Graag willen wij u alvast bedanken voor uw medewerking en wij hopen met alle deelnemers op een succesvolle en inspirerende

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Graag willen wij u alvast bedanken voor uw medewerking en wij hopen met alle deelnemers op een succesvolle en inspirerende"

Transcriptie

1 Datum Oktober 2012 Ons kenmerk JvL/MH/ Telefoon +31 (0) E. mai i onderwerp Vakantiecursus TU Delft Technische Universiteit Delft Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen Sectie Gezondheidstechniek Waterschap Peel en Maasvallei de heer mr. A.M.G. Gresel, dijkgraaf Postbus RJ Venlo Bezoek: Stevinweg CN Delft Correspondentie: Postbus GA Delft Zeer geachte heer Gresel, Met genoegen berichten wij u hierbij dat ook volgend jaar weer, onder auspiciën van de opleiding Civiele Techniek van de Technische Universiteit Delft en met medewerking van VEWIN, WATERNETWERK, RIVM, KWR, RIONED en STOWA op vrijdag 11 januari 2013 de 65 s t e Vakantiecursus in Drinkwater en Afvalwater zal worden gehouden, waarvoor de Commissie van Voorbereiding als titel "De watercyclus; daar zit wat in!" heeft gekozen. De folder is medio oktober per mail verstuurd naar een groot aantal adressen van deelnemers van voorgaande jaren en naar de ons bekende geïnteresseerden uit de watersector; de aanmeldingen komen nu dagelijks binnen. Middels deze brief willen wij de directie į het management van relevante organisaties uit de watersector verzoeken de bijgevoegde poster(s) en de folders van de Vakantiecursus eveneens onder de aandacht te brengen van hun medewerkers. Graag willen wij u alvast bedanken voor uw medewerking en wij hopen met alle deelnemers op een succesvolle en inspirerende bijeenkomst. ir. Jules van Lier r.ir. Luuk Rietveld oo aar Afvalwaterzuivering/ Milieutechnologie Hoogleraar Watercyclus Dagvoorzitter Vakantiecursus Afvalwater Dagvoorzitter Vakantiecursus Drinkwater Bijlagen: poster(s)7folders

2 65ste Vakantiecursus Drinkwater en Afvalwater Vrijdag 11 januari 2013 ŤIJ D PI f t DAAR ZIT WAT IN! DE WATERCYCLUS DRINKWATER AFVALWATER Inleiding Drinkwater Prof.dr.ir. Luuk Rietveld (TU Delft) Inleiding Afvalwater Prof.dr.ir. Jules van Lier (TU Delft/UNESCO -IHE) Strategische innovatie: Creatie van net waterbedrijf van de toekomst Prof.dr. Taco van Someren (Ynnovate) De ontdekking en toepassing van "onmogelijke" bacteriën Prof.dr.ir. Mike Jetten (RU Nijmegen) Winnaar Spinoza prijs Water met inhoud Lieve Declerq, MSc (Vitens) Het waterschap anno : van lijderschap naar leiderschap Dr. Renze van Houten (Waterschap Aa en Maas) Leven in het drinkwater distributienetwerk Dr. Hans Vrouwenvelder (TU Delft/Kaust/Wetsus) Recycling of Industrial Water The journey of Pearl GT Drs. Koen de Leeuw (Shell P&T - EUHT) Flash presentaties Drinkwater Diverse sprekers Nereda : Voorbeeld van succesvolle innovatie? Ir. Helle van der Roest (RHDHV) Priester, koopman St ingenieur: Iedereen ziet er wat anders in Dr.ir. Fons Nelen (Nelen 8i Schuurmans) Flash presentaties Afvalwater Diverse sprekers SLOTSESSIE Prijsuitreiking Waternet Watercyclus Innovatieprijs en Jaap van der Graaf prijs Flash presentatie Y ESĨDelft: from idea to techno-starter Ir. Sid Vollebregt (Elemental Water Makers) De watervoetafdruk: instrument voor overheden en bedrijven Prof.dr.ir. Arjen Hoekstra (Universiteit Twente) NL water innovatie 8t Bestuursakkoord Water, wat biedt de politiek? Staatssecretaris Infrastructuur â Milieu: Joop Atsma (onder voortehoud) Kosten: Deelnemers: TU-medewerkers en studenten: Gepensioneerden: 175,20,20,- Aanmeldingen online via: sanitaryengineering.tudelft.nl Informatie: Locatie: Collegezalen A en B Faculteit Civiele Techniek Stevinweg í, 2628 CN Delft

3 ^ ^ ^ ^ ^ ^ Bos W i t t e v e e n ~^^m I N T E R N AT I O N A L I S AT I O N J A A P VAN OF DUTCH WATER DER GRAAF SANITATION AWARD 201

4 cxįŗj ^ 65ste Vakantiecursus ^ Drinkwater en Afvalwater X i J H p I f t Vrijdag 11 januari 2013 I \J UG\ DE WATERCYCLUS; DAAR ZIT WAT IN! BROCHURE

5 Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen De Watercyclus; daar zit wat in! 65 ste VC: maar nog lang niet met pensioen! 65 s t e Vakantiecursus Drinkwater en Afvalwater Vrijdag 11 januari 2013 TU Delft Onder auspiciën van de Faculteit Civiele Techniek van de Technische Universiteit Delft en met medewerking van Vewin, RIVM, KWR, Waternetwerk, RIONED en STOWA. Plaats: collegezalen A en B, Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen, Stevinweg 1, 2628 CN Delft Ontvangstbalie begane grond Welkomstwoord Prof.dr.ir. Bert Geerken, Decaan Faculteit CiTG Parallelsessie Drinkwater zaal A Inleiding schoon water Prof.dr.ir. Luuk Rietveld (TU Delft) PROGRAMMA Parallelsessie Afvalwater zaal B Inleiding vies water Prof.dr.ir. Jules van Lier (TU Delft/UNESCO-IHE) Strategische innovatie: de creatie van het waterbedrijf van de toekomst Prof.dr. Taco van Someren (Ynnovate) Water met inhoud Lieve Declerq, MSc (Vitens) Koffiepauze: begane grond en eerste verdieping Leven in het drinkwater distributienetwerk Dr. Hans Vrouwenvelder (TU Delft/Kaust/Wetsus) Flash presentaties NOM in de waterzuivering: Ir. Anke Grefte Detecteren afwijkingen distributienet: Ir. Martijn Bakker Data * models - dynamic information ("Sexy): Ir. Ignaz Worm Lunchpauze: begane grond en eerste verdieping Recycling of Industrial Water: The Journey of Pearl GT Drs. Koen de Leeuw (Shell P&T - EUHT) Flash presentaties Filtration in surface water treatment: Peter Lu, MSc Water supply for developing countries: Dr.ir. Doris van Halem Solar driven desalination in Indonesia: Ir. Reinoud Feenstra Theepauze: begane grond en eerste verdieping Gezamenlijke slotsessie Uitreiking Waternet Watercyclus Innovatie prijs Uitreiking Jaap van der Graaf prijs De ontdekking en toepassing van "onmogelijke" bacteriën (Winnaar Spinoza prijs 2012) Prof.dr.ir. Mike Jetten (RU Nijmegen) Het waterschap anno 2012: van lijderschap naar leiderschap Dr. Renze van Houten (Waterschap Aa en Maas) Nereda : Voorbeeld van succesvolle innovatie? Ir. Helle van der Roest (RHDHV) Flash presentaties Anaerobic nutrient rich effluents: Hale Őzgűn, MSc The enzymatic degradation of excess sludge: Steef de Valk, MSc Assessing the quality of sewer pipes: Nikola Stanic, MSc Priester, koopman St ingenieur: ledereen ziet er wat anders in Dr.ir. Fons Nelen (Nelen â Schuurmans/KVýN) Flash presentaties Industrial AMBR: Kaan Dereli, MSc High Pressure Digestion: Drs. Ralph Lindeboom Meten in rioolstelsels: Ing. Marco van Bijnen YesiDelft: from idea to techno-starter Ir. Sid Vollebregt (Elemental Water Makers) De watervoetafdruk: instrument voor overheden en bedrijven Prof.dr.ir. Arjen Hoekstra (Universiteit Twente) NL water innovatie SÍ Bestuursakkoord Water: wat biedt de politiek? Joop Atsma, Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu (onder voorbehoud) Nieuwjaarsborrel 2

6 SAMENVATTINGEN VAN DE PRESENTATIES DRINKWATER Inleiding schoon water Prof.dr.ir. Luuk Rietveld (TU Delft) Strategische innovatie: de creatie van het waterbedrijf van de toekomst Prof.dr. Taco CR. van Someren (Ynnovate) Dr. Shuhua van Someren-Wanġ (Ynnovate) We komen nu in een nieuwe fase met vele uitdagingen d ie vragen om een d uurzame en innovatieve aanpak. Verou d ering van het d istributienet en kolossale investeringsprogramma's als gevolg gaat veel vragen van d e sector in d e komend e jaren. We zullen strakker moeten sturen op onze dienstverlening richting klanten en efficiënter omgaan met onze middelen. Water is het blauwe goud van d e toekomst en tegelijkertijd verand ert d e internationale Om een beter beeld te krijgen over wat er zich in watermarkt aan zowel aanbod - als vraagzijd e. het proces van prod uctie tot en met d istributie Maar waar is d e 'toekomstige Shell van d e gebeurt willen we meer intelligentie toepassen watermarkt' om d e zwarte goud ind ustrie d oor in het netwerk. Sensoren gaan ons in d e het blauwe goud te vervangen? De Nederlandse toekomst veel meer informatie verschaffen. watersector is niet meer toereikend uitgerust Gigantische hoeveelhed en d ata vragen om om in het toekomstige nieuwe wereld waterspel innovaties op IT gebied. Deze ontwikkeling de hui d ige toonaangeven d e positie te gaat d rinkwaterbed rijven helpen kosten en handhaven. Het concept van strategische energie te besparen en zal bijd ragen aan een innovatie is ontwikkeld en internationaal in betere dienstverlening naar de klant. Juist deze diverse branches toegepast om d it soort klant zal in d e toekomst een belangrijkere rol nieuwe uitdagingen naar kansen te veranderen. gaan vervullen bij het verbeteren van onze Om ook in de toekomst aan het blauwe goud te bedrijfsvoering. Dichter bij d e klant staan kunnen verdienen, biedt strategische innovatie betekent ook goed luisteren naar wensen, voor d e watersector een uitweg en aan d e juiste wijze van informatievoorziening en het hand van theoretische ond erbouwingen en signaleren van storingen. Onze klant is tenslotte praktische voorbeeld en, word t d e aanwend ing onze belangrijkste sensor. ervan uiteengezet. De drinkwatersector word t ook een belangrijke speler voor and ere sectoren zoals d e Water met inhoud energiesector en d e bouw. Het toenemend e Lieve Declerq, MSc (Vitens) besef d at water en energie besparing voor bedrijf en klant van groot belang zijn vraagt Drinkwaterbedrijven hebben in d e afgelopen om transparantie, inzicht en het bied en van decennia veel aand acht gegeven aan het oplossingen. De lage kosten van d rinkwater verder perfectioneren van d e prod uctie, staan in schril contrast met d e toenemend e distributie en waterkwaliteit. Dit hebben we kosten van energie. Het energie verbruik in gedaan in samenwerking met d e watersector, relatie tot water binnen d e woonomgeving is met succesvolle ( technologie) bed rijven in enorm en heeft een groot besparingspotentieel Nederland en met steun van overheden. bij huishoud ens en vraagt om een integrale oplossing. Dit kan alleen in samenwerking met waterschappen, gemeenten en and ere 3

7 bedrijven. Vraag is hoe wij als watersector in de komende jaren kunnen komen tot de beste oplossingen voor onze klanten en de maatschappij. Een uitdaging welke Vitens graag aangaat. Tenslotte is er een toenemend besef dat onze sector een rol moet spelen in de circulaire economie. Onze reststromen kunnen worden getransformeerd tot waardevolle toepassingen binnen de bouw, agro of zelfs de diervoedingsindustrie. Valorisatie gaat de komende jaren vragen om veel aandacht en samenwerking binnen de sector. Dit hoeft geen jaren te duren, een oproep voor een pragmatische aanpak en het bundelen van krachten. Leven in het drinkwater distributienetwerk Dr. Hans Vrouwenvelder (TU Delft/Kaust/Wetsus) "Drinking water entering the distribution network... should be biological stable" (WHO, 2006). In Nederland wordt biologische stabiliteit van drinkwater nagestreefd door biologisch afbreekbare stoffen vergaand te verwijderen. Biologische stabiliteit betekend in essentie: geen verandering (nagroei) tijdens distributie. Tijdens de presentatie wordt een overzicht gegeven van wat is gedaan tot op heden, onderzoeksvragen en nieuwe technieken. Voor een verdere optimalisatie van de waterdistributie en kwaliteitsborging is het van belangde microbiologie in het distributienet beter te begrijpen. Recycling of Industrial Water: The journey of Pearl GT Drs. Koen de Leeuw (Shell P&T - EUHT) The Shell GTL plant in Qatar, named Pearl is a zero liquid discharge plant. The process is delivering more water than GTL products and hence the integration of this water stream in the overall technical design has been a big challenge. Membranes and evaporative equipment are applied as a first time application for Shell in an industrial site on this scale. The presentation gives an overview of the considerations for the design, the steps taken to ensure the functionality of the applied water technologies and the issues during the start-up and early operation. FLASH PRESENTATIES DRINKWATER NOM in de waterzuivering Ir. Anke Grefte (TU Delft) Natuurlijk organisch materiaal (NOM) is in veel grond- en oppervlaktewaterbronnen voor drinkwaterbereiding aanwezig. NOM is geen eenvoudige parameter; verschillende NOM componenten hebben niet alleen invloed op de uiteindelijke drinkwaterwaterkwaliteit, maar ook op de individuele drinkwaterzuiveringsprocessen. Het doel van het onderzoek is om het gedrag van verschillende natuurlijke organisch materiaal (NOM) componenten in drinkwaterzuiveringsprocessen te begrijpen en om de kwaliteit van het drinkwater aan de kraan te verbeteren door uitbreiding van de zuivering met een anionwisselaarvoor NOM verwijdering. Monitoring van het distributienet om afwijkingen te detecteren Ir. Martijn Bakker (RHDHV/TU Delft) In het distributienet komen zowel kwantitatieve afwijkingen (leidingbreuken) als kwalitatieve afwijkingen (verslechterde waterkwaliteit, besmetting) voor. Om de negatieve effecten te beperken dienen afwijkingen vroegtijdig ontdekt en gelokaliseerd te worden. In lopend onderzoek wordt gekeken of hiervoor een korte termijn vraagvoorspellingsmodel gebruikt kan worden.

8 Data + models - dynamic information ^ sexy) Ir. Ignaz Worm (PWN/TU Delft) We hebben data: procesdata, managementdata, klachtdata, berichten op sociale media. Veel data worden nauwelijks gebruikt. We hebben ook modellen: procesmodellen, distributiemodellen en economische modellen. Veel modellen worden alleen stand-alone gebruikt. Door modellen en databronnen te verbinden kunnen we tweets gebruiken om besmettingen in het net op te sporen. Optimization of submerged ceramic micro membrane filtration for surface water treatment Peter Lu, MSc (TU Delft) Coagulation in combination with micromembrane filtration has become a widely accepted process for drinking water treatment, but frequency of backwashing and low recovery remains a significant problem. The objective of this study was to prolong filtration time without backwash and air scrub. An artificial dynamic cake layer was made from floes and used for membrane fouling protection. Precoating with PAC on the top of membrane before the experiment was tested also to reduce membrane fouling. The filtration time without back wash and air scrubbing was prolonged to 15 hours by optimizating the coagulation, and was prolonged to 25 hours by combining with precoating PAC. Membrane fouling highly depended on ph in this operation condition. The results of this research show that ceramic membrane filtration time can greatly be prolonged without back washing, and that recovery can be improved. Solar driven desalination project in Indonesia: Ir. Reinoud Feenstra (Elemental Water Makers) There are more than 2 billion people who currently lack access to safe drinking water around the globe. More than 807o of these people live in remote areas. These areas often do not have access to fossil fuels or an electricity grid, which makes a decentralized renewable energy driven solution very suitable. Renewable driven desalination could offer an affordable, sustainable and safe solution for many remote areas. The Master End Project was about the design, implementation and evaluation of an innovative renewable driven desalination solution for this field and has been executed in Indonesia. It has led to promising technical and financial feasibility and it has been a challenging and rewarding experience. 5

9 AFVALWATER Inleiding vies water Prof.dr.ir. Jules van Lier (TU Delft/UNESCO-IHE) Nereda : Voorbeeld van succesvolle innovatie? Ir. Helle van der Roest (RHDHV) De ontdekking en toepassing van "onmogelijke" bacteriën Prof.dr.ir. Mike Jetten (Afdeling Microbiologie, IWWR, Radboud University Nijmegen en afdeling Biotechnologie TU Delft); Winnaar Spinoza prijs 2012! Anammoxbacteriën hebben spectaculaire eigenschappen. Ze maken de raketbrandstof hydrazine, ze hebben een bacteriëel organel en zijn verantwoordelijk voor meer dan de helft van hetstikstofverlies uit de oceaan. Daarnaast hebben deze bacteriën zeer goedetoepassingen mogelijkheden in de afvalwaterzuivering. Met de anammox bacteriën als voorbeeld zal worden uitgelegd hoe uit afvalwater energie gemaakt kan worden en hoe een kleine oranje bacterie uit Nederland de wereld duurzamer gaat maken. Het waterschap anno 2012: van lijderschap naar leiderschap Dr. Renze van Houten (Waterschap Aa en Maas) Binnen de overheid ontstaat nog wel eens discussie rondom kerntaken. Het motto is dan 'terug naar de kerntaken' of 'je gaat er over, of niet'. In de huidige tijdgeest een niet zo vruchtbare discussie. Vele voorbeelden laten zien dat je als overheid wel kunt denken dat je er over gaat, maar dat realiteit leert dat je alleen echte invloed hebt wanneer je waarde toevoegt. En wat doet het waterschap met deze wetenschap...? Met de succesvolle ontwikkeling en introductie van de Nereda technologie ligt de wereld aan onze voeten!? Was het maar zo eenvoudig! Het omzetten van duurzame zuiveringsprestaties in klinkende munt vraagt binnen en buiten onze landsgrenzen om nieuwe vormen van samenwerking. Vormen waarin niet alleen (nieuwe) technologische innovaties voorop staan, maarwaarin ook wordtgeëxperimenteerd met andere rollen, verantwoordelijkheden en risico's. Nereda biedt een platform waarop deze experimenten kunnen plaatsvinden, een plezierige uitdaging. De priester, de koopman en de ingenieur: iedereen ziet er wat anders in Dr.ir. Fons Nelen (Nelen 8c Schuurmans/KWN) ledereen is het erover eens: in de waterketen liggen volop kansen voor verbetering. Maar welke kansen willen we pakken? Volgen we onze geloofsovertuiging; staan kosten centraal of laten we ons leiden door de inhoud en onze technische kennis van water? In deze presentatie worden mogelijke optimalisaties van de waterketen vanuit verschillende invalshoeken belicht. Deze maken in ieder geval één ding duidelijk: betere, rationele besluiten vragen om betere informatie! 6

10 FLASH PRESENTATIES AFVALWATER Treatment of Municipal Wastewater by Anaerobic Membrane Bioreactor Technology Hale Őzgűn, MSc (TU Delft/Istanbul of Technology) Universi ty 0 has shown that CCTV inspections are not 100 Z o reliable, but are associated with a significant uncertainty. Destructive methods, like core sampling, can provide additional valuable information about the strength properties of the main sewer. This presentation will show the results alternative sources for reclamation and reuse. Globally a major demand exists for more efficient municipal wastewater treatment Municipal wastewater is one of the of the comparison of core sampling and CCTV, with higher effluent quality and reduced energy consumption which will lead to a cost The research results will finally help to improve as well as the research initiated to reduce the uncertainties of the core sampling method. sewer asset management. effective treatment system with effluent reuse for irrigation. In this study, the applicability of an innovative configuration of anaerobic membrane bioreactor will be investigated in order to produce pathogen free but nutrient rich effluent. With the realization of this study, flux enhancement by controlling the total solids load will be the major output bringing this Performances Of Anaerobic Membrane Bioreactors Treating Thin Stillage from Bioethanol Plants at Different Sludge Retention Times Kaan Dereli, MSc (TU Delft/Istanbul of Technology) Universi ty technology to a higher level of understanding. Anaerobic processes coupled to membrane separation were already developed in the The Enzymatic degradation of excess sludge: A worm's tale early s but they have gained increasing interest in recent years. Indeed, the Anaerobic Steef de Valk, MSc, (TU Delft ) Membrane Bioreactor (AnMBR) appears as an alternative concept to recover energy from thin Aquatic sludge degrading worms offer great opportunities to investigate the way nature stillage generated in bioethanol production process. High rate anaerobic processes are efficiently hydrolyses complex organic matter. efficient for the treatment of various industrial The investigation is about how worms increase the biodegradability of excess waste sludge. wastewaters but they face biomass retentions problems when treating wastewaters having This will give insight into ways to mimic t h e high suspended solids concentrations such as the residue streams coming from bioethanol biological activity of these worms for large scale processes and increase the valorisation industries. However, the AnMBR offers many of waste streams. advantages compared to the other anaerobic processes such as superior effluent quality, a better control of the sludge retention time Assessing the quality of sewer pipes allowing the development of specific biomass, Nikola St anic, MSc (TU Delft ) and a reduced plant footprint. Three lab-scale Decisions on rehabilitation and maintenance cross-flow AnMBRs were operated at different sludge retention times such as 20, 3 0 and of sewers are made based on the available 50 information on the status of the sewers. Pipe age pointed out that the sludge retention time is a and CCTV inspections are typically the primary key parameter that controls the biological and filtration performance of AnMBRs. source of information used. Recent research days at mesophilic conditions. Results 7

11 High pressure digestion: future prospects Drs. Ralph Lindeboom, (WUR Agrotechnologie 8i Voedinğswetenschappen, Sectie Milieutechnologie) Hogedrukvergistingisgeïntroduceerdalsnieuwe vergistingstechnologie, die biogas productie en upgrading tot aardgaskwaliteit integreert in 1 reactorvat. Tijdens deze presentatie over deze veelbelovende technologie zullen we stil staan bij de theoretische randvoorwaarden vanuit biochemisch perspectief. Het draaien van een vergister op hogere druk kan namelijk consequenties hebben voor alle onderliggende fases van het vergistingsproces: de hydrolyse, acidogenese, acetogenese en methanogenese. De experimenteel geobserveerde druk-effecten op al deze fases zullen we als uitgangspunt nemen om een schets te geven van de mogelijkheden van de inpassing van hoge druk vergisting in onze samenleving. Meten in rioolstelsels als indicator voor onderhoud Ing. Marco van Bijnen (Gemeente Utrecht) Praktijkmetingen in rioolstelsels geven je informatie over het gedrag van een rioolstelsel onder bepaalde omstandigheden. Meetwaardes zijn het directe resultaat van alle bekende en onbekende invloedsfactoren. Een resultaat inclusief de aanwezigheid van afzettingen, wortelinggroei, sediment et cetera. Kunnen praktijkmetingen in de riolering ons dan ook informatie geven over de noodzaak tot het uitvoeren van onderhoud? 8

12 GEZAMENLIJKE SLOTSESSIE Uitreiking Waternet Watercyclus Innovatie prijs Uitreiking Jaap van der Graaf prijs Tijdens de vakantiecursus 2013 zal de tweejaarlijkse Watercyclus Innovatie prijs door de directeur van Waternet uitgereikt worden. Waternet en TU Delft hebben deze prijs ingesteld om onderzoek op het gebied van de watercyclus een impuls te geven. De prijs wordt gesponsord door Waternet en bestaat uit een geldbedrag van Euro, te besteden aan studiereizen en verdere wetenschappelijk vorming van de winnaar. Voor de prijs komen kandidaten in aanmerking die in de voorgaande twee jaren hun promotie over een onderwerp op het gebied van de watercyclus met succes hebben afgrond aan de TU Delft of Unesco-IHE. Op 1 1 januari 2013 zal voor de vierde keer de Jaap van der Graaf-prijs worden uitgereikt. De prijs wordt toegekend aan een student of onderzoeker, die in 2012 het beste Engelstalige artikel over de behandeling van afvalwater heeft geschreven. De onderscheiding bestaat uit een geldbedrag van euro en een glasobject en zal jaarlijks worden toegekend. Prof.ir. Jaap van der Graaf was vanaf 1989 hoogleraar in de Behandeling van Afvalwater aan de Faculteit Civiele Techniek van de Technische Universiteit Delft en van 1988 tot 2003 algemeen directeur van Witteveen+Bos. Op 13 mei 2009 heeft Van der Graaf afscheid genomen als hoogleraar. Ter ere hiervan is door Witteveen+Bos besloten de Jaap van der Graaf-prijs in te stellen. De doelstelling is om de Nederlandse expertise op het gebied van behandeling van afvalwater verder te profileren. Het geldbedrag dient in het kader hiervan te worden aangewend. Dit kan zijn in de vorm van een studiereis of promotionele activiteiten. Criteria voor het verlenen van de prijs zijn: 1. wetenschappelijke kwaliteit, blijkend uit het aantal en de kwaliteit van de peer-reviewed papers en het al of niet behalen van het predikaat "cum laude"; 2. praktisch nut, blijkend uit innovatieve toepassingen in de watersector; 3. doorbraken in de watercyclus, wat blijkt uit vernieuwende concepten die integrale oplossingen in de watercyclus mogelijk maken. Artikelen dienen te voldoen aan de volgende voorwaarden: 1. het onderwerp heeft betrekking op de inzameling of behandeling van afvalwater; 2. de auteur dient universitair student te zijn of werkzaam te zijn binnen de Nederlandse beroepspraktijk; 3. het Engelstalige artikel moet gepubliceerd zijn in een vaktijdschrift uit 2012; 4. hetonderwerp moet in de praktijktoepasbaar zijn. De deelname staat open voor auteurs van alle nationaliteiten. Een onafhankelijke jury zal bepalen aan wie de prijs wordt toegekend. 9

13 YESiDelft: from idea to techno-starter Ir. Sid Vollebregt (Elemental Water Makers) COMMISSIE VAN VOORBEREIDING You have developed a promising idea which Drinkwater fits your personal passion. The next step to Prof.dr.ir. L.C. Rietveld, TU Delft actually do something with it invokes many Drs. M.M. Bekkenutte, Waternetwerk barriers. Who can help you making the next Drs. T.T.J. Schmitz, Vewin steps? This presentation is about an example Ir. J.F.M. Versteegh, RIVM of the realization of a techno-startup company Prof.dr. W. van Vierssen, KWR/TU Delft in the water sector, from an idea originating from the university and the experience during Afvalwater the process. Supporting initiatives such as the Prof.dr.ir. J.B. van Lier, TU Delft/Unesco-IHE YESiDelft incubator, which provides a breeding Drs. H.J. Gastkemper, RIONED ground for technological entrepreneurship, are Ir. J.M.J. Leenen, STOWA introduced. The YESiDelft incubation center Dr.ir. A.J.M. Nelen, Waternetwerk offers accommodation, coaching, education, a large network and a pre-seed loan for Secretariaat Vakantiecursus technological startups. Mieke Hubert Jennifer Duiverman De watervoetafdruk: instrument voor overheden en bedrijven Prof.dr.ir Arjen Hoekstra (Universiteit CURSUSINHOUD Twente) Een toenemend aantal bedrijven erkent dat vermindering van de watervoetafdruk, ook in de keten, deel uitmaakt van maatschappelijk verantwoord ondernemen, net als het verminderen van de C02-voetafdruk. Ook investeerders beginnen in te zien dat duurzaam watergebruik een voorwaarde is voor duurzame bedrijfsvoering. En overheden beginnen te beseffen dat het managen van de watervoetafdruk van productie en consumptie de sleutel is tot het managen van waterschaarste. In zijn keynote lezing geeft Arjen Hoekstra, bedenker van de watervoetafdruk, zijn visie op de ontwikkelingen. De cursus is bedoeld als postacademische scholing voor een ieder die bij het drinkwater-en afvalwatervak betrokken is. Hoewel het niveau van de cursus aansluit op een academische opleiding kunnen ook andere belangstellenden de cursus bijwonen. AANMELDING U kunt zich aanmelden door online inschrijving via de website: sanitaryengineering.tudelft.nl Voor vragen kunt u altijd contact opnemen met het secretariaat. Telefoon: Wij maken u erop attent dat sommige bedrijven geen betalingverrichten zonder inkoopnummer/ opdrachtnummer e.d. Het is aan u om ervoor te zorgen dat bij de aanmelding dit nummer vermeld staat, zodat wij dat nummer kunnen vermelden op de factuur. 10

14 CURSUSGELD Deelname per persoon C 175 het bedrag dient van te voren betaald te worden. Inbegrepen: deelname aan de cursus, de lunch, één exemplaar van de cursusbundel en de Nieuwjaarsborrel. TU Delft medewerkers, studenten en gepensioneerden betalen een gereduceerd tarief van REGISTRATIE Na uw online aanmelding ontvangt u binnen 14 dagen een factuur die betaald dient te worden op bankrekening t.n.v. TU Delft Faculteit Civiele Techniek en Geowetenschappen Delft met vermelding van VC2013, factuurnummer en eventueel het referentie/inkoopnummer van uw bedrijf. ANNULERING Volledige restitutie is alleen mogelijk tot 11 december Na deze datum kunt u iemand anders in uw plaats laten deelnemen. Het secretariaat dient te allen tijde op de hoogte gebracht worden van deze veranderingen. CURSUSDAG U ontvangt bij de ontvangstbalie een congresbundel, een deelnemerslijst en een badge, die tevens dienst doet als bewijs van toegang. LUNCH In de middagpauze luncht u in het gebouw van de Faculteit Civiele Techniek. De kosten voor deze lunch zijn bij het cursusgeld inbegrepen. NIEUWJAARSBORREL Deze Nieuwjaarsborrel wordt u aangeboden door KWR en Vewin. INFORMATIE Het secretariaat van de Vakantiecursus FaculteitCivieleTechniekenGeowetenschappen Sectie Gezondheidstechniek, kamer 4.55 Postbus 5048, 2600 GA Delft Telefoon secretariaat: CURSUSBUNDEL De lezingen zullen in een bundel worden gepubliceerd en op de cursusdag worden uitgereikt. De prijs van de bundel voor niet deelnemers is C 50 per exemplaar. Bundels van vorige Vakantiecursussen zijn te bestellen via het secretariaat van de Vakantiecursus. Telefoon:

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK

Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Uitwegen voor de moeilijke situatie van NL (industriële) WKK Kees den Blanken Cogen Nederland Driebergen, Dinsdag 3 juni 2014 Kees.denblanken@cogen.nl Renewables genereren alle stroom (in Nederland in

Nadere informatie

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis

Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Opleiding integraal denkende professionals: MSc Urban Environmental Management and Technology SIKB congres 6 Oktober 2010 Tim Grotenhuis Contact opleiding: Marc Spiller (marc.spiller@wur.nl) Integrale

Nadere informatie

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur

Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur Invloed van het aantal kinderen op de seksdrive en relatievoorkeur M. Zander MSc. Eerste begeleider: Tweede begeleider: dr. W. Waterink drs. J. Eshuis Oktober 2014 Faculteit Psychologie en Onderwijswetenschappen

Nadere informatie

Understanding and being understood begins with speaking Dutch

Understanding and being understood begins with speaking Dutch Understanding and being understood begins with speaking Dutch Begrijpen en begrepen worden begint met het spreken van de Nederlandse taal The Dutch language links us all Wat leest u in deze folder? 1.

Nadere informatie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie

Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie Institute for Aerospace Maintenance Maastricht (IAMM) Kennis als wapen in mondiale concurrentie 11 december 2014 Het project EUregio Life Cycle Costing (EULC2) is mede mogelijk gemaakt door bijdragen van

Nadere informatie

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012

Advanced Instrumentation. Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet. 10 Oktober 2012 Advanced Instrumentation Hans van Gageldonk, Henk Hoevers, Gerard Cornet 10 Oktober 2012 Agenda Wat is Advanced Instrumentation? Hoe past Advanced Instrumentation in de keten van fundamenteel onderzoek

Nadere informatie

Gebruik van de kostenstandaard in R&D. Jan Post, Emile Cornelissen en Hans Huiting 9 september 2010

Gebruik van de kostenstandaard in R&D. Jan Post, Emile Cornelissen en Hans Huiting 9 september 2010 Gebruik van de kostenstandaard in R&D Jan Post, Emile Cornelissen en Hans Huiting 9 september 2010 Inhoud 1. Plaats van kostenstandaard in R&D 2. Voorbeeldprojecten AiRO Sewer Mining High Recovery SWRO

Nadere informatie

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet.

Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. Settings for the C100BRS4 MAC Address Spoofing with cable Internet. General: Please use the latest firmware for the router. The firmware is available on http://www.conceptronic.net! Use Firmware version

Nadere informatie

Introduction Henk Schwietert

Introduction Henk Schwietert Introduction Henk Schwietert Evalan develops, markets and sells services that use remote monitoring and telemetry solutions. Our Company Evalan develops hard- and software to support these services: mobile

Nadere informatie

Mentaal Weerbaar Blauw

Mentaal Weerbaar Blauw Mentaal Weerbaar Blauw de invloed van stereotypen over etnische minderheden cynisme en negatieve emoties op de mentale weerbaarheid van politieagenten begeleiders: dr. Anita Eerland & dr. Arjan Bos dr.

Nadere informatie

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14

Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 QUICK GUIDE C Het beheren van mijn Tungsten Network Portal account NL 1 Manage my Tungsten Network Portal account EN 14 Version 0.9 (June 2014) Per May 2014 OB10 has changed its name to Tungsten Network

Nadere informatie

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM

Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM Uitnodiging Security Intelligence 2014 Dertiende editie: Corporate IAM 5 maart 2014 De Beukenhof Terweeweg 2-4 2341 CR Oegstgeest 071-517 31 88 Security Intelligence Bijeenkomst Corporate IAM On the Internet,

Nadere informatie

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability

Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt The role of mobility in higher education for future employability The role of mobility in higher education for future employability Jim Allen Overview Results of REFLEX/HEGESCO surveys, supplemented by Dutch HBO-Monitor Study migration Mobility during and after HE Effects

Nadere informatie

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN

CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN CREATING VALUE THROUGH AN INNOVATIVE HRM DESIGN CONFERENCE 20 NOVEMBER 2012 DE ORGANISATIE VAN DE HRM AFDELING IN WOELIGE TIJDEN Mieke Audenaert 2010-2011 1 HISTORY The HRM department or manager was born

Nadere informatie

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE

LED LIGHTING FOR COLD STORAGE LED LIGHTING FOR COLD STORAGE Madrid, October 16 Maarten de Graaf Didyouknowthat? It takes 0.65KWh of air conditioning energy to cool down every 1 kwh of lighting heat. Didyouknowthat? Meaning that youernergybillforlightingis

Nadere informatie

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and

Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch. en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa. Physical factors as predictors of psychological and Lichamelijke factoren als voorspeller voor psychisch en lichamelijk herstel bij anorexia nervosa Physical factors as predictors of psychological and physical recovery of anorexia nervosa Liesbeth Libbers

Nadere informatie

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit

Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 1 Intercultural Mediation through the Internet Hans Verrept Intercultural mediation and policy support unit 2 Structure of the presentation - What is intercultural mediation through the internet? - Why

Nadere informatie

Energie en water de circulaire economie

Energie en water de circulaire economie Energie en water de circulaire economie Prof. Dr. Ad van Wijk 4-6-2014 28-5-2014 Delft University of Technology Challenge the future Circular Economy (EMF) 2 Six principles of the Circle Economy All materials

Nadere informatie

Free Electives (15 ects)

Free Electives (15 ects) Free Electives (15 ects) Information about the Master RE&H (and the free electives) can be found at the following page: http://www.bk.tudelft.nl/en/about-faculty/departments/real-estate-and-housing/education/masterreh/free-electives/

Nadere informatie

Profile visitors NRC Q

Profile visitors NRC Q NRC Media presents About NRC Q A unique concept Business news platform for ambitious people on the go Short, sharp articles with professional infographics Daily newsletter at 5.30am News updates via WhatsApp

Nadere informatie

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch

Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Knelpunten in Zelfstandig Leren: Zelfregulerend leren, Stress en Uitstelgedrag bij HRM- Studenten van Avans Hogeschool s-hertogenbosch Bottlenecks in Independent Learning: Self-Regulated Learning, Stress

Nadere informatie

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality

de Rol van Persoonlijkheid Eating: the Role of Personality De Relatie tussen Dagelijkse Stress en Emotioneel Eten: de Rol van Persoonlijkheid The Relationship between Daily Stress and Emotional Eating: the Role of Personality Arlette Nierich Open Universiteit

Nadere informatie

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl

ARTIST. Petten 24 September 2012. www.ecn.nl More info: schoots@ecn.nl ARTIST Assessment and Review Tool for Innovation Systems of Technologies Koen Schoots, Michiel Hekkenberg, Bert Daniëls, Ton van Dril Agentschap NL: Joost Koch, Dick Both Petten 24 September 2012 www.ecn.nl

Nadere informatie

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant

Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant Innovative SUMP-Process in Northeast-Brabant #polis14 Northeast-Brabant: a region in the Province of Noord-Brabant Innovative Poly SUMP 20 Municipalities Province Rijkswaterstaat Several companies Schools

Nadere informatie

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees

De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de. Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers. and Work Satisfaction of Employees De Invloed van Werkeisen en Hulpbronnen op de Psychische Vermoeidheid en het Plezier in het Werk bij Werknemers The Influence of Job Demands and Job Resources on Psychological Fatigue and Work Satisfaction

Nadere informatie

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente?

Enterprise Architectuur. een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Enterprise Architectuur een duur begrip, maar wat kan het betekenen voor mijn gemeente? Wie zijn we? > Frederik Baert Director Professional Services ICT @frederikbaert feb@ferranti.be Werkt aan een Master

Nadere informatie

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim

De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim De Relatie tussen Werkdruk, Pesten op het Werk, Gezondheidsklachten en Verzuim The Relationship between Work Pressure, Mobbing at Work, Health Complaints and Absenteeism Agnes van der Schuur Eerste begeleider:

Nadere informatie

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats.

Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Ontwikkeling, Strategieën en Veerkracht van Jongeren van Ouders met Psychische Problemen. Een Kwalitatief Onderzoek op Basis van Chats. Development, Strategies and Resilience of Young People with a Mentally

Nadere informatie

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 +

Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B1 / B1 + Mondeling tentamen Havo - ERK niveau B / B + Het mondeling voor Engels Havo duurt 5 minuten en bestaat uit een gesprek met je docent waarin de volgende onderdelen aan de orde komen: *Je moet een stukje

Nadere informatie

Interaction Design for the Semantic Web

Interaction Design for the Semantic Web Interaction Design for the Semantic Web Lynda Hardman http://www.cwi.nl/~lynda/courses/usi08/ CWI, Semantic Media Interfaces Presentation of Google results: text 2 1 Presentation of Google results: image

Nadere informatie

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS

SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS SPONSOR BROCHURE JUMPING PEEL & MAAS 24-25-26 Juli 2014 Dit jaar zal de zesde editie van Jumping Peel & Maas plaatsvinden. Inmiddels is ons concours uitgegroeid tot een volwaardig evenement van grote

Nadere informatie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie

De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en. Discrepantie De Relatie tussen Betrokkenheid bij Pesten en Welbevinden en de Invloed van Sociale Steun en Discrepantie The Relationship between Involvement in Bullying and Well-Being and the Influence of Social Support

Nadere informatie

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008

OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 OVERGANGSREGELS / TRANSITION RULES 2007/2008 Instructie Met als doel het studiecurriculum te verbeteren of verduidelijken heeft de faculteit FEB besloten tot aanpassingen in enkele programma s die nu van

Nadere informatie

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind.

Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Pesten onder Leerlingen met Autisme Spectrum Stoornissen op de Middelbare School: de Participantrollen en het Verband met de Theory of Mind. Bullying among Students with Autism Spectrum Disorders in Secondary

Nadere informatie

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008

Competencies atlas. Self service instrument to support jobsearch. Naam auteur 19-9-2008 Competencies atlas Self service instrument to support jobsearch Naam auteur 19-9-2008 Definitie competency The aggregate of knowledge, skills, qualities and personal characteristics needed to successfully

Nadere informatie

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden

CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden CSRQ Center Rapport over onderwijsondersteunende organisaties: Samenvatting voor onderwijsgevenden Laatst bijgewerkt op 25 november 2008 Nederlandse samenvatting door TIER op 5 juli 2011 Onderwijsondersteunende

Nadere informatie

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014

Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Innovatie door samenwerken - Slim gebruik maken van de aanwezige informatievoorziening - September 2014 Wladimir Moen Director Business Development wmoen@agtinternational.com 0031 6 31 95 48 77 A leader

Nadere informatie

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering

De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering De Samenhang tussen Dagelijkse Stress en Depressieve Symptomen en de Mediërende Invloed van Controle en Zelfwaardering The Relationship between Daily Hassles and Depressive Symptoms and the Mediating Influence

Nadere informatie

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014

Process Mining and audit support within financial services. KPMG IT Advisory 18 June 2014 Process Mining and audit support within financial services KPMG IT Advisory 18 June 2014 Agenda INTRODUCTION APPROACH 3 CASE STUDIES LEASONS LEARNED 1 APPROACH Process Mining Approach Five step program

Nadere informatie

CHROMA STANDAARDREEKS

CHROMA STANDAARDREEKS CHROMA STANDAARDREEKS Chroma-onderzoeken Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit 4 zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect

Nadere informatie

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016

Ius Commune Training Programme 2015-2016 Amsterdam Masterclass 16 June 2016 www.iuscommune.eu Dear Ius Commune PhD researchers, You are kindly invited to attend the Ius Commune Amsterdam Masterclass for PhD researchers, which will take place on Thursday 16 June 2016. During this

Nadere informatie

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock

Extreem veilig Het product Our product Voordeel Advantage Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Bajolock Extreem veilig Het product Alle koppeling zijn speciaal ontworpen en vervaardigd uit hoogwaardig RVS 316L en uitgevoerd met hoogwaardige pakkingen. Op alle koppelingen zorgt het gepatenteerde veiligheid

Nadere informatie

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS

COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS COGNITIEVE DISSONANTIE EN ROKERS Gezondheidsgedrag als compensatie voor de schadelijke gevolgen van roken COGNITIVE DISSONANCE AND SMOKERS Health behaviour as compensation for the harmful effects of smoking

Nadere informatie

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS

De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij. Verslaafde Patiënten met PTSS Persoonskenmerken en ervaren lijden bij verslaving en PTSS 1 De Relatie Tussen Persoonskenmerken en Ervaren Lijden bij Verslaafde Patiënten met PTSS The Relationship between Personality Traits and Suffering

Nadere informatie

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5)

Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometrische Eigenschappen van de Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Psychometric Properties of the Youth Anxiety Measure for DSM-5 (YAM-5) Hester A. Lijphart Eerste begeleider: Dr. E. Simon Tweede

Nadere informatie

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market

Aim of this presentation. Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Aim of this presentation Give inside information about our commercial comparison website and our role in the Dutch and Spanish energy market Energieleveranciers.nl (Energysuppliers.nl) Founded in 2004

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages

The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages The Dutch mortgage market at a cross road? The problematic relationship between supply of and demand for residential mortgages 22/03/2013 Housing market in crisis House prices down Number of transactions

Nadere informatie

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland

Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland Bijlage 2: Informatie met betrekking tot goede praktijkvoorbeelden in Londen, het Verenigd Koninkrijk en Queensland 1. Londen In Londen kunnen gebruikers van een scootmobiel contact opnemen met een dienst

Nadere informatie

WELKOM BIJ TELEPERFORMANCE SHOPPING TOMORROW

WELKOM BIJ TELEPERFORMANCE SHOPPING TOMORROW WELKOM BIJ TELEPERFORMANCE SHOPPING TOMORROW 175.000 30% 1.6 miljard Shopping 2020 6 Shopping 2020 Hoofdstuk 28 Social Services Shopping 2020 7 Retail in het social media tijdperk 2. Social Services in

Nadere informatie

Business Architectuur vanuit de Business

Business Architectuur vanuit de Business Business Architectuur vanuit de Business CGI GROUP INC. All rights reserved Jaap Schekkerman _experience the commitment TM Organization Facilities Processes Business & Informatie Architectuur, kun je vanuit

Nadere informatie

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten

Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van. zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten Denken is Doen? De cognitieve representatie van ziekte als determinant van zelfmanagementgedrag bij Nederlandse, Turkse en Marokkaanse patiënten met diabetes mellitus type 2 in de huisartsenpraktijk Thinking

Nadere informatie

Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen

Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen 100 miljoen besparen op investeringen 15% minder overstorten door integrale sturing Innovatie in afvalwaterketens en watersystemen De afgelopen jaren hebben de waterschappen Hollandse Delta en De Dommel

Nadere informatie

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria

De Invloed van Religieuze Coping op. Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie. Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria De Invloed van Religieuze Coping op Internaliserend Probleemgedrag bij Genderdysforie Religious Coping, Internal Problems and Gender dysphoria Ria de Bruin van der Knaap Open Universiteit Naam student:

Nadere informatie

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.

Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing. Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet. Expert at a distance Creating a marketplace where expertise is made available through videoconferencing Roland Staring Community Support Manager roland.staring@surfnet.nl Working together for education

Nadere informatie

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept

ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept ETS 4.1 Beveiliging & ETS app concept 7 juni 2012 KNX Professionals bijeenkomst Nieuwegein Annemieke van Dorland KNX trainingscentrum ABB Ede (in collaboration with KNX Association) 12/06/12 Folie 1 ETS

Nadere informatie

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren

INVLOED VAN CHRONISCHE PIJN OP ERVAREN SOCIALE STEUN. De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren De Invloed van Chronische Pijn en de Modererende Invloed van Geslacht op de Ervaren Sociale Steun The Effect of Chronic Pain and the Moderating Effect of Gender on Perceived Social Support Studentnummer:

Nadere informatie

Digital municipal services for entrepreneurs

Digital municipal services for entrepreneurs Digital municipal services for entrepreneurs Smart Cities Meeting Amsterdam October 20th 2009 Business Contact Centres Project frame Mystery Shopper Research 2006: Assessment services and information for

Nadere informatie

Taco Schallenberg Acorel

Taco Schallenberg Acorel Taco Schallenberg Acorel Inhoudsopgave Introductie Kies een Platform Get to Know the Jargon Strategie Bedrijfsproces Concurrenten User Experience Marketing Over Acorel Introductie THE JARGON THE JARGON

Nadere informatie

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g

S e v e n P h o t o s f o r O A S E. K r i j n d e K o n i n g S e v e n P h o t o s f o r O A S E K r i j n d e K o n i n g Even with the most fundamental of truths, we can have big questions. And especially truths that at first sight are concrete, tangible and proven

Nadere informatie

STRATEGO: Coaching session

STRATEGO: Coaching session STRATEGO: Coaching session 19-11-2014 www.warmtebedrijfrotterdam.nl Content Integrated business model al chart Heat chain Sources heating grid Rotterdam Delivery of industrial waste heat History & lessons

Nadere informatie

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide.

Script. The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. Script The consumption of animal and fish protein is essential for the well-being of billions of people worldwide. The downside? It s also responsible for a large proportion of greenhouse gas and other

Nadere informatie

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer

Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Met opmaak: Links: 3 cm, Rechts: 2 cm, Boven: 3 cm, Onder: 3 cm, Breedte: 21 cm, Hoogte: 29,7 cm Stigmatisering van Mensen met Keelkanker: de Rol van Mindfulness van de Waarnemer Stigmatisation of Persons

Nadere informatie

LinkedIn Profiles and personality

LinkedIn Profiles and personality LinkedInprofielen en Persoonlijkheid LinkedIn Profiles and personality Lonneke Akkerman Open Universiteit Naam student: Lonneke Akkerman Studentnummer: 850455126 Cursusnaam en code: S57337 Empirisch afstudeeronderzoek:

Nadere informatie

Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS

Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS Bareld Bruining ZIN & ONZIN VAN ON-LINE PROCESS ANALYZERS AGENDA q Skilledin introductie q Zin & Onzin van On-line process analyzers q Samenvatting TRAIN TO RETAIN TRAIN TO RETAIN -TRAINING Development

Nadere informatie

Handleiding Installatie ADS

Handleiding Installatie ADS Handleiding Installatie ADS Versie: 1.0 Versiedatum: 19-03-2014 Inleiding Deze handleiding helpt u met de installatie van Advantage Database Server. Zorg ervoor dat u bij de aanvang van de installatie

Nadere informatie

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth

Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Fidelity of a Strengths-based method for Homeless Youth Manon krabbenborg, Sandra Boersma, Marielle Beijersbergen & Judith Wolf s.boersma@elg.umcn.nl Homeless youth in the Netherlands Latest estimate:

Nadere informatie

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything:

Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie. I feel nothing though in essence everything: Ik voel niets maar eigenlijk alles: Verbanden tussen Alexithymie, Somatisatiestoornis en Depressie I feel nothing though in essence everything: Associations between Alexithymia, Somatisation and Depression

Nadere informatie

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47

Nieuwsbrief NRGD. Editie 11 Newsletter NRGD. Edition 11. pagina 1 van 5. http://nieuwsbrieven.nrgd.nl/newsletter/email/47 pagina 1 van 5 Kunt u deze nieuwsbrief niet goed lezen? Bekijk dan de online versie Nieuwsbrief NRGD Editie 11 Newsletter NRGD Edition 11 17 MAART 2010 Het register is nu opengesteld! Het Nederlands Register

Nadere informatie

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013

FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE. Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 FOR DUTCH STUDENTS! ENGLISH VERSION NEXT PAGE Toets Inleiding Kansrekening 1 22 februari 2013 Voeg aan het antwoord van een opgave altijd het bewijs, de berekening of de argumentatie toe. Als je een onderdeel

Nadere informatie

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011

Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering. Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Connected Assets, de next step in buitendienstautomatisering Nush Cekdemir Service & Maintenance Congres, 31 maart 2011 Wie is Tensing? ± 75 ervaren specialisten Financieel gezond, vooruitzichten 2011

Nadere informatie

Memo Academic Skills; the basis for better writers

Memo Academic Skills; the basis for better writers Memo Academic Skills; the basis for better writers With the rise of broader bachelor degrees and the University College, Dutch universities are paying more attention to essays and other written assignments.

Nadere informatie

Creatief onderzoekend leren

Creatief onderzoekend leren Creatief onderzoekend leren De onderwijskundige: Wouter van Joolingen Universiteit Twente GW/IST Het probleem Te weinig bèta's Te laag niveau? Leidt tot economische rampspoed. Hoe dan? Beta is spelen?

Nadere informatie

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K.

PERSOONLIJKHEID EN OUTPLACEMENT. Onderzoekspracticum scriptieplan Eerste begeleider: Mw. Dr. T. Bipp Tweede begeleider: Mw. Prof Dr. K. Persoonlijkheid & Outplacement: Wat is de Rol van Core Self- Evaluation (CSE) op Werkhervatting na Ontslag? Personality & Outplacement: What is the Impact of Core Self- Evaluation (CSE) on Reemployment

Nadere informatie

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M.

Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie. Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. Innovaties in de chronische ziekenzorg 3e voorbeeld van zorginnovatie Dr. J.J.W. (Hanneke) Molema, Prof. Dr. H.J.M. (Bert) Vrijhoef Take home messages: Voor toekomstbestendige chronische zorg zijn innovaties

Nadere informatie

BENELUX RESEARCH PROJECT.

BENELUX RESEARCH PROJECT. BENELUX RESEARCH PROJECT INTRODUCTIE Ben jij een enthousiaste en ambitieuze student aan de RSM, ESE of een andere faculteit *? Ben jij op zoek naar een elective of extracurriculaire activiteit, en wil

Nadere informatie

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems

Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Ervaringen met begeleiding FTA cursus Deployment of Free Software Systems Frans Mofers Nederland cursusmateriaal & CAA's alle cursusmateriaal vrij downloadbaar als PDF betalen voor volgen cursus cursussite

Nadere informatie

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013

Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 Best Practice Seminar 14 NOVEMBER 2013 14.00: Welkom Best Practice Seminar 14.10: Centraal PMO als middelpunt van projecten en programma s Yvonne Veenma, Stedin 14.50: Pauze 15.30: Governance in een Enterprise

Nadere informatie

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2

Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 167 Appendix A: List of variables with corresponding questionnaire items (in English) used in chapter 2 Task clarity 1. I understand exactly what the task is 2. I understand exactly what is required of

Nadere informatie

Inkoop en de link naar de value chain

Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain Inkoop en de link naar de value chain 24 juni 2014 An aligned supply chain Bron: Van Veen, 2011 Historical difference supply chain/ logistics domain vs value chain

Nadere informatie

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands

Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity. Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Assessing writing through objectively scored tests: a study on validity Hiske Feenstra Cito, The Netherlands Outline Research project Objective writing tests Evaluation of objective writing tests Research

Nadere informatie

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond.

Opgave 2 Geef een korte uitleg van elk van de volgende concepten: De Yield-to-Maturity of a coupon bond. Opgaven in Nederlands. Alle opgaven hebben gelijk gewicht. Opgave 1 Gegeven is een kasstroom x = (x 0, x 1,, x n ). Veronderstel dat de contante waarde van deze kasstroom gegeven wordt door P. De bijbehorende

Nadere informatie

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar

Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen. bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Sekseverschillen in Huilfrequentie en Psychosociale Problemen bij Schoolgaande Kinderen van 6 tot 10 jaar Gender Differences in Crying Frequency and Psychosocial Problems in Schoolgoing Children aged 6

Nadere informatie

Sectie Infectieziekten

Sectie Infectieziekten Sectie Infectieziekten 1 December 2015 U kunt helpen de HIV / AIDS epidemie te beëindigen You can help to end the HIV / AIDS epidemic Sectie Infectieziekten Weet uw HIV status Know your HIV status by 2020

Nadere informatie

telefoon interface voor t-72 en m-72

telefoon interface voor t-72 en m-72 telefoon interface voor t-72 en m-72 veiligheid, gemak en bewegingsvrijheid de telefoon en de intercom werken gescheiden de interface koppelt de telefoon aan de intercom anderhalf jaar geleden vroegen

Nadere informatie

Talentmanagement in tijden van crisis

Talentmanagement in tijden van crisis Talentmanagement in tijden van crisis Drs. Bas Puts Page 1 Copyright Siemens 2009. All rights reserved Mission: Achieving the perfect fit Organisatie Finance Sales Customer Engineering Project management

Nadere informatie

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA

Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Het meten van de kwaliteit van leven bij kinderen met JIA Measuring quality of life in children with JIA Masterthese Klinische Psychologie Onderzoeksverslag Marlot Schuurman 1642138 mei 2011 Afdeling Psychologie

Nadere informatie

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar

Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Titel, samenvatting en biografie Stephanie van Dijck De integrale aanpak maakt complexiteit hanteerbaar Samenvatting: Nieuwe projecten nemen toe in complexiteit: afhankelijkheden tussen software componenten,

Nadere informatie

inverse. Beproefd. Verbeterd. Innovatief. Approved. Improved. Innovative.

<MIDI>inverse. Beproefd. Verbeterd. Innovatief. Approved. Improved. Innovative. inverse Beproefd. Verbeterd. Innovatief. Approved. Improved. Innovative. Beproefde kwaliteit. Quality Approved. >> Beproefd. Al meer dan 40 jaren is onze kwaliteit in de markt ongeëvenaard wij beschouwen

Nadere informatie

Risk & Requirements Based Testing

Risk & Requirements Based Testing Risk & Requirements Based Testing Tycho Schmidt PreSales Consultant, HP 2006 Hewlett-Packard Development Company, L.P. The information contained herein is subject to change without notice Agenda Introductie

Nadere informatie

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen

Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positieve, Negatieve en Depressieve Subklinische Psychotische Symptomen en het Effect van Stress en Sekse op deze Subklinische Psychotische Symptomen Positive, Negative and Depressive Subclinical Psychotic

Nadere informatie

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015

Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Programma Open dag zaterdag 28 februari 2015 Program Open Day Saturday 28 February 2015 Tijd 09.15 09.45 Je bent op de Open dag, wat nu? Personal welcome international visitors 10.00 10.45 Je bent op de

Nadere informatie

Sportopleidingen in Internationaal perspectief

Sportopleidingen in Internationaal perspectief Sportopleidingen in Internationaal perspectief Platform kader Den Haag, 29 maart 2010 Danny Meuken Jan Minkhorst 967 LONDEN DAGEN Het internationale Speelveld GAISF IOC VN (UNESCO) Internationale Sportfederaties

Nadere informatie

Multifunctionele Waterkeringen

Multifunctionele Waterkeringen Prometheus stole fire, the symbol of knowledge, from Mount Olympus and gave it to mankind Multifunctionele Waterkeringen Verkenning kansen en belemmeringen Ellen Trom, Deltares (AT Osborne) STW Multifunctionele

Nadere informatie

Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters

Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters 16:00 17:30 Adviescommissie Verwelkoming door de voorzitter van de adviescommissie, dr. ir. Peter Wouters Workshop thema: kansen voor innovatie in bedrijven 16:05 16:30 Operationele activiteiten om innovatie

Nadere informatie

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst?

Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? on behalf of Chemie & ICT ICT en Chemie: samen naar een duurzame toekomst? Symposium Groene ICT en Duurzaamheid in het hoger onderwijs 30-01-2014 Ger Fischer Woord vooraf Nieuwe start cartoon? 2 Onderwerpen

Nadere informatie

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels)

De Cambridge English presentatie voor de leerlingen. Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) De Cambridge English presentatie voor de leerlingen Jane West & Fokke de Jong (docenten Engels) CAMBRIDGE CERTIFICATE Da Vinci 2015-2016 WHO IS IT FOR? -- IT IS FOR YOU! - Do this programme if you are

Nadere informatie

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen

Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0. Discussie en vragen Parkstad Limburg Energy Transition Implementation Program PALET 3.0 Discussie en vragen Ambition Document 1.0 2.0 Potention Research Parkstad Limburg Energy Transition (PALET 3.0) Basic principles PALET

Nadere informatie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie

Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Technologie als nieuwe wetenschap Lezing voor KIVI-NIRIA sectie Filosofie en technologie Barend van van der der Meulen 11 KiviNiria Rathenaulezingen Rathenau Institute: Introductie Missie Improve public

Nadere informatie

De bijsluiter in beeld

De bijsluiter in beeld De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een visuele bijsluiter voor zelfzorggeneesmiddelen Oktober 2011 Mariëtte van der Velde De bijsluiter in beeld Een onderzoek naar de inhoud van een

Nadere informatie