Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeoriënteerde omgeving

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeoriënteerde omgeving"

Transcriptie

1 Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeoriënteerde omgeving Voorbereiding afstudeeropdracht T30311 Henk van de Ridder Versie 08 Juni 2006 Open Universiteit Nederland, faculteit Informatica Masteropleiding Technische informatica

2 Samenvatting De afstudeeropdracht Generiek Framework voor administratieve toepassingen omvat het ontwerpen en realiseren van algemeen toepasbaar framework voor administratieve applicaties in een webgeoriënteerde omgeving. De administratieve applicaties dienen ter ondersteuning van het primaire bedrijfsproces van serviceverlenende bedrijven. De opdracht omvat allereerst een literatuurstudie over de theoretische design patterns en practices gerelateerd aan de praktisch voorgestelde oplossingen in de Java/J2EE,.NET en Open Source omgevingen. Op basis van de in literatuurstudie verkregen inzicht zal functioneel en technisch een applicatie-framework ontworpen worden, waarmee snel administratief georiënteerde applicaties gebouwd kunnen worden. Essentieel is dat het framework een oplossing biedt voor generiek vastleggen van product specifieke kenmerken binnen de product-, order- en serviceprocessen. Het gaat hier om het kunnen definiëren van gegevensvelden waarvan aantal, naam en type bepaald worden door de productcategorie. Ook de workflow-processen dienen gestuurd te worden door de productcategorie en gegevenswaarden van de specifieke kenmerken. Inhoud 1. Inleiding Omgeving van de opdracht Aanleiding van de opdracht Belang van de opdracht Onderzoeksgebied Moderne software ontwikkelomgevingen Generiek programmeren N-tier architectuur Afstudeeropdracht Uitwerking De bedrijfskundige omgeving Voorbeelden Plan van aanpak Onderzoekswijze Capita Selecta afstuderen Tijdbesteding en planning Afstudeercommissie Open Universiteit Student Gebruikte bronnen...10 Bijlage A: Service Oriented Architecture (SOA)...11 H vd Ridder,

3 1. Inleiding 1.1 Omgeving van de opdracht De omgeving van het onderzoek betreft het bouwen van administratieve software voor de administratieve verwerking van het primaire bedrijfsproces voor serviceverlenende bedrijven van werknemers. Deze administratieve software heeft als doel om gegevens (data) te ontvangen, te verwerken en op te slaan en daarmee de primaire processen te sturen en te ondersteunen. Voorbeelden van de primaire processen van serviceverlenende bedrijven zijn: de registratie en instelling en facturatie proces van service providers (Internet service providers, telefoonservice verleners), het onderhoudsproces bij apparatuurservices (kopiëren, koffieautomaten, centrale verwarmingsystemen, etc), het beheerproces bij dienstverlenende ondersteuning (software of hardware helpdesks, etc). Naast het primaire bedrijfsproces kent elk bedrijf zijn secundaire processen als financiële en personeelsadministratie. Software voor deze secundaire processen is als standaardpakket verkrijgbaar. Maar voor de primaire processen geldt dat elk bedrijf (vrijwel) uniek is (of in elk geval zich zo voelt). De software voor het primaire proces veelal zelf gebouwd of gerealiseerd als toegevoegd maatwerk op ERP-systemen. Dit onderzoek spits zich toe op bedrijven die verschillende productgroepen leveren, waarbij voor elke productgroep een specifieke set gegevens (=aanvullende kenmerken) nodig is. Een voorbeeld is de metaalsector waarbij producten niet alleen gespecificeerd worden door aantal maar ook door verschillende kenmerken voor de verschillende producten: lengte, breedte en dikte van plaatmateriaal, lengte en kleuren van balken, etc. Een ander voorbeeld is de internetsector waarbij een webhosting abonnement gespecificeerd wordt in kenmerken als aantal mailboxen, basisplatform en bandbreedte en een ADSL abonnement met de kenmerken van snelheid, kwaliteit en helpdeskmogelijkheden. Essentieel bij deze klasse van bedrijven betreft het gebruiken van deze aanvullende kenmerken binnen het gehele primaire proces van verkoop via interne waardetoevoeging tot inkoop. 1.2 Aanleiding van de opdracht Software voor het voeren van de financiële administratie wordt door verschillende leveranciers standaard geleverd. Hiernaast zijn er ook softwarepakketten onder de noemer van ERP-systemen voor de besturing van het primaire bedrijfsproces standaard te verkrijgen. Maar in de praktijk blijkt dat veel bedrijven voor de ondersteuning van hun primaire bedrijfsproces toch sofware in eigen beheer ontwikkelen. Dit varieert van hobbymatig ontwikkelde toepassingen met databasepakketten als Microsoft-Access of Apple-filemaker tot professioneel uitgevoerde maatwerkaanvullingen op de ERPsystemen. De redenen om dit te doen zijn o.a. te vinden in het willen registreren en gebruiken van de in de vorige paragraaf genoemde aanvullende kenmerken bij de te leveren producten en diensten. Een standaard ERP-systeem gaat voor de registratie uit van het begrip Artikel, waarbij elk product een artikelnummer krijgt. Het ERP-systeem eist dat verschillen in kenmerken en maatvoering zich vertalen in meerdere artikelnummers. Verder ondersteunt een standaard ERP-systeem de variaties in de werkprocessen (=workflow) slechts beperkt en/of alleen op een voor alle artikelen identieke manier. Ook voor andere standaard objecten als relaties, orders, etc heeft elk bedrijf zijn eigen wensen van wat er verwerkt moet kunnen worden. In de praktijk is dit niet standaard in een ERP-systeem aanwezig, waarbij men zijn toevlucht neemt tot maatwerkoplossingen of eigenbouw systemen. Hierbij heeft elk bedrijf vanuit het verleden een eigen organisatie, gebaseerd op de aanwezige werknemers, waar de werkprocessen over afdelingen en mensen georganiseerd worden. Het specifiek ontwikkelen van de genoemde software kost veel tijd en geld. Vaak wordt vanuit het niets begonnen met het bouwen van de software en is men na de eerste oplevering van de software toch nog regelmatig bezig met bijschaven en uitbreiden van de software. In de praktijk ontstaat dan na enige tijd een softwarebrij die moeizaam te onderhouden is. Ook is er vaak sprake van eilandautomatisering waar elke afdeling zijn eigen software heeft (en bouwt), helaas zonder koppelingen, zodat overtypen van gegevens meer regel dan uitzondering lijkt. Vooral voor bedrijven met een specifiek bedrijfsproces zou het een uitkomst zijn als er een generiek toepasbaar framework zijn waarmee de bedrijfsspecifieke software te bouwen is. Essentieel is dat de H vd Ridder,

4 met het framework ontwikkelde software eenvoudig uit te breiden is en eenvoudig is aan te passen of de specifieke bedrijf- en afdelingsprocessen. Dit aanpassen betreft zowel de gegevens (extra velden, etc) als de processen (extra stappen, etc). Ook zou dit framework software heel snel moeten laten kunnen bouwen en aanpassen. Standaardfuncties als autorisatie, menusystemen etc moeten in het framework aanwezig zijn 1.3 Belang van de opdracht Het onderzoek voor en de uitwerking van deze opdracht zal een bijdrage leveren in het ontwikkelen van krachtige programmeeromgevingen, die toegepast kunnen worden bij het realiseren van administratieve toepassingen in de praktijk. Het framework biedt een oplossing voor het op compacte wijze, dat wil zeggen zonder veel statements te hoeven schrijven, kunnen programmeren van veel functionaliteit. Het voorhanden hebben van generieke functies zorgt dat toepassingen sneller ontwikkeld kunnen worden, immers delen die al gemaakt zijn hoeven niet nieuw ontwikkeld te worden. Het framework zorgt ervoor dat het nieuwbouw en vooral het onderhoud van deze toepassingen vergemakkelijkt wordt. Dat dit zinvol is om hier aandacht aan te besteden blijkt uit de beweringen bij Software Engineering [VLI01], [SCH01] dat het aanvullend software onderhoud tussen de 50% en 75% van de totale software ontwikkelingskosten van een toepassing omvat. 2 Onderzoeksgebied Het onderzoeksgebied van deze afstudeeropdracht wordt omvat in drie begrippen - Moderne software ontwikkelomgevingen - Generiek programmeren - N-tier architectuur 2.1 Moderne software ontwikkelomgevingen Moderne software voor administratieve toepassingen wordt veelal voor de webgeoriënteerde omgevingen gerealiseerd. De grote namen hierbij zijn J2EE van Sun [SUN-01] en.net van Microsoft [NET-01]. Hiernaast worden in de praktijk de webgerichte scriptomgevingen rond de talen PHP [PHP- 01], Perl, Python en Ruby heel veel gebruikt. Hierbij speelt vooral de Open Source gemeenschap een belangrijke rol. Binnen al deze omgevingen worden zowel door de leveranciers als de Open Source gemeenschappen vele practices, patterns en frameworks benoemd. Maar elke bron biedt vaak alleen maar deeloplossingen en beperkte voorbeelden: bijvoorbeeld beperkt aantal gegevensvelden per database tabel, beperkte hoeveelheden te verwerken data, etc. Een overall framework dat zowel rekening houdt met aanpasbaarheid, gebruikersgerichtheid, performance, etc is niet te vinden. Web georiënteerde omgevingen zijn die omgevingen waarbij de gebruikersinterface via een Internet browser, als Internet Explorer en Firefox, wordt benaderd. Belangrijkste alternatieven hierbij zijn: - Thin clients: paginageoriënteerde userinterfaces opgebouwd uit HTML. - Rich Internet Applicaties: browser georiënteerde userinface opgebouwd met DHTML en/of AJAX onderdelen. - Thick clients: userinterfaces die vanuit de browser bestuurd worden via een eigen machine zoals Java Virtual Machine, Macromedia Flash Player of Microsoft ActiveX componenten. 2.2 Generiek programmeren Het begrip Generiek programmeren kan als volgt omschreven worden [NWO01]: Technologieën, organisaties, en bedrijfsvoering veranderen door de jaren heen, en veel software moet bij deze veranderingen worden aangepast. Generiek programmeren is een programmeermethode die het veranderen van software ondersteunt. Een generiek programma beschrijft hoe de uitzondering geïmplementeerd wordt; het algemene geval wordt altijd op dezelfde manier opgelost. Dit betekent dat bij veranderingen alleen datgene wat verandert hoeft te worden aangepast en het overige kan blijven zoals het is. H vd Ridder,

5 De basis van generiek programmeren heeft onder de noemer van hergebruik binnen de gehele evolutie van de softwareontwikkeling al een rol gespeeld. Immers het maken en (her-)gebruiken van functiebibliotheken in Cobol is al een bepaalde vorm van generiek programmeren. Maar ook de ontwikkeling van de service georiënteerde architectuur (SOA) kan in dit kader gezien worden. Het gaat erom om software zodanig generiek te bouwen zodat nieuwe toepassingen en aanpassingen in bestaande toepassingen met zo weinig mogelijk inspanning gerealiseerd kunnen worden. Binnen de objectgeoriënteerde programmeeromgevingen wordt in dit kader het gebruik van design patterns gepropageerd. Design patterns [GAM01] zijn elegante oplossingen voor specifieke programmeer problemen in object georiënteerd software ontwerp. Vooral het MVC (Model-View- Controller) pattern wordt veel genoemd bij de omschrijvingen van Java/J2EE (o.a. Struts) en.net. Maar de invulling lijkt vaak nogal te verschillen. Voor administratieve toepassingen in de J2EE en.net frameworks zijn door de leveranciers ook uitgebreide beschrijvingen van patterns en practices gegeven, zie o.a. [IBM04], [NET01] en [SUN03]. Een praktische oplossing voor in Java/J2EE ontwikkelen van administratieve toepassingen wordt in het boek Systeemontwikkeling met J2EE [LIG01] beschreven 2.3 N-tier architectuur De omgeving van het onderzoek betreft administratieve toepassingen opgebouwd volgens de n-tier architectuur. Component en Service georiënteerde toepassingen gebruiken deze indeling voor de applicatie respectievelijk de service (zie bijlage A). De functies van deze drie belangrijkste lagen van de administratieve toepassingen zijn: - Interface- of gebruikersinteractie laag: de data wordt met behulp van interactieve of geautomatiseerde formulieren onderhouden. Technieken die gebruikt worden zijn: taalspecifieke GUI (in Java of Visual Basic), HTML-formulieren of XML formulieren. Deze gebruikersinteractie laag kan gesplitst worden in: o o Platformspecifieke interface: het formulier waarmee de gebruiker de applicatie bedient. Platform onafhankelijke interface: de interface waarmee de functies in de bewerkingslaag worden aangeroepen. - Bewerking- of businesslaag: de data, die door de gebruikersinterface wordt aangeboden, wordt gecontroleerd op juistheid en volledigheid en zodanig bewerkt dat de opslaglaag deze kan ontvangen. Ook zorgt deze laag voor de bewerking van door de opslaglaag aangeleverde gegevens voor presentatie in de gebruikerslaag. - Datalaag: de bewerkte data wordt omgevormd en persistent opgeslagen in databases of andere vormen van dataopslag. Deze laag kan ook gesplitst worden in o o Dataverwerkingslaag: de omvormingslaag die de dataverwerkingsopdrachten omzet in database specifieke opdrachten. Database: De opslagplaats van de gegevens, veelal een relationele database. Hierbij dient aangemerkt te worden dat er ook de nodige discussies zijn welke functionaliteit in de vorm van stored procedures in de database ondergebracht kan worden en welk functionaliteit in de bewerkingslaag. Deze discussie speelt als er binnen een bedrijf voor alle toepassingen voor de dataopslag van dezelfde database gebruik gemaakt wordt. Wanneer dit niet het geval is, of wanneer men zich niet wil binden aan een bepaalde database-fabrikant, moet al de verwerkingsfunctionaliteit in de zogenaamde middle -tier gerealiseerd worden. In deze afstudeeropdracht gaan we van deze situatie uit. H vd Ridder,

6 3 Afstudeeropdracht De opdracht luidt: het ontwerpen en bouwen van een generiek framework voor het kunnen realiseren van administratieve toepassingen in een web georiënteerde omgeving ter besturing van het primaire bedrijfsproces van serviceverlenende bedrijven. 3.1 Uitwerking Het ontwerpen van een generiek framework voor het kunnen realiseren van administratieve toepassingen gericht op het primaire bedrijfsproces van serviceverlenende bedrijven in het MKBsegment ( medewerkers). Het primaire proces is daarbij gericht op het leveren van een langdurige service, die vooraf gespecificeerd en onderweg gewijzigd moet kunnen worden. Serviceverlenend betekent in dit kader dat het primaire bedrijfsproces niet gericht is op materialhandling, projectmatige bouw en/of ingewikkelde productieprocessen, maar op het verlenen van een service waarbij het ter beschikking stellen van diensten centraal staat. Essentieel is dat het framework een oplossing biedt voor het vastleggen van product specifieke kenmerken binnen de product-, order- en serviceprocessen. Het gaat hier om het kunnen definiëren van gegevensvelden waarvan aantal, naam en type bepaald worden door de productcategorie. Ook de workflow-processen dienen gestuurd te worden door de productcategorie en eventuele gegevenswaarden. Het framework moet voldoen aan de volgende rand voorwaarden: - De applicatie dient verdeeld te zijn volgens de 3-tier lagen structuur: User Interface, Applicatie logica en gegevensopslag. - Voor de gegevensopslag geldt: koppelbaar aan meerdere relationele databases die SQL-92 compliant zijn, in elk geval: MySQL, Postgres, MS-SQL-server, Oracle (vanaf 10i) en DB2. - Naast gegevensopslag dient ook gekoppeld te kunnen worden aan webservices die voldoen aan de WSDL, SOAP, UDDI standaards - Voor de applicatie logica (workflow, integriteitregels, etc) geldt dat deze slechts op één plaats gedefinieerd en geprogrammeerd worden. - Voor de User Interface geldt dat dit volledig webgebaseerde GUI moet zijn, waarbij veel gebruikervriendelijkheid en sturing mogelijk is, zo mogelijk gebruik makend van de AJAXtechnieken - Te realiseren in de programmeertaal PHP. Onderzocht moet worden in hoeverre de oplossing zodanig generiek kan worden beschreven zodat inpassing binnen de omgevingen Java/J2EE resp. ASP.NET snel mogelijk is. Binnen het framework moeten de volgende mogelijkheden aanwezig zijn - Definiëren van de gegevensstructuren in combinatie met kenmerken registratie - Definiëren van GUI s - Definiëren van rolgebaseerde autorisatie - Definiëren en afspelen van workflows / business processen zowel interactief als batchgewijs. - Definiëren van XML/Webservice koppelingen - Definiëren van managementinformatie - Definiëren van helpstructuren (onderhoudbaar door de gebruikers) - Definiëren van of brief georiënteerd output Andere eisen - Voor de ontwikkeling van het framework dienen de patterns en practices van de volgende ontwikkelomgevingen onderzocht en beoordeeld te worden: o O/R mapping: de principes van mappen van Objectstructuren naar Relationele database o.net 2.0 omgeving in combinatie met de ASP.NET patterns o Java/J2EE: GUI oplossing als Struts, O/R oplossingen als Hibernate, servicelaagoplossingen als Spring o Oracle omgeving met daarbij Oracle Forms en Oracle (J)Developer o 4GL omgevingen als OptimalJ, Progress, etc H vd Ridder,

7 - Specifiek voor de PHP georiënteerde patterns dient gekeken te worden naar: o RADICORE: Rapid Application Development toolkit for building Administrative Web Applications [MAR01] o Ruby On Rails en de daarvan afgeleide toepassingen binnen PHP: Cake en Biscuit [RUB01] o PhpMyEdit - Specifiek voor de GUI dient onderzocht te worden naar de mogelijkheden o XML / XSLT transformaties (zie het RADICORE netwerk o XFORMS [W3C01] o AJAX toepassingen - Specifiek voor de werkprocessen dient gekeken te worden naar: o BPML: Business Proces Modeling Language o The Workflow Reference Model van The Workflow Management Coalition [WFM01] 3.2 De bedrijfskundige omgeving De bedrijfsmatige omgeving: spelers en interacties waarin het te ontwerpen generieke framework voor het kunnen realiseren van administratieve toepassingen wordt in de onderstaande figuur samengevat. Toelichting: GUI = Interactie via Grafische userinterface XML = Interactie via XML bestanden Service = Interactie via Web Services Web = Interactie via een Web-GUI Brief = Interactie via brief of 3.3 Voorbeelden Voorbeelden waarin het te ontwikkelen generieke framework een oplossing zou moeten bieden, zonder dat programmeren nodig is, zijn: - Extra gegevensvelden: bijvoorbeeld bij de uitbreiding klantengroep naar het buitenland, waarbij extra gegevensvelden als landcode en buitenlandse postcode in de relatietabel opgeslagen moeten worden. Het framework moet de mogelijkheid bieden om op één plaats aan te kunnen geven dat deze extra velden er zijn, wat de toegestane waarden zijn, de bedrijfsregel wat het formaat van buitenlandse postcode is afhankelijk van de landcode. Ook moeten de extra velden in de workflow voor toevoegen en wijzigen van relatiegegevens meegenomen worden. - Wijziging bedrijfsproces: bijvoorbeeld bij een beperkte organisatiewijziging waarbij een bedrijfsproces wordt heringericht en verdeeld wordt over meerdere afdelingen. Het framework moet de mogelijkheid bieden om de bestaande workflow te splitsen en de activiteiten toe te wijzen aan de verschillende afdelingen. - Extra productcategorie: bijvoorbeeld door de vergroting van het productportfolio waarbij een nieuwe productcategorie ontstaat met eigen specifieke gegevensvelden. Het framework moet de H vd Ridder,

8 mogelijkheid bieden voor het definiëren van de extra productcategorie en bijbehorende specifieke gegevensvelden. Deze definitie moet dan automatisch doorgevoerd worden in de product-, orderen serviceprocessen, zowel voor wat betreft de gegevensvelden als de workflows. - Nieuwe webservice: bijvoorbeeld als er een nieuwe externe leverancier is die een eigen Webservices/XML koppeling aanbiedt voor het plaatsen van bestellingen. Het framework moet de mogelijkheid bieden om deze koppeling te definiëren en te zorgen voor een mapping van de gegevensvelden (namen en toegestane inhoud) tussen bedrijf en leverancier, zoals ordernummer, orderdatum, artikelcode etc. 4. Plan van aanpak Het plan van aanpak geeft de onderzoekswijze, invulling van de Capita Selecta en planning en tijdbesteding weer. 4.1 Onderzoekswijze De uitvoering van de afstudeeropdracht bestaat uit drie gedeelten: - Literatuurstudie - Functioneel en technisch ontwerp - Bouwen van (delen van) het Framework en voorbeeld applicaties Het hoofdbestanddeel van deze afstudeeropdracht is het uitvoeren van de literatuurstudie. In deze literatuurstudie wordt de (theoretische) stand van zaken bepaald over: - Toepassing van de klassieke design patterns - Generiek (=adaptief) programmeren - Overwegingen gegevensgerichte of werkprocesgerichte applicatiebouw - Workflow management - O/R mapping (Objecten afbeelden op relationele databases) - Applicatiearchitecturen (O.a. de verdeling in lagen ( n-tier )) - Basisvereisten van administratieve applicaties (autorisatie, menu, GUI-eisen, functies, interactieve versus batch-processen, controlemechanismen, ) Onder literatuur wordt verstaan studieboeken en wetenschappelijke artikelen, maar ook de redbooks, whitebooks, tutorials en handleidingen op de websites van bijv. Sun, Microsoft, IBM en de diverse opensource oplossingen en frameworks. Ook dienen de oplossingen van grote en kleine ERP leveranciers (daar waar informatie publiek beschikbaar is) hierbij betrokken te worden. De literatuurstudie zal een vergelijking leggen tussen de theorie (studieboeken en wetenschappelijke artikelen) op het gebied van Generiek programmeren en (Design) Pattterns en de gevonden praktische oplossingen. Hiernaast dient een vergelijking gemaakt te worden van de overeenkomsten en verschillen in door leveranciers en Open Source gemeenschappen gepropageerde patterns, patterns en frameworks. Het tweede gedeelte van de afstudeeropdracht bestaat uit het maken van een functionele en technische beschrijving van het ideale framework. Op basis van de via de literatuurstudie verkregen inzichten wordt aangeven aan welke functionele en niet-functionele eisen het ideale framework dient te voldoen. De functionele beschrijving zal bestaan uit gewone tekst aangevuld met UML diagrammen voor de meest essentiële zaken. In het technische ontwerp wordt aangegeven wat de database- en objectenstructuur van het framework zelf is. Hierbij wordt expliciet aandacht besteedt aan het omgaan met de extra kenmerken bij product-, order en serviceprocessen. Het bouwen omvat het realiseren van de belangrijkste delen van het framework en een voorbeeld applicatie als proof-of-concept in de programmeertaal PHP. Het bouwen zal gebeuren in de vorm van meerdere iteraties waarbij elke iteratie een werkend product geeft overeenkomstig de werkwijze van Extreme Programming [MAR02]. H vd Ridder,

9 4.2 Capita Selecta afstuderen Een theoretische basis voor dit afstudeerproject is al gelegd met de OU-modulen: Concepten van programmeertalen [T12311] en Design Patterns [T16311]. In aanvulling hierop zullen twee zelfstudie opdrachten van 100 uur uitgevoerd worden: 1. Advanced Design Patterns. Met de OU-module Design Patterns [T16311] is de basis gelegd voor de kennis over en het toepassen van een aantal Design Patterns op basis van het studieboek Design Patterns van Erich Gamma e.a. [GAM01]. In deze capita selecta wordt een zelfstudie gedaan naar de toepassing van deze Design Patterns in de Java/J2EE omgeving, de.net omgeving en de Open Source omgevingen rond PHP, Perl, Python en Ruby. Dit onderzoek zal uitgaan van de whitebooks en/of tutorials zoals deze te vinden zijn op de websites van Sun en IBM voor Java/J2EE en Microsoft voor.net. Ook zal gekeken worden of er naast de klassieke Design Patterns nog andere ontwikkeld zijn, die specifiek voor administratieve software ontwikkeling van toepassing kunnen zijn. Het resultaat zal een rapportage en presentatie zijn van de gevonden Patterns. 2. XML en webservices T Deze OU module zal ingebracht worden als 2 e capita selecta. Dit omdat een onderdeel van de afstudeeropdracht ook de koppeling in het framework met webservices omvat. 4.3 Tijdbesteding en planning De verwachte tijdbesteding is in de onderstaande tabel weergegeven. In totaal zijn de uren van zowel het afstudeerproject als de Capita Selecta samengenomen. Onderdeel Uren (capita selecta 1). Advanced design patterns 100 (capita selecta 2). XML en webservices 100 Literatuurstudie rond beschreven patterns en practices over van.net en 200 J2EE bij resp. Microsoft en J2EE. Functionele analyse en Technisch ontwerp van de te implementeren 200 (administratieve) functies van het framework Bouwen van (delen van) het Framework in PHP (proof-of-concepts) 200 Tussenpresentaties bij bijeenkomensten, Afronden eindrapport, maken 100 eindpresentatie TOTAAL 900 De verwachte planning voor dit afstudeerproject is in de onderstaande tabel weergegeven. Globaal houd ik aan uur studie per maand. Onderdeel Tijdvak Literatuurstudie: selectie (verzamelen van lijsten met de te bestuderen Mei-Juni 2006 literatuur: artikelen, websites, etc) Capita Selecta 1: Advanced Design Patterns (afronding eind aug. 2006) Juli-Aug 2006 Capita Selecta 2: XML en webservices (tentamen: nov. 2006) Sept-Okt 2006 Bouwen van 1 e opzet van het framework inclusief voorbeeld applicatie. Nov-Dec 2006 Literatuurstudie Jan-Mei 2007 *1 Analyse en ontwerp Idem Iteratief bouwen van framework en voorbeeld applicatie Idem Afronden afstudeeropdracht Juni 2007 *1 De stappen Literatuurstudie, Analyse en Ontwerp en Bouwen zullen elkaar in een iteratief proces van meerdere iteraties afwisselen overeenkomstig de werkwijze bij Extreme Programming [MAR02] H vd Ridder,

10 5 Afstudeercommissie 5.1 Open Universiteit Voorzitter Prof. dr. J.T. (Johan) Jeuring Secretaris Dr. Ir. A.J.F. (Arjan) Kok Student Naam: Henk van de Ridder Studentnr: Adres Waterweg 47, 3882 RA Putten Tel: (prive), (werk) 6 Gebruikte bronnen [ANK01]: De Middle tier is overbodig. Anko Duizer, juli 2004, online [GAM01]: Design patterns, elements of reusable object-oriented software, Gamma e.a. Addison Wesley, ISBN [IBM04]: Patterns: Service-Oriented Architecture and Web Services, SG , April 2004, IBM Redbooks: [LIG01]: Systeemontwikkeling met J2EE, Ligtmans e.a, Solidium, 2005, ISBN [MAR01]: Rapid Application Development toolkit for building Administrative Web Applications, Tony Marston, [MAR02]: Agile Software Development, Robert Cecil Martin, 2003, ISBN , Pearson education. [NET01]: Application Architecture for.net: Designing Applications and Services, Microsoft, online [NWO01] Project: Typesystemen voor generiek programmeren in Haskell [PHP01] PHP hypertext processor [PHP02] PHP form generator [RUB01] Ruby on Rails, open-source web framework, [SCH01] Klassieke en objectgeorienteerd Software-engineering, p.13, Schach, ISBN , dec 2000, Academic Service [SUN01]: Designing Enterprise Applications with the J2EE Platform, Second Edition, Singh-Stearns- Johnson, 2002, online [SUN03]: Core J2EE Patterns: Best Practices and Design Strategies, Alur e.a.: Prentice Hall / Sun Microsystems Press ISBN: [VLI01]: Sofware Engineering, p.15, Vliet, ISBN , 2000 John Wiley & Sons, [W3C01]: XForms, [WFM01]: Workflow Reference Model Diagram [ZOP01]: The Web Site for the Zope Community, H vd Ridder,

11 Bijlage A: Service Oriented Architecture (SOA) De Service Georiënteerde Architectuur als basis voor de ontwikkeling van bedrijfsbrede applicaties is niet zomaar ontstaan. In de MSDN library van Microsoft wordt door Brian Travis [TRA01] de ontwikkeling van deze architectuur geschetst (zie figuur A1). Bij een traditioneel ontwikkelde applicatie wordt de programmalogica van zowel de userinterface, bedrijfsregels als datatoegang in één geheel (monolythisch) gerealiseerd. Nadeel hiervan is dat wijzigingen en koppelingen met andere applicaties altijd veel programmeerwerk kosten. In de Component georiënteerde aanpak wordt de applicatie gesplitst in presentatie, bedrijfsregels en datatoegang. Voordeel is dat een keuze voor bijvoorbeeld een andere presentatiewijze (van GUI naar Exploreromgeving) alleen verandering van de presentatie laag inhoudt. Nadeel van de Component georiënteerde aanpak is dat het koppelen met andere systemen nog lastig is. Daarom is er in de Service georiënteerde aanpak gekozen om een applicatie te ontwikkelen uit op zichzelf staande bouwstenen, services genoemd. Volgens Greefhorst [GRE01] is een service een duidelijk gedefinieerde functie die een applicatie aanbiedt aan andere applicaties. In feite is dus een service een miniapplicatie waarbinnen ook de driedeling: presentatielaag (hier interfacelaag genoemd), bedrijfsregels en datatoegang van toepassing is. Traditioneel Component Service Figuur A1: Van traditioneel naar Service georiënteerd De bovenstaande ontwikkeling naar service georiënteerde architectuur is niet los te zien van de ontwikkeling van het web [SUN02]. Het web biedt namelijk de architectuur voor de webservices waarmee communicatie tussen applicaties of services eenvoudig gerealiseerd kan worden. De fysieke locatie van een service is geen beperkende factor meer. Koppelingen tussen de services vinden via het standaard internet protocol XML. Verschillende standaards zijn op dit moment aanwezig. De twee belangrijkste zijn [LEY01]: - WSDL: de definitie voor het beschrijven van de service-interface van de webservice - SOAP: de definitie van het communicatieprotocol tussen de webservices Bronnen: [GRE01]: Eisen en richtlijnen aan Services, Greefhorst e.a., Informatie, juni 2005, ISSN [LEY01]: Business processes in a webservices world, LeyMan, IBM, august 2002, IBM developerworks ibm-ws-bpelwp.pdf [SUN02]: Sun Microsystems'Java BluePrints team, Designing Web Services with the J2EE 1.4 Platform, https://blueprints.dev.java.net/books.html [TRA01]: FoodMovers: Buildig Distributed Applications using Microsoft Visual.NET, Travis, november 2003, MSDN Library (Microsoft) H vd Ridder,

Capita Selecta Design Patterns voor administratieve applicaties

Capita Selecta Design Patterns voor administratieve applicaties Capita Selecta voor administratieve applicaties Bij afstudeerproject: Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder 26 augustus 2006 Inhoud 26

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Stand van zaken 17 Maart 2007 Inhoud Probleemgebied afstudeerproject Oplossingsgebied afstudeerproject

Nadere informatie

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag.

Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Voorbeeldproject Een Haagse SOA Dit voorbeeldproject beschrijft het gebruik van web services (open standaarden) voor de ontsluiting van kernregistraties bij de gemeente Den Haag. Aanleiding Vanuit de visie

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Administratief 12 mei 2007 Inhoud Aanleiding Administratieve systemen REA model Aspect Oriented

Nadere informatie

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I

Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I Technisch Ontwerp W e b s i t e W O S I WOSI Ruud Jungbacker en Michael de Vries - Technisch ontwerp Website Document historie Versie(s) Versie Datum Status Omschrijving / wijzigingen 0.1 20 nov 2008 Concept

Nadere informatie

Zelftest Informatica-terminologie

Zelftest Informatica-terminologie Zelftest Informatica-terminologie Document: n0947test.fm 01/07/2015 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INTRODUCTIE Deze test is een zelf-test, waarmee u

Nadere informatie

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving

Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeörienteerde omgeving Henk van de Ridder Stand van zaken 3 november 2007 Inhoud Aanleiding Design Patterns XML en Webservices Keuze administratief

Nadere informatie

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans

Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Tools voor canonieke datamodellering Tools voor canonieke datamodellering Bert Dingemans Abstract Canonieke modellen worden al snel omvangrijk en complex te beheren. Dit whitepaper beschrijft een werkwijze

Nadere informatie

Uitleg algemene structuur WTell

Uitleg algemene structuur WTell Uitleg algemene structuur WTell Brondocument C:\WebServer\Handleiding\WTellAlgemeen\WTellStructuurGlobaal.odt Versiebeheer Versie Datum Uitleg 1.0v 21-09-11 1e versie met uitleg globale structuur WTell

Nadere informatie

Technisch ontwerp. Projectteam 6. Project "Web Essentials" 02 april 2009. Versie 2.1.0

Technisch ontwerp. Projectteam 6. Project Web Essentials 02 april 2009. Versie 2.1.0 Projectteam 6 Faculteit Natuur en Techniek Hogeschool Utrecht Projectleider: Hans Allis, hans.allis@student.hu.nl Technisch ontwerp Project "Web Essentials" 02 april 2009 Versie 2.1.0 Teamleden: Armin

Nadere informatie

ECTS fiche. Module info. Evaluatie. Gespreide evaluatie OPLEIDING. Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica

ECTS fiche. Module info. Evaluatie. Gespreide evaluatie OPLEIDING. Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica ECTS fiche Module info OPLEIDING STUDIEGEBIED AFDELING MODULE MODULENAAM Programmeren 5 MODULECODE B STUDIEPUNTEN 10 VRIJSTELLING MOGELIJK ja Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica Evaluatie

Nadere informatie

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur

Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Technologie en Interactie 3.2: software architectuur Manual IAM-TDI-V2-Technologie en Interactie. Jaar 0809 blok 2 Oktober 2008 Fons van Kesteren 1/8 Inhoud Technologie en Interactie 3.2: software architectuur...

Nadere informatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie

Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Samengaan van Geo-informatie en Service Oriëntatie Waterbodem Applicatie (WAB*info) 10 juli 2008 Gaston Lamaitre Data-ICT-Dienst, Delft Inhoud Wat doet Rijkswaterstaat? Doel van WAB*info De randvoorwaarden

Nadere informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie

B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie B.Sc. Informatica Module 4: Data & Informatie Djoerd Hiemstra, Klaas Sikkel, Luís Ferreira Pires, Maurice van Keulen, en Jan Kamphuis 1 Inleiding Studenten hebben in modules 1 en 2 geleerd om moeilijke

Nadere informatie

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous

icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous icafe Project Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Ben Naim Tanfous 2006-2007 Inhoudsopgave 1 2 1.1 Programmeertaal PHP5..................... 2 1.2 MySQL database......................... 3 1.3 Adobe Flash...........................

Nadere informatie

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel

Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Verantwoording van het Logica In Lagen referentiemodel Bijlage bij Meer inzicht in gelaagde architectuur - Deel 1: Uitleg, terminologie en methoden [Pruijt10]. Leo Pruijt, Lectoraat Architectuur van Digitale

Nadere informatie

OpenIMS 4.2 Portaal Server

OpenIMS 4.2 Portaal Server OpenIMS 4.2 Portaal Server Inhoudsopgave 1 WAT IS EEN ENTERPRISE INFORMATIE PORTAAL?...3 1.1 BESPARINGEN...3 1.2 GERICHT OP EEN SPECIFIEKE DOELGROEP...3 2 OPENIMS PORTAAL SERVER (PS)...4 2.1 CENTRAAL BEHEER...4

Nadere informatie

Niveau 2 Medewerker ICT

Niveau 2 Medewerker ICT Wat kunt u van onze studenten verwachten Niveau 2 Medewerker ICT Schooljaar 2012-2013 Semester 2 Klas 2 (20 weken); deze klas is aan het begin van vorig schooljaar begonnen: Voor deze studenten is het

Nadere informatie

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2014-2015 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2014-2015 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2014 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Vincent. Hierbij het profiel van.net developer Vincent uit Delft. Vincent presenteert zichzelf graag door onderstaande drie vragen te beantwoorden:

Vincent. Hierbij het profiel van.net developer Vincent uit Delft. Vincent presenteert zichzelf graag door onderstaande drie vragen te beantwoorden: Contact the Agency Laurens Simonse 06 22801031 laurens@rockstars-it.nl Bart Nijskens 06 52302211 bart@rockstars-it.nl Vincent Hierbij het profiel van.net developer Vincent uit Delft. Vincent presenteert

Nadere informatie

.NET of.not in de praktijk voorbij het onderbuikgevoel

.NET of.not in de praktijk voorbij het onderbuikgevoel .NET of.not in de praktijk voorbij het onderbuikgevoel Robert Jan Elias & Maarten Gribnau robertjan.elias@mavim.com & maarten.gribnau@mavim.com http://www.mavim.com 1/15 Inhoud Mavim het bedrijf Mavim

Nadere informatie

tot oplevering (thuis e maken met ondersteuning via forum) Cursus Moodle, boek, internet

tot oplevering (thuis e maken met ondersteuning via forum) Cursus Moodle, boek, internet ECTS fiche Module info OPLEIDING STUDIEGEBIED AFDELING MODULE MODULENAAM Programmeren 4 MODULECODE B3 STUDIEPUNTEN 10 VRIJSTELLING MOGELIJK Handelswetenschappen en bedrijfskunde HBO Informatica Evaluatie

Nadere informatie

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen

Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Bedrijfssystemen vervangen door Slim Software Nabouwen Codeless White Paper Roland Worms, Directeur Wouter van der Ven, Lead Software Architect Inhoudsopgave 1. Introductie 2. Het IT dilemma. Als standaard

Nadere informatie

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003

Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Oracle Application Server Portal Oracle Gebruikersgroep Holland Oktober 2003 Page 1 1 Kees Vianen Senior Sales Consultant Technology Solutions Oracle Nederland Agenda Geschiedenis van Oracle Portal Portal

Nadere informatie

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting

Curriculum 2015-2016 Afkortingen Bachelor Informatica Propedeuse Postpropedeuse Start Vervolg Afsluiting 60,0 Gebonden keuze (8,6 EC) Afsluiting Curriculum 2015-2016 Opleidingen Open Universiteit, faculteit Management, Science & Technology, wetenschapsgebied Informatica en informatiekunde, geldig vanaf 1-9-2015 Afkortingen European Credits (studiepunten)

Nadere informatie

Producten en prijzen 2016 MBO ICT Opleidingen

Producten en prijzen 2016 MBO ICT Opleidingen Voor kwalificaties en keuzedelen Producten en prijzen 2016 Automatiseringskennis op elk niveau 1 April 2016 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 Studiemateriaal per kwalificatie... 3 Theorie en opdrachten

Nadere informatie

The OSI Reference Model

The OSI Reference Model Telematica Applicatielaag Hoofdstuk 16, 17 Applicatielaag 4Bevat alle toepassingen die van het netwerk gebruik maken n E-mail n Elektronisch nieuws n WWW n EDI (Electronic Data Interchange) n Napster,

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 Plaats en functie van de cursus 7 2 Inhoud van de cursus 8 2.1 Voorkennis 8 2.2 Leerdoelen 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 2.4 Leermiddelen 9 3 Aanwijzingen voor het bestuderen

Nadere informatie

asp.net / c# / Sql Server programmeur Persoonskenmerken: geduldig, sociaal, integer, innemend, vastberaden, buiten eigen denkkader denken.

asp.net / c# / Sql Server programmeur Persoonskenmerken: geduldig, sociaal, integer, innemend, vastberaden, buiten eigen denkkader denken. Jaap Goddijn en architect asp.net / c# / Sql Server programmeur Persoonlijke gegevens Naam: Jaap Goddijn Geboortedatum: 20 juli 1974 Woonplaats: Utrecht Email: jaap.goddijn@quebuss.nl Telefoon: 06 151

Nadere informatie

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies

Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies Oracle Portal in een Service-Oriented Architecture (SOA) ir. Jeroen F. van Schaijk Senior Consultant Emerging Technologies voorheen 10 jaar Oracle-specialist! Agenda Wat is een Service-Oriented Architecture?

Nadere informatie

Een model voor procesondersteuning

Een model voor procesondersteuning Er wordt tegenwoordig veelvuldig gesproken over bedrijfsprocessen en de besturing daarvan door software. Het gebruik van veel verschillende begrippen zorgt voor verwarring, maar is bij nader inzien niet

Nadere informatie

Copyright IBS 2006. Nieuwbouw. Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling. Huub Cleutjens

Copyright IBS 2006. Nieuwbouw. Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling. Huub Cleutjens Nieuwbouw Vereenvoudigd en versnelt Java ontwikkeling Huub Cleutjens Inhoud IBS en Java Keuzes: taal / architectuur Productiviteit / arbeidsdeling IBS Java Development Accelerator Persistence UI Persistence

Nadere informatie

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde

Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Vernieuwing Bacheloropleidingen Informatica en Informatiekunde Marko van Eekelen, Remko Helms, Evert van de Vrie TouW Informatica symposium 21 november 2015 Aanleiding vernieuwing Open Universiteit Ministerie

Nadere informatie

Zelftest Java EE Architectuur

Zelftest Java EE Architectuur Zelftest Java EE Architectuur Document: n1218test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA EE ARCHITECTUUR Nota:

Nadere informatie

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen.

a. Wat wordt verstaan onder V&V? b. Uit welke kernactiviteiten bestaat V&V? c. Noem enkele voor- en nadelen van inspecties. d. Idem voor testen. Eindtoets T07351 Software engineering Een eindtoets staat in het algemeen model voor het tentamen van de betreffende cursus. Aangezien deze cursus een mondeling tentamen heeft, bevat deze eindtoets slechts

Nadere informatie

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT

Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Slimmer samenwerken met SharePoint Workflows voor SharePoint met forms en data K2 VOOR SHAREPOINT Workflows, forms, reports en data WAAROM KIEZEN VOOR K2? Of u nu workflows moet maken voor items in SharePoint

Nadere informatie

Introductie.NET Framework 3.0 A N D R É O B E LIN K, M C S D, M V P

Introductie.NET Framework 3.0 A N D R É O B E LIN K, M C S D, M V P Introductie.NET Framework 3.0 A N D R É O B E LIN K, M C S D, M V P About me Technical Manager / lead developer Actief in de Visual Basic en.net community www.vbcentral.nl, VP Speakers Bureau INETA Europe

Nadere informatie

Thinking of development

Thinking of development Thinking of development Databases Arjan Scherpenisse HKU / Miraclethings Agenda voor vandaag Opdracht tussenstand State diagram / Observer pattern Bret Victor Databases 2/42 Opdracht tussenstand Slides

Nadere informatie

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8

INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 INFITT01 - Internettechnologie WEEK 8 Programma Databases (JDBC, JNDI, ORM, JPA) MVC & Spring/Struts EJB Databases Veel web applicaties moeten informatie over langere tijd op kunnen slaan. Een voor de

Nadere informatie

ADVANCED DESIGN PATTERNS

ADVANCED DESIGN PATTERNS ADVANCED DESIGN PATTERNS CAPITA SELECTA Behorend bij het afstudeerproject: Generiek framework voor administratieve toepassingen in een webgeoriënteerde omgeving Henk van de Ridder 834518719 December 2006,

Nadere informatie

Afstudeeropdracht bachelor informatica

Afstudeeropdracht bachelor informatica Webgebaseerde ontsluiting loggegevens van IDEAS Afstudeeropdracht bachelor informatica David Beniers, Anand Mandhre, Michiel van Kempen Bastiaan Heeren, Harold Pootjes Inhoud Opdracht IDEAS Aanpak Taakverdeling

Nadere informatie

Intranet: content-beheersystemen 1

Intranet: content-beheersystemen 1 Intranet: content-beheersystemen 1 een web-applicatie waarmee men zonder veel technische kennis op het internet/intranet kan publiceren er is een verschil tussen inhoud en presentatie inhoud verandert

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Personalia. Profiel. Harold Uitslag Geboorte datum: 14 Oktober 1985 Kervelstraat 8, 8082CD Elburg Telefoonnummer: 06 28841193

Curriculum Vitae. Personalia. Profiel. Harold Uitslag Geboorte datum: 14 Oktober 1985 Kervelstraat 8, 8082CD Elburg Telefoonnummer: 06 28841193 Personalia Naam: Harold Uitslag Geboorte datum: 14 Oktober 1985 Adres: Kervelstraat 8, 8082CD Elburg Telefoonnummer: 06 28841193 Email adres: harolduitslag@hotmail.com Rijbewijs: Ja Burgerlijke staat:

Nadere informatie

Persoonskenmerken: analytisch, sociaal, integer, innemend, vastberaden, buiten eigen denkkader denken, creatief, transparant.

Persoonskenmerken: analytisch, sociaal, integer, innemend, vastberaden, buiten eigen denkkader denken, creatief, transparant. CV van Jaap Goddijn Persoonlijke gegevens Jaap Goddijn, 20 juli 1974, Utrecht E-mail: jaap.goddijn@quebuss.nl Bel: 06 151 39 005 Web-site: www.quebuss.nl Samenvatting Jaap Goddijn is een Microsoft georiënteerde

Nadere informatie

Applicatie-Architecturen

Applicatie-Architecturen Applicatie-Architecturen joost.vennekens@kuleuven.be http://www.cs.kuleuven.be/~joost/dn/ Onderwerp Programming in the large! ( programming in the small)! Bijvoorbeeld: KU Leuven Veel verschillende functionaliteit

Nadere informatie

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS

Three Ships CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor Three Ships CDS CDS opschalingsdocument Overzicht server configuratie voor CDS 1. Algemeen Dit document geeft een overzicht van een aantal mogelijke hardware configuraties voor het inrichten van een serveromgeving voor

Nadere informatie

Waarom een Independent Software Vendor voor XForms kiest. Johan Blok CM Pro www.cmprofessionals.eu

Waarom een Independent Software Vendor voor XForms kiest. Johan Blok CM Pro www.cmprofessionals.eu Waarom een Independent Software Vendor voor XForms kiest Johan Blok CM Pro www.cmprofessionals.eu CWI Wikipedia An independent software vendor (ISV) is a company specializing in making or selling software,

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 Informatica Voortgezet Onderwijs Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Producten

Nadere informatie

VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT

VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Project Multimedia Peter van Ulden Studentnr. 1494759 VERENIGINGSWIJZER.NL FINAL DOCUMENT INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding...3 2 Aanpak & Techniek...4

Nadere informatie

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat:

Kennis na het volgen van de training. Na het volgen van deze training bent u in staat: Training Trainingscode Duur Gepubliceerd Taal Type Leermethode Kosten SF2015V8 4 dagen 02/02/2015 Nederlands & Engels Developer, basis Invidueel & klassikaal Op aanvraag Deze training richt zich op het

Nadere informatie

Project plan. Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407

Project plan. Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407 Project plan Erwin Hannaart Sander Tegelaar 61849 62407 I4C2 I4C1 1 Inhoudsopgave Doel en doelgroep van het project... 3 Beschrijving van het project... 4 Benodigde materialen... 5 Te verwachten resultaten,

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 Informatica Voortgezet Onderwijs Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Producten

Nadere informatie

Zelftest Java concepten

Zelftest Java concepten Zelftest Java concepten Document: n0838test.fm 22/03/2012 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING BIJ DE ZELFTEST JAVA CONCEPTEN Om de voorkennis nodig

Nadere informatie

Zelftest XML Concepten

Zelftest XML Concepten Zelftest XML Concepten Document: n1035test.fm 18/02/2010 ABIS Training & Consulting P.O. Box 220 B-3000 Leuven Belgium TRAINING & CONSULTING INLEIDING Om een idee te hebben van wat we verwachten als voorkennis

Nadere informatie

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica

Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica 1 Faculteit Management, Science and Technology Uitvoeringsregeling bij de Onderwijs- en examenregeling 2014-2015 wo bacheloropleiding Informatica U2014/02462 De uitvoeringsregeling treedt in werking per

Nadere informatie

INHOUD. Presentatie ICT werkervaring (voornamelijk) Gericht op databasetoepassingen. Sprekers. Allard van Amerongen Ing. Stefan Boekel 05-02-2008

INHOUD. Presentatie ICT werkervaring (voornamelijk) Gericht op databasetoepassingen. Sprekers. Allard van Amerongen Ing. Stefan Boekel 05-02-2008 INHOUD Presentatie ICT werkervaring (voornamelijk) Gericht op databasetoepassingen Sprekers Datum : : Allard van Amerongen Ing. Stefan Boekel 05-02-2008 INTRODUCTIE WIE BEN IK? Verleden/heden WAT DOE IK?

Nadere informatie

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT

ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT ENERGIE BEDRIJVEN EN ICT De energiemarkt in Nederland is continu in beweging. Nieuwe toetreders veroveren marktaandeel en slimme meters, sectorwijzigingen en splitsing zorgen voor veranderingen. Energiebedrijven

Nadere informatie

Base24 database suite

Base24 database suite Base24 database suite Introductie De Base24 database suite is een zeer geavanceerde database oplossing die ontworpen is voor de management, opslag, inzage en uitwisseling van medische informatie zoals

Nadere informatie

..over. Geoportalen. en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen. Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT

..over. Geoportalen. en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen. Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT ..over Geoportalen en: Interoperabiliteit, Open Standaarden en WebService Architecturen Presentatie GIN 17 november 2004 Theo Thewessen Geodan IT Locatie als integrator binnen Geoportalen Location Interoperabiliteit:

Nadere informatie

Analyse Programmeertalen

Analyse Programmeertalen Analyse Programmeertalen De keuze van een programmeertaal mag niet onderschat worden. Het is dankzij deze taal dat de gebruiker interactie heeft met het complete systeem. Het is dus vanzelfsprekend dat

Nadere informatie

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor

Master Software Engineering. Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Master Software Engineering Inhoud, begeleiding, tentamen dr. Anda Counotte Docent en mentor Thema Software Architectuur Design Patterns (DP) ir. Sylvia Stuurman, dr.ir. Harrie Passier en dr. Bastiaan

Nadere informatie

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam

januari TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam januari 2013 TTNWW Handleiding TST tools voor het Nederlands als Web services in een Workflow Meertens Instituut, Joan Muyskensweg 25, 1096 CJ Amsterdam Table of Contents Inleiding... 3 Gebruik van de

Nadere informatie

Vergelijking Oracle certificering voor Java en het CPP Gecertificeerd Javaprogrammeur van de Open Universiteit

Vergelijking Oracle certificering voor Java en het CPP Gecertificeerd Javaprogrammeur van de Open Universiteit Vergelijking Oracle certificering voor Java en het CPP Gecertificeerd Javaprogrammeur van de Open Universiteit Inleiding Op het gebied van scholing van de taal Java zijn er vele aanbieders op de markt.

Nadere informatie

Boeiende Bindingen. Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie. ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff

Boeiende Bindingen. Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie. ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff Boeiende Bindingen Technische projectevaluatie ROC West-Brabant, Codename Future, ThiemeMeulenhoff Door: Rik Meijer, Software Engineer voor Codename Future Abstract: Dit document geeft een technisch overzicht

Nadere informatie

Sparse columns in SQL server 2008

Sparse columns in SQL server 2008 Sparse columns in SQL server 2008 Object persistentie eenvoudig gemaakt Bert Dingemans, e-mail : info@dla-os.nl www : http:// 1 Content SPARSE COLUMNS IN SQL SERVER 2008... 1 OBJECT PERSISTENTIE EENVOUDIG

Nadere informatie

Inhoud. Introductie tot de cursus

Inhoud. Introductie tot de cursus Inhoud Introductie tot de cursus 1 De functie van de cursus 7 2 De inhoud van de cursus 7 2.1 Voorkennis 7 2.2 Leerdoelen van de cursus 8 2.3 Opbouw van de cursus 8 3 Leermiddelen en wijze van studeren

Nadere informatie

Curriculum Vitae Emile Winkelaar

Curriculum Vitae Emile Winkelaar Profiel Mijn naam is, 50 jaar, geboren in Amsterdam, gehuisvest in Maarssen. Sinds 1995 ben ik werkzaam in de IT. In 2006 heb ik EW Solutions opgestart en ben zelfstandig ondernemer geworden. Sinds 2010

Nadere informatie

Service Oriented Architecture voor interne beheersing

Service Oriented Architecture voor interne beheersing Service Oriented Architecture voor interne beheersing Bedrijfsprocessen overschrijden steeds vaker de grenzen van de organisatie, bijvoorbeeld in het geval van processen met toeleveringsbedrijven. Dergelijke

Nadere informatie

NHibernate als ORM oplossing

NHibernate als ORM oplossing NHibernate als ORM oplossing Weg met de SQL Queries Wat is ORM? ORM staat in dit geval voor Object Relational Mapping, niet te verwarren met Object Role Modeling. ORM vertaalt een objectmodel naar een

Nadere informatie

Technologieverkenning

Technologieverkenning Technologieverkenning Videocontent in the cloud door de koppeling van MediaMosa installaties Versie 1.0 14 oktober 2010 Auteur: Herman van Dompseler SURFnet/Kennisnet Innovatieprogramma Het SURFnet/ Kennisnet

Nadere informatie

Gebruik van cryptografie voor veilige jquery/rest webapplicaties. Frans van Buul Inter Access

Gebruik van cryptografie voor veilige jquery/rest webapplicaties. Frans van Buul Inter Access Gebruik van cryptografie voor veilige jquery/rest webapplicaties Frans van Buul Inter Access 1 Frans van Buul frans.van.buul@interaccess.nl 2 De Uitdaging Rijke en veilige webapplicaties Een onveilig en

Nadere informatie

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit

T Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Titel stage/afstudeeropdracht : Toekomstvaste Applicatie Integratie - Interconnectiviteit Duur van stage/afstuderen Manager Begeleider Locatie : 6 à 9 Maanden : dr. ir. J.J. Aue : dr. ir. H.J.M. Bastiaansen

Nadere informatie

Producten en prijzen 2012

Producten en prijzen 2012 MBO Kantoorautomatisering Postbus 38 2410 AA Bodegraven Nederland Tel. 0172-65 09 83 Fax 0172-61 83 15 www.instruct.nl instruct@instruct.nl België www.instruct.be instruct@instruct.be Producten en prijzen

Nadere informatie

Project Start Architectuur (PSA)

Project Start Architectuur (PSA) Project Start Architectuur (PSA) InterActory Architectuur Service Orientatie versie 0.2 Bert Dingemans Administratieve pagina Wijzigingshistorie Versie Datum Auteur Reden wijziging 0.1 Maart 2012 Bert

Nadere informatie

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983

Curriculum Vitae Ishak Atak. www.ishakatak.nl. Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak. Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Naam : Ishak Atak Roepnaam : Ishak Woonplaats : Utrecht Geboorte datum : 13-05-1983 Tel. : +316-46 17 76 00 Beschikbaar : Full time December 2015 Email: : contact@ishakatak.nl Datum CV : November 2015

Nadere informatie

Systemat Expert, uw partner in de realisatie van IT delegatiediensten.

Systemat Expert, uw partner in de realisatie van IT delegatiediensten. Systemat Expert, uw partner in de realisatie van IT delegatiediensten. MISSION STATEMENT Systemat Expert wenst haar klanten bij te staan in de realisatie van hun diverse IT projecten door hun te voorzien

Nadere informatie

Onderbouwing bepaling short-list pakketsoftware t.b.v. stroom Producten & processen. Deelnemers deelproject en klankbordgroep stroom Automatisering

Onderbouwing bepaling short-list pakketsoftware t.b.v. stroom Producten & processen. Deelnemers deelproject en klankbordgroep stroom Automatisering Onderbouwing bepaling short-list pakketsoftware t.b.v. stroom Producten & processen Aan: CC: Projectteam ZBO Deelnemers deelproject en klankbordgroep stroom Automatisering Van: Datum: 25 mei 2007 Onderwerp:

Nadere informatie

icafe Een digitaal bestelsysteem voor de horeca Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Naim Ben Tanfous

icafe Een digitaal bestelsysteem voor de horeca Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Naim Ben Tanfous icafe Een digitaal bestelsysteem voor de horeca Joeri Verdeyen Stefaan De Spiegeleer Naim Ben Tanfous 2006-2007 Voorwoord 1 Inhoudsopgave 2 Hoofdstuk 1 Inleiding 3 Hoofdstuk 2 icafe 2.1 Het idee 2.2 Mogelijkheden

Nadere informatie

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten

Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Praktisch Implementeren van EA bij Gemeenten Edwin de Vries 3 juni 2008 Praktisch Implementeren van Enterprise Architectuur bij Gemeenten Waarom Architectuur bij Gemeenten? Praktische aanpak Invulling

Nadere informatie

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company

TimeManager. ERP voor Dienstverleners. SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company TimeManager ERP voor Dienstverleners SalesManager Software 2013 The Customer Centric Software Company 2 Inleiding Bent u werkzaam in Professional Services? Met onze geïntegreerde CRM en Project Management

Nadere informatie

Software Quality Assurance Plan

Software Quality Assurance Plan FACULTEIT WETENSCHAPPEN Software Quality Assurance Plan Software Engineering groep 3 Jeroen Van den haute Versie Datum Auteur Commentaar 0.1 09/11/2010 Jeroen Van den haute Eerste versie 0.2 12/11/2010

Nadere informatie

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN

VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN Vrije Universiteit Amsterdam Faculteit der Exacte Wetenschappen Project Multimedia Peter van Ulden Studentnr. 1494759 VERENIGINGSWIJZER.NL PROJECTPLAN INHOUDSOPGAVE 1 Inleiding...3 2 Project omschrijving...4

Nadere informatie

Aandachtspunten bij de transitie naar een Big Data-omgeving

Aandachtspunten bij de transitie naar een Big Data-omgeving Aandachtspunten bij de transitie naar een Big Data-omgeving Organisaties worden steeds meer voor de uitdaging gesteld om grote volumes aan data te verwerken en op te slaan. Het gemiddelde volume aan data

Nadere informatie

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010

Rapport. i-bridge FleetBroker en LocationBroker. Versie 1.0. Datum 22 December 2010 Rapport i-bridge FleetBroker en LocationBroker Versie 1.0 Datum 22 December 2010 Status Final Colofon IVENT A&A CDC Madame Curielaan 4-6 Postbus 20703 2289 CA Rijswijk Contactpersoon Patrick Brooijmans

Nadere informatie

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011

Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Betreft: Verzoek tot Offerte AmersfoortBreed Cultuureducatie / Website Scholen in de Kunst Datum: 10 oktober 2011 Geachte heer, mevrouw, Gemeente Amersfoort is in 2010 gestart met het project AmersfoortBreed.

Nadere informatie

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7

Inhoud: Inleiding tot Taak 1.1.14 1 Omschrijving van vacatures 2 Matrix van benodigde 5 Bronvermeldingen 7 Inleiding Taak 10 gaat over het oriënteren op het vakgebied van onze toekomst. Als we straks afgestudeerd zijn zullen we automatisch werk moeten gaan zoeken. Maar welk werk of in welke sector? Dat gaan

Nadere informatie

SD-Ict BVBA. Tim Suys. tim@sd-ict.be. AS400 Developer. 1:moedertaal 2:zeer goed 3: gemiddeld 4: basis

SD-Ict BVBA. Tim Suys. tim@sd-ict.be. AS400 Developer. 1:moedertaal 2:zeer goed 3: gemiddeld 4: basis CURRICULUM VITAE 1. PERSONALIA NAAM Tim Suys ADRES Bastiaensstraat 48 3700 Tongeren TELEFOONNUMMER +32 497 55 49 02 EMAIL tim@sd-ict.be GEBOORTEDATUM 11 september 1976 FUNCTIE AS400 Developer TALENKENNIS

Nadere informatie

Opdrachtformulering (pagina 3 van 7)

Opdrachtformulering (pagina 3 van 7) Afstudeerovereenkomst van Tim Wils Bijlage 1 Opdrachtformulering (pagina 3 van 7) Dit project betreft een eigen framework (soort API) waarmee relatief gemakkelijk en in korte tijd eindproducten opgezet

Nadere informatie

output management www.advanced-forms.com

output management www.advanced-forms.com output management www.advanced-forms.com Advanced-Forms Advanced-Forms is een state-of-the-art, gebruiksvriendelijke- en flexibele outputmanagementoplossing voor bedrijven van elke grootte. Met Advanced-Forms

Nadere informatie

: Implementeren SCM, Change Management, UNIX, Linux, Oracle, ITIL

: Implementeren SCM, Change Management, UNIX, Linux, Oracle, ITIL Beste relatie, Zoals u al van ons gewend bent doen wij u bij deze weer een selectie toekomen van een aantal van onze - per direct - beschikbare dedicated top professionals. Zoals gezegd; het betreft een

Nadere informatie

Curriculum Vitae. Duco is bij Quintor momenteel met een masterclass ASP.NET / MVC bezig.

Curriculum Vitae. Duco is bij Quintor momenteel met een masterclass ASP.NET / MVC bezig. Curriculum Vitae Duco Winterwerp Nationaliteit: Nederlandse Rijbewijs: ja (BE, AM) Website: www.duco.cc E-mailadres: duco@winterwerp.it Datum: februari Duco Winterwerp heeft Informatica gestudeerd aan

Nadere informatie

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving

CEL. Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving CEL Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving FACTSHEET CEL VERSIE 1.0 DECEMBER 2001 CEL - Bouwstenen voor een elektronische leeromgeving Inhoudsopgave Wat is CEL? 1 Uitgangspunten 1 De eindgebruiker

Nadere informatie

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid

Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Mitsubishi Caterpillar Forklift Europe - producent van vorkheftrucks - verhoogt klanttevredenheid Met een combinatie van Microsoft Dynamics CRM en een online besteltool krijgt MCFE niet alleen inzicht

Nadere informatie

Programmeren in C ++ met wxwidgets les 5

Programmeren in C ++ met wxwidgets les 5 Elektrotechniek/Embedded Systems engineering inf2d Programmeren in C ++ met wxwidgets les 5 cursus 2009-2010 ir drs E.J Boks Les 5 Grafische toolkits Basisbeginselen gebruik grafische toolkit WxWidgets

Nadere informatie

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms?

Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? your oracle solu+ons partner Is APEX a worthy substitute for Oracle Forms? APEX for mission critical applications: the Groupm business-case By Ronny Boeykens & Stijn Van Raes iadvise o Opgericht in 2004

Nadere informatie

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans

Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate. Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Canonieke Data Modellering op basis van ArchiMate Canonieke Data Modellering op basis van Archimate Bert Dingemans Abstract Modelleren op basis van de open standard ArchiMate is een goed uitgangspunt voor

Nadere informatie

Beschrijving functioneel en technisch design van de website

Beschrijving functioneel en technisch design van de website Bespreking Punten: Beschrijving functioneel en technisch design van de website Nr. Punt 1 Student 2 Bedrijf 3 Algemene lay out 4 Technologieën 5 Webruimte en datatrafiek 1. Student Registratie Bij de registratie

Nadere informatie

Genie-IT Offshoring services

Genie-IT Offshoring services Genie-IT Offshoring services Genie-IT is een Nederlands bedrijf dat zich specialiseert in off-shoring services. Wij bieden onze klanten de mogelijkheid om softwareontwikkeling helemaal of gedeeltelijk

Nadere informatie

Invantive Producer. Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten.

Invantive Producer. Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten. Invantive Producer Als integriteit en compliance noodzakelijk is. Maar niks extra mag kosten. Agenda Invantive Visie De Invantive Benadering Het Invantive Resultaat Invantive Producer Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie