Nefrotisch Syndroom bij Volwassenen. J. Deegens afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Nefrotisch Syndroom bij Volwassenen. J. Deegens afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen"

Transcriptie

1 Nefrotisch Syndroom bij Volwassenen J. Deegens afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen

2 nefrotisch syndroom 1. Hoe werken de nieren? 2. Het nefrotisch syndroom klachten en verschijnselen oorzaken onderzoek behandeling 3. Behandeling membraneuze glomerulopathie, FSGS en IgA nefropathie 4. Vragen

3

4 Functie van nieren 1. Verwijderen van afvalstoffen 2. Regelen van de vochtbalans 3. Produceren hormonen (bloeddruk, aanmaak rode bloedlichaampjes)

5 Anatomie van de nier

6

7 Epitheelcel met voetjes vaatwandbekleding (met gaatjes) Basaalmembraan Wilhelm Kriz, 2002

8 Epitheelcel met voetjes vaatwandbekleding (met gaatjes) Basaalmembraan Wilhelm Kriz, 2002

9 nefrotisch syndroom

10 Wat zijn de kenmerken van een nefrotisch syndroom? Laag eiwitgehalte in het bloed Veel eiwit in de urine

11

12 Wanneer spreken we van een nefrotisch syndroom? Laag eiwitgehalte in het bloed Veel eiwit in de urine Vocht in de benen, armen en ogen Hoog cholesterolgehalte

13 Nefrotisch syndroom klachten en complicaties Vochtophoping (Oedeem) Moeheid

14

15 Nefrotisch syndroom klachten en complicaties Vochtophoping (Oedeem) Moeheid Hoge bloeddruk Trombose -- Infecties -- Verhoogd cholesterol

16 Oorzaken nefrotisch syndroom bij volwassenen

17 Membraneuze glomerulopathie meest frequent bij volwassenen 40 Patienten (%) Membraneuze GN Minimal change disease FSGS IgA nefropathie SLE Amyloidose

18 Bij volwassenen meerdere oorzaken voor nefrotisch syndroom

19 Nierbiopsie Hoe? Voorbereiding? Complicaties

20 ECHOGRAFIE VAN DE NIER

21 Nierbiopsie met CT scan

22 Nierbiopsie Hoe? Voorbereiding? stollingsonderzoek (geen NSAID s of bloedverdunners) niergrootte bloeddruk Complicaties

23 Nierbiopsie Hoe? Voorbereiding? Complicaties bloed in de urine pijn in de flank/rug grote bloeding (1-4 op de 1000)

24 De behandeling van het nefrotisch syndroom

25 Behandeling van het nefrotisch syndroom Ondersteunende behandeling Voorkomen/verminderen van ziekteverschijnselen Vochtophoping (Oedeem) Eiwitverlies Hoge bloeddruk Trombose Afweeronderdrukkende geneesmiddelen genezing

26 Ondersteunende behandeling

27 Nefrotisch syndroom: oedeem Oedeem = de nier kan onvoldoende zout uitscheiden Oedeem = afhankelijk van zout in dieet Oedeem = lastig, niet gevaarlijk

28 Nefrotisch syndroom: behandeling van het oedeem Oedeem dieet: zoutbeperking medicijnen: plastabletten Furosemide (lasix), Bumetanide (burinex), spironolacton (aldactone), thiazide (hygroton, esidrex e.a.)

29 Nefrotisch syndroom: behandeling van eiwitverlies en hoge bloeddruk Altijd streven naar goede bloeddruk Streefwaarde bloeddruk: 125/75 mm Hg Eerste keuze medicamenten: ACE-remmers (enalapril, ramipril etc) AT2 blokkers (losartan, irbesartan etc) Andere bloeddrukverlagende medicijnen Beta-blokkers (atenolol, metoprolol etc) Calcium-antagonisten (nifedipine, felodipine, amlodipine etc) Vaatverwijders (hydralazine, minoxidil)

30 Nefrotisch syndroom: Voorkomen trombose Met name verhoogde kans op trombose bij: membraneuze glomerulopathie en laag eiwit (albumine) in bloed Stollingsremmers (bloedverdunners) vitamine K remmers (acenocoumarol = sintrom ) heparines (tegenwoordig o.a. LMH bijv fraxiparine en fragmin)

31 Nefrotisch syndroom: Verlaging van het cholesterol Aanwijzingen dat cholesterolverlagende middelen eiwitverlies en nierschade verminderen Cholesterolverlagende middelen Cholesterol-aanmaakremmers (simvastatine, atorvastatine etc) Galzuurbinders (cholestyramine) Fibraten(lopid)

32 Afweeronderdrukkende medicijnen

33 Behandeling van het nefrotisch syndroom Immunosuppressieve geneesmiddelen Prednison Cyclofosfamide (endoxan) Azathioprine (imuran) Ciclosporine (neoral) Tacrolimus (prograft) Mycophenolaat (cellcept)

34 Nefrotisch syndroom bijwerkingen van medicijnen Prednison: maagklachten, dik gezicht, botontkalking, infecties, suikerziekte, dunne huid Cyclofosfamide/azathioprine bloedarmoede, tekort aan witte bloedcellen en bloedplaatjes, infecties, blaasirritatie (C), leverfunctiestoornissen Cyclosporine haargroei, zwelling tandvlees, nierfunctiestoornissen, leverfunctiestoornissen, infecties, hoge bloeddruk

35 Elk geneesmiddel heeft bijwerkingen Het gaat om de balans voordelen bijwerkingen

36 Nefrotisch syndroom Afweeronderdrukkende medicijnen Is altijd behandeling nodig? Neen, soms wachten op spontane genezing Is altijd behandeling altijd effectief? Neen, maar meestal wel proberen Welke behandeling en wanneer? Afhankelijk van type nierziekte afhankelijk van factoren zoals nierfunctie en prognose

37 Nederlandse richtlijnen voor de behandeling van: Membraneuze glomerulopathie Focale segmentale glomerulosclerose IgA nefropathie

38 Membraneuze glomerulopathie

39 Oorzaken van membraneuze glomerulopathie Primaire (idiopathische) membraneuze glomerulopathie (70-85%) Secundaire membraneuze glomerulopathie (15-30%) Auto-immuunziekten (SLE) Infecties (hepatitis B en C) Medicijnen (goudinjecties)

40 Membraneuze glomerulopathie: prognose en therapie Onbehandeld bij 50% nierfalen Voorspelling van prognose door meting eiwitten in urine: 90% nauwkeurig Prednison niet effectief Behandeling met prednison en cyclofosfamide: 90% succesvol

41 Membraneuze glomerulopathie nefrotisch syndroom goede nierfunctie gestoorde nierfunctie Eiwitten urine bepalen behandelen laag hoog Afwachten Behandelen

42 Membraneuze glomerulopathie: prognose en therapie Onbehandeld bij 50% nierfalen Voorspelling van prognose door meting eiwitten in urine: 90% nauwkeurig Prednison niet effectief Behandeling met prednison en cyclofosfamide: 90% succesvol

43 Focale segmentale glomerulosclerose

44 Oorzaken van focale segmentale glomerulosclerose

45 Focale segmentale glomerulosclerose: prognose en therapie Meestal nodig om te behandelen met afweeronderdrukkende medicijnen Spontane verbetering kan optreden Prednison eerste keus, hiermee verdwijnt het eiwitverlies bij 40-60%

46 Spontane verbeteringen komen voor bij FSGS Kans op spontane verbetering zonder afweeronderdukkende behandeling Kenmerken patiënten met spontane remissie 100% 80% Goede nierfunctie Voornamelijk kleine eiwitten in urine Patients 60% 40% 20% 0% 59% Wait and See ESRD/Death Nephrotic syndrome/crf Partial remission Complete remission

47 Focale segmentale glomerulosclerose: prognose en therapie Meestal nodig om te behandelen met afweeronderdrukkende medicijnen Spontane verbetering kan optreden Prednison eerste keus, hiermee verdwijnt het eiwitverlies bij 40-60%

48 FSGS: Langdurige behandeling nodig om remissie te bereiken Volwassenen met minimal change disease Kinderen FSGS Genezen patiënten (%) Weken na start behandeling

49 IgA nefropathie Bloeddrukbehandeling = 1 Afweeronderdrukkende middelen soms nuttig

50 Vragen??

51 Nefrotisch syndroom en transplantatie Nierziekten kunnen terugkomen in de nieuwe nier risico afhankelijk van type nierziekte familietransplantatie: soms meer kans op terugkeer ziekte moeilijk te behandelen plasmaferese nieuwe behandeling voor focale glomerulosclerose

52 Snel recidief van FGS na transplantatie 150 Incidence (%) Time after transplantation (months) UMC Nijmegen 2001

53 Recidief FGS: effect van plasmaferese Proteinuria (g/10 mmol creat) Base PF3 PF6 PF9 UMC Nijmegen 2001

54 Transplantaatfalen bij patienten met recidief FGS Graft survival (%) plasmapheresis+ no plasmapheresis years UMC Nijmegen 2001

55 PREDNISON Steroïden Lijkt op hormoon afkomstig uit bijnierschors Prednison prednisolon vergelijkbaar: dexamethason, triamcinolon Dosering: 1-2 mg/kg/dag, 8 weken levenslang Soms: intraveneus 1000 mg

56 PREDNISON: bijwerkingen 1 Veranderde vetverdeling Cushing-gelaat -dikker, bol gelaat Buffel - bult in de nek Stimuleert eetlust Gewichtstoename Suikerziekte

57 PREDNISON: bijwerkingen 2 Verminderde weerstand Infecties en ontstekingen Vertraagde wondgenezing Ook meer kans op perforaties van de darm Minder alarmsignalen bij ziekte Minder koorts Minder pijn Minder symptomen

58 PREDNISON: bijwerkingen 3 Veranderingen van de huid Huid wordt dunner Bloedvaten ook (vaker blauwe plekken) Acne (jeugdpuistjes) scheuren in de huid (striae) Veranderingen van de botten Kalkverlies uit de botten (dunner, breekbaar) Infarcten (osteonecrose)

59 Prednison: Nefrotisch syndroom bijwerkingen van medicijnen maagklachten, dik gezicht, botontkalking, infecties, suikerziekte, dunne huid Cyclofosfamide/azathioprine bloedarmoede, tekort aan witte bloedcellen en bloedplaatjes, infecties, blaasirritatie (C), blaaskanker (C), leverfunctiestoornissen Cyclosporine haargroei, zwelling tandvlees, nierfunctiestoornissen, leverfunctiestoornissen, infecties, hoge bloeddruk

60 PREDNISON: bijwerkingen 4 Psychische veranderingen Onrustig eufoor = ik kan alles weer aan nachtmerries Veranderde persoonlijkheid Depressie

61 PREDNISON: bijwerkingen 5 Tekort aan lichaamseigen bijnierschorshormoon bij verminderen of staken van prednison moeheid Lage bloeddruk Slap Niet opknappen

62 Cyclofosfamide Remt celdeling Meeste effect op snelst delende cellen Endoxan Dosering: 1,5-3 mg/kg/dag, 8 weken - enkele jaren Soms: intraveneus 750 mg/m 2

63 Cyclofosfamide: bijwerkingen 1 Remming van deling van beenmergcellen Bloedarmoede (anemie) Minder witte bloedcellen (leukopenie) Minder bloedplaatjes (trombopenie) Moeheid, Infecties, bloedingen Remming van deling van darmcellen Misselijkheid, braken diarree

64 Cyclofosfamide: bijwerkingen 2 Remming van deling van haarcellen Verminderde haargroei Toegenomen haaruitval Zelden kaal Remming van deling van zaadcellen/eicellen Verminderd aantal zaadcellen Uitval menstruaties infertiliteit

65 Cyclofosfamide: bijwerkingen 3 Irritatie van blaaswand Bloed bij urine Pijnlijke urinelozing blaaskanker Verhoogd risico op kwaadaardige aandoeningen Leukemie blaaskanker Huidkanker?

66 Ciclosporine Remt activering van T lymfocyten Neoral Dosering: 1-3 mg/kg/dag, 1 jaar en langer Lijkt in werking op tacrolimus (prograft)

67 Ciclosporine: bijwerkingen 1 Toename haargroei Toename tandvlees Hoge bloeddruk Nierfunctiestoornissen Leverfunctiestoornissen Verminderde weerstand Verhoogd risico op kwaadaardige aandoeningen (o.a lymfomen) Neurologische verschijnselen: insulten

68 Tacrolimus: bijwerkingen zie ciclosporine Geen toename haargroei Geen toename tandvlees Vaker: neurologische verschijnselen Diabetes mellitus (suikerziekte)

69 Mycofenolaat Mofetil Remt activering van lymfocyten Cellcept Dosering: mg/dag, 6 maanden of langer

70 Mycofenolaat Mofetil: bijwerkingen 1 misselijkheid diarree Beenmergremming Ernstiger beloop infecties Geen effect vaccinaties Alleen korte termijn bekend

71 Bijwerkingen bij de behandeling van membraneuze glomerulopathie: eigen waarnemingen Prednison 0,5 mg/kg om de dag * 6 maanden Cyclofosfamide 100 mg/dag * 12 maanden leucopenie 27 (42%) anemie 10 (15%) trombopenie 3 (5%) infecties 17 (26%) malaise 8 (12%) diabetes 1(2%)

72 Bijwerkingen van niet-immunosuppressieve middelen ACE-remmers: hoest, bloedarmoede, kalium stijging AT1- blokkers: kalium stijging, Cholesterolverlagers: spierpijn, spierverval, leverfunctiestoornissen diuretica: krampen, jicht beta-blokkers: spierzwakte, moeheid, astma calcium antagonisten: oedeem

73 Bijwerkingen van prednison: na niertransplantatie Steroid gerelateerde complicaties na niertransplantatie (n=748) gastro-intestinaal 22,9% o.a bloedend ulcus (6,3%) bot-gewricht 49,9% o.a. fracturen 16,8%, osteonecrose 5,5% oogafwijkingen 31,8% o.a. cataract 21,1% infecties: bacterieel 39,8%, viraal 37,5% diabetes mellitus: 7,6% huidkanker: 6,1% Nb: combinatietherapie met azathioprine en CsA duur tot complicatie 166 dagen voor diabetes tot 770 dagen voor cataract Fryer 1994

74 Bijwerkingen van prednison: osteoporose Preventie van osteoporose door: calcium en vitamine D bifosfonaten wie? Prednison > 6 mnd > 7,5 mg/dag aangetoonde wervelfracturen botmassa: T-score < -2,5

75

Geneesmiddelen voor de behandeling van het nefrotisch syndroom. bijwerkingen. J.F.M. Wetzels E. Levtchenko Universitair Medisch Centrum Nijmegen

Geneesmiddelen voor de behandeling van het nefrotisch syndroom. bijwerkingen. J.F.M. Wetzels E. Levtchenko Universitair Medisch Centrum Nijmegen Geneesmiddelen voor de behandeling van het nefrotisch syndroom bijwerkingen J.F.M. Wetzels E. Levtchenko Universitair Medisch Centrum Nijmegen Opzet van de voordracht 1. Welke geneesmiddelen gebruiken

Nadere informatie

Medische informatie voor volwassen patiënten met een nefrotisch syndroom. Prof. dr J. Wetzels afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen

Medische informatie voor volwassen patiënten met een nefrotisch syndroom. Prof. dr J. Wetzels afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen Medische informatie voor volwassen patiënten met een nefrotisch syndroom Prof. dr J. Wetzels afdeling Nierziekten UMC St Radboud Nijmegen nefrotisch syndroom 1. Hoe werken de nieren? 2. Het nefrotisch

Nadere informatie

Het nefrotisch syndroom Oorzaken en gevolgen. prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen

Het nefrotisch syndroom Oorzaken en gevolgen. prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen Het Oorzaken en gevolgen prof. J. Wetzels Radboud UMC Nijmegen Opbouw presentatie 1. Hoe werken de nieren? 2. Het klachten en verschijnselen oorzaken behandeling bij volwassenen 3. Dr. Bouts: kinderen

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van prednison/ prednisolon. In

Nadere informatie

Maag-, darm- en leverziekten

Maag-, darm- en leverziekten Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten Prednison bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison.

Nadere informatie

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum

Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Prednison bij ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met Prednison. In deze

Nadere informatie

Volwassenen met een nefrotisch syndroom

Volwassenen met een nefrotisch syndroom Volwassenen met een nefrotisch De meest gestelde vragen Nierpatiënten Vereniging Nederland Secretariaat: Postbus 284 1400 AG Bussum T 035-691 21 28 F 035-691 93 34 E info@nvn.nl I www.nvn.nl pagina 3 Inhoudsopgave

Nadere informatie

Volwassenen met een nefrotisch syndroom. De meest gestelde vragen

Volwassenen met een nefrotisch syndroom. De meest gestelde vragen Volwassenen met een nefrotisch De meest gestelde vragen Colofon Uitgave Nierpatiënten Vereniging Nederland Commissie Nefrotisch Syndroom Augustus 2009 - Commissie Nefrotisch Syndroom 2009 Nierpatiënten

Nadere informatie

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen

Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen Prednison / Prednisolon (corticosteroïden) bij de ziekte van Crohn en Collitus Ulserosa bij kinderen In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind het medicijn Prednison gaat gebruiken. De

Nadere informatie

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014

Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa. Informatiefolder. N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder PRED uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen

Nadere informatie

Prednison, prednisolon (corticosteroïden)

Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Prednison, prednisolon (corticosteroïden) Uw behandelend arts heeft u prednison voorgeschreven. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen, dan

Nadere informatie

Het nefrotisch syndroom en zwangerschap

Het nefrotisch syndroom en zwangerschap Het nefrotisch De meest gestelde vragen Nierpatiënten Vereniging Nederland Secretariaat: Postbus 284 1400 AG Bussum T 035-691 21 28 F 035-691 93 34 E info@nvn.nl I www.nvn.nl pagina 3 Inhoudsopgave Voorwoord

Nadere informatie

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Prednison. bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Prednison bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van prednison. In deze folder lees je de belangrijkste

Nadere informatie

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

MDL. Prednis(ol)on. bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa MDL Prednis(ol)on bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inhoudsopgave Algemeen 4 Werking 4 Gebruik 5 Bijwerkingen 5 Stoppen met Predni(so)lon 7 Interactie met andere geneesmiddelen 8 Vaccinaties

Nadere informatie

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden

Prednison, Prednisolon. corticosteroïden Prednison, Prednisolon corticosteroïden Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Aanvullende informatie 5 Methylprednison injecties 6 Vaccinaties 6 Sint Maartenskliniek 7 Colofon 8 2 U heeft

Nadere informatie

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam

prednis(ol)on adviezen na een hernia-operatie astma/copd ZorgSaam prednis(ol)on adviezen gebruik na een bij hernia-operatie astma/copd ZorgSaam 1 2 PREDNIS(OL)ON GEBRUIK BIJ ASTMA/COPD Inleiding Wat doet Prednis(ol)on (glucocorticosteroïden) en hoe wordt het gebruikt?

Nadere informatie

Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen

Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen Mycofenolaat Mofetil (MMF CellCept ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel mycofenolaat mofetil te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u Prednison voorgeschreven in verband met een ontstekingsziekte van de darm. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen

Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Prednison/ Prednisolon (corticosteroïden) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel prednison te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over

Nadere informatie

Prednison bij huidziekten

Prednison bij huidziekten Prednison bij huidziekten In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten of overweegt u het geneesmiddel prednison te gaan gebruiken. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft u na

Nadere informatie

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa)

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Ciclosporine (Sandimmune, Neoral) bij Inflammatoire darmziekten (Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van ciclosporine (Sandimmune, Neoral). In deze folder krijgt

Nadere informatie

Universitair Medisch Centrum Groningen. Longziekten. Longtransplantatie. Patiëntenlogboek

Universitair Medisch Centrum Groningen. Longziekten. Longtransplantatie. Patiëntenlogboek Universitair Medisch Centrum Groningen Longziekten Longtransplantatie Patiëntenlogboek 1 Zelfcontroles na transplantatie In dit patiëntenlogboek kunt u uw controles van longfunctie, temperat en gewicht

Nadere informatie

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp:

Cardiologie. Informatie voor patiënten met hartfalen. Afdeling: Onderwerp: Afdeling: Onderwerp: Cardiologie Informatie voor patiënten met hartfalen 1 Inhoudsopgave Informatie voor patiënten met hartfalen 3 Klachten en verschijnselen 3 Het leven met hartfalen 3 Door wie wordt

Nadere informatie

Immuunsuppressiva na niertransplantatie. Maarten Naesens UZ Leuven

Immuunsuppressiva na niertransplantatie. Maarten Naesens UZ Leuven Immuunsuppressiva na niertransplantatie Maarten Naesens UZ Leuven 2008 Immuunsuppressiva Afstoting - Voorkomen - Behandelen Nevenwerkingen - Direct - Indirect Afstoting Immuunsysteem natuurlijke afweer

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen)

Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) Ciclosporine (Neoral) (bij huidaandoeningen) 1122 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met ciclosporine voor de behandeling van ernstige constitutioneel eczeem

Nadere informatie

Medicatie bij atherosclerose. Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG

Medicatie bij atherosclerose. Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG Medicatie bij atherosclerose Yvette Henstra Verpleegkundig Specialist Vasculaire Geneeskunde OLVG Wat heeft de patiënt? Cerebrovasculair lijden Perifeer arterieel vaatlijden Coronairlijden Inhoud Trombocytenaggregatieremmers

Nadere informatie

Handout bij presentatie behandeling van pemphigus en pemfigoïd drs Annemarie van Houten

Handout bij presentatie behandeling van pemphigus en pemfigoïd drs Annemarie van Houten Ziet u links géén menu, klik dan hier. Handout bij presentatie behandeling van pemphigus en pemfigoïd drs Annemarie van Houten Behandeling per groep van blaarziekten: Pemphigus (PV,PF, drug-induced pemphigus,

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder AZA uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van Azathioprine (Imuran). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis )

Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis ) Thiopurines Azathioprine (Imuran ) Mercaptopurine( puri-nethol ) Tioguanine (Lanvis ) Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met een

Nadere informatie

Karen Janssen Kinderarts, H.-Hartziekenhuis Lier

Karen Janssen Kinderarts, H.-Hartziekenhuis Lier Karen Janssen Kinderarts, H.-Hartziekenhuis Lier Proteïnurie: >3g/d of >50mg/kg/d of >40mg/u/m2 of staal >2g/g creat Hypoalbuminemie:

Nadere informatie

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN

PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN PREDNISON BIJ REUMATISCHE AANDOENINGEN 1137 Inleiding Uw reumatoloog heeft u Prednison voorgeschreven voor de behandeling van uw reumatische aandoening. Om dit medicijn goed te kunnen gebruiken, is het

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij kinderen bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis

Azathioprine (Imuran) bij kinderen bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis Azathioprine (Imuran) bij kinderen bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis In overleg met de behandelend arts is besloten dat uw kind het medicijn Azathioprine gaat gebruiken.

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa)

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) 6-Mercaptopurine (Purinethol) bij inflammatoire darmziekten (Ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van 6-mercaptopurine (Puri-Nethol). In deze

Nadere informatie

Ciclosporine (Neoral )

Ciclosporine (Neoral ) Afdeling Dermatologie / allergologie, locatie AZU Ciclosporine (Neoral ) bij constiutioneel eczeem (CE) In overleg met uw behandelend arts heeft u besloten het geneesmiddel ciclosporine te gaan gebruiken.

Nadere informatie

Hart- en vaatziekten

Hart- en vaatziekten 400015 Hart- en vaatziekten folder_400015 Hart- en vaatziekten 27-03-12 09:50 Pag Hart- en vaatziekten WAT ZIJN HART- EN VAATZIEKTEN WAT KUNT U ZELF DOEN MEDICIJNEN BIJ HART- EN VAATZIEKTEN WAT KAN UW

Nadere informatie

Prednison (corticosteroïden)

Prednison (corticosteroïden) Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa MDL-centrum IJsselland Ziekenhuis www.mdlcentrum.nl Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen

Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom. aandoeningen Behandeling van bindweefselziekten en het secundair optreden van het Sjögrensyndroom bij reumatische aandoeningen M. Walravens, reumatoloog K. Thevissen, reumatoloog i.o. Hoboken, 12 oktober 2013 Opbouw

Nadere informatie

Prednison of Prednisolon

Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Prednison of Prednisolon Uw maag, darm- en leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met Prednison. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte van

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa formatiefolder Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten 2 Uw behandelend arts en/of IBD verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden)

Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Medicatie bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa Prednison (corticosteroïden) Maag-, Darm- en Leverziekten IJsselland Ziekenhuis Uw MDL-arts (maag-, darm- en leverarts) heeft u Prednison voorgeschreven

Nadere informatie

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010

Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis. 30 september 2010 Transmurale Afspraak Nierfunctiestoornis 30 september 2010 Onderwerpen 1. Definitie 2. Prevalentie 3. Richtlijnen 4. Diagnostiek 5. Preventie nierfunctieverlies 6. Behandeling metabole complicaties 7.

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 6-Mercaptopurine (Purinethol ) Bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Inleiding Uw behandelend arts en/of verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van 6-Mercaptopurine (Purinethol ).

Nadere informatie

Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon?

Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon? Heeft een transplantatie een invloed op mijn voedingspatroon? Dr. Michel DE PAUW Hartcentrum UZ Gent 1 juli 2013 1 Waarom aandacht voor voeding na transplantatie? Meer kans voor infecties door een verminderde

Nadere informatie

Nederlandse Nierdag 2014. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

Nederlandse Nierdag 2014. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Het ABC van IgA nefropathie Nederlandse Nierdag 2014 Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - De patiënt - Het diagnostische proces - De

Nadere informatie

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken:

Ziekten die mogelijk insufficiëntie veroorzaken: Wat is nier insufficiëntie? Als de nieren altijd onvoldoende werken wordt dit chronische nierinsufficiëntie genoemd ( insufficiënt = onvoldoende) chronische nierinsufficiëntie is het mogelijke gevolg van

Nadere informatie

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt?

Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? Polyfarmacie & claudicatio-patient: Problemen of Profijt? ClaudicatioNet Jaarcongres 12-03-2015 Dr. Ben Janssen UHD, Farmacoloog b.janssen@maastrichtuniversity.nl We worden in allemaal ouder. In een betere

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Patiënteninformatie Azathioprine (Imuran ) Informatie over de behandeling met het medicijn azathioprine bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa 1234567890-terTER_ Azathioprine (Imuran ) Informatie

Nadere informatie

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar

Azathioprine bij IBD. Maag-Darm-Levercentrum. Beter voor elkaar Azathioprine bij IBD Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met azathioprine. In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa )

6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) 6-Mercaptopurine (Purinethol) bij Inflammatoire Darmziekten (Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa ) Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar 2 Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het

Nadere informatie

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen:

De meest voorkomende bijverschijnselen zijn: Bijverschijnselen die weinig voorkomen: Bijverschijnselen die zelden voorkomen: Methotrexaat Uw behandelend maag-darm-leverarts heeft u verteld dat u in aanmerking komt voor een onderhoudsbehandeling met Methotrexaat in verband met een chronische ontstekingsziekte van de darmen (ziekte

Nadere informatie

Bumetanide 2 mg PCH, tabletten 2 mg bumetanide

Bumetanide 2 mg PCH, tabletten 2 mg bumetanide 1.3.1 : Bijsluiter Bladzijde : 1 BIJSLUITER: INFORMATIE VOOR DE GEBRUIKER Bumetanide 2 mg PCH, 2 mg bumetanide Lees goed de hele bijsluiter voordat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke

Nadere informatie

Informatie voor de huisarts over. Nefrotisch syndroom

Informatie voor de huisarts over. Nefrotisch syndroom Informatie voor de huisarts over Nefrotisch syndroom Algemene aandachtspunten bij de begeleiding van patiënten met zeldzame ziekten Afhankelijk van het ziektebeeld kunnen bepaalde aandachtspunten in het

Nadere informatie

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum

IgA nefropathie. Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum IgA nefropathie Joost van der Heijden, internist-nefroloog VU Medisch Centrum Presentatie - Geschiedenis - Epidemiologie - Het ziekteproces - De patiënt - Het diagnostische proces - De behandeling - De

Nadere informatie

6-Mercaptopurine (Purinethol )

6-Mercaptopurine (Purinethol ) 6-Mercaptopurine (Purinethol ) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Informatiefolder NNIC folder 6MP uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen

Nadere informatie

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral )

Ciclosporine (Sandimmune, Neoral ) Ciclosporine (Sandimmune, Neoral ) bij colitis ulcerosa Informatiefolder N-ICC folder CICL uitgave november 2014 Deze folder is tot stand gekomen door samenwerkende IBD verpleegkundigen en MDL artsen binnen

Nadere informatie

lupus begrijpen BE/BEL/ 00 14 /14a A ugus tus 20 14 3

lupus begrijpen BE/BEL/ 00 14 /14a A ugus tus 20 14 3 lupus begrijpen 3 Wat is lupus? Lupus is een auto-immuunziekte. Een voorbeeld van een andere autoimmuunziekte is reumatoïde artritis. Normaal produceert het immuunsysteem antistoffen die het lichaam beschermen

Nadere informatie

ALEVE INTENSE 550 MG, omhulde tablet

ALEVE INTENSE 550 MG, omhulde tablet Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u. Dit geneesmiddel is verkrijgbaar zonder doktersvoorschrift (recept), voor de behandeling van een milde aandoening waarbij

Nadere informatie

prednison bij darmziekten

prednison bij darmziekten patiënteninformatie prednison bij darmziekten Uw maag-darm-leverarts heeft u prednison voorgeschreven voor de behandeling van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of auto-immuun hepatitis. Om dit medicijn

Nadere informatie

Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden. www.catharinaziekenhuis.nl

Maag-, Darm- en Leverziekten. Corticosteroïden. www.catharinaziekenhuis.nl Maag-, Darm- en Leverziekten Corticosteroïden www.catharinaziekenhuis.nl Patiëntenvoorlichting: patienten.voorlichting@catharinaziekenhuis.nl MDL025 / Corticosteroïden / 20-03-2014 2 Corticosteroïden In

Nadere informatie

Hairy cell leukemie (HCL)

Hairy cell leukemie (HCL) Interne geneeskunde Patiënteninformatie Hairy cell leukemie (HCL) U ontvangt deze informatie, omdat bij u hairy cell leukemie (HCL) is geconstateerd. Hairy cell leukemie (HCL) is een zeldzame aandoening,

Nadere informatie

Arava. Leflunomide. Sterk in beweging

Arava. Leflunomide. Sterk in beweging Arava Leflunomide Sterk in beweging Inhoudsopgave Werking 3 Gebruik 3 Bijverschijnselen 4 Gebruik bij zwangerschapswens 5 Gebruik naast andere medicijnen 5 Vaccinaties 5 Sint Maartenskliniek 7 Colofon

Nadere informatie

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie)

COMPLICATIES Lange termijn complicaties Complicaties van de ogen (retinopathie) Complicaties van de nieren (nefropathie) COMPLICATIES Lange termijn complicaties Wanneer u al een lange tijd diabetes heeft, kunnen er complicaties optreden. Deze treden zeker niet bij alle mensen met diabetes in dezelfde mate op. Waarom deze

Nadere informatie

Azathioprine/ Mercaptopurine

Azathioprine/ Mercaptopurine Maag-, Darm- en Leverziekten Azathioprine/ Mercaptopurine www.catharinaziekenhuis.nl Inhoud Algemeen... 3 Werking... 3 Voorzorgsmaatregelen... 3 Gebruik... 4 Bijwerkingen... 4 Interacties met andere geneesmiddelen...

Nadere informatie

Voor wie is ciclosporine niet bedoeld?

Voor wie is ciclosporine niet bedoeld? Ciclosporine Wat is ciclosporine? Ciclosporine (Neoral ) is een zogeheten immuunsuppressivum, een middel dat de immuniteit (afweer) onderdrukt. Het remt onder andere de deling van T-lymfocyten (soort witte

Nadere informatie

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis

Reumatologie. Patiënteninformatie. Leflunomide. Bij reumatische aandoeningen. Slingeland Ziekenhuis Reumatologie Leflunomide i Patiënteninformatie Bij reumatische aandoeningen Slingeland Ziekenhuis Algemeen In deze folder kunt u lezen over het medicijn Leflunomide en waar u op moet letten wanneer u het

Nadere informatie

GPA (Wegener) Granulomatose met Polyangiitis Vroeger de ziekte van Wegener. FWS regiodag, 5 april 2014

GPA (Wegener) Granulomatose met Polyangiitis Vroeger de ziekte van Wegener. FWS regiodag, 5 april 2014 GPA (Wegener) Granulomatose met Polyangiitis Vroeger de ziekte van Wegener FWS regiodag, 5 april 2014 Chris Hagen, internist nefroloog Meander Medisch Centrum Amersfoort Waarom de naamsverandering? Wie

Nadere informatie

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet. Deel 1. Thema: Nierziekten. Dr. Ron Gansevoort. Internist nierarts UMC Groningen

Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet. Deel 1. Thema: Nierziekten. Dr. Ron Gansevoort. Internist nierarts UMC Groningen Thema: Nierziekten Als nieren falen faalt er veel, maar het leven gelukkig niet Deel 1 Dr. Ron Gansevoort Internist nierarts UMC Groningen 28-12-2009 2 WAT IS DE FUNCTIE VAN DE NIEREN? Verwijderen van

Nadere informatie

Azathioprine (Imuran )

Azathioprine (Imuran ) Azathioprine (Imuran ) bij kinderen en jongeren met de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Waarom deze folder? Je dokter heeft met je gesproken over het gebruik van azathioprine (Imuran ). In deze folder

Nadere informatie

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström

26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström 26 Behandeling van de ziekte van Waldenström Drs. J.M.I. Vos, dr. M.J. Kersten en dr. P.W. Wijermans Inleiding De ziekte van Waldenström behoort volgens de

Nadere informatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie

Interne Geneeskunde Nefrologie. Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Informatie over afstoting na niertransplantatie Interne Geneeskunde Nefrologie Wat is afstoting na niertransplantatie? U krijgt medicijnen om afstoting van uw transplantatienier

Nadere informatie

Essentiële Trombocytose

Essentiële Trombocytose Essentiële Trombocytose Uw hoofdbehandelaar is: hematoloog dr. Uw specialist is op werkdagen tussen 08.30 17.00 uur bereikbaar via de polikliniek Interne geneeskunde, tel. (078) 654 64 64. Inleiding U

Nadere informatie

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek.

Om deze geneesmiddelen juist te gebruiken is het belangrijk, dat u er een aantal dingen over weet. Lees ook de bijsluiter van de apotheek. 6Thioguanine of 6TG 6THIOGUANINE OF 6TG Uw maag-darm-leverarts heeft in overleg met u besloten u te gaan behandelen met het middel 6 Thioguanine of 6TG. Dit geneesmiddel dient ter behandeling van de ziekte

Nadere informatie

NEDERLANDSE SAMENVATTING

NEDERLANDSE SAMENVATTING NEDERLANDSE SAMENVATTING De wisselwerking tussen het renine-angiotensine-aldosteron systeem en de vitamine D-FGF23-klotho as heeft gevolgen voor het ontstaan en de behandeling van chronische nierschade

Nadere informatie

Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen

Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen Bosentan (Tracleer ) bij reumatische aandoeningen Uw behandelend arts heeft aangegeven u met het geneesmiddel bosentan te willen gaan behandelen. Deze folder geeft informatie over dit geneesmiddel. Heeft

Nadere informatie

Voorkomende nierziekte waarbij een deel van patiënten een erfelijke vorm hebben: - nefrotisch syndroom

Voorkomende nierziekte waarbij een deel van patiënten een erfelijke vorm hebben: - nefrotisch syndroom Diagnostiek en advies inzake erfelijkheid bij erfelijke nierziekte Elena Levtchenko kinderarts-nefroloog 4 November 2006 Mogelijke situaties Voorkomende nierziekte waarbij een deel van patiënten een erfelijke

Nadere informatie

Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten. Azathioprine bij IBD

Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten. Azathioprine bij IBD Afdeling: Onderwerp: Maag-, darm- en leverziekten bij IBD Inleiding De maag-darm-leverarts (MDL-arts) heeft samen met u besloten om u te behandelen met azathioprine. In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

Behandeling van psoriasis met methotrexaat

Behandeling van psoriasis met methotrexaat Behandeling van psoriasis met methotrexaat In overleg met uw dermatoloog heeft u besloten om voor de behandeling van uw psoriasis methotrexaat te gaan gebruiken. In deze folder leest u hoe dit middel werkt

Nadere informatie

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa informatiefolder NNIC folder TG uitgave maart 2011 Deze folder is ontwikkeld door IBD verpleegkundigen binnen het NNIC en ontwikkeld conform

Nadere informatie

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa

Maag-,darm- en leverziekten. Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa Afdeling: Onderwerp: Maag-,darm- en leverziekten Methotrexaat bij ziekte van Crohn en Colitis ulcerosa MTX (Methotrexaat) bij IBD (ziekte van Crohn) Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik

Nadere informatie

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK BIJ VERKOUDHEID, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie

Nadere informatie

BIJSLUITER. HYDROCORTISON 1 mg, 2 mg, 5 mg en 10 mg tabletten

BIJSLUITER. HYDROCORTISON 1 mg, 2 mg, 5 mg en 10 mg tabletten BIJSLUITER HYDROCORTISON 1 mg, 2 mg, 5 mg en 10 mg tabletten Lees de hele bijsluiter goed vóórdat u dit geneesmiddel gaat gebruiken want er staat belangrijke informatie in voor u. - Bewaar deze bijsluiter.

Nadere informatie

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen

Dagboek Hartfalen. Thoraxcentrum Dagboek hartfalen Dagboek Hartfalen Dit dagboek hartfalen heeft u gedownload op de website van het UMCG (www.umcg.nl). Het dagboek is zowel voor u als voor de betrokken hulpverleners een belangrijk hulpmiddel. Om ervoor

Nadere informatie

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1

1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 1.3.1.3 Package Leaflet 1.3.1.3-1 Patiëntenbijsluiter ETOS PARACETAMOL/VITAMINE C 500/50 MG DRANK, poeder voor drank Lees deze bijsluiter zorgvuldig door, want deze bevat belangrijke informatie voor u.

Nadere informatie

Algemene aandachtspunten bij de begeleiding van patiënten met zeldzame ziekten

Algemene aandachtspunten bij de begeleiding van patiënten met zeldzame ziekten Algemene aandachtspunten bij de begeleiding van patiënten met zeldzame ziekten Afhankelijk van het ziektebeeld kunnen bepaalde aandachtspunten in het overzicht niet of minder van toepassing zijn. Verschillende

Nadere informatie

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen

PATIËNTEN INFORMATIE. Chronische nierschade en nierfalen PATIËNTEN INFORMATIE Chronische nierschade en nierfalen Inhoud Waarom deze folder?... 3 Waar zitten de nieren en hoe zien ze eruit?... 3 Wat doen de nieren?... 4 Wat is chronische nierschade?... 4 Wat

Nadere informatie

Farmaceutische vorm en inhoud Injectievloeistof. Een verpakking bevat 1 ampul met 0,25 mg corticotrofine in 1 ml.

Farmaceutische vorm en inhoud Injectievloeistof. Een verpakking bevat 1 ampul met 0,25 mg corticotrofine in 1 ml. Synacthen Novartis Pharma B.V. Postbus 241 6800 LZ Arnhem Telefoon 026-37 82 111 U leest de bijsluitertekst van Synacthen. Leest u deze bijsluiter alstublieft zorgvuldig door voordat Synacthen wordt gebruikt,

Nadere informatie

SAMENSTELLING De werkzame stof in de tabletten is bumetanide. Eén tablet Bumetanide ratiopharm 2 mg, tabletten bevat 2 mg bumetanide.

SAMENSTELLING De werkzame stof in de tabletten is bumetanide. Eén tablet Bumetanide ratiopharm 2 mg, tabletten bevat 2 mg bumetanide. BUMETANIDE ratiopharm 2 mg, TABLETTEN Informatie voor de gebruiker Wij raden u aan deze bijsluiter goed te lezen, ook als u Bumetanide ratiopharm tabletten al eerder heeft gebruikt. Het is namelijk mogelijk

Nadere informatie

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden?

Inleiding Wat is Methotrexaat? Voor welke patiënten is Methotrexaat geschikt? Wanneer mag Methotrexaat niet gebruikt worden? METHOTREXAAT 1173 Inleiding In deze folder vindt u informatie over de werking en bijwerkingen van Methotrexaat. De folder is bedoeld voor psoriasispatiënten die behandeld worden met Methotrexaat. Wat is

Nadere informatie

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa)

Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Tioguanine (Lanvis) bij Inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa) Uw behandelend arts heeft met u ge sproken over het gebruik van tioguanine (Lanvis). In deze folder krijgt u informatie

Nadere informatie

ALGEMENE KENMERKEN Naam van het geneesmiddel Samenstelling Farmaceutisch vorm en inhoud Farmacotherapeutische groep

ALGEMENE KENMERKEN Naam van het geneesmiddel Samenstelling Farmaceutisch vorm en inhoud Farmacotherapeutische groep U leest de bijsluitertekst van Co-Diovan. Leest u deze bijsluiter zorgvuldig door, voordat u Co-Diovan gaat gebruiken, aangezien er belangrijke informatie in staat over dit geneesmiddel. Mocht u verder

Nadere informatie

6-Thioguanine (ACES-TG )

6-Thioguanine (ACES-TG ) 6-Thioguanine (ACES-TG ) Ziekte van Crohn / colitis ulcerosa Maag-Darm-Levercentrum Beter voor elkaar Inleiding Uw behandelend arts heeft met u gesproken over het gebruik van 6-Thioguanine (ACES-TG ).

Nadere informatie

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa

Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Thioguanine (Lanvis) bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa Polikliniek Maag-Darm-Leverziekten iuw behandelend arts en/of IBD verpleegkundige heeft met u gesproken over het gebruik van Thioguanine

Nadere informatie

FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS

FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS FUMARATENTHERAPIE BIJ PSORIASIS 819 Inleiding In overleg met uw behandeld dermatoloog heeft u besloten te starten met Fumaraat/Psorinovo (Fumaarzuur) voor de behandeling van psoriasis. Uit onderzoek is

Nadere informatie