CRIMINALISERING VAN COMMERCIËLE ORGAANHANDEL GETOETST AAN HET SCHADEBEGINSEL

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "CRIMINALISERING VAN COMMERCIËLE ORGAANHANDEL GETOETST AAN HET SCHADEBEGINSEL"

Transcriptie

1 Titelblad CRIMINALISERING VAN COMMERCIËLE ORGAANHANDEL GETOETST AAN HET SCHADEBEGINSEL Masterproef neergelegd tot het behalen van de graad van Master in de criminologische wetenschappen door ( ) Volckaert Eva Academiejaar Promotor : Commissarissen : Prof. dr. Vermeulen Gert Prof. dr. Tom Balthazar Prof. dr. Marc Cools

2 Trefwoorden schadebeginsel harm principle orgaanhandel commerciële orgaanhandel criminalisering II

3 Toegankelijkheidsverklaring Verklaring inzake toegankelijkheid van de masterproef criminologische wetenschappen Ondergetekende, Volckaert Eva geeft hierbij aan derden, zijnde andere personen dan de promotor (en eventuele co-promotor), de commissarissen of leden van de examencommissie van de master in de criminologische wetenschappen, [de toelating] [geen toelating] (schrappen wat niet past) om deze masterproef in te zien, deze geheel of gedeeltelijk te kopiëren of er, indien beschikbaar, een elektronische kopie van te bekomen, waarbij deze derden er uiteraard slechts zullen kunnen naar verwijzen of uit citeren mits zij correct en volledig de bron vermelden. Deze verklaring wordt in zoveel exemplaren opgemaakt als het aantal exemplaren waarin de masterproef moet worden ingediend, en dient in elk van die exemplaren ingebonden onmiddellijk na het titelblad. Datum: Handtekening: III Faculteit Rechtsgeleerdheid Vakgroep Strafrecht en Criminologie - Secretariaat Universiteitstraat 4 - B-9000 Gent

4 Woord vooraf Deze masterproef kwam tot stand met het oog op het behalen van de graad van Master in de Criminologische wetenschappen aan de Universiteit van Gent. Een woordje van dank gaat uit naar mijn promotor Prof. Dr. Gert Vermeulen, om mij te sturen naar een goed thesisonderwerp en me ook de kans te geven hierover te schrijven. Tot slot zou ik ook graag Roos Thienpont en Hannelore Verzele willen bedanken voor het kritisch nalezen en verbeteren van dit werk, en mijn vriend Pieter-Paul Vossen om mij te blijven steunen en aan te moedigen wanneer ik het nodig had. IV

5 Inhoudsopgave Titelblad Trefwoorden Toegankelijkheidsverklaring Woord vooraf Inhoudsopgave I II III IV V INLEIDING 1 HOOFDSTUK 1. COMMERCIËLE ORGAANHANDEL 4 1. Inleiding 4 2. Definiëring commerciële orgaanhandel Orgaan Orgaanhandel Commercieel 8 3. Duiding van de problematiek op wereldschaal 9 4. Besluit 12 HOOFDSTUK 2. WETTELIJK KADER COMMERCIËLE ORGAANHANDEL Inleiding Wettelijk kader In België Europese en internationale regelgeving 19 V

6 Europese Unie 19 - Kaderbesluit inzake mensenhandel van 19 juli 2002 en van maart Resolutie van het Europees parlement van 22 april 2008 betreffende orgaandonatie en transplantatie: beleidsmaatregelen op EU-niveau 20 - Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie; 22 - Actieplan inzake orgaandonatie en -transplantatie ( ): hechtere samenwerking tussen de lidstaten Raad van Europa 23 - Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde 23 - Aanvullend Protocol bij het Verdrag inzake de rechten van de mens en de biogeneeskunde, inzake transplantatie van organen en weefsel van menselijke oorsprong 25 - Aanbeveling betreffende Orgaanhandel in Europa 26 - Europees Verdrag inzake de bestrijding van mensenhandel 26 - Studie over de handel in organen, weefsels en cellen en de mensenhandel met het oog op de verwijdering van organen Verenigde Naties 29 - Verdrag tegen transnationaal georganiseerde misdaad en haar aanvullende Protocollen 29 - Resolutie van de Algemene Vergadering inzake de preventie, bestrijding en bestraffing van handel in menselijke organen Wereldgezondheidsorganisatie 31 - Resolutie inzake menselijke orgaan- en weefseltransplantatie 32 - Data Harmonization on Transplantation Activities and Outcomes: editorial Group for a Global Glossary 32 - Rapport Human Organ and Tissue Transplantation 33 VI

7 World Medical Association 33 - Aanbeveling betreffende Orgaanhandel in Europa International Society of Nephrology en The Transplant Society 34 - De Verklaring van Istanbul inzake orgaanhandel en transplantatietoerisme Besluit 35 HOOFDSTUK 3. WAT IS HET SCHADEBEGINSEL? Inleiding Wat is een beginsel? Definiëring en ontleding van het schadebeginsel John Stuart Mill Joel Feinberg Ontleding schadebeginsel Overheidsingrijpen Schade veroorzaken of de kans schade te veroorzaken Schade aan anderen Bemiddelende stelregels Besluit 58 HOOFDSTUK 4. TOETSING VAN DE CRIMINALISERING VAN DE COMMERCIËLE ORGAANHANDEL AAN HET SCHADEBEGINSEL Inleiding Voor- en tegenargumenten Argumenten tegen commerciële orgaanhandel Argumenten voor legalisering commerciële orgaanhandel 66 VII

8 3. Toetsing van de probleemstelling aan het schadebeginsel Handel in organen van heart-beating donors Veroorzaakt het gedrag schade of een onaanvaardbaar risico op schade aan anderen? Bemiddelende stelregels Is overheidsingrijpen noodzakelijk of is het niet gerechtvaardigd? Handel in organen van non-heart-beating donors Veroorzaakt het gedrag schade of een onaanvaardbaar risico op schade aan anderen? Bemiddelende stelregels Is overheidsingrijpen noodzakelijk of is het niet gerechtvaardigd? Handel in organen van mensen die hersendood verklaard zijn Besluit 82 ALGEMEEN BESLUIT 85 KRITISCHE BEDENKINGEN 91 BIBLIOGRAFIE 92 VIII

9 INLEIDING Wereldwijd heerst er een schaarste aan organen. Dit is het gevolg van een toenemende vraag. De wetenschap staat immers niet stil, en er komen almaar meer mogelijkheden om bepaalde ziektes te genezen door middel van een orgaantransplantatie. Het aanbod kan die voortdurend stijgende vraag echter niet volgen. In de EU alleen al staan meer dan patiënten op wachtlijsten voor een transplantatie, en er overlijdt een aanzienlijk aantal patiënten als gevolg van het chronische tekort aan organen. 1 De wachttijden kunnen immers oplopen tot wel vier jaar. 2 Patiënten die het zich kunnen veroorloven willen daardoor niet wachten op een transplantatie in eigen land. 3 De combinatie van de schaarste aan en de levensnoodzakelijkheid van organen leidt tot een florerende zwarte handel. 4 De organen in dit illegale circuit zijn doorgaans afkomstig van personen met een zwakke socio-economische status in arme landen. 5 Voor de donatie wordt namelijk een vergoeding beloofd, waardoor zij hoop krijgen op een betere toekomst voor hen en hun families. De financiële vergoeding in ruil voor het orgaan, kan gezien worden als een win-winsituatie. Het geld echter dat de donoren ontvangen, is maar een peulschil van wat de zwarthandelaren bij de verkoop van een orgaan optstrijken. 6 Uit onderzoek onder nierdonoren in Pakistan blijkt overigens dat het grote merendeel geen financiële vooruitgang ondervond. 7 Bovendien laat de nazorg, die een absolute noodzaak is bij dergelijke zware operaties, te wensen over of ontbreekt die zelfs volledig, wat het risico op ernstige complicaties bij de donor nog veel 1 Resolutie van het Europees Parlement van 22 april 2008 over orgaandonatie en -transplantatie: beleidsmaatregelen op EU-niveau (2007/2210(INI)), Publicatieblad van de Europese Unie, 29 oktober 2009 (2009/C 259 E/01); (P6_TA(2008)0130), CANOY, M., De dubbele moraal bij handel in lichaamsmateriaal Ethische dilemma s en misstanden, De Academische Boekengids, Vol. 92, 2012, s.p.. 3 DANOVITCH, G. M. en DELMONICO, F. L., The prohibition of kidney sales and organ markets should remain, Current Opinion in Organ Transplantation, Vol. 13, 2008, Ibid. noot 2. 5 Ibid. noot 2. 6 CANOY, M., in Buitenhof [tv-reeks], 6 mei 2012, VPRO, Nederland 1. 7 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009,

10 groter maakt. 8 Precies om die reden zijn er veel donoren die, zowel financieel als op vlak van gezondheid, zelfs slechter af zijn dan voorheen. 9 Aangezien commerciële orgaanhandel toch in het illegale plaatsvindt, en er een grote nood is aan organen, wordt het misschien tijd niet meer te doen alsof onze neus bloedt. Deze masterproef toetst de criminalisering van commerciële orgaanhandel aan het schadebeginsel, om zo te ontdekken wat onder dit beginsel gezien wordt als de meest rechtvaardige manier van omgaan met het fenomeen. Er zijn immers slechts twee opties: ofwel wordt verder de weg van criminalisering bewandeld en wordt aan kansarmen die ten prooi vallen aan deze handel, de nodige wettige bescherming geboden. Ofwel wordt getracht vat te krijgen op deze schrijnende praktijken om ze menswaardiger en meer ethisch verantwoord te maken, maar vooral ook medisch goed georganiseerd te krijgen. Volgens het schadebeginsel is elk individu vrij in zijn doen en laten, zolang geen gedrag gesteld wordt dat schade berokkent aan anderen. 10 Overheidsingrijpen is dus enkel gerechtvaardigd wanneer er sprake is van een schending van andermans belangen 11 en wanneer de schadelijke gevolgen op een redelijke wijze toegeschreven kunnen worden aan het gestelde gedrag. 12 Schade of harm betreft zowel materiële en lichamelijke schade als emotionele schade. Bovendien kan niet enkel schade, maar ook de kans op schade voldoende zijn om gecriminaliseerd te worden: wanneer het risico op schade ten gevolge van een handeling, groot is en de schade ernstige gevolgen kan hebben, dan volstaat dat risico om de overheid op rechtmatige wijze te doen ingrijpen. 13 Maar belangen en kwetsbaarheden 8 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Vijfde rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2007, 268; Stuk S /1 uit IDE, L., Wetsvoorstel tot het strafbaar stellen ven commerciële orgaanhandel en orgaantoerisme, ingediend in de Senaat op 24 januari (Dossierfiche S ). 9 WERKPLAATS BIO-POLITIEK. ( ). Medisch Toerisme en Orgaanhandel [WWW]. Werkplaats Bio-Politiek, Wageningen: [29/06/2012]. 10 JACOBS, F.C.L.M. en MARIS, C.W., Rechtsvinding en de Grondslagen van het Recht, Assen, Koninklijke Van Gorcum, 2003, BAKER, J., The Moral Limits of Criminalizing Remote Harms, New Criminal Law Review, Vol. 10, nr 3, 2007, PERŠAK, N., Criminalising Harmful Conduct: The Harm Principle, its Limits and Continental Counterparts, New York, Springer, 2007, V VI. 13 GERRIS, J. R. M., Jeugdzorg en jeugdbeleid naar integraal welzijn, Assen, Koninklijke Van Gorcum, 2001, 42. 2

11 verschillen van persoon tot persoon, wat het moeilijk maakt om de omvang van de (potentiële) schade in te schatten, en dus ook de eventuele noodzaak om een bepaalde handeling strafbaar te maken. De strafwet gaat daarom uit van standaardbelangen die voor het gros van de bevolking gelden, zoals bijvoorbeeld belangen betreffende de gezondheid, economische toereikendheid en politieke vrijheid. 14 Deze masterproef is enerzijds een beschrijvende literatuurstudie over de notie commerciële orgaanhandel, de wetsbepalingen omtrent dit fenomeen en het schadebeginsel. Anderzijds houdt hij ook een toetsing in van de criminalisering van commerciële orgaanhandel aan het schadebeginsel. Dit werk wordt in vier hoofdstukken opgedeeld. In elk hoofdstuk wordt een centrale onderzoeksvraag beantwoord. In hoofdstuk één wordt eerst en vooral op zoek gegaan naar wat commerciële orgaanhandel precies inhoudt. Een fenomeen kan immers niet op degelijke wijze getoetst worden indien niet duidelijk is hoe het moet gedefinieerd worden, wat dus met andere woorden allemaal in de term vervat zit. Hoofdstuk twee gaat vervolgens op zoek naar hoe de strafbaarstelling er op dit moment uitziet. Wat is op nationaal, Europees en internationaal vlak reeds geregeld om de strijd aan te binden tegen commerciële orgaanhandel? In hoofdstuk drie wordt het schadebeginsel ontleed. Dit is nodig om de inhoud van het beginsel goed te begrijpen en zodoende een degelijke toetsing mogelijk te maken. In het vierde en laatste hoofdstuk wordt de criminalisering van commerciële orgaanhandel getoetst aan het schadebeginsel. Zodoende wordt getracht om een antwoord te vinden welk handelen tegenover het aan- en verkopen van organen het meest redelijk is. Is met andere woorden de huidige strafbaarstelling van commerciële orgaanhandel correct wanneer deze wordt getoetst aan het schadebeginsel? Ten slotte volgt een algemeen besluit waarin zowel de hoofdlijnen van de literatuurstudie als de resultaten van de toetsing nog eens op een rijtje gezet worden. De masterproef wordt afgesloten met enkele kritische bedenkingen. 14 FEINBERG, J., The Moral Limits of the Criminal Law: Harm to others, New York, Oxford University Press Inc., 1984, hoofdstuk 5, 2. 3

12 HOOFDSTUK 1. COMMERCIËLE ORGAANHANDEL 1. Inleiding Het aantal orgaantransplantaties neemt overal ter wereld constant toe. De toename van transplantaties heeft echter ook geleid tot misbruik en een illegale handel in menselijke organen. Wereldwijd duiken berichtgevingen op over commerciële handel in en diefstal van organen 15, hetgeen de geloofwaardigheid aantast van officiële orgaandonorprogramma s. 16 Maar wat kan eigenlijk begrepen worden onder de notie commerciële orgaanhandel? 2. Definiëring commerciële orgaanhandel Orgaanhandel is niet hetzelfde als mensenhandel, maar zij kunnen in de praktijk wel samenvallen binnen hetzelfde feitencomplex. 17 In wat volgt, wordt de notie commerciële orgaanhandel volledig ontleed, opdat de werkdefinitie in deze Masterproef duidelijk wordt Orgaan Een orgaan kan gedefinieerd worden als een gedifferentieerd en vitaal onderdeel van het menselijk lichaam, dat is opgebouwd uit verschillende weefsels, en die met een aanzienlijke autonomie zijn structuur, zijn vascularisatie en zijn vermogen om fysiologische functies uit te oefenen, behoudt. 18 Eenvoudiger gezegd is het dus een 15 Bijvoorbeeld: X. China geeft gebruik van organen geëxecuteerden toe, Het Parool, 27 augustus 2009, [28/04/2012]; X., Orgaanhandel bloeit nog steeds in China, De Morgen, 13 augustus 2009, 16 Parliamentary Assembly of the Council of Europe. ( ). Prevention of abuses in the trade of vital human organs [WWW]. Raad van Europa, Straatsburg: [ ]. 17 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Wet van 13 juni 1986 betreffende het wegnemen en transplanteren van organen, B.S. 14 februari 1987, art. 1. 4

13 bestanddeel van het menselijke lichaam of de menselijke vrucht. Dit is wel met uitzondering van bloed of geslachtscellen Orgaanhandel Orgaanhandel wordt door het Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel gedefinieerd als het te koop aanbieden en daadwerkelijk verkopen van een orgaan, het kopen van een orgaan en het met winstoogmerk bemiddelen en/of het opzettelijk transplanteren van een verhandeld orgaan, tussen koper en verkoper. 20 De Verklaring van Istanbul betreffende orgaanhandel en transplantatietoerisme 21 beschrijft het fenomeen uitgebreider: orgaanhandel houdt de werving, het vervoer, de overbrenging, de huisvesting of de ontvangst van levende of overleden personen of hun organen in. Dit gebeurt door middel van dreiging met of gebruik van geweld of andere vormen van dwang, door ontvoering, fraude, misleiding, misbruik van macht of van een situatie van kwetsbaarheid, of van het geven aan of het ontvangen door een derde van betalingen of voordelen om de overdracht van controle over de potentiële donor te bereiken, en dit alles met het oog op uitbuiting door het wegnemen van organen voor transplantatie. 22 Hoewel het belangrijk is dat de fenomenen organ trafficking en trafficking in human beings for the purpose of organ removal goed van elkaar worden onderscheiden 23, kan 19 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Ibid. noot 19, p Steering Committee of the Istanbul Summit. ( ). Structure of the Declaration [WWW]. The Declaration of Istanbul on Organ Trafficking and Transplant Tourism, Istanbul: [ ]. Zie infra, De Verklaring van Istanbul inzake orgaanhandel en transplantatietoerisme, p Steering Committee of the Istanbul Summit. ( ). Definitions [WWW]. The Declaration of Istanbul on Organ Trafficking and Transplant Tourism, Istanbul: [ ]. 23 DE BOER-BUQUICCHIO, M., (Deputy Secretary General of the Council of Europe). Event on Intersecting Human Rights rises: Organ Transplantation and Organ Trafficking, New Challenges and Controversies. New York, 11 december Speech is te lezen op: 5

14 bovenstaande definitie van organ trafficking uit de Verklaring van Istanbul toch voor verwarring zorgen: ze volgt bijna woordelijk de definitie van trafficking in persons in artikel 3 (a) van het Palermo Protocol van de VN. 24 De Raad van Europa gebruikt voor orgaanhandel de term organ trafficking, terwijl de Verklaring van Istanbul de term transplant tourism gebruikt voor hetzelfde fenomeen. 25 Verder wordt er in de Verklaring ook een onderscheid gemaakt tussen commerciële orgaanhandel (of ook wel commerciële transplantatie ) 26, reizen voor transplantatiedoeleinden 27 en - letterlijk vertaald transplantatietoerisme. 28 Shimazono onderscheidt vier types van internationale orgaanhandel: 29 [14/05/2012]. 24 Zie infra, Verdrag tegen transnationaal georganiseerde misdaad en haar aanvullende Protocollen, p Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Commerciële transplantatie is een praktijk waarin een orgaan wordt behandeld als een product, onder meer door te worden gekocht of verkocht of voor ander materieel voordeel. 27 Reizen voor transplantatiedoeleinden is de beweging van organen, donoren en ontvangers of transplantatiechirurgen over de jurisdictionele grenzen heen met het oog op een transplantatie. 28 Reizen voor transplantatie wordt transplantatietoerisme, of in het NRM 7 orgaantoerisme genoemd, wanneer het gaat om het naar een buitenland reizen om daar een orgaan ter implantatie te ontvangen waarbij sprake is van gebruikmaking van orgaanhandel en/of commerciële orgaandonatie, of wanneer de gebruikte middelen (organen, professionele zorgverleners en transplantatiecentra) voor transplantatie bij de buitenlandse patiënt, het vermogen ondermijnen van het onderhavige land om transplantatiediensten te leveren aan de eigen bevolking. 29 SHIMAZONO, Y., The state of the international organ trade: a provisional picture based on integration of available information, Bulletin of the World Health Organisation, Vol. 85, nr. 12, 2007,

15 Figuur 1: types van internationale orgaanhandel volgens Shimazono. 30 Op de eerste manier vertrekt een ontvanger uit land B naar land A. In land A bevinden zich de donor en het transplantatiecentrum. De tweede manier beschrijft de situatie waarbij de donor uit land A vertrekt, naar de ontvanger en het transplantatiecentrum uit land B. Bij werkwijze 3 vertrekken de ontvanger en de donor uit land A naar het transplantatiecentrum in land B. De laatste mogelijkheid, ten slotte, is die waar de donor uit land A en de ontvanger uit land B naar het transplantatiecentrum in land C trekken. 31 Het Comité van Ministers van de Raad van Europa tot slot, definieert orgaan- en weefselhandel in artikel 2 van haar aanbeveling aan haar lidstaten betreffende orgaanhandel in 2004 weer als volgt: - Het transporteren van een persoon naar een plaats voor het verwijderen van organen of weefsels zonder zijn of haar geldige toestemming; 30 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Ibid. noot 30, p

16 - Het transporteren van een persoon naar een plaats voor het verwijderen van organen of weefsels met zijn of haar toestemming, maar in strijd met de wetgeving of andere regelgeving op het desbetreffende rechtsgebied; - De transplantatie van verwijderde organen en weefsels, al of niet vervoerd, in strijd met de wetgeving of andere regelgeving in de desbetreffende jurisdictie of in strijd met het internationale recht. 32 Transplantatie wordt in bovenvermelde aanbeveling gezien als het volledige proces vanaf het verwijderen van een orgaan of weefsel bij een persoon, tot de implantatie van dat orgaan of weefsel bij een andere persoon, inclusief alle tussentijdse procedures voor de voorbereiding, conservering, het opslaan en het transport van het orgaan. Het verwijderen slaat op het verwijderen van een orgaan of weefsel uit een lichaam, bestemd voor transplantatie, door een chirurgische ingreep of andere middelen Commercieel Het commerciële aspect wijst erop dat de handel gericht is op het maken van financieel succes. 34 Bijgevolg kunnen we besluiten dat commerciële orgaanhandel het beleid of de praktijk betreft waarbij vitale organen worden gezien als een verhandelbaar goed, inclusief de koop en verkoop voor om het even welk materieel voordeel. 35 Het moge duidelijk zijn dat er een hele waaier aan definities bestaat wat commerciële orgaanhandel betreft. Onder andere daardoor is al dan niet onder de algemene noemer mensenhandel in verschillende landen niet precies hetzelfde strafbaar 32 Committee of Ministers of the Council of Europe. ( ). Recommendation Rec(2004)7 of the Committee of Ministers to member states on organ trafficking [WWW]. Raad van Europa, https://wcd.coe.int/viewdoc.jsp?id= [ ]. 33 Ibid. noot 32. Straatsburg: 34 GEERTS, G. en HEESTERMANS, H., Van Dale groot woordenboek der Nederlands taal. 3 delen, 12 de herziene druk, Utrecht / Antwerpen, Van Dale Lexicografie, 1995, Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009,

17 gesteld. 36 Er is dus duidelijk nood aan een internationaal aanvaarde definitie van handel in organen, weefsels en cellen. 37 Het uitgangspunt van deze definitie zou moeten zijn dat elke transactie van een orgaan geregeld buiten de officiële, erkende instanties voor orgaantransplantatie, moet worden beschouwd als orgaanhandel. Daarom beveelt de gemeenschappelijke studie van de Raad van Europa en de Verenigde Naties over de handel in organen, weefsels en cellen en de mensenhandel met het oog op de verwijdering van organen, aan dat een internationaal rechtsinstrument wordt opgericht om een definitie van handel in OTC 38 op te stellen. Daarnaast moet dat rechtsinstrument eveneens maatregelen opstellen om dergelijke handel te voorkomen en slachtoffers te beschermen, alsook strafrechtelijke maatregelen om de misdaden degelijk te kunnen bestraffen Duiding van de problematiek op wereldschaal Naarmate het grote succes van orgaantransplantaties toeneemt (zie figuur 2), wordt ook het verschil tussen vraag en aanbod van organen almaar groter, wat leidt tot een schaarste in organen. Zo zou door dit chronische tekort aan organen, 15 tot 30 % van de Europese patiënten die op transplantatiewachtlijsten staan, sterven. Door de wanhoop van vele patiënten hebben internationale criminele organisaties opgemerkt dat een illegaal organencircuit dus erg winstgevend is, en zetten ze mensen die in extreme armoede leven en dus erg kwetsbaar zijn, onder druk om hun toevlucht te nemen tot het verkopen van hun organen. Binnen Europa zou dit voornamelijk in Oost-Europese landen gebeuren. 40 Buiten Europa zou het voor het merendeel over landen als China, Taiwan, India, Pakistan, de Filippijnen, Brazilië, Bolivië, 36 Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel 10 jaar Nationaal Rapporteur Mensenhandel in Nederland Achtste rapportage van de nationaal rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2010, Secretariat of the Council of Europe Convention on Action against Trafficking in Human Beings Directorate General of Human Rights, Trafficking in organs, tissues and cells and trafficking in human beings for the purpose of the removal of organs, Verenigde Naties en Raad van Europa, Frankrijk, 2009, OTC = Organs, tissues and cells. 39 Ibid. noot 37, p Parliamentary Assembly of the Council of Europe Social, Health and Family Affairs Committee. ( ). Trafficking in organs in Europe (Doc. nr. 9822) [WWW]. Raad van Europa, Straatsburg: [ ]. 9

18 Irak, Iran, Moldavië, Peru, Turkije en Colombia gaan. 41 Deze organen gaan vervolgens grotendeels naar Australië, Canada, Israël, Japan, Oman, Saudi-Arabië en de Verenigde Staten van Amerika. Het feit dat steeds meer mensen alsmaar makkelijker een grote hoeveelheid aan informatie kunnen inwinnen over orgaanhandel in het buitenland, komt deze evolutie natuurlijk niet ten goede. 42 Figuur 2: evolutie van het aantal patiënten op wachtlijsten 43 Hoewel de strafbaarstelling van mensenhandel met het oogmerk op orgaanverwijdering algemeen gedragen lijkt te zijn, moet het niet gezegd dat deze situatie een groot aantal ethische, medische en economische vragen oproept, met elk hun voor- en tegenstanders 44, waardoor er toch discussie is rond de verschillende vormen van orgaanhandel SHIMAZONO, Y., The state of the international organ trade: a provisional picture based on integration of available information, Bulletin of the World Health Organisation, Vol. 85, nr. 12, 2007, Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Vijfde rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2007, OOSTERLEE, A. en RAHMEL, A., Annual Report 2009, Eurotransplant International Foundation, Leiden, 2009, 36 37, uit IDE, L., SLEURS, E. en BEUSELINCK, M. ( ). Orgaandonatie. Strategieën voor een groter aanbod [WWW]. Nieuw-Vlaamse Alliantie (N-VA), Brussel : [09/05/2012]. 44 Zie infra, hoofdstuk 4. Toetsing van de criminalisering van de commerciële orgaanhandel aan het schadebeginsel, p

19 Zo kan de vraag opgeworpen worden of mensen in armoede wel zouden mogen instaan voor de gezondheid van de rijken. Mag het verlichten van iemands armoede ten koste gaan zijn van de gezondheid? 46 Kan het met andere woorden toegelaten worden dat armoede de menselijke waardigheid en gezondheid schade toebrengt? 47 Net zoals elke al dan niet illegale handel, is ook orgaanhandel vraaggestuurd. De bestrijding van deze criminaliteit kan niet de enige verantwoordelijkheid blijven van de donorlanden. 48 In het verleden bleek al dat ook in onze Westerse landen personen bereid zouden zijn om tegen betaling een nier af te staan. 49 Hierbij zou de donor zich tijdens de voorafgaande medische procedures voordoen als een goede vriend van de receptor, die op altruïstische basis een orgaan wenst af te staan. Zodoende worden de regels omzeild om een transplantatie toch mogelijk te maken. Daarnaast zijn er ook patiënten die advertenties plaatsen om een levende altruïstische donor te vinden. 50 Hoewel dit adverteren op zich niet illegaal is, nodigen dergelijke annonces mogelijk uit tot orgaanhandel. Wanneer dan blijkt dat een aantal West-Europese landen een zorgwekkende evolutie kennen naar minder restrictieve wetgeving voor wat betreft niet-gerelateerde levende donatie 51, worden op die manier uiteraard ook deuren geopend voor misbruik van die nieuwe wetgeving Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Uit onderzoek blijkt bovendien dat 88% van de respondenten die na het afstaan van een orgaan tegen betaling, geen financiële vooruitgang ondervond, en bijgevolg niets was verholpen aan hun socio-economische situatie. Ibid. noot 45, p Parliamentary Assembly of the Council of Europe Social, Health and Family Affairs Committee. ( ). Trafficking in organs in Europe (Doc. nr. 9822) [WWW]. Raad van Europa, Straatsburg: [ ]. 48 Ibid. noot Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel - Zevende rapportage van de Nationaal Rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2009, Ibid. noot 49, p Met niet-gerelateerde levende donatie wordt bedoeld: orgaandonatie van heart-beating donoren die niet plaatsvindt tussen gerelateerden. 52 Ibid. noot

20 4. Besluit Bij orgaandonatie- en transplantatie komen onaanvaardbare praktijken voor, zoals handel in menselijke organen. Deze handel houdt bovendien soms verband met handel in mensen met het doel bij hen organen te verwijderen, iets wat een ernstige schending van de grondrechten inhoudt, namelijk een schending van de menselijke waardigheid en de lichamelijke integriteit. 53 Er kunnen verschillende vormen van orgaanhandel onderscheiden worden. Commerciële orgaanhandel is er daar één van. Doordat er ook heel wat verschillende definities van orgaanhandel in gebruik zijn, wordt niet overal ter wereld precies hetzelfde strafbaar gesteld en bestreden. 54 Dit is echter nefast voor de gezamenlijke bestrijding van het fenomeen, wat bij dergelijke grensoverschrijdende problematiek een absolute noodzaak is. Er is dus nood aan een internationaal aanvaarde definitie van handel in organen, weefsels en cellen. 55 Het uitgangspunt van deze definitie zou moeten zijn dat elke transactie van een orgaan geregeld buiten de officiële, erkende instanties voor orgaantransplantatie, moet worden beschouwd als orgaanhandel. Deze definitie wordt het best opgesteld door een internationaal rechtsinstrument. Verder zou ook verwacht kunnen worden dat het rechtsinstrument eveneens maatregelen opstelt om handel in OTC te voorkomen, slachtoffers te beschermen, en strafrechtelijke maatregelen om dergelijke praktijken passend te kunnen bestraffen, uitvaardigt Richtlijn 2010/45/EU van het Europees Parlement en de Raad van 7 juli 2010 inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie, Publicatieblad van de Europese Unie 6 augustus 2010, art SHIMAZONO, Y., The state of the international organ trade: a provisional picture based on integration of available information, Bulletin of the World Health Organisation, Vol. 85, nr. 12, 2007, ; Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Mensenhandel 10 jaar Nationaal Rapporteur Mensenhandel in Nederland Achtste rapportage van de nationaal rapporteur, Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel, Den Haag, 2010, Secretariat of the Council of Europe Convention on Action against Trafficking in Human Beings Directorate General of Human Rights, Trafficking in organs, tissues and cells and trafficking in human beings for the purpose of the removal of organs, Verenigde Naties en Raad van Europa, Frankrijk, 2009, Ibid. noot 55, p

EUROPEES PARLEMENT. ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake de bestrijding van mensenhandel

EUROPEES PARLEMENT. ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad inzake de bestrijding van mensenhandel EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 8 mei 2001 PE 302.228/14-21 AMENDEMENTEN 14-21 ONTWERPVERSLAG - Klamt (PE 302.228) over het voorstel

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00)

AMENDEMENTEN 1-11. NL In verscheidenheid verenigd NL 2011/2193(INI) 11.4.2012. Ontwerpadvies Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie juridische zaken 2011/2193(INI) 11.4.2012 AMENDEMENTEN 1-11 Jiří Maštálka (PE478.552v01-00) over vrijwillige, onbetaalde donaties van weefsels en cellen (2011/2193(INI))

Nadere informatie

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag,

gelet op artikel 63, eerste alinea punt 3 van het EG-Verdrag, P5_TA(2002)0591 Verblijfstitel met een korte geldigheidsduur * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het voorstel voor een richtlijn van de Raad betreffende de verblijfstitel met een korte

Nadere informatie

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 BRIEF VAN DE TIJDELIJKE GEMENGDE COMMISSIE SUBSIDIARITEITSTOETS

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 BRIEF VAN DE TIJDELIJKE GEMENGDE COMMISSIE SUBSIDIARITEITSTOETS Staten-Generaal 1/2 Vergaderjaar 2008 2009 D 31 805 Subsdiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie

Nadere informatie

UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE

UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE 10.10.2012 Publicatieblad van de Europese Unie L 275/27 RICHTLIJNEN UITVOERINGSRICHTLIJN 2012/25/EU VAN DE COMMISSIE van 9 oktober 2012 tot vaststelling van informatieprocedures voor de uitwisseling tussen

Nadere informatie

13 JUNI 1986. - Wet betreffende het wegnemen en transplanteren van organen.

13 JUNI 1986. - Wet betreffende het wegnemen en transplanteren van organen. 13 JUNI 1986. - Wet betreffende het wegnemen en transplanteren van organen. BS 14/02/1987 in voege 24/02/1987 Gewijzigd door: WET 17/02/1987 BS 14/04/1987 WET 07/12/2001 BS 31/12/2002 WET 22/12/2003 BS

Nadere informatie

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is.

Orgaan- en weefseldonatie. Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Orgaan- en weefseldonatie Soms zou ik willen dat gisteren nooit voorbijging, omdat vandaag zo anders is. Inhoudsopgave Orgaan- en weefseldonatie... 1 Inleiding... 3 Wat is hersendood?... 4 Door wie en

Nadere informatie

PUBLIC 14277/10 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA

PUBLIC 14277/10 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 1 oktober 2010 (11.10) (OR. en) PUBLIC 14277/10 LIMITE GENVAL 12 ENFOPOL 270 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep algemene aangelegenheden,

Nadere informatie

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom

Benelux... 121 Verdrag 27 juni 1962 aangaande de uitlevering en de rechtshulp in strafzaken tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom INHOUD Nationaal... 13 Artikelen 3-4 Strafwetboek (Wet 8 juni 1867)... 14 Wet 1 oktober 1833 op de uitleveringen... 15 Uitleveringswet 15 maart 1874... 17 Artikelen 6 14 Voorafgaande Titel Wetboek van

Nadere informatie

Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt

Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt Hoe omgaan met zorgkundigen en vertegenwoordigers op ok. Een standpunt Blankenberge 27 maart 2009 Jan Vande Moortel Lector en advocaat AXIOMA S 1. We leven in een rechtsstaat 2. De wet is niet altijd zoals

Nadere informatie

Nationaal... 13 Benelux... 89 Prüm... 115 Europese Unie... 133

Nationaal... 13 Benelux... 89 Prüm... 115 Europese Unie... 133 Inhoudstafel Nationaal... 13 Artikelen 3-4 Strafwetboek (Wet 8 juni 1867)... 15 Wet 1 oktober 1833 op de uitleveringen... 16 Uitleveringswet 15 maart 1874... 17 Artikelen 6 14 Voorafgaande Titel Wetboek

Nadere informatie

(COM(2001) 259 C5-0359/2001 2001/0114(CNS))

(COM(2001) 259 C5-0359/2001 2001/0114(CNS)) P5_TA(2002)0195 Illegale drugshandel * (procedure zonder debat) Voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de vaststelling van minimumvoorschriften met betrekking tot de bestanddelen van strafbare

Nadere informatie

Inhoudstafel per onderwerp volume 2 experimenten op de mens en menselijk lichaamsmateriaal

Inhoudstafel per onderwerp volume 2 experimenten op de mens en menselijk lichaamsmateriaal Inhoudstafel per onderwerp volume 2 experimenten op de mens en menselijk lichaamsmateriaal Pharma Codex Deel I vol. 2 vii Voor de bijlagen bij de omzendbrieven en de nota s, raadpleeg de website van het

Nadere informatie

13 Mensenhandel met het oogmerk van orgaanverwijdering

13 Mensenhandel met het oogmerk van orgaanverwijdering 13 Mensenhandel met het oogmerk van orgaanverwijdering 13.1 Inleiding In NRM5 werd het thema mensenhandel met het oogmerk van orgaanverwijdering behandeld. De aanleiding hiervoor was dat de strafbaarstelling

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1999 Nr. 58

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 1999 Nr. 58 6 (1997) Nr. 2 TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 1999 Nr. 58 A. TITEL Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de waardigheid van het menselijk wezen met betrekking

Nadere informatie

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S

VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S EUROPESE COMMISSIE Brussel, 17.6.2011 COM(2011) 352 definitief VERSLAG VAN DE COMMISSIE AAN HET EUROPEES PARLEMENT, DE RAAD, HET EUROPEES ECONOMISCH EN SOCIAAL COMITÉ EN HET COMITÉ VAN DE REGIO'S Tweede

Nadere informatie

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004,

de aanbevelingen in het verslag van de Deskundigengroep mensenhandel van de Europese Commissie aan de EU-lidstaten van 22 december 2004, Conseil UE RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 20 mei 2009 (26.05) (OR. en) PUBLIC 8723/4/09 REV 4 LIMITE CRIMORG 63 MIGR 43 E FOPOL 86 OTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap het COREPER/de Raad Ontwerp-conclusies

Nadere informatie

Coordinatie--Organen--Transplanteren--Belgische transplantatieraad--kb-24-11-1997.doc

Coordinatie--Organen--Transplanteren--Belgische transplantatieraad--kb-24-11-1997.doc 24 NOVEMBER 1997. - Koninklijk besluit betreffende de Belgische transplantatieraad Koninklijk besluit betreffende wegnemen en toewijzen van organen van menselijke oorsprong. BS 23/12/1997 in voege 02/01/1998

Nadere informatie

De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren

De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren De gevolgen van een strafrechtelijke afdoening voor de verblijfsrechtelijke positie van jongeren Dit document beoogt de strafrechtelijke consequenties voor de verblijfsrechtelijke positie van een vreemdeling

Nadere informatie

AMENDEMENTEN 1-10. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2103(INI) 6.11.2013. Ontwerpadvies Corina Creţu (PE519.580v01-00)

AMENDEMENTEN 1-10. NL In verscheidenheid verenigd NL 2013/2103(INI) 6.11.2013. Ontwerpadvies Corina Creţu (PE519.580v01-00) EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie ontwikkelingssamenwerking 6.11.2013 2013/2103(INI) AMENDEMENTEN 1-10 Corina Creţu (PE519.580v01-00) Seksuele uitbuiting en prostitutie en de gevolgen daarvan voor

Nadere informatie

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt

wet aangenomen, maar ratificatie nog niet bekendgemaakt Brussel, 23 Mei 2001 Bijna zes jaar nadat de overeenkomst aangaande de bescherming van de financiële belangen van de Europese Gemeenschappen (de BFB-overeenkomst) werd opgesteld, werkt het ontbreken van

Nadere informatie

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN DE RAAD. Brussel, 08.12. 2008 TOELICHTING. Inleiding

1/2. Staten-Generaal. Vergaderjaar 2008 2009 VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN DE RAAD. Brussel, 08.12. 2008 TOELICHTING. Inleiding Staten-Generaal 1/2 Vergaderjaar 2008 2009 A 31 805 Subsdiariteitstoets van het voorstel voor een richtlijn inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd voor transplantatie

Nadere informatie

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst)

AANBEVELING VAN DE COMMISSIE. van XXX. betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening. (Voor de EER relevante tekst) EUROPESE COMMISSIE Brussel, XXX C(2011) 4977 AANBEVELING VAN DE COMMISSIE van XXX betreffende toegang tot een elementaire betaalrekening (Voor de EER relevante tekst) {SEC(2011) 906} {SEC(2011) 907} NL

Nadere informatie

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1,

(2002/C 42/07) Gelet op de Overeenkomst tot oprichting van een Europese Politiedienst ( 1 ), inzonderheid op artikel 43, lid 1, C 42/8 Publicatieblad van de Europese Gemeenschappen 15.2.2002 II (Voorbereidende besluiten krachtens titel VI van het Verdrag betreffende de Europese Unie) Initiatief van het Koninkrijk Belgiº en het

Nadere informatie

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal

Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Regelgeving inzake lichaamsmateriaal Wegwijs in de wetgeving 1 Marie Claire de Vries Inhoud 1. VWS en medische producten 2. Wetgeving inzake lichaamsmateriaal 2 VWS en medische producten. Voorzien in de

Nadere informatie

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69

PUBLIC RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69 Conseil UE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 5 september 2003 (15.09) (OR. en) PUBLIC 11374/1/03 REV 1 LIMITE CRIMORG 53 MIGR 66 ENFOPOL 69 NOTA van: het voorzitterschap aan: de Multidisciplinaire Groep

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24

EUROPEES PARLEMENT. Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken. 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 EUROPEES PARLEMENT 1999 2004 Commissie vrijheden en rechten van de burger, justitie en binnenlandse zaken 20 juni 2003 PE 329.885/6-24 AMENDEMENTEN 6-24 Ontwerpadvies (PE 329.885) Carmen Cerdeira Morterero

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace

EUROPEES PARLEMENT. Recht en Criminaliteit in cyberspace EUROPEES PARLEMENT TIJDELIJKE COMMISSIE ECHELON-INTERCEPTIESYSTEEM SECRETARIAAT MEDEDELING TEN BEHOEVE VAN DE LEDEN De leden treffen als aanhangsel een document aan met de titel Recht en Criminaliteit

Nadere informatie

AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III. van de vergadering van. donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402

AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III. van de vergadering van. donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402 EUROPEES PARLEMENT 2009-200 AANGENOMEN TEKSTEN DEEL III van de vergadering van donderdag 23 april 2009 P6_TA-PROV(2009)04-23 VOORLOPIGE UITGAVE PE 425.402 In verscheidenheid verenigd INHOUDSOPGAVE AANGENOMEN

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol

Samenwerkingsprotocol Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit Stichting Reclame Code 1 Samenwerkingsprotocol tussen de Consumentenautoriteit en de Stichting Reclame Code Partijen: 1. De Staatssecretaris van Economische

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 februari 2002 (18.02) (OR. fr) 6249/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (CNS) LIMITE DROIPEN 9 CORDROGUE 19 NOTA van: het voorzitterschap aan: het Comité van

Nadere informatie

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005

EUROPEES PARLEMENT. Zittingsdocument 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE. naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 EUROPEES PARLEMENT 2004 Zittingsdocument 2009 11.1.2006 B6-0038/2006 ONTWERPRESOLUTIE naar aanleiding van vraag voor mondeling antwoord B6-0345/2005 ingediend overeenkomstig artikel 108, lid 5 van het

Nadere informatie

Fiche 1: Richtlijn ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers

Fiche 1: Richtlijn ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers Fiche 1: Richtlijn ter voorkoming en bestrijding van mensenhandel en de bescherming van slachtoffers 1. Algemene gegevens Voorstel: Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement en de Raad ter

Nadere informatie

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood

> Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood www.azstlucas.be > Orgaan- en weefseldonatie na het vaststellen van de hersendood Informatie voor nabestaanden Voorwoord Wanneer u geconfronteerd wordt met orgaandonatie, wil dat zeggen dat u een familielid,

Nadere informatie

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag

Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Richtlijn 98/59/EG van de Raad van 20 juli 1998 betreffende de aanpassing van de wetgevingen van de lidstaten inzake collectief ontslag Publicatieblad Nr. L 225 van 12/08/1998 blz. 0016-0021 DE RAAD VAN

Nadere informatie

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú

BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú BESCHERMING TEGEN DISCRIMINATIE VOOR Ú De Socialistische Fractie in het Europees Parlement streeft naar de garantie dat iedereen zich volledig aanvaard voelt zoals hij of zij is, zodat we in onze gemeenschappen

Nadere informatie

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE. Samenvatting van de effectbeoordeling. bij

WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE. Samenvatting van de effectbeoordeling. bij EUROPESE COMMISSIE Brussel, 5.2.2013 SWD(2013) 20 final WERKDOCUMENT VAN DE DIENSTEN VAN DE COMMISSIE Samenvatting van de effectbeoordeling bij VOORSTEL VOOR EEN RICHTLIJN VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2001 2002 28 284 Wijziging van de Wet op bijzondere medische verrichtingen betreffende invoering van een verbod op xenotransplantatie Nr. 3 MEMORIE VAN TOELICHTING

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 14 januari 2002 (24.01) (OR. es) 5157/02 STUP 3 NOTA van: aan: Betreft: het voorzitterschap de Groep Drugshandel Ontwerp-conclusies van de Raad betreffende de noodzaak

Nadere informatie

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol

P5_TA(2002)0269. Toekomstige ontwikkeling van Europol P5_TA(2002)0269 Toekomstige ontwikkeling van Europol Aanbeveling van het Europees Parlement aan de Raad over de toekomstige ontwikkeling van Europol en zijn volledige opneming in het institutioneel bestel

Nadere informatie

Orgaandonatie Geven om verder leven

Orgaandonatie Geven om verder leven HHZH_INF_087.03(0315) h.-hartziekenhuis vzw Mechelsestraat 24 2500 Lier tel. 03-491 23 45 fax 03-491 23 46 www.hhzhlier.be Patiënteninformatie Orgaandonatie Geven om verder leven Voorwoord Wanneer u geconfronteerd

Nadere informatie

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11

Strafprocesrecht Bijzondere kenmerken: Hoger beroep Wetsverwijzingen: Wetboek van Strafrecht 197a, geldigheid: 2014-05-11 ECLI:NL:GHSHE:2015:3566 Instantie: Gerechtshof 's-hertogenbosch Datum uitspraak: 16-09-2015 Datum publicatie: 17-09-2015 Zaaknummer: 20-002514-14 Rechtsgebieden: Materieel strafrecht Strafprocesrecht Bijzondere

Nadere informatie

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief.

De delegaties treffen hierbij de toelichting aan bij het in hoofde genoemde initiatief. RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 8 augustus 2003 (25.08) (OR. it) 11770/03 ADD 1 LIMITE MIGR 71 COMIX 474 ADDENDUM BIJ DE NOTA van: het voorzitterschap aan: de Groep migratie-verwijdering Betreft: Initiatief

Nadere informatie

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in?

Samenvatting. 1. Wat houdt het begrip internationale samenwerking in? Aanleiding voor het onderzoek Samenvatting In de 21 ste eeuw is de invloed van ruimtevaartactiviteiten op de wereldgemeenschap, economie, cultuur, milieu, etcetera steeds groter geworden. Ieder land dient

Nadere informatie

Nederlandse instrumenten van internationale rechtshulp in strafzaken

Nederlandse instrumenten van internationale rechtshulp in strafzaken Nederlandse instrumenten van internationale rechtshulp in strafzaken in verdragen, resoluties, aanbevelingen, wetten, richtlijnen en circulaires 2e bijgewerkte en herziene druk verzameld en ingeleid door

Nadere informatie

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV:

Boek I, titel 2 van het Wetboek van economisch recht Hoofdstuk 5. Definities eigen aan boek XIV: Vrij beroep 1/ België Wet van 15 mei 2014 houdende invoeging van Boek XIV "Marktpraktijken en consumentenbescherming betreffende de beoefenaars van een vrij beroep" in het Wetboek van economisch recht

Nadere informatie

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT

TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT TYPES INSTRUMENTEN OVERZICHT Aanbeveling... 2 Advies... 2 Algemeen commentaar... 2 Beleidsdocument... 3 Besluit... 3 Decreet... 3 Europees besluit... 3 Grondwet... 3 Koninklijk besluit... 3 Mededeling...

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 29.11.2007 COM(2007) 761 definitief 2007/0266 (ACC) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD over het standpunt van de Gemeenschap in het Gemengd Comité EG-Faeröer

Nadere informatie

PUBLIC. Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE

PUBLIC. Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) RAAD VA DE EUROPESE U IE. 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE eil UE PUBLIC RAAD VA DE EUROPESE U IE Brussel, 30 april 2002 (08.05) (OR. fr,en) 8434/02 Interinstitutioneel dossier: 2001/0114 (C S) LIMITE DROIPE 28 CORDROGUE 38 RESULTAAT BESPREKI GE van: de Groep

Nadere informatie

Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars

Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars Reclame en marketing: een gemeenschappelijk kader voor beroepsbeoefenaars van de drie Instituten De reclame, het promoten van de diensten, de marketing, oftewel de communicatie vormt het verlengstuk van

Nadere informatie

L 207/14 Publicatieblad van de Europese Unie 6.8.2010

L 207/14 Publicatieblad van de Europese Unie 6.8.2010 L 207/14 Publicatieblad van de Europese Unie 6.8.2010 RICHTLIJN 2010/45/EU VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD van 7 juli 2010 inzake kwaliteits- en veiligheidsnormen voor menselijke organen, bestemd

Nadere informatie

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten)

de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) de positie van de verzekerde/patiënt in Nederland en daarbuiten in het licht van de voorgenomen wijziging van art 13 Zvw (EU-aspecten) Jac Rinkes Workshop SKGZ 3-10-13 Zorgverzekeringswet Artikel 13 1.

Nadere informatie

onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 december 1997 over bestrijding van het tabaksgebruik 1,

onder verwijzing naar zijn resolutie van 18 december 1997 over bestrijding van het tabaksgebruik 1, P5_TA(2002)0559 Bestrijding van het tabaksgebruik Resolutie van het Europees Parlement over de preventie van roken en initiatieven ter verbetering van de bestrijding van het tabaksgebruik (2002/2167(INI))

Nadere informatie

Conclusies van de Raad betreffende de bestrijding van het tabaksgebruik

Conclusies van de Raad betreffende de bestrijding van het tabaksgebruik RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 17 november 1999 (OR. en) 12545/1/99 REV 1 LIMITE SAN 171 Betreft : Conclusies van de Raad betreffende de bestrijding van het tabaksgebruik DG I CONCLUSIES VAN DE RAAD

Nadere informatie

Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen

Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen Richtlijn betreffende bescherming rechten op aanvullend pensioen Richtlijn 98/49/EG van de Raad van 29 juni 1998 betreffende de bescherming van de rechten op aanvullend pensioen van werknemers en zelfstandigen

Nadere informatie

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid

TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN. JAARGANG 2002 Nr. 112. Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid 50 (1986) Nr. 2 1 ) TRACTATENBLAD VAN HET KONINKRIJK DER NEDERLANDEN JAARGANG 2002 Nr. 112 A. TITEL Europees Verdrag inzake de erkenning van de rechtspersoonlijkheid van internationale niet-gouvernementele

Nadere informatie

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE

EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE EERBIEDIGING VAN DE GRONDRECHTEN IN DE UNIE De rechtsgrondslag voor de grondrechten op EU-niveau is lange tijd voornamelijk gelegen geweest in de verwijzing in de Verdragen naar het Europees Verdrag tot

Nadere informatie

Een nieuwe sociale Europese interne markt

Een nieuwe sociale Europese interne markt Een nieuwe sociale Europese interne markt Prof. mr. dr. E.R. Manunza Hanze Inkoopseminar 2013 On Moral Sentiments, people, profit & procurement Het thema van vandaag Solidariteit in ruime zin Bemoeilijken

Nadere informatie

13740/1/00 REV 1 ADD 1 die/jel/nj 1 DG J

13740/1/00 REV 1 ADD 1 die/jel/nj 1 DG J RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 12 februari 2001 (OR. fr) Interinstitutioneel dossier: 2000/0157 (COD) 13740/1/00 REV 1 ADD 1 LIMITE SOC 455 FIN 492 CODEC 915 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 oktober 2000 (11.10) (OR. en) 12089/00 Interinstitutioneel dossier: 1999/0152 (COD) LIMITE EF 76 ECOFIN 269 CRIMORG 137 CODEC 744 NOTA van: nr. Comv.: Betreft: het

Nadere informatie

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen

Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD. betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen EUROPESE COMMISSIE Brussel, 31.1.2013 COM(2013) 39 final 2013/0021 (NLE) Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD betreffende het onderwerpen van 4-methylamfetamine aan controlemaatregelen NL NL TOELICHTING

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 6 maart 2003 (OR. en) 6505/03 CRIMORG 11 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Initiatief van het Koninkrijk Denemarken met het oog op de aanneming van

Nadere informatie

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding

MEMORIE VAN TOELICHTING. 1. Inleiding Implementatie van de richtlijn 2014/62/EU van het Europees Parlement en de Raad van 15 mei 2014 betreffende de strafrechtelijke bescherming van de euro en andere munten tegen valsemunterij en ter vervanging

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 4 Den Haag Bezuidenhoutseweg 67 2594 AC Den Haag Postbus 20061 Nederland www.rijksoverheid.nl Uw Referentie 2015Z08639 Datum 27 mei 2015

Nadere informatie

gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad (COM(2001) 664 1 ),

gezien het voorstel van de Commissie aan de Raad (COM(2001) 664 1 ), P5_TA(2002)0363 Bestrijding van racisme en vreemdelingenhaat * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement inzake het voorstel voor een kaderbesluit van de Raad betreffende de bestrijding van racisme

Nadere informatie

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten

Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten Bron : Wet van 22 april 1999 betreffende de beroepstucht voor accountants en belastingconsulenten (Belgisch Staatsblad,

Nadere informatie

Klanten van gedwongen prostitutie, strafrechtelijk vervolgen?

Klanten van gedwongen prostitutie, strafrechtelijk vervolgen? Faculteit Rechtsgeleerdheid Academiejaar 2009-10 Klanten van gedwongen prostitutie, strafrechtelijk vervolgen? Masterproef van de opleiding Master in de rechten Ingediend door Stephanie Dekkers 20052469

Nadere informatie

ISSN Benelux Publicatieblad

ISSN Benelux Publicatieblad ISSN 0005-8777 Benelux Publicatieblad Datum uitgifte 29/09/2014 Inhoudstafel Benelux Publicatieblad Paginanummer 2 Beschikkingen 3 BESCHIKKING van het Benelux Comité van Ministers betreffende het grensoverschrijdend

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 26 september 2006 (OR. en) 12758/06 Interinstitutioneel dossier: 2005/0204 (CNS) ASIM 63 OC 655 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: BESCHIKKING VAN DE

Nadere informatie

ANNOTATIE Cass. 22 januari 2009, Rev.dr.étr. 2009, afl. 1, 4; T.Vreemd. 2009 (samenvatting), afl. 2, 135

ANNOTATIE Cass. 22 januari 2009, Rev.dr.étr. 2009, afl. 1, 4; T.Vreemd. 2009 (samenvatting), afl. 2, 135 Michèle Morel Doctoranda (FWO-mandaathoudster) Universiteit Gent Faculteit Rechten Vakgroep Internationaal Publiekrecht Universiteitstraat 4 9000 België Michele.Morel@Ugent.Be Tel. +32.9.264.84.45 ANNOTATIE

Nadere informatie

Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN

Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN Contractnummer: VERTROUWELIJKHEIDSCONTRACT TUSSEN DE ALGEMENE DIRECTIE STATISTIEK STATISTICS BELGIUM EN.. Tussen De Algemene Directie Statistiek Statistics Belgium van de FOD Economie, KMO, Middenstand

Nadere informatie

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken

32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid. Brief van de minister van Buitenlandse Zaken 32635 Strategie van Nederlands buitenlandbeleid Nr. 5 Brief van de minister van Buitenlandse Zaken Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 26 april 2012 Mede namens de Staatssecretaris

Nadere informatie

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS

Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament. Juridische aspecten Herman NYS Wilsverklaring-wilsbeschikkinglevenstestament Juridische aspecten Herman NYS Plan uiteenzetting Het begrippenkader De juridische duiding Het Belgisch recht (Tussentijdse) Besluiten Het begrippenkader Complexe

Nadere informatie

Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel

Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel Mechanisme voor toezicht Wat is het doel van het Verdrag? Het op 1 februari 2008 in werking getreden Verdrag van de Raad van Europa inzake

Nadere informatie

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis

Datum 28 februari 2013 Onderwerp Beantwoording kamervragen over vervolgingen en veroordelingen wegens majesteitsschennis 1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag Aan de voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Schedeldoekshaven 100 2511 EX Den Haag Postbus 20301 2500 EH Den

Nadere informatie

*** ONTWERPAANBEVELING

*** ONTWERPAANBEVELING EUROPEES PARLEMENT 2009-2014 Commissie burgerlijke vrijheden, justitie en binnenlandse zaken 2010/0011(E) 16.3.2011 *** ONTWERPAANBEVELING over het ontwerp van besluit van de Raad over de sluiting van

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2011 2012 33 213 Uitvoering van het op 31 januari 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Verdrag inzake de sluikhandel over zee, ter uitvoering van artikel

Nadere informatie

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier

Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Dit is een uitgave van NTS-Donorvoorlichting www.donorvoorlichting.nl Donoren zijn van levensbelang Inclusief donorformulier Donoren zijn van levensbelang Donororganen en donorweefsels zijn nodig om ernstig

Nadere informatie

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG

Gelet op het auditoraatsrapport van de Kruispuntbank ontvangen op 24 juni 2005; A. SITUERING, ONDERWERP EN RECHTVAARDIGING VAN DE AANVRAAG SCSZ/05/97 1 BERAADSLAGING NR. 05/034 VAN 19 JULI 2005 M.B.T. DE MEDEDELING VAN PERSOONSGEGEVENS BETREFFENDE BUITENLANDSE VERZEKERDEN, DOOR DE VERZEKERINGSINSTELLINGEN AAN HET VLAAMS ZORGFONDS, MET HET

Nadere informatie

Slavernij vroeger en nu

Slavernij vroeger en nu Slavernij vroeger en nu Symposium College voor de Mensenrechten mr. J.E. Overdijk-Francis 26 November 2013 Geachte aanwezigen Slavernij ontmenselijkt. Slavernij neemt iets van mensen af dat alleen aan

Nadere informatie

geraadpleegd door de Raad overeenkomstig artikel 39, lid 1 van het EU-Verdrag (C5-0757/2000),

geraadpleegd door de Raad overeenkomstig artikel 39, lid 1 van het EU-Verdrag (C5-0757/2000), P5_TA(2002)0430 Europees netwerk voor justitiële opleiding * Wetgevingsresolutie van het Europees Parlement over het initiatief van de Franse Republiek met het oog op de aanneming van het besluit van de

Nadere informatie

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage

Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Binnenhof 1a 2513 AA s-gravenhage Postbus 90801 2509 LV Den Haag Anna van Hannoverstraat 4 Telefoon

Nadere informatie

Vertaling. Overwegende:

Vertaling. Overwegende: Vertaling Protocol van akkoord over de voorwaarden voor de grensoverschrijdende handel in slachtdieren en slachtpluimvee tussen het Koninkrijk België, het Groothertogdom Luxemburg en de Franse Republiek.

Nadere informatie

het Belgische mensenhandelbeleid: gewikt en gewogen

het Belgische mensenhandelbeleid: gewikt en gewogen STRIJD TEGEN DE MENSENHANDEL RAPPORT MENSENHANDEL het Belgische mensenhandelbeleid: gewikt en gewogen November 2005 Centrum voor gelijkheid van kansen en voor racismebestrijding Inhoudstafel 1 Hoe deze

Nadere informatie

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD

COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN. Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD NL COMMISSIE VAN DE EUROPESE GEMEENSCHAPPEN Brussel, 6.12.2001 COM(2001) 734 definitief Voorstel voor een BESLUIT VAN DE RAAD houdende omschrijving van PMMA als nieuwe synthetische drug die aan controlemaatregelen

Nadere informatie

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz.

Wij Willem-Alexander, bij de gratie Gods, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje- Nassau, enz. enz. enz. WETSVOORSTEL Voorstel van wet van de leden Segers, Rebel-Volp en Kooiman tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht en het Wetboek van Strafrecht BES, houdende de invoering van de strafbaarstelling van

Nadere informatie

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66

RAAD VAN DE EUROPESE UNIE. Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 RAAD VAN DE EUROPESE UNIE Brussel, 30 oktober 2003 (03.11) (OR. it) 11051/4/03 REV 4 CORDROGUE 66 NOTA van: aan: Betreft: het Italiaanse voorzitterschap de horizontale Groep drugs Ontwerp-resolutie van

Nadere informatie

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT

EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT EUROPESE UNIE HET EUROPEES PARLEMENT DE RAAD Straatsburg, 19 mei 2010 (OR. en) 2009/0026 (COD) LEX 1120 PE-CONS 11/10 ASILE 33 CADREFIN 29 CODEC 303 BESLUIT VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD TOT WIJZIGING

Nadere informatie

Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend Advies

Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend Advies aan Mevrouwen de Voorzitsters en de Heren Voorzitters van de openbare centra voor maatschappelijk welzijn Dienst Uw brief van Uw kenmerk Ons kenmerk Datum Bijlage(n) Dienst Juridisch en Beleidsondersteunend

Nadere informatie

Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg

Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg Samenwerkingsprotocol Consumentenautoriteit de Inspectie voor de Gezondheidszorg Afspraken tussen de Staatssecretaris van Economische Zaken en de Minister van Volksgezondheid Welzijn en Sport over de wijze

Nadere informatie

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN

TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN TETRALERT - ONDERNEMING VOORSTEL TOT HERZIENING VAN DE RICHTLIJN AANDEELHOUDERSRECHTEN 1. Inleiding Op 9 april 2014 maakte de Europese Commissie aan het Europees Parlement een voorstel van richtlijn over

Nadere informatie

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden

Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Staatsblad van het Koninkrijk der Nederlanden Jaargang 2000 616 Wet van 13 december 2000 tot herziening van een aantal strafbepalingen betreffende ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht alsmede

Nadere informatie

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES

Europees Economisch en Sociaal Comité ADVIES Europees Economisch en Sociaal Comité ECO/360 Belastingheffing - Richtlijn moedermaatschappij / dochteronderneming Brussel, 25 maart 2014 ADVIES van het Europees Economisch en Sociaal Comité over het "Voorstel

Nadere informatie

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding

Samenvatting. Achtergrond en aanleiding Samenvatting Achtergrond en aanleiding Er is een structureel tekort aan voor transplantatie beschikbare postmortale organen. Dat tekort is in ons land nijpender dan in veel andere Europese landen. Daardoor

Nadere informatie

Reglement van de Actie "Verwen uw dieren!"

Reglement van de Actie Verwen uw dieren! Reglement van de Actie "Verwen uw dieren!" 1. Definities 1.1. Tom&Co: de organisator van de Actie is de naamloze vennootschap Aniserco nv, ingeschreven in de Kruispuntenbank Ondernemingen onder het nummer

Nadere informatie

Corporate Governance Charter

Corporate Governance Charter Corporate Governance Charter Dealing Code Hoofdstuk Twee Euronav Corporate Governance Charter December 2005 13 1. Inleiding Op 9 december 2004 werd de Belgische Corporate Governance Code door de Belgische

Nadere informatie

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL

HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL HET SUBSIDIARITEITSBEGINSEL In het kader van de gedeelde bevoegdheden van de Unie en de lidstaten wordt met het in het Verdrag betreffende de Europese Unie vastgelegde subsidiariteitsbeginsel bepaald onder

Nadere informatie

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER

A D V I E S. over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER Doc. nr. E2:90005C04 Brussel, 30.3.1999 MH/GVB/LC A D V I E S over EEN ONTWERP VAN KONINKLIJK BESLUIT BETREFFENDE NATUURLIJK MINERAAL WATER EN BRONWATER (bekrachtigd door de Hoge Raad voor de Middenstand

Nadere informatie

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en)

Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Raad van de Europese Unie Brussel, 30 juni 2015 (OR. en) Interinstitutioneel dossier: 2013/0021 (E) 10010/15 CORDROGUE 49 WETGEVINGSBESLUITEN EN ANDERE INSTRUMENTEN Betreft: Ontwerp-UITVOERINGSBESLUIT

Nadere informatie

Prettige feestdagen. Meilleurs voeux. Season s greetings. December 12 TITEL

Prettige feestdagen. Meilleurs voeux. Season s greetings. December 12 TITEL TITEL 2013 Prettige feestdagen Meilleurs voeux Season s greetings Tervurenlaan 40 1040 Brussel Tel. 02/743.09.11 Fax 02/733.98.07 www.callens-law.be December 12 De functie Lokale donorcoördinatie Verschillende

Nadere informatie