt kunststof. Je hoeft niet te heien (lekker stil) en zo n brug ligt er al in drie dagen. Dat betekent weinig overlast voor de omgeving. Ze wegen wel tien keer minder dan beton en hebben nauwelijks onderhoud nodig. Ook kun je ze sloopvrij demonteren en verplaatsen. Inmiddels heeft Rotterdam er zo n honderd liggen. Per brug al snel ongeveer euro goedkoper. En het veelvoud daarvan in het onderhoud. Zó kom je goedkoop over de brug Meer weten? Neem contact op met Mozafar Said: /

22 42 43 Op veel plekken in de stad en de haven is de bodem vuil. Het Havenbedrijf kan verschillende delen van zijn industrieterreinen niet gebruiken door de vervuiling. Snel weg met dat vuil, denk je dan. Maar vuile grond afgraven, wegbrengen, bergen en vervangen door schone grond kost veel geld. Het zorgt voor vertraging bij bouwprojecten, of zelfs complete stilstand. Hoe verder met die rommelgrond? Het Ingenieursbureau steekt letterlijk zijn neus in de vuile grond. En maakt een plan rond bodemkwaliteitszorg voor de betrokken partijen (het Havenbedrijf, vertegenwoordigers van het Rijk, de provincie en gemeenten). Schrik niet: met dat plan besparen al die partijen in potentie honderden miljoenen door het toepassen van allerlei beschikbare innovatieve technieken. Met die technieken kun je de grondkwaliteit continu verbeteren en krijgt het Havenbedrijf een flink grotere flexibiliteit voor het gebruik van de industrieterreinen. Een smerig zootje: dat los je op! Zó speur je naar kansen in een vuile boel Meer weten over hoe dit concreet gemaakt kan worden? Neem contact op met Kees de Vette: /

23 44 45 Rotterdam leeft, dus Rotterdam is nooit af. Dat betekent wel dat de stad vaak openligt voor wegwerkzaamheden. En dat betekent weer omleidingen en vertraging voor de Rotterdammer en bezoekers van de stad. Niet leuk, maar het kan niet anders. Het Ingenieursbureau vroeg zich wel af: kan het niet allemaal wat sneller? Kan dat niet sneller dan? Bijvoorbeeld in de helft van de tijd? Het project Halftime zag ook in Rotterdam het levenslicht. Halftime richt zich vooral op de vele routineprojecten als het aanleggen van rotondes, het bouwen van bruggetjes of het vervangen van een riool. Omdat het sneller moet, moet het vaak anders. En anders zorgt er vanzelf voor dat je innoveert. Het betekent ook dat je samen met marktpartijen werkt aan hoe je samenwerkt. Daarbij hoort vertrouwen, en dingen aan de kaak stellen. Sneller is beter: al met succes toegepast op bijvoorbeeld het Droogleever Fortuynplein en de Stadhoudersweg. Zó zorg je voor de helft minder hinder Meer weten? Neem contact op met Cees Buijs: / Kijk ook op

24 46 Vragen over dit boekje? Neem gewoon even contact op: Maarten Nypels (programmamanager) Nabila Abdellaoui (procesmanager) Colofon Ingenieursbureau Rotterdam Rotterdam, maart 2012 Opdrachtgever ir. Johan Vermeer, directeur Ingenieursbureau Rotterdam Initiatief en concept Nabila Abdellaoui, drs. Maarten Nypels MBA, ing. Richard Ruijtenbeek Tekst Giuseppe Rapisarda (afdeling Communicatie) Begeleiding Hanneke Burggraaff (afdeling Communicatie) Vormgeving Manon Jamin Fotografie Marc Heeman Druk OBT Ingenieursbureau Rotterdam Galvanistraat AD Rotterdam

25

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VMBO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta)

Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Agenda Stad Concernstaf CSADV Stadhuis Grote Kerkplein 15 Postbus 538 8000 AM Zwolle Telefoon (038) 498 2092 www.zwolle.nl Klimaatadaptatie in Zwolle (IJsselvechtdelta) Hoe houden we onze delta leefbaar

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID

Lesbrief. aardrijkskunde DUURZAAM PRODUCEREN OPDRACHT 1 - DUURZAAMHEID Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - HAVO DUURZAAM PRODUCEREN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen.

Nadere informatie

MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN

MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN MOBILITEIT MOGELIJK MAKEN ONS DNA Op een plek die duizenden jaar terug werd gedomineerd door een ruige delta van wind, duinen en zee bevindt zich nu ons welvarende Nederland. De ontwikkeling van ons land

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID?

Lesbrief DUURZAAM BOUWEN OPDRACHT 1 - WAT IS DAT, DUURZAAMHEID? Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM BOUWEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - BOVENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per schip

Nadere informatie

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013

Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Speech Maxime Verhagen bij 50-jarig jubileum GMB Openluchtmuseum Arnhem, donderdagmiddag 5 september 2013 Geachte aanwezigen, Nederland heeft een al sterke internationale reputatie als het om deltatechnologie

Nadere informatie

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor?

introductie waterkwantiteit waterkwaliteit waterveiligheid virtuele tour Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? Waar zorgen de waterschappen in mijn omgeving voor? De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water, gezuiverd afvalwater en stevige dijken. De waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water,

Nadere informatie

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot

Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot AQUA DOCK Wereldwijd vindt de economische groei steeds meer plaats in delta s. Deze groei leidt enerzijds tot een onhoudbare ecologische druk en anderzijds tot een toenemende creativiteit om de leefbaarheid

Nadere informatie

Hart van Zuid. PPS bij gebiedsontwikkeling. De Rotterdamse aanpak. presentatie DO SO. Hans van Rossum 27 augustus 2013

Hart van Zuid. PPS bij gebiedsontwikkeling. De Rotterdamse aanpak. presentatie DO SO. Hans van Rossum 27 augustus 2013 Hans van Rossum 27 augustus 2013 Hart van Zuid presentatie DO SO PPS bij gebiedsontwikkeling De Rotterdamse aanpak 1 Agenda 1. Wie het weet mag het zeggen 2. 3 voorbeelden in de praktijk Rotterdam Central

Nadere informatie

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek

Iv-Water. Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Iv-Water Ingenieursbureau met Passie voor Techniek Passie voor Techniek Advies gebaseerd op inhoudelijke kennis Iv-Water Water is van essentieel belang voor al het leven op aarde, maar het kan ook een

Nadere informatie

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN

Lesbrief DUURZAAM WERKEN OPDRACHT 1 - WERKEN IN DE HAVEN Lesbrief Primair onderwijs - MIDDENBOUW DUURZAAM WERKEN De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel mensen werken in de haven. Steeds meer spullen die je in de winkel koopt, komen per

Nadere informatie

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming

Sámen werken aan. Voor gemeenten en MKB. erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB erduurzaming Sámen werken aan verduurzaming Voor gemeenten en MKB Gemeenten hebben forse ambities op het gebied van duurzaamheid, innovatie en lokale

Nadere informatie

DUURZAME INITIATIEVEN

DUURZAME INITIATIEVEN DUURZAME INITIATIEVEN Onder duurzame initiatieven verstaat Arcadis technische innovaties die direct of indirect leiden tot energiebesparende oplossingen. Daarnaast initiatieven die de maatschappelijke

Nadere informatie

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN

JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN JA: BETTER YN WETTER! VERKIEZINGSPROGRAMMA PVDA FRYSLÂN WETTERSKIP MAKKELIJK LEZEN INLEIDING Foto: Timo Tijhof, Creative Commons OP PEIL BRENGEN Voor iedereen is het belangrijk dat er genoeg schoon water

Nadere informatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie

10 klimaatmaatregelen voor innovatie 10 klimaatmaatregelen voor innovatie We hebben als overheid de ambitie om bij de te dragen in Vlaanderen als topregio. Vandaag leven we in een context van beperking. Van meer, met minder. En nóg meer met

Nadere informatie

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Dijken. Kijken naar dijken. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Dijken Kijken naar dijken www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Kijken naar dijken Zonder de duinen en de dijken zou jij hier niet kunnen wonen: bijna de

Nadere informatie

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE

Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen BRAINPORT SMART VILLAGE Ruimte voor de maatschappij van morgen De maatschappij van morgen is fundamenteel anders dan die van gisteren. De wereld wordt kleiner door

Nadere informatie

De juiste partners voor uw innovaties

De juiste partners voor uw innovaties De juiste partners voor uw innovaties Een project van: Ondernemer met innovatieplan Juiste partner(s) Kennis Financiering Ondernemers Overheid Onderzoekers Onderwijs Innovatief idee verdient partnerschap

Nadere informatie

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR

17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN. www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR 17 t/m 20 januari 2017 Ahoy Rotterdam SLIM VERBINDEN www.infratech.nl GASTHEREN STRATEGISCHE PARTNERS ORGANISATOR Slim verbinden is het thema van InfraTech 2017 in Ahoy Rotterdam. Letterlijk en figuurlijk.

Nadere informatie

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD

INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD INNOVATIE- MOTOR VOOR HAVEN EN STAD _ RDM CENTRE OF EXPERTISE Rotterdam heeft de ambitie uit te groeien tot een klimaatbestendige deltastad met de meest innovatieve en duurzame haven ter wereld. Deze ambitie

Nadere informatie

Geen woorden maar daden

Geen woorden maar daden Hans van Rossum Geen woorden maar daden 12-11- 2014 Rotterdam doet het goed Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: iconen ontwikkeld Momentum is daar: hippe architectuurstad Stadsvisie 2030

Nadere informatie

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland

INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland INFOBROCHURE Schouwen-Duiveland SCHOUWEN-DUIVELAND KLIMAATBESTENDIG Het klimaat verandert, de zeespiegel stijgt en de neerslag neemt toe. Studies brachten de huidige en toekomstige uitdagingen in kaart,

Nadere informatie

Quadruple P voor een duurzame stad: People Planet Profit en Project

Quadruple P voor een duurzame stad: People Planet Profit en Project Quadruple P voor een duurzame stad: People Planet Profit en Project prof. ir Kees Duijvestein em. Duurzame Ontwikkeling in de Gebouwde Omgeving StadsOntwerp & Milieu (SOM) groep faculteit Bouwkunde TU

Nadere informatie

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat?

De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad: hoe doe je dat? De klimaatbestendige stad Klimaatadaptatie van stedelijk gebied staat sinds kort prominent op de publieke agenda. Op Prinsjes dag heeft het kabinet de Deltabeslissing

Nadere informatie

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen

1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen. Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 1 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Samenwerking in de Rotterdamse afvalwaterketen 2 Samenwerkingsovereenkomst Rotterdamse afvalwaterketen Bestuurlijke overeenkomst voor Samenwerking

Nadere informatie

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving

IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving IenM begroting 2015: inzetten op betere verbindingen in een schonere leefomgeving 16 september 2014-15:25 Het ministerie van Infrastructuur en Milieu besteedt in 2015 9,2 miljard euro aan een gezond, duurzaam

Nadere informatie

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK

MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK MAASVLAKTE 2 IN GEBRUIK LESBRIEF VOORTGEZET ONDERWIJS ONDERBOUW OPDRACHTEN DE ROTTERDAMSE HAVEN GROEIT! Heel veel goederen die we gebruiken komen uit het buitenland. Het grootste deel komt via de haven

Nadere informatie

De kracht van pps in lightrail

De kracht van pps in lightrail De kracht van pps in lightrail Over de groeiende noodzaak van lightrail in stedelijke gebieden, de voordelen van publiek-private samenwerking en de gebundelde krachten van Strukton. Strukton pleit voor

Nadere informatie

A3 Publiek Leiderschap

A3 Publiek Leiderschap A3 Publiek Leiderschap Ron Voskuilen Algemeen directeur Stadsontwikkeling, gemeente Rotterdam Voorzitter: Peter Pol Stadsontwikkeling Rotterdam / MCD MCD Lustrum 11 april 2013 Publiek Leiderschap Ron Voskuilen,

Nadere informatie

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met

Maken dat natuur tegen een stootje kan Natuur combineren met Vooruit met natuur Stelt u zich voor een sterke, fitte, sprankelende natuur, waarvan je volop kunt genieten. Natuur dichtbij, die ontspant en die maakt dat je je prettig voelt op de plek waar je woont.

Nadere informatie

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk

SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT. ir. Bart Vuijk SMART MOBILITY: INNOVATIES IN STEDELIJKE MOBILITEIT ir. Bart Vuijk TNO: MISSIE TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn van de samenleving

Nadere informatie

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren,

Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015. Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Kadernota 2015 Raad 2 juli 2015 Voorzitter, collega-raadsleden, college, dames en heren, Wanneer we kijken naar de wereld om ons heen, dan beseffen we hoe rijk gezegend we zijn met de omgeving waarin we

Nadere informatie

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015

StadsDashboard. Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld. Merle Blok 12 mei 2015 StadsDashboard Staat van de Stad brengt slimme logistiek in beeld Merle Blok 12 mei 2015 Missie TNO verbindt mensen en kennis om innovaties te creëren die de concurrentiekracht van bedrijven en het welzijn

Nadere informatie

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Spookfiles A58 is één van de projecten binnen het programma Beter Benutten van het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Factsheet Algemene informatie Wat is het project Spookfiles A58? In de hele wereld wordt gewerkt aan manieren om het verkeer sneller, veiliger, comfortabeler en duurzamer maken. Nederland loopt voorop

Nadere informatie

Hoe krijgen innovaties een kans?...

Hoe krijgen innovaties een kans?... Hoe krijgen innovaties een kans?... Inkoop Innovatie Urgent Meer doen met minder geld. De prestatiedruk van de Nederlandse overheid is groot en de verwachtingen zijn hoog. Het kabinet spant zich in om

Nadere informatie

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta

Lesbrief. Watersysteem. Droge voeten en schoon water. www.wshd.nl/lerenoverwater. Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Lesbrief Watersysteem Droge voeten en schoon water www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta Droge voeten en schoon water Waterschappen zorgen ervoor dat jij en ik droge

Nadere informatie

Forum Spoor & Infra; de tijdlijn. 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman

Forum Spoor & Infra; de tijdlijn. 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman Forum Spoor & Infra Forum Spoor & Infra; de tijdlijn 14 februari 2014 Koene Talsma Wim Holleman De Tijdlijn Instelling Regieraad Bouw 2004 Innovatiebrief 2 e Kamer 2006 Tunnelproblematiek! 2009 Haardvuursessies

Nadere informatie

Duurzaamheid bij RWS. Van visie naar praktijk. Annette Augustijn. Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden

Duurzaamheid bij RWS. Van visie naar praktijk. Annette Augustijn. Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden Ministerie van Infrastructuur en Milieu Duurzaamheid bij RWS Van visie naar praktijk Symposium Duurzame Infrastructuur 28 april 2011, Woerden Annette Augustijn Programmadirecteur Duurzaam RWS 28 april

Nadere informatie

Wat doet het waterschap voor de wegen?

Wat doet het waterschap voor de wegen? Lesbrief wegen Wat doet het waterschap voor de wegen? Veilige wegen www.wshd.nl/lerenoverwater Afdeling Communicatie waterschap Hollandse Delta 1 Veilige wegen Sommige waterschappen zoals waterschap Hollandse

Nadere informatie

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015

Duurzame leefomgeving bij Rijkswaterstaat. Schakeldag 2015 25 juni 2015 Duurzame leefomgeving bij Schakeldag 2015 25 juni 2015 Één Samen met Anderen Elke dag beter uitvoeringsorganisatie I&M Missie/visie (OP2015): is de uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Infrastructuur

Nadere informatie

Elektrisch rijden is de toekomst

Elektrisch rijden is de toekomst Elektrisch rijden is de toekomst Duurzaam onderweg in Rotterdam www.rotterdam.nl/elektrischrijden Elektrisch rijden neemt een vlucht. Er rijden steeds meer elektrische voertuigen rond. Een positieve ontwikkeling

Nadere informatie

Innoveren = Marktgericht communiceren

Innoveren = Marktgericht communiceren Innoveren = Marktgericht communiceren Inleiding Adviseurs bij Syntens constateren bij bedrijven vaak een gebrek aan aandacht voor de markt. Veel ondernemingen hebben een verstoorde marktdynamiek. Door

Nadere informatie

Rotterdam Centrum. Bereikbaarheid in. Je bereikt meer met fiets en OV. Samen aanpakken. Meedenken?

Rotterdam Centrum. Bereikbaarheid in. Je bereikt meer met fiets en OV. Samen aanpakken. Meedenken? Bereikbaarheid in Rotterdam Centrum Het belang van een goede bereikbaarheid in het gebied Je bereikt meer met fiets en OV Opkomende ontwikkelingen Samen aanpakken Meedenken? Een goede bereikbaarheid Van

Nadere informatie

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart.

Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. 3 Water, energie en grondstoffen. We kunnen geen dag zonder. Ze zijn een bron van leven en welzijn. Een bron van nijverheid en welvaart. Een bron van inspiratie voor iedereen die wil bouwen aan een betere

Nadere informatie

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013

Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Toespraak commissaris van de Koning Max van den Berg, seminar 'Wetenschap middenin de samenleving', Groningen, 30 mei 2013 Dames en heren, Wetenschap is ontstaan uit verwondering en nieuwsgierigheid. Al

Nadere informatie

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen?

Wat is voor ons duurzaam bouwen? Hoe kunnen wij daaraan bijdragen? Wat kunnen wij daaraan bijdragen? Wat is voor ons duurzaam bouwen? Duurzaam bouwen is het op milieubewuste wijze ontwikkelen van de gebouwde omgeving, die de wensen van gebruikers en veranderingen in tijd kan verwerken. Hoe kunnen wij

Nadere informatie

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen

Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen SMART CITY UTRECHT Healthy Urban Living Slim, Gezond en Groen Brigitte Hulscher Program Manager Smart Cities, Marketing & Innovation Utrecht Jong en hoog opgeleid 334.862 inwoners, 20 % < 17, 18% 18-26,

Nadere informatie

Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015

Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015 Stedelijke distributie: van kansloos naar kansrijk! Hogeschool van Amsterdam Walther Ploos van Amstel Mei 2015 Walther Ploos van Amstel Hogeschool van Amsterdam Lector Citylogistiek Vrije Universiteit

Nadere informatie

Rotterdam... Vertaling duurzaamheidsdoelstellingen naar inkoopbeleid met MKB

Rotterdam... Vertaling duurzaamheidsdoelstellingen naar inkoopbeleid met MKB Rotterdam... Vertaling duurzaamheidsdoelstellingen naar inkoopbeleid met MKB Inhoud: - Introductie - Aanleiding - Voorbeeld 1+2 adaptatie/mitigratie - Contex MKB - Nieuwe aanpak duurzaamheid - Drijvend

Nadere informatie

E V E R B I N D I N G, N I E

E V E R B I N D I N G, N I E innovatie Syntens N I E U W E V E R B I N D I N G, N I E U W E B U S I N E S S Het veld waarin bedrijven opereren is voortdurend in beweging. Om een bedrijf gezond en succesvol te houden, is het belangrijk

Nadere informatie

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle

03 november 2011. Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle 03 november 2011 Bart Brink manager business development / corporate coördinator Cradle to Cradle Voor meer informatie: b.brink@royalhaskoning.com of 06-55885393 Duurzaam ontwerpen Geïnspireerd door Cradle

Nadere informatie

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING

2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING 2013.10.03 POSITIONERING EN NAAMGEVING positionering meest kansrijke, relevante, effectieve, ware en onderscheidende verhaal voor de spoorzone DE AMBITIE gebiedsontwikkeling Delft wil een nieuw stuk stad

Nadere informatie

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig

Privaat vastgoed. Optimaal renderend en toekomstbestendig Privaat vastgoed Optimaal renderend en toekomstbestendig Duurzaam huisvesten Royal HaskoningDHV is sinds jaar en dag een betrouwbare partner in commercieel vastgoed. Als adviseurs hebben wij mede het aanzicht

Nadere informatie

Het milieu in de regio Rotterdam

Het milieu in de regio Rotterdam Het milieu in de regio Rotterdam 2008 Colofon In het project Milieumonitoring Stadsregio Rotterdam werken samen: DCMR Milieudienst Rijnmond Gemeente Rotterdam GGD Rotterdam-Rijnmond Hoogheemraadschap van

Nadere informatie

Voorsprong door gebundelde kennis

Voorsprong door gebundelde kennis Advies- en ingenieursbureau dhv.nl Voorsprong door gebundelde kennis samenwerking bij complexe mobiliteitsprojecten Altijd een oplossing verder Een opdrachtgever met raad en daad bijstaan betekent meer

Nadere informatie

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren

Visie Stichting RIONED. Waardevol stadswater slim realiseren Visie Stichting RIONED Waardevol stadswater slim realiseren Waardevol stadswater slim realiseren De aanpak van stadswater moet breder. Beschouw de omgeving, de functies, de vormgeving én de kwaliteit van

Nadere informatie

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen

Eneco Groep. Duurzame energie voor iedereen Eneco Groep Duurzame energie voor iedereen Duurzame koploper Eneco is het grootste energiebedrijf van Nederland in publieke handen. Onze missie is betaalbare duurzame energie mogelijk maken die altijd,

Nadere informatie

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn

Werksessie VBG. 15 juni 2011. ZLTO gebouw Den Bosch. Dr. Henk C. van Latesteijn Werksessie VBG 15 juni 2011 ZLTO gebouw Den Bosch Dr. Henk C. van Latesteijn De Brandende Vraag Welke rol kunnen gemeenten spelen bij het vormgeven van een nieuwe relatie tussen stad en platteland? 1 Inspiratie

Nadere informatie

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat

Water weg. Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 1 2 Water weg Over regen- en afvalwater en waar dat naar toe gaat 3 In het afvoerputje van de keuken, het bad of de douche. In het gat van

Nadere informatie

De Friese Waterketen: samen besparen!

De Friese Waterketen: samen besparen! De Friese Waterketen: samen besparen! Weet u het antwoord? Drinkwater; waar halen we dit vandaan? Hoeveel water gebruikt u per dag? Auto naar de wasstraat of zelf wassen? Waterbelasting, rioolheffing,

Nadere informatie

Profielschets van gemeentesecretaris/algemeen directeur bij de gemeente Schiedam

Profielschets van gemeentesecretaris/algemeen directeur bij de gemeente Schiedam Profielschets van gemeentesecretaris/algemeen directeur bij de gemeente Schiedam Profielschets gemeentesecretaris/algemeen directeur bij de gemeente Schiedam De stad en het bestuur Schiedam is een stad

Nadere informatie

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013

Verbeter de aarde. Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Verbeter de aarde Waarom en hoe je mee kunt doen! Anneke Brom 24-2-2013 Lees hoe je door eenvoudige acties kunt meewerken aan het welzijn van de aarde. Bekijk de aardevriendelijke producten en campagnes

Nadere informatie

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën

FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën FODI Federatie van Oppervlakte Delfstoffenwinnende Industrieën Koepel van het Nederlandse grondstofwinnende bedrijfsleven De leden van FODI zijn in principe brancheorganisaties. Zand (beton, wegfundering)

Nadere informatie

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst

Smart City Rotterdam. Een visie op een slimme toekomst Smart City Rotterdam Een visie op een slimme toekomst Opdracht Deze studie is verricht in opdracht van de dienst Stadsontwikkeling van de gemeente Rotterdam. Contactpersonen voor de begeleiding van deze

Nadere informatie

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg

PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN. Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg PLATFORM HERGEBRUIK PRODUCTEN Een initiatief van Avans Hogeschool, Syntens en de Universiteit van Tilburg MKB-bedrijven worden geconfronteerd met nieuw beleid met betrekking tot producentenverantwoordelijkheid,

Nadere informatie

Topsectoren. Hoe & Waarom

Topsectoren. Hoe & Waarom Topsectoren Hoe & Waarom 1 Index Waarom de topsectorenaanpak? 3 Wat is het internationale belang? 4 Hoe werken de topsectoren samen? 5 Wat is de rol voor het MKB in de topsectoren? 6 Wat is de rol van

Nadere informatie

Ontwerp Gezonde Systemen

Ontwerp Gezonde Systemen Ontwerp Gezonde Systemen Het huidige zonne-inkomen gebruiken De cycli van de natuur worden aangedreven door de energie van de zon. Bomen en planten vervaardigen voedsel op zonlicht. De wind kan worden

Nadere informatie

Projectmanagement, hoe kan het duurzamer?

Projectmanagement, hoe kan het duurzamer? Projectmanagement, hoe kan het duurzamer? Stage opdracht Hansje Hooghiemstra Climate and management Haagse Hogeschool 19 juni 2012 dia 2 Aanleiding Vraag vanuit Procap Ambitie vanuit de gemeente Rotterdam

Nadere informatie

Geachte gasten, beste collega s

Geachte gasten, beste collega s Geachte gasten, beste collega s Ik heet u allen van harte welkom bij de officiële ingebruikname van de volledig nieuwe voorzuivering voor ons Productiebedrijf Andijk. In het bijzonder wil ik verwelkomen,

Nadere informatie

Dit is een uitgave van Manon Jamin Erik Fecken OBT bv 2012 Halftime

Dit is een uitgave van Manon Jamin Erik Fecken OBT bv 2012 Halftime Werkboek Halftime Programma van Eisen Voorlopig Ontwerp Definitief Ontwerp Bestek Aanbesteding Realisatie Nazorg: gebruik, beheer, onderhoud Evaluatie Voorwoord Een stad die zich voortdurend vernieuwt

Nadere informatie

Jong Talent Programma s

Jong Talent Programma s Kennis van de Overheid Jong Talent Programma s Investeer in de toekomst van uw organisatie Jong talent heeft de toekomst Ze zijn er gelukkig volop: jonge mensen die kiezen voor een carrière bij de overheid.

Nadere informatie

De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen. drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com

De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen. drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen drs. ing. Richard Lamb, Bureau Trendwatcher.com De economische crisis duurt voort, werk aan vertrouwen ~ Ontwikkel uw eigen toekomstvisie ~ Trends

Nadere informatie

Maart 2014. Bladzijde 2 geeft het pakket, bladzijden 3,4 en 5 geven een toelichting op het pakket.

Maart 2014. Bladzijde 2 geeft het pakket, bladzijden 3,4 en 5 geven een toelichting op het pakket. Maatregelenpakket voor de periode 2014-2018 ter verbetering van de Eindhovense luchtkwaliteit en vermindering van de negatieve gevolgen, voorgesteld door de Werkgroep Luchtkwaliteit en Klimaat van de vereniging

Nadere informatie

De Rotterdamse Infrastructuur uitdaging!

De Rotterdamse Infrastructuur uitdaging! De Rotterdamse Infrastructuur uitdaging! Innoveer en investeer in Rotterdamse infrastructuur Start met ons een partnership! Rotterdam bereikbaar houden: dat is noodzakelijk voor iedereen die in Rotterdam

Nadere informatie

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit

Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit Schoner water in sloten en plassen Maatregelen voor een betere waterkwaliteit We leven in een land vol water. Daar genieten we van. We zwemmen, vissen, besproeien de tuin, varen in bootjes en waarderen

Nadere informatie

duurzaamheidstrein groen bouwen beleid vervoer energie imago Welkom bij de Duurzaamheidstrein eids-

duurzaamheidstrein groen bouwen beleid vervoer energie imago Welkom bij de Duurzaamheidstrein eids- Welkom bij de Duurzaamheidstrein Ingang Costerweg 1 Onafhankelijk en verrassend De Duurzaamheidstrein biedt bedrijven en overheden de gelegenheid om echt werk te maken van duurzaamheid. Op basis van uw

Nadere informatie

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland

ENERGY INNOVATION PARK Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland Alkmaar - Nederland ENERGY INNOVATION PARK Ruimte voor innovatie en groei Uw bedrijf tussen internationale spelers in de energie branche. Kavels te koop tussen 2.000 en 27.000 vierkante

Nadere informatie

Duurzame zorgomgevingen

Duurzame zorgomgevingen Duurzame zorgomgevingen Healing Environments in woonzorggebouwen drs. ing. Bert Krikke Een healing environment is een omgeving die het welzijn, welbevinden en ziekteherstel bevordert Traditionele kenmerken:

Nadere informatie

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada!

Clean Tech Delta. Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking. Welkom bij de Provada! Clean Tech Delta Privaat-publiek samenwerkingsverband voor economische structuurversterking Welkom bij de Provada! Wij van Clean Tech Delta, thuishaven voor cleantech innovaties in de regio Delft-Rotterdam-Drechtsteden,

Nadere informatie

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE

WATER- SCHAPPEN & ENERGIE WATER- SCHAPPEN & ENERGIE Resultaten Klimaatmonitor Waterschappen 2014 Waterschappen willen een bijdrage leveren aan een duurzame economie en samenleving. Hiervoor hebben zij zichzelf hoge ambities gesteld

Nadere informatie

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen

Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen Het Innovatiekompas Inspiratie sessies Dr. Guy Bauwen 1 Innovatiekompas Inspiratie Sessies Contacteer ons voor: Een voordracht om kennis te maken met het kompasmodel. Een workshop om het toepassen van

Nadere informatie

Bent u. duurzaamheid. al de baas?

Bent u. duurzaamheid. al de baas? Bent u al de baas? Wat levert het je op? Inzicht in hoe u het sbereik binnen een leefgebied kunt vergroten door slimme inrichting van uw sbeleid en duurzame aanpak van infrastructurele (her)inrichtingsprojecten.

Nadere informatie

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012

Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Speech van commissaris van de koningin Max van den Berg, Symposium LifeLines, Groningen (UMCG), 1 oktober 2012 Dames en heren, [Inleiding] Ik vind het wel leuk, maar ook een beetje spannend. Maar moet

Nadere informatie

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek

Smart Industry. KvK Ondernemerspanel onderzoek KvK Ondernemerspanel onderzoek Smart Industry Algemene gegevens: Start- en einddatum onderzoek: 02-07-2014 tot 22-07-2014 Aantal deelnemende ondernemers: 484 (doelgroep mkb-topsectoren) In dit document

Nadere informatie

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst

Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Duik eens in uw afval en ontdek de grond stoffen van de toekomst Bedrijfsafval: een waardevolle grondstof Onze natuurlijke bronnen worden schaarser en duurder. Gelukkig groeit het besef dat we zuiniger

Nadere informatie

Participatieverslag Nieuw & Anders

Participatieverslag Nieuw & Anders Participatieverslag Nieuw & Anders Op 26 en 31 maart vonden twee bijeenkomsten plaats met de titel Nieuw & Anders plaats. Twee bijeenkomsten die druk bezocht werden door vrijwilligers, verenigingen en

Nadere informatie

Werkblad We-nose: De neus van de haven INLEIDING. 1 - De haven en omgeving RT R A NG

Werkblad We-nose: De neus van de haven INLEIDING. 1 - De haven en omgeving RT R A NG INLEIDING De haven van Rotterdam is de grootste haven van Europa. Veel van de spullen die je in de winkel koopt, komen per schip in Rotterdam binnen. Ze worden vervolgens vervoerd naar winkels en bedrijven

Nadere informatie

Lesbrief. aardrijkskunde ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - LAND IN ZEE

Lesbrief. aardrijkskunde ZAND BOVEN WATER OPDRACHT 1 - LAND IN ZEE Lesbrief Onderbouw voortgezet onderwijs - VWO ZAND BOVEN WATER Rotterdam is de belangrijkste haven van Europa. Steeds meer containers, grondstoffen en andere spullen worden via Rotterdam doorgevoerd naar

Nadere informatie

Groener bouwen. groener leven

Groener bouwen. groener leven Groener bouwen groener leven ontspannen in een gezonde buitenruimte daktuinen en gevelbegroening waterbuffering onderscheidend vermogen waarde toevoegen Groener bouwen betekent het inrichten van de buitenruimte

Nadere informatie

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden

watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden watermanagement Alles over uw rioolaansluiting informatie voor eigenaren van woningen of andere panden Waarom deze folder? Iedere woning en elk bedrijf in Rotterdam hebben een aansluiting op de gemeentelijke

Nadere informatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie

CO2-Prestatieladder Participatieplan Invalshoek D: Participatie Titel: CO2-Prestatieladder Participatieplan Rapport: CO2-2014/R-05; rev. 0; d.d. 07-04-2015 Auteur: J.A.C. van Dijk Verificateur: A.L.J. Timmermans Vervolgblad : 1 van 4 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2

Nadere informatie

Cluster Agro en Food Regio Zwolle

Cluster Agro en Food Regio Zwolle Cluster Agro en Food Regio Zwolle Dé proeftuin voor duurzame, innovatieve systemen en nieuwe verdienmodellen: een living lab voor Agro en Food Cluster Agro en Food Regio Zwolle Werk en innovatie Sterk

Nadere informatie

MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT

MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT MASTERCLASS AGILE MANAGEMENT SNEL EN WENDBAAR WERKEN AAN CONTINUE VERBETERING IN ORGANISATIES LEADERSHIP, ENTREPRENEURSHIP, STEWARDSHIP NYENRODE. A REWARD FOR LIFE INDEX Inleiding 3 Masterclass Agile Management

Nadere informatie

Samen op weg naar een Smart City

Samen op weg naar een Smart City Samen op weg naar een Smart City Amsterdam Smart City (ASC) is een uniek samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden, kennisinstellingen én de Amsterdammer. ASC loopt voorop in de ontwikkeling van

Nadere informatie

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together

Gids voor werknemers. Rexel, Building the future together Gids voor werknemers Rexel, Building the future together Editorial Beste collega s, De wereld om ons heen verandert snel en biedt ons nieuwe uitdagingen en kansen. Aan ons de taak om effectievere oplossingen

Nadere informatie

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting

Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Reconnecting Rotterdam Port Samenvatting Aart de Koning, april 2010 De aanleiding: de concurrentiepositie van de haven van Rotterdam staat onder druk De haven van Rotterdam is altijd sterk verankerd geweest

Nadere informatie

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam

Werken bij Havenbedrijf Amsterdam Werken bij Havenbedrijf Amsterdam De Amsterdamse haven Als vierde haven van West-Europa speelt de Amsterdamse haven een belangrijke rol in de regionale en nationale economie. Door de strategische ligging

Nadere informatie