De mislukking van de Nationale Minderhedenshow

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "De mislukking van de Nationale Minderhedenshow"

Transcriptie

1 De mislukking van de Nationale Minderhedenshow Dertig jaar geleden stond het Nederlandse integratiebeleid nog in de kinderschoenen. Tijdens de Nationale Minderhedenshow, een groots opgezet driedaags evenement in de Amsterdamse RAI, wilden Surinamers, Antillianen, de eerste generatie gastarbeiders en andere migranten zich presenteren aan de Nederlandse bevolking. Het evenement liep uit op een fiasco. door Karin Lakeman In: Historisch Nieuwsblad 2004, nr. 3 Tropisch, exotisch, bruisend, dat zou de Nationale Minderhedenshow volgens het aankondigingsaffiche worden. Van vrijdag 29 juni tot en met zondag 1 juli 1979 had de organisatie maar liefst tienduizend vierkante meter RAI-ruimte gehuurd. Deze manifestatie is een eerste poging van een aantal verschillende Nederlandse minderheidsgroeperingen afkomstig uit de derde wereld om gezamenlijk de aandacht van de Nederlandse bevolking (inclusief regering en overheid) te vestigen op hun culturele afkomst en hun levensomstandigheden in ons land, meldde een persbericht. Herhaling wordt toegejuicht, stond er ook nog. Het grootschalige evenement zou echter niet terugkeren. Optredens van de popgroepen Massada en Luv, toneel- en dansvoorstellingen, politieke discussies, modeshows, kermisattracties, praatcorners, fototentoonstellingen en 150 kraampjes en exotische eettentjes hadden een aanlokkelijke mix moeten vormen om bezoekers te trekken. Maar: Standhouders voelen zich na flop opgelicht, kopte Het Parool. Er kwamen volgens deze krant maar bezoekers op het evenement af. Andere bronnen hebben het over mensen. Veel autochtone Nederlanders waren er sowieso niet: een derde tot een kwart van de bezoekers, volgens enkele aanwezigen. Boze standhouders bleven zitten met onverkochte etenswaren. Verder vielen politieke discussies in het water, werd de Surinaamse organisator beschuldigd van zakkenvullerij en ging er een communiqué rond waarin een aantal migrantengroepen zich distantieerde van de show. Kortom, doel niet bereikt, financiële strop, mogelijke oplichting en migrantenorganisaties rollebollend over straat. Werden alle vooroordelen over de etnische minderheden zoals de migranten toen vaak nog werden genoemd bevestigd? Of kunnen we achteraf genuanceerder op het evenement terugkijken? Pasar Malam De Nationale Minderhedenshow speelde zich af in 1979, een interessant jaar met betrekking tot het integratiebeleid. Tot dan toe hadden de diverse kabinetten zich op het standpunt gesteld dat gastarbeiders uit de Middellandse-Zeelanden slechts tijdelijk in Nederland zouden verblijven en dat ook een deel van de (ex-)rijksgenoten uit Suriname en de Antillen zou remigreren. In mei 1979, ruim een maand voor het RAI-spektakel, verscheen het rapport Etnische minderheden van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), een publicatie die Den Haag moest doen inzien dat het een onjuiste gedachte was dat de nieuwkomers wel weer terug zouden gaan naar hun landen van herkomst. Alles wees erop dat velen van hen hier wilden blijven, en dat er nog meer migranten bij zouden komen. Volgens de WRR was het de hoogste tijd om het beleid aan de werkelijke situatie aan te passen. De tijdelijkheidsgedachte moest in ieder geval worden losgelaten. Het rapport was een ongevraagd advies aan de regering. Het kwam echter niet zomaar uit

2 de lucht vallen. De Raad had maatschappelijke signalen goed opgepikt. Die worden ook aangestipt in de aankondiging van het organisatiecomité van de Nationale Minderhedenshow: In Nederland wonen mensen afkomstig uit andere landen. Zij wonen hier voor lange tijd of voor altijd. De laatste maanden is de positie van de etnische minderheden in Nederland voortdurend in het nieuws. Vooral ook vanwege de problematische kanten die de aanwezigheid van minderheden in ons land met zich meebrengt. Als voorbeelden worden genoemd: toenemende raciale spanningen gepaard gaande met discriminatie, een falend overheidsbeleid en het verzet daartegen en de ontdekking van vaak erbarmelijke levensomstandigheden van de buitenlanders in Nederland. Initiatiefnemer van de Nationale Minderhedenshow was de Stichting voor Surinaamse en Antilliaanse Cultuur (SAC), een kleine organisatie die tot dan toe in Delft en Diemen wat culturele activiteiten had georganiseerd ten behoeve van de plaatselijke achterban. Nu was het tijd voor iets groters en kwam het idee voor de Minderhedenshow. Al snel vond de stichting steun bij andere Surinaamse en Antilliaanse organisaties in Nederland. En bij Novib, die gulden wilde investeren en meehielp het evenement van de grond te trekken. SAC en Novib breidden de organisatie uit tot 57 groepen. Ook bijvoorbeeld de Turkse arbeidersvereniging HTIB en het Komitee Marokkaanse Arbeiders in Nederland (KMAN) schaarden zich achter de manifestatie, al bleef hun rol zeer beperkt. De Minderhedenshow kreeg uiteindelijk een hoog Antilliaans en vooral Surinaams gehalte. Het evenement viel bijvoorbeeld samen met Keti-koti, de jaarlijkse Surinaamse feestdag op 1 juli waarop de afschaffing van de slavernij wordt gevierd. Maar de intentie was wel om er een multinationaal spektakel van te maken. SAC-voorzitter René Mungra in een voorbeschouwing in Het Parool: Ik denk dat veel vormen van discriminatie in Nederland voortkomen uit onbegrip. Ze vinden het hier maar gek dat een Marokkaan een lange jurk draagt of dat veel Surinamers zo dol zijn op swingende muziek. We zouden eigenlijk een soort ontmoetingsfeest moeten organiseren, dacht ik. Zoiets als de Indonesische Pasar Malam. Novib Het evenement leek een baanbrekend initiatief. Voor het eerst werkten er zoveel migrantenorganisaties samen en wilden zij in collectief verband hun cultuur en hun problematiek aan de Nederlandse bevolking laten zien. En dit alles drie dagen lang in de grote RAI. De Nationale Minderhedenshow werd dan ook van harte ondersteund door het toenmalige ministerie van Cultuur, Recreatie en Maatschappelijk Werk (CRM). Wellicht speelde mee dat de overheid wilde tonen dat zij de kritiek en de aanbevelingen uit het WRRrapport serieus nam. CRM stelde zich garant voor gulden en minster Til Gardeniers verrichte de opening. Ze hield een toespraak en maakte gehuld in een Hindoestaanse sari een dansje met enkele Surinaamse vrouwen op de klanken van een Antilliaanse steelband. Ik herinner me dat moment nog goed, vertelt ze. De bevlogen politica van weleer is inmiddels 84 en nog altijd maatschappelijk zeer actief, onder andere in de stuurgroep CDA Kleurrijk, die zich inzet voor meer diversiteit binnen de partij. Het minderhedenbeleid lag mij als minister zeer na aan het hart. Ik ben een echte Rotterdamse, speelde als kind altijd op straat, en ik zie iedereen als mijn gelijke. Ik ging graag naar bijeenkomsten van minderhedenorganisaties. Het dansje tijdens de opening van de Nationale Minderhedenshow kwam spontaan. De vrouwen vroegen mij mee te doen en dat deed ik gewoon. De zwierige opening was waarschijnlijk meteen ook het hoogtepunt van de het evenement.

3 Want: Voor Novib was het eens maar nooit meer, zegt Boudewijn Poelmann (60), nu directeur van de Nationale Postcode Loterij en destijds hoofd afdeling Nederland van Novib en verantwoordelijk voor fondsenwerving en acties. Wij waren goed in projecten in ontwikkelingslanden. Maar de derde wereld in Nederland, dat was nieuw voor ons. Wij vonden de Minderhedenshow een sympathiek initiatief, maar al snel werd ons duidelijk dat het hele idee achter het evenement niet goed was. Je kunt niet alle minderheden in Nederland op één hoop gooien. Dan kijk je vanuit het standpunt van een autochtoon. Maar toen we daarachter kwamen, waren we het point of no return al gepasseerd. Het was ook geen sinecure. De minderheden waren inderdaad niet over één kam te scheren. Er was om te beginnen al een verschil in positie tussen (post)koloniale migranten en mensen die geen (ex-)rijksgenoot waren. Wij zijn hier omdat jullie daar waren, dat konden de mediterrane gastarbeiders niet stellen. Er waren vluchtelingen, arbeidsmigranten, mensen die wel en niet wilden of konden teruggaan naar hun thuislanden, genaturaliseerde buitenlanders, illegalen, migranten die al lang of nog maar kort in Nederland waren enzovoort. En er waren klassenverschillen: gastarbeiders uit de Middellandse-Zeelanden waren bijvoorbeeld vaak laagopgeleid, maar er waren ook hoogopgeleide (post)koloniale migranten. En hoogopgeleide Marokkanen, zoals Mohamed Rabbae (68), in 1979 directeur van de Stichting Buitenlanders West-Brabant en later directeur van het Nederlands Centrum Buitenlanders en Tweede-Kamerlid voor GroenLinks. Hij herinnert zich dat hem gevraagd werd deel te nemen aan een van de politieke discussies, maar dat hij het bewust niet deed. Ik had geen hoge dunk van de opzet van de Nationale Minderhedenshow, zegt hij. Die leek mij oppervlakkig en glad. En bovendien paste de term show in mijn visie niet bij de problematiek waar migranten mee te maken hadden. Rabbae had dus al zijn bedenkingen vooraf. Anderen distantieerden zich pas in de loop van het evenement. Een artikel van de Geassocieerde Pers Diensten bericht als volgt: Zondag circuleerde er een communiqué van een aantal buitenlandse arbeidersorganisaties, waaronder een Antilliaanse, een Portugese, twee Marokkaanse, twee Spaanse, drie Turkse en twee Italiaanse groepen, waarin nadrukkelijk afstand werd genomen van de Minderhedenshow. Volgens dit communiqué kan de Nederlandse regering zich dankzij de show presenteren als zeer begaan met de etnische minderheden, terwijl zij ondertussen geen structurele verbeteringen voor de trieste positie van deze groepen doorvoert. Voorts werd bezwaar gemaakt tegen het commerciële karakter van de show, en tegen het feit dat de organisatoren ook met groepen en groepjes in zee zijn gegaan die niets voorstellen, zelfs reactionair van karakter zouden zijn. Gezinshereniging Behalve klachten over de organisatie van de Minderhedenshow waren er dus ook aanmerkingen op het regeringsbeleid. Stevig commentaar op dat laatste had eerder dat jaar al in het WRR-rapport gestaan. Ook decennia later was er kritiek, onder andere van de parlementaire commissie-blok, die enkele jaren geleden het integratiebeleid tussen 1970 en 2000 onder de loep nam. De commissie concludeerde onder andere dat de overheidsmaatregelen voor gastarbeiders in de jaren zeventig tweeslachtig waren: er ontbrak een duidelijke keuze tussen het faciliteren van integratie of terugkeer. Een van de richtlijnen voor de overheid was in 1979 nog steeds de Nota buitenlandse werknemers uit 1970, tot stand gekomen tijdens het kabinet-de Jong. Nederland is beslist geen immigratieland, werd daarin gesteld. De paradox was dat Nederland eigenlijk wél een immigratieland was: hoewel er in de naoorlogse jaren veel Nederlanders emigreerden, waren er per saldo meer immigranten dan emigranten geweest. De overheid wilde de

4 immigratie echter slechts als tijdelijk zien. Met alle begrip voor de menselijke aspecten, zo luidde het verder in de nota, kan men niet anders dan vaststellen, dat ons land behoefte heeft aan nieuwe arbeidskrachten en niet aan nieuwe gezinsvestigingen vanuit het buitenland. Maar dat liep in de loop van de jaren zeventig allemaal heel anders dan gedacht, onder andere omdat veel van de als tijdelijk bedoelde gastarbeiders inmiddels een permanente werkvergunning hadden. Ik ben het nooit eens geweest met die tijdelijkheidsgedachte, zegt Til Gardeniers nu. Maar zij kwam pas in 1971 in de Tweede Kamer en kon daar en ook later als minister in het kabinet-van Agt/Wiegel geen ijzer met handen breken. Het minderhedenbeleid was bovendien verdeeld over meerdere departementen. Gardeniers ging ervan uit dat veel buitenlandse werknemers zich hier blijvend zouden vestigen en dat hun aantal zou toenemen, volgens haar onder invloed van de kinderbijslag en vanwege de goede onderwijs- en gezondheidszorgvoorzieningen in Nederland. En: Gezinshereniging is min of meer een internationaal recht. Dat mag je niet tegenhouden. Veel problemen met betrekking tot immigratie hadden zich tot 1970 niet voorgedaan. De Indische Nederlanders viel een assimilatiebeleid ten deel. Hun opname in de Nederlandse bevolking verliep mede vanwege een redelijk voortvarend optredende overheid betrekkelijk gemakkelijk. Verder ontstond er in de jaren zestig grote behoefte aan laaggeschoolde arbeidsmigranten, die door Nederlandse bedrijven en overheid eerst werden geworven in Zuid-Europa en later vooral in Turkije en Marokko. Er waren ook inwoners uit de Middellandse-Zeelanden die met een toeristenvisum op de bonnefooi naar Nederland kwamen en hier werk vonden. De buitenlandse werknemers waren toen nog welkome arbeidskrachten en bovendien was hun aantal in de jaren zestig klein. Hun verblijf leverde geen significante moeilijkheden op. De enige echt lastige kwestie waar Nederland mee worstelde, was die van de Molukkers. Voor hen gold aanvankelijk een segregatiebeleid. Ze waren ondergebracht in kampen of aparte woonwijken en lagen jarenlang in de clinch met de overheid over een onafhankelijke Molukse staat. Pensions In de jaren zeventig kwam de Molukse kwestie met treinkapingen en gijzelingsacties tot een escalatie. In hetzelfde decennium kregen de kabinetten-den Uyl en -Van-Agt/Wiegel te maken met meer forse uitdagingen rond het minderhedenvraagstuk. De onafhankelijkheid van Suriname in 1975 zorgde voor een veel grotere instroom van (ex-)rijksgenoten dan verwacht, en bovendien waren er de economische recessie en werkloosheid die zich aandienden rondom de oliecrisis van De werving van gastarbeiders werd in dat jaar officieel stopgezet, maar vooral het aantal Turken en Marokkanen bleef groeien, met name door gezinshereniging. De toenemende hoeveelheid immigranten overviel Nederland op z n zachtst gezegd nogal en ging gepaard met allerlei problemen. De hiernaartoe gekomen Surinamers raakten vaak moeilijk aan het werk en in het onderwijs waren er knelpunten door verschillen tussen autochtone en allochtone kinderen. Gastarbeiders woonden voor een deel in pensions die niet toegerust waren om ook partners en kinderen onder te brengen. Surinamers en Antillianen waren eveneens vaak slecht gehuisvest. Ad-hocmaatregelen volgden elkaar op. Vanaf begin jaren zeventig was het beleidsmotto integratie met behoud van eigen identiteit. Lessen Nederlandse taal voor volwassen arbeidsmigranten werden overgelaten aan particulier initiatief en van inburgeringscursussen had nog nooit iemand gehoord. De overheidsfaciliteiten bestonden uit welzijnsvoorzieningen die het bestaan van nieuwkomers voor zolang ze in Nederland zouden zijn leefbaar moesten maken. Het onderwijs voor

5 kinderen van gastarbeiders was gericht op terugkeer, en lessen in eigen taal en cultuur vormden daar een onderdeel van. Aan subsidiegeld voor het welzijn van de etnische minderheden ontbrak het niet. Het totale budget van de diverse ministeries voor het minderhedenbeleid groeide van 1970 tot en met 1979 van 9 miljoen naar 148 miljoen euro per jaar. Het meeste geld zat bij CRM: 6 miljoen euro in 1970 en 146 miljoen in Het ministerie subsidieerde allerlei welzijnsstichtingen voor migranten. De jaren zeventig waren immers de hoogtijdagen van het welzijns- en opbouwwerk, van het opnemen voor de zwakkeren in de samenleving, van lieve vrijwilligers die taallessen gaven aan buitenlanders en linkse studenten die de klassenstrijd wel mee wilden voeren. Een van de conclusies van de commissie-blok: De Commissie constateert dat tot halverwege de jaren zeventig organisaties voor minderheden (de zogenoemde stichtingen) voornamelijk uit autochtone Nederlanders bestaan, waardoor deze organisaties enigszins paternalistisch in hun gedrag zijn geweest ten opzichte van migranten. Til Gardeniers vertelt dat ook de Directie Minderheden van het ministerie van CRM in haar bewindsperiode ( ) nagenoeg wit was. Zeggenschap over hun eigen positie was er voor migranten nauwelijks. Het zijn allemaal Hollanders, die voor Hollanders over buitenlanders praten, zegt een boze Abdou Menebhi van het KMAN in 1979 in een interview met het blad Motief, vakblad voor wie ten dienste staat van buitenlanders. Het Marokkaanse arbeiderscomité was een van de zogenoemde zelforganisaties, groepen van de migranten zelf. Hij had wel gelijk, zegt Mohamed Rabbae. Maar het is een logisch proces, inherent aan emancipatie. Rabbae stelt dat er in ieder geval in de Marokkaanse gemeenschap in Nederland in de jaren zeventig nog geen kadervorming was, dat de meeste Marokkanen in Nederland laagopgeleid waren en de taal slecht beheersten, en dat er grote cultuurverschillen met de Nederlanders waren. Het was dus logisch dat Nederlanders eerst de belangenbehartiging van minderheden op zich namen. Daar komt dan op een gegeven moment vaak verzet tegen uit de minderheidsgroepen zelf. Maar vervolgens gaan mensen meer integreren en dan verandert dat. Om een voorbeeld te noemen: eerst had het Nederlands Centrum Buitenlanders een Nederlandse directeur, later ben ik dat geworden. Schimmig persoon Halverwege de jaren zeventig kwamen er steeds meer zelforganisaties van migranten. Daarnaast werd er een flink aantal gesubsidieerde welzijnsorganisaties opgezet specifiek voor Surinamers en Antillianen, omdat de reguliere stichtingen voor welzijnswerk de aantallen (ex-)rijksgenoten niet aankonden. Er ontstond een woud aan organisaties van, voor en door migranten al dan niet met autochtone Nederlanders op sleutelposities, die van elkaar vaak niet wisten wat ze deden en bovendien tegengestelde belangen en politieke visies hadden. In de kolommen van Motief wordt breeduit verslag gedaan van allerlei conflicten tussen organisaties onderling en komt ook regelmatig de vraag naar voren of en hoe ze kunnen samenwerken. In dat licht moeten we misschien de mislukking van de Nationale Minderhedenshow zien. Novib, die volgens Boudewijn Poelmann uiteindelijk het meeste werk verzette, slaagde er niet in lijn te brengen in alle verschillende achtergronden en belangen. Zo moesten de Nederlandse afdeling van de Spaanse socialistische partij, de Stichting Terug naar Suriname en de Vereniging Arabische Culturele Contacten met elkaar samenwerken. Dat ging niet goed. Ik leerde dat er een hiërarchie in de diverse minderheden was, aldus Poelmann. Dat Surinamers en Antillianen meer te vertellen hadden dan Portugezen, die op hun beurt weer

6 meer te zeggen hadden dan Turken. Nogmaals: je kunt niet alle minderheden op één hoop gooien. Achteraf zeg ik: de meeste mensen waren vol goede intenties, maar politiek was het niet zo n slim initiatief. Mohamed Rabbae onderschrijft dit verschil in hiërarchie destijds. Surinamers en Antillianen hadden meer kaas gegeten van Nederland dan Turken en Marokkanen. Ze kenden de taal, ze kenden de Nederlandse samenleving. En ze hadden meer invloed en meer contacten. Ze waren gewoon ietsje verder. Bovendien had de Minderhedenshow pech met SAC-voorzitter René Mungra. Een wat schimmig persoon, herinnert Poelmann zich, over wie al snel het gerucht de ronde deed dat hij zijn eigen portemonnee zou spekken. De SAC bestaat overigens allang niet meer en Mungra lijkt van de aardbodem verdwenen. Of zijn bedoelingen zuiver waren, valt te betwijfelen. Zijn woorden klonken wel mooi, in Het Parool toen: Je zou de Minderhedenshow eigenlijk moeten zien als een politieke en culturele presentatie van de groepen aan elkaar, maar vooral als een presentatie aan het Nederlandse volk. Daarnaast vind ik het van groot belang dat al die kleine groeperingen en organisaties hun krachten bundelen. Als wij ooit iets gedaan willen krijgen op het gebied van onderwijs of huisvesting, dan zullen we daar samen voor moeten knokken. Emancipatieproces Bij de Nationale Minderhedenshow lukte het de verschillende migrantenorganisaties weliswaar nog niet goed om samen te werken, maar het evenement markeerde wel een grote sprong voorwaarts in hun emancipatieproces. Zij hadden de belangenbehartiging voor een groot deel in eigen hand genomen. De show viel tevens samen met een keerpunt in het overheidsbeleid. Het WRR-rapport had alle betrokkenen goed wakker geschud en laten inzien dat het idee dat Nederland geen immigratieland was een illusie was gebleken. Wel duurde het nog tot 1983 voordat er een officiële kabinetsreactie op het rapport kwam. Dat gebeurde met de nota Minderhedenbeleid, die veel aanbevelingen van de WRR overnam. Maar de tijdelijkheidsgedachte werd vrijwel meteen na het verschijnen van het WRRrapport zij het geleidelijk aan losgelaten. Minister Gardeniers verkondigde de veranderde opvatting hierover in haar openingstoespraak bij de Nationale Minderhedenshow. Ze sprak uit dat er verbeteringen nodig waren in de positie op de arbeidsmarkt, de woningmarkt en in het onderwijs van degenen die we als inwoners van dit land moeten beschouwen. Als wij erin slagen deze doeleinden te realiseren en we zullen wel moeten, want onze toekomst is een gezamenlijke, dan ontstaat er meer ruimte om onszelf te zijn, aldus de minister toen. Zij zag als toekomst een samenleving waarin wat aanvankelijk als vreemd wordt ervaren, gewaardeerd wordt als verrijking van ons maatschappelijke en culturele leven. Maar dit kan alleen, zo stelde ze, wanneer alle culturen bereid zijn elkaar als gelijkwaardig te respecteren en te waarderen. Ik zou het precies nog zo kunnen zeggen, aldus de ex-minister nu. Meer informatie Boeken Boeken die uitgebreid informeren over het minderhedenbeleid in de jaren zeventig en de Nederlandse migratiegeschiedenis in een breder historisch kader plaatsen zijn Nieuwkomers, nakomelingen, Nederlanders van Jan Lucassen en Rinus Penninx uit 1994 en Komen en gaan van Herman Obdeijn en Marlou Schrover uit Het boek van Lucassen en Penninx gaat over immigranten in Nederland tussen 1550 en 1993 (van Zuid- Nederlanders, hugenoten en trekarbeiders in de zestiende en zeventiende eeuw tot Sri

7 Lankaanse, Somalische en Joegoslavische vluchtelingen rond 1990). Websites Er is geen literatuur over de Nationale Minderhedenshow. In het digitaal archief van De Leeuwarder Courant zijn drie artikelen over het evenement te lezen: trefwoord minderhedenshow. Wie zich verder wil verdiepen in het minderhedenbeleid in de jaren zeventig kan het rapport Etnische minderheden van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid downloaden via Ook de opvolgers van de adviezen aan de regering (de rapporten Allochtonenbeleid uit 1989 en Nederland als immigratiesamenleving uit 2001) zijn via deze website te raadplegen. Deze laatste twee bieden ook een terugblik op de jaren zeventig. De Tijdelijke Commissie Onderzoek Integratiebeleid (commissie-blok) deed in opdracht van de Tweede Kamer uitgebreid literatuuronderzoek naar het Nederlandse integratiebeleid in de periode en voerde gesprekken met 287 betrokkenen (ook uit de jaren zeventig). In 2004 publiceerde de commissie haar resultaten in het lijvige rapport Bruggen Bouwen. Meer informatie en een link naar de complete tekst van het rapport via de website zoekterm: Integratiebeleid. Het rapport is ook in boekvorm verschenen.

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING 1p 1 Het aantal asielaanvragen is sinds 2000 gedaald. Waardoor is het aantal asielzoekers in Nederland

Nadere informatie

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen maatschappijleer 2 vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) werd opgeheven op 26 juli 1950. In maart en

Nadere informatie

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten

Embargo t/m woensdag 16 december 2015, 11.00 uur. Publicatie Policy Brief Geen tijd verliezen. Van opvang naar integratie van asielmigranten Persbericht Sociaal Cultureel Planbureau (SCP), Wetechappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC), Wetechappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Embargo t/m woedag 16 december 2015, 11.00 uur

Nadere informatie

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen

De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen De feiten: arbeidsmigratie door de jaren heen Jeannette Schoorl Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) Den Haag NIDI/NVD/CBS Seminar arbeidsmigratie 30 maart 2011 Onderwerpen Historische

Nadere informatie

Postkoloniale immigranten

Postkoloniale immigranten Postkoloniale immigranten Generatiewisseling en organisatiebehoefte ULBE BOSMA De mensen uit de voormalige Nederlandse koloniën die vanaf de Tweede Wereldoorlog in Nederland gingen wonen en hun kinderen,

Nadere informatie

Factsheet Demografische ontwikkelingen

Factsheet Demografische ontwikkelingen Factsheet Demografische ontwikkelingen 1. Inleiding In deze factsheet van ACB Kenniscentrum aandacht voor de demografische ontwikkelingen in Nederland en in het bijzonder in de provincie Noord-Holland.

Nadere informatie

4. Kans op echtscheiding

4. Kans op echtscheiding 4. Kans op echtscheiding Niet-westerse allochtonen hebben een grotere kans op echtscheiding dan autochtonen. Tussen de verschillende groepen niet-westerse allochtonen bestaan in dit opzicht echter grote

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Maatschappijleer H5 Pluriformiteit

Maatschappijleer H5 Pluriformiteit Maatschappijleer H5 Pluriformiteit 1 NL Pluriforme samenleving: samenleving waarin mensen leven met verschillende tradities, culturen & leefstijlen. Een typisch cultuurkenmerk is bijvoorbeeld religie.

Nadere informatie

Aan de leden van Provinciale Staten

Aan de leden van Provinciale Staten Aan de leden van Provinciale Staten Datum : 19 september 2007 Briefnummer : 2007-33.316/38/A.15, EZ Zaaknummer: 44942 Behandeld door : Punter M. Telefoonnummer : (050) 3164472 Antwoord op : Bijlage : Onderwerp

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING kaarten 1 en 2 Spreiding allochtonen in Den Haag kaart 1 kaart 2 uit Indonesië totaal

Nadere informatie

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland

Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Allochtone Nederlandse ouderen: de onverwachte oude dag in Nederland Cor Hoffer cultureel antropoloog / socioloog c.hoffer@parnassiabavogroep.nl 1 Onderwerpen: gezondheidszorg en cultuur demografische

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

1. Inzet van de juiste mensen en middelen leidt tot betere resultaten tegen minder kosten

1. Inzet van de juiste mensen en middelen leidt tot betere resultaten tegen minder kosten Advies naar aanleiding van de visie op integratie van Minister Donner: Integratie, binding en burgerschap ; bijlage bij brief aan de Tweede Kamer der Staten- Generaal, d.d. 16 juni 2011. December 2011

Nadere informatie

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD

VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD STUK 590 (2015-2016) Nr.1 VLAAMSE GEMEENSCHAPSCOMMISSIE DE RAAD ZITTING 2015-2016 7 OKTOBER 2015 VRAAG Commissie voor Welzijn, Gezondheid en Gezin van woensdag 7 oktober 2015 INTEGRAAL VERSLAG Hebben aan

Nadere informatie

De casus Inburgering en Nationaliteitswetgeving. Fouzia Driouichi A M S T E R D A M U N I V E R S I T Y P R E S S

De casus Inburgering en Nationaliteitswetgeving. Fouzia Driouichi A M S T E R D A M U N I V E R S I T Y P R E S S W E T E N S C H A P P E L I J K E R A A D V O O R H E T R E G E R I N G S B E L E I D De casus Inburgering en Nationaliteitswetgeving Fouzia Driouichi A M S T E R D A M U N I V E R S I T Y P R E S S De

Nadere informatie

Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel

Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 Abou Jahjah: Nederland weer multicultureel AMSTERDAM - De Arabisch-Europese Liga (AEL) heeft

Nadere informatie

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten)

Fact sheet Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Groei overige niet-westerse allochtonen, 1992-2005 (procenten) Fact sheet nummer 2 februari 2006 Overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam Tussen 1992 en 2005 is de groep overige niet-westerse allochtonen in Amsterdam met maar liefst 86% toegenomen. Tot deze

Nadere informatie

Allochtonen in de politiek

Allochtonen in de politiek Allochtonen in de politiek In dit dossier kunt u informatie vinden over de participatie van allochtonen in de Nederlandse politiek. Wie heeft recht om te stemmen? Hoeveel allochtonen zijn volksvertegenwoordiger?

Nadere informatie

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid

Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Interculturaliteit binnen welzijn en gezondheid Algemene vergadering RWO -Oudenaarde 11 juni 2012 Inhoud Terminologie: ECM Enkele vragen Overzicht van de immigratie Aanwezigheid in regio Oudenaarde Enkele

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I

Eindexamen aardrijkskunde vmbo gl/tl 2006 - I Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. MIGRATIE EN DE MULTICULTURELE SAMENLEVING tekst 1 De gemeenschap van mijn overgrootvader vormt een van oudste minderheidsgroepen

Nadere informatie

8. Werken en werkloos zijn

8. Werken en werkloos zijn 8. Werken en werkloos zijn In 22 is de arbeidsdeelname van allochtonen niet meer verder gestegen. Onder autochtonen is het aantal personen met werk nog wel licht toegenomen. De arbeidsdeelname onder Surinamers,

Nadere informatie

Migratie in Utrecht. Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D

Migratie in Utrecht. Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D Migratie in Utrecht Renée Langedijk,Natalie Bakker, Wouter Smit en Boy Trip 3D Inhoudsopgave - Inhoudsopgaven - Inleiding - Welke etnische groepen zijn er in utrecht? - Hoe kun je bepaalde etnische groepen

Nadere informatie

Dubbel anders. Stand van zaken. Samengevat: Een revolutie is nodig. Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek

Dubbel anders. Stand van zaken. Samengevat: Een revolutie is nodig. Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek Dubbel Anders, pagina 1 van 6, april 2010 Dubbel anders Nederlanders met een beperking én niet-westerse achtergrond uit de verdomhoek Ange Wieberdink In opdracht van het ministerie van VWS heb ik een tiental

Nadere informatie

De migratiegeschiedenis na de tweede Wereldoorlog 1944-1997

De migratiegeschiedenis na de tweede Wereldoorlog 1944-1997 De migratiegeschiedenis na de tweede Wereldoorlog 1944-1997 Het verhaal van de de vestiging van allochtone gemeenschappen in België Albert Martens KU Leuven 15 Maart 2012 15-3 - 2012 KU Leuven Albert Martens

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2006 Demografische ontwikkelingen in 2005: emigratie stopt groei Amsterdamse bevolking Na een aantal jaren van groei is door een toenemend vertrek

Nadere informatie

Uitgeverij Van Praag Amsterdam

Uitgeverij Van Praag Amsterdam Uitgeverij Van Praag Amsterdam Inhoud 9 Het immigratietaboe 13 Het relativeringcircuit De toestand 27 Etniciteit is sticky 30 Drs. Hans Roodenburg Inkomensverschillen worden groter door immigratie 39 Het

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005

Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 Facts en figures Integratie etnische minderheden 2005 1. Demografische gegevens over etnische minderheden Per 1 januari 2005 telde de Nederlandse bevolking 3,1 miljoen (3.122.717) allochtonen. De omvang

Nadere informatie

De integratie van allochtonen in Nederland, analyse en perspectief

De integratie van allochtonen in Nederland, analyse en perspectief De integratie van allochtonen in Nederland, analyse en perspectief Dit artikel verscheen in Liberaal Reveil van juli 1989. Het gaat in op de slechte positie van minderheden in Nederland, ondanks de ruim

Nadere informatie

Discriminatie van MOE-landers

Discriminatie van MOE-landers - FACTSHEET MOE-LANDERS - Discriminatie van MOE-landers Samenvatting De MOE-landers vormen een bevolkingsgroep die in Nederland de afgelopen jaren behoorlijk in omvang is toegenomen. Met MOE-landers worden

Nadere informatie

Samen naar de taalschool

Samen naar de taalschool Samen naar de taalschool Drs. A. van der Rest (secretaris Onderwijsraad) Toespraak gehouden tijdens de conferentie OALT is dood, leve de meertalige burger in een pluriforme samenleving, in Den Haag op

Nadere informatie

Een stimulans voor diversiteit EEN OVERZICHT VAN VIJFTIG JAAR DIVERSITEITSBELEID

Een stimulans voor diversiteit EEN OVERZICHT VAN VIJFTIG JAAR DIVERSITEITSBELEID Een stimulans voor diversiteit EEN OVERZICHT VAN VIJFTIG JAAR DIVERSITEITSBELEID INHOUDSOPGAVE VOORWOORD 4-5 1994 2002: INTEGRATIEBELEID 24-25 INLEIDING 6-7 Rahime Gülcü Onderwijs in de eigen taal: doen!

Nadere informatie

Diversiteit in de Provinciale Staten

Diversiteit in de Provinciale Staten Onderzoek Diversiteit in de Provinciale Staten Het Huis voor democratie en rechtsstaat heeft na de verkiezingen van 2 maart 2011 de diversiteit in de nieuwe Provinciale Staten (PS) onderzocht. Het gaat

Nadere informatie

DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR

DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR DE NEDERLANDSE LITERATUUR ALS WERELDLITERATUUR MIGRANTENLITERATUUR De Nederlandse Leeuw Leo Belgicus BEVOLKINGSGROEI TUSSEN 1945 EN 1965 1945 10 miljoen 1965 12 miljoen 1945-1965 Emigratie 400.000 Nederlands-Indië

Nadere informatie

Fort van de Democratie

Fort van de Democratie Fort van de Democratie Stichting Vredeseducatie / peace education projects Het Fort van de Democratie WERKT! Samenvatting van een onderzoek door de Universiteit van Amsterdam naar de effecten van de interactieve

Nadere informatie

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl)

Examen HAVO. Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Maatschappijleer (oude stijl en nieuwe stijl) Examen HAVO Vragenboekje Hoger Algemeen Voortgezet Onderwijs Tijdvak 2 Woensdag 19 juni 9.00 12.00 uur 20 02 Voor dit examen zijn maximaal 86 punten te behalen;

Nadere informatie

Digitale catalogus abonnees. Geschiedenis in de klas. Digitale catalogus. Niet-abonnees

Digitale catalogus abonnees. Geschiedenis in de klas. Digitale catalogus. Niet-abonnees Digitale catalogus abonnees Geschiedenis in de klas Digitale catalogus Niet-abonnees Publicaties Algemeen Facsimile-uitgaven van oude kranten 1848 en 1900 GidK heeft enkele kranten volledig en op ware

Nadere informatie

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein

Geschiedenis groep 6 Junior Einstein De oude Grieken en Romeinen hadden ze al en later ook de Vikingen. Koloniën. Koopmannen voeren met hun schepen over zee om met andere landen handel te drijven. Langs de route richtten ze handelsposten

Nadere informatie

Opgave 3 Arbeidsmigratie in goede banen

Opgave 3 Arbeidsmigratie in goede banen Opgave 3 Arbeidsmigratie in goede banen Bij deze opgave horen de teksten 4 en 5 en tabel 3 uit het bronnenboekje. Inleiding In 2004 trad een aantal landen uit Midden- en Oost-Europa, zoals Hongarije en

Nadere informatie

Arbeidsmarkttransities van recente niet-westerse immigranten in Nederland

Arbeidsmarkttransities van recente niet-westerse immigranten in Nederland Arbeidsmarkttransities van recente niet-westerse immigranten in Nederland Jennissen, R.P.W. & Oudhof, J. (Reds.). 2007. Ontwikkelingen in de maatschappelijke participatie van allochtonen: Een theoretische

Nadere informatie

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking

Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Dienst Ruimtelijke Ordening Fact sheet nummer 7 november 2005 Demografische ontwikkelingen: blijvende groei Amsterdamse bevolking Het inwonertal van Amsterdam is in 2004 met ruim 4.000 personen tot 742.951

Nadere informatie

Publieke opinie en de multiculturele samenleving in Nederland Fact-sheet

Publieke opinie en de multiculturele samenleving in Nederland Fact-sheet Publieke opinie en de multiculturele samenleving in Nederland Fact-sheet Deze fact-sheet geeft een overzicht van diverse opinie-onderzoeken naar hoe autochtone en allochtone Nederlanders denken over zaken

Nadere informatie

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden

De integratie van Antillianen in Nederland. Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Presentatie 9 juni: De Caribische demografie van het Koninkrijk der Nederlanden De integratie van Antillianen in Nederland Willem Huijnk - Wetenschappelijk onderzoeker

Nadere informatie

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart?

Samenvatting. Wat is de kern van de Integratiekaart? Samenvatting Wat is de kern van de Integratiekaart? In 2004 is een begin gemaakt met de ontwikkeling van een Integratiekaart. De Integratiekaart is een project van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie

Nadere informatie

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding

szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding szw0001052 Aan de Voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid s-gravenhage, 23 november 2000 Aanleiding Naar aanleiding van vragen over de hoge arbeidsongeschiktheidspercentages

Nadere informatie

Immigranten op de stedelijke woningmarkt

Immigranten op de stedelijke woningmarkt Immigranten op de stedelijke woningmarkt 8 Immigranten op de stedelijke woningmarkt 8.1 Regionale spreiding 8.2 Verblijfsduur 8.3 Verhuisgedrag 8.4 Woonsituatie en woonwijken 8.5 Conclusie Jaarrapport

Nadere informatie

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen.

N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. ADHD Wachtkamerspecial Onderbehandeling van ADHD bij allochtonen: kinderen en volwassenen N. Buitelaar, psychiater en V. Yildirim, psycholoog. Beiden werkzaam bij Altrecht Centrum ADHD Volwassenen. Inleiding

Nadere informatie

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland

CBS-berichten: Arbeidsmigratie naar en uit Nederland André Corpeleijn* Inleiding Arbeidsmigratie is de laatste tien jaar weer in de belangstelling gekomen. De uitbreiding van de Europese Unie en de komst van Oost-Europese werknemers naar Nederland hebben

Nadere informatie

Hoofdstuk 1 Migranten in Nederland

Hoofdstuk 1 Migranten in Nederland Hoofdstuk 1 Migranten in Nederland "We zijn slordig in ons taalgebruik. Wij behoorden eigenlijk geen pleidooien te voeren voor verdraagzaamheid tegenover minderheden. In zulk vocabulair, hoe goed ook bedoeld,

Nadere informatie

Takie bakra nanga froestan bakra na toe (de taal, het Nederlands, praten en het verstaan, zijn twee verschillende zaken) (J.G.A.

Takie bakra nanga froestan bakra na toe (de taal, het Nederlands, praten en het verstaan, zijn twee verschillende zaken) (J.G.A. Takie bakra nanga froestan bakra na toe (de taal, het Nederlands, praten en het verstaan, zijn twee verschillende zaken) (J.G.A. Koenders) Presentatie Peter Sanches, voorzitter Stichting IBS ter gelegenheid

Nadere informatie

Maatschappijleer 2/K/6 Toelichtingen bij exameneenheid De multiculturele samenleving

Maatschappijleer 2/K/6 Toelichtingen bij exameneenheid De multiculturele samenleving Maatschappijleer 2/K/6 en bij exameneenheid De multiculturele samenleving Vooraf Woorden en zinnen in cursief gelden alleen voor de kader, de gemengde en de theoretische leerweg (KB,GL/TL). Woorden en

Nadere informatie

10. Veel ouderen in de bijstand

10. Veel ouderen in de bijstand 10. Veel ouderen in de bijstand Niet-westerse allochtonen ontvangen 2,5 keer zo vaak een uitkering als autochtonen. Ze hebben het vaakst een bijstandsuitkering. Verder was eind 2002 bijna de helft van

Nadere informatie

Voor : Seniorenraad Arnhem : İdris Sancak Datum : 5 september 2014 Onderwerp : Turkse oudere Arnhemmers Bron : Movisie, NOOM, Spectrum

Voor : Seniorenraad Arnhem : İdris Sancak Datum : 5 september 2014 Onderwerp : Turkse oudere Arnhemmers Bron : Movisie, NOOM, Spectrum Voor : Seniorenraad Arnhem Van : İdris Sancak Datum : 5 september 2014 Onderwerp : Turkse oudere Arnhemmers Bron : Movisie, NOOM, Spectrum De Wmo is een participatiewet. Deze wet heeft als uitgangspunt

Nadere informatie

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school.

Een Berbers dorp. Mijn zussen en ik mochten van mijn vader naar school. Meestal mochten alleen jongens naar school. Een Berbers dorp Ik ben geboren en opgegroeid in het noorden van Marokko. In een buitenwijk van de stad Nador. Iedereen kent elkaar en altijd kun je bij de mensen binnenlopen. Als er feest is, viert het

Nadere informatie

We zijn 2 zusjes Leah en Dika, we komen uit een gezin van 10 kinderen. We zijn in Teuge geboren en opgegroeid, waar we een geweldige jeugd hebben

We zijn 2 zusjes Leah en Dika, we komen uit een gezin van 10 kinderen. We zijn in Teuge geboren en opgegroeid, waar we een geweldige jeugd hebben Barakkenkampen In 1951 kwamen 12.000 Molukse KNIL-militairen en hun gezinnen noodgedwongen in Nederland aan voor een tijdelijk verblijf. Ze werden opgevangen in kampen. Het woonoord in Lage Mierde was

Nadere informatie

PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD)

PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD) PROJECT ALLOCHTONE OUDEREN DEVENTER (PAOD) WERKGEBIED 1 Deventer DOELSTELLING 2 integratie van allochtone ouderen te versterken, daarbij de verantwoordelijkheid te laten bij eerstverantwoordelijke uitvoerende

Nadere informatie

Uit huis gaan van jongeren

Uit huis gaan van jongeren Arie de Graaf en Suzanne Loozen Jaarlijks verlaten bijna een kwart miljoen jongeren het ouderlijk huis. Een klein deel van hen is al vóór de achttiende verjaardag uit huis gegaan. De meeste jongeren gaan

Nadere informatie

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op.

Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. Open vragen Geef niet meer antwoorden (redenen, voorbeelden e.d.) dan er worden gevraagd. Als er bijvoorbeeld twee redenen worden

Nadere informatie

Een onderzoek naar de mogelijke motieven en hinderpalen voor allochtonen om een engagement op te nemen in een Nederlandstalige organisatie.

Een onderzoek naar de mogelijke motieven en hinderpalen voor allochtonen om een engagement op te nemen in een Nederlandstalige organisatie. Een onderzoek naar de mogelijke motieven en hinderpalen voor allochtonen om een engagement op te nemen in een Nederlandstalige organisatie. Dit artikel beschrijft de resultaten van mijn masterproef in

Nadere informatie

De oorzaken van deze lage tewerkstellingsgraad situeren zich zowel aan de aanbod- als aan de vraagzijde:

De oorzaken van deze lage tewerkstellingsgraad situeren zich zowel aan de aanbod- als aan de vraagzijde: 12 13 tewerkstelling Etnisch-culturele minderheden vertegenwoordigen slechts 3,69% van de Aalsterse bevolking. Toch behoort 9,3% van alle Aalsterse werklozen tot deze doelgroep. De evolutie op de arbeidsmarkt

Nadere informatie

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721

Emigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63721 Auteur VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 04 May 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/63721 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand.

Als het economisch tegenzit, worden zij hard getroffen. Ze zitten vaker dan gemiddeld in de bijstand. 1 Dank voor dit rapport. Mooi dat het Sociaal en Cultureel Planbureau dit jaar dieper ingaat op één onderwerp dat de aandacht verdient: de arbeidsmarktpositie van migrantengroepen. Als het economisch tegenzit,

Nadere informatie

Domestic workers steunen schoonmakers campagne 2008

Domestic workers steunen schoonmakers campagne 2008 Domestic workers steunen schoonmakers campagne 2008 Lisa Mendiola is een huishoudelijk werkster zonder verblijfspapieren. In 2006 richtte ze samen met een aantal collega s de organisatie United Migrant

Nadere informatie

Parlementaire Commissie negeert verzoek van Lize om gehoord te worden

Parlementaire Commissie negeert verzoek van Lize om gehoord te worden jaargang 12 nr 42 november 2003 In dit nummer o.a. Minister Verdonk bezoekt Lize pag. 5 Remigratiewet pag. 7 Nieuw bestuurslid Italianen pag. 8 Zuid-Europeanen Wordt de hebben Remigratiewet spreken ook

Nadere informatie

c) de beloning voor hun inzet op het slagveld?

c) de beloning voor hun inzet op het slagveld? 1. Frans protectoraat 1.1 De film Days of Glory gaat over de bijdrage van de soldaten uit de Franse kolonies aan de overwinning van de geallieerden. Fragment 1: De troepen uit de kolonies vormen de frontlinie

Nadere informatie

Verslag lanceringsbijeenkomst Handreiking patiëntenparticipatie van migranten in de gezondheidszorg

Verslag lanceringsbijeenkomst Handreiking patiëntenparticipatie van migranten in de gezondheidszorg Verslag lanceringsbijeenkomst Handreiking patiëntenparticipatie van migranten in de gezondheidszorg CBO en Pharos hebben de handen ineen geslagen om samen met de migranten organisaties SIGN en NOOM een

Nadere informatie

Multiculturele ouderenbeurs

Multiculturele ouderenbeurs Multiculturele ouderenbeurs Korte impressie Bloedsuiker prikken: dat bleek de grote attractie op 'Kleurrijk in welzijn en zorg', de markt voor oudere migranten die het NOOM in opdracht van de gemeente

Nadere informatie

Inventarisatie. Zuid-Europese zelforganisaties & Maatschappelijke positie achterban

Inventarisatie. Zuid-Europese zelforganisaties & Maatschappelijke positie achterban Inventarisatie Zuid-Europese zelforganisaties & Maatschappelijke positie achterban Stichting Lize Maart 2014 Inleiding Als onderdeel van de borging zoals beschreven in het activiteitenplan 2013-2014 is

Nadere informatie

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar?

Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Richtlijnen, protocollen en standaarden. Intercultureel bruikbaar? Doel van een richtlijn Vastleggen van wetenschappelijke kennis en expertise rond een bepaalde stoornis t.b.v. hulpverleners en cliënten.

Nadere informatie

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i

Eindexamen aardrijkskunde havo 2002-i LET OP: Je kunt dit examen maken met de 51e druk of met de 52e druk van de atlas. Schrijf op de eerste regel van je antwoordblad welke druk je gebruikt, de 51e of de 52e. Bij elke vraag is aangegeven welke

Nadere informatie

Een MultiCulti kinderkoor voor Leeuwarden: Help mee!

Een MultiCulti kinderkoor voor Leeuwarden: Help mee! Een MultiCulti kinderkoor voor Leeuwarden: Help mee! Inhoudsopgave 1. INLEIDING... 3 1.1. AANLEIDING... 3 1.2. DOELSTELLING... 4 2. ACHTERGRONDINFORMATIE... 6 2.1. STICHTING ALL FOR ONE... 6 2.2. INITIATIEFNEMERS...

Nadere informatie

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep.

Bevolkingsgroepen DOE KAART 1. Naam van het project. Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. DOE KAART 1 Bevolkingsgroepen Als je voor deze opdracht kiest leer je meer over een bepaalde bevolkingsgroep. Zoek 6 verschillende bevolkingsgroepen op. Kies 1 bevolkingsgroep uit waar je meer over wilt

Nadere informatie

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s

Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Is Haaren ouderenproof? Aanvullingen van ouderen op de DOP s Drs. Sj. Cox PON Instituut voor advies, onderzoek en ontwikkeling in Noord-Brabant

Nadere informatie

Ontstaan van de pluriforme samenleving

Ontstaan van de pluriforme samenleving Inleiding De Nederlandse samenleving is pluriform; ze bestaat uit groepen mensen met verschillende waarden, belangen en normen. Over de betekenis van pluriformiteit en de vraag hoe een samenleving moet

Nadere informatie

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft

Fact sheet. Dienst Wonen, Zorg en Samenleven. Eigen woningbezit 1e en 2e generatie allochtonen. Aandeel stijgt, maar afstand blijft Dienst Wonen, Zorg en Samenleven Fact sheet nummer 1 januari 211 Eigen woningbezit 1e en Aandeel stijgt, maar afstand blijft Het eigen woningbezit in Amsterdam is de laatste jaren sterk toegenomen. De

Nadere informatie

Eindverslag. Ik ben geen Slaaf. 150 jaar Herdenking Afschaffing Slavernij

Eindverslag. Ik ben geen Slaaf. 150 jaar Herdenking Afschaffing Slavernij Eindverslag Ik ben geen Slaaf 150 jaar Herdenking Afschaffing Slavernij Voorwoord. Op de eerste plaats willen we alle participanten van harte bedanken. Zonder hun inbreng hadden we dit nooit tot stand

Nadere informatie

Hartstocht voor je financiën

Hartstocht voor je financiën INHOUDSOPGAVE 1. Hartstocht voor je financiën................................ 5 2. Geld!...................................................... 7 3. De wet van de geleidelijke groei............................

Nadere informatie

De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland

De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland VORDERINGEN OP SCHOOL 1 2 VORDERINGEN OP SCHOOL De leefsituatie van allochtone ouderen in Nederland Stand van zaken, ontwikkelingen en informatielacunes

Nadere informatie

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden

Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Bruggenbouwers Linko ping, Zweden Het Bruggenbouwers project wordt in de Zweedse stad Linköping aangeboden en is één van de succesvolle onderdelen van een groter project in die regio. Dit project is opgezet

Nadere informatie

Allochtone zelforganisaties in Nijmegen. Tussen eigenheid en aanpassing

Allochtone zelforganisaties in Nijmegen. Tussen eigenheid en aanpassing Allochtone zelforganisaties in Nijmegen Tussen eigenheid en aanpassing Hans Voutz (Onderzoek & Statistiek, gemeente Nijmegen) oktober 2000 Inhoudsopgave Samenvatting 3 1 Inleiding 17 1.1 De aanleiding

Nadere informatie

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010

Senioren ontmoeten elkaar. Verslag van 2 oktober 2010 Senioren ontmoeten elkaar Verslag van 2 oktober 2010 Meer overeenkomsten dan verschillen Dit is, in het kort, de conclusie van de lunchbijeenkomst Senioren ontmoeten elkaar 1 op 2 oktober 2010. De lunchbijeenkomst

Nadere informatie

Enquête gemeenten & EU-migranten

Enquête gemeenten & EU-migranten Enquête gemeenten & EU-migranten Gemeenten hebben sinds een paar jaar steeds meer te maken met de instroom van migranten uit Midden-, Oost- en Zuid-Europese landen. Dit stelt gemeenten voor nieuwe uitdagingen,

Nadere informatie

bron: www.vijfeeuwenmigratie.nl

bron: www.vijfeeuwenmigratie.nl HERKOMST VAN DE FOTO ' S p. 20 (boven), p. 48 (onder), p. 62 (boven), p. 80 (onder), p. 102 (boven), p. 102 (onder) en p. 116 (onder): Spaarnestad Fotoarchief/NFGC p. 20 (onder), p. 34 (onder), p. 48 (boven)

Nadere informatie

Beoordeling. h2>klacht

Beoordeling. h2>klacht Rapport 2 h2>klacht Verzoeker klaagt erover dat er geen oefenpakket bestaat waarmee zijn echtgenote, die alleen de Somalische taal beheerst, zich kan voorbereiden op het basisexamen Inburgeren in het buitenland.

Nadere informatie

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR.

DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. DE KLEINE ONDERNEMER 50% KORTING HEEFT OOK KLEINGELD, ZEG MAAR. Die oorspronkelijke bewoners gingen weg omdat, punt 1, geen huizen met een tuin. Drie kamers, vier kinderen, dat werkt allemaal niet. We

Nadere informatie

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype

Samenvatting. De belangrijkste bevindingen per migratietype Samenvatting In deze studie is voor de belangrijkste migratietypen (arbeid, gezin, studie en asiel) een overzicht gemaakt van de omvang, de verdeling over de herkomstlanden en de demografische samenstelling

Nadere informatie

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald

Niet-westerse allochtonen behoren minder vaak tot de werkzame beroepsbevolking 1) Arbeidsdeelname niet-westerse allochtonen gedaald 7. Vaker werkloos In is de arbeidsdeelname van niet-westerse allochtonen gedaald. De arbeidsdeelname onder rs is relatief hoog, zes van de tien hebben een baan. Daarentegen werkten in slechts vier van

Nadere informatie

Immigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63722

Immigratie hv123. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/63722 Auteur VO-content Laatst gewijzigd 24 June 2016 Licentie CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/63722 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D.

M200802. Vrouwen aan de start. Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven. drs. A. Bruins drs. D. M200802 Vrouwen aan de start Een vergelijking tussen vrouwelijke en mannelijke starters en hun bedrijven drs. A. Bruins drs. D. Snel Zoetermeer, juni 2008 2 Vrouwen aan de start Vrouwen vinden het starten

Nadere informatie

Samenvatting. De volgende onderzoeksvragen zijn geformuleerd:

Samenvatting. De volgende onderzoeksvragen zijn geformuleerd: Samenvatting In Westerse landen vormen niet-westerse migranten een steeds groter deel van de bevolking. In Nederland vertegenwoordigen Surinaamse, Turkse en Marokkaanse migranten samen 6% van de bevolking.

Nadere informatie

Spreekuur. Werklozenkrant

Spreekuur. Werklozenkrant Jaarverslag 2013 Inhoudsopgave: Intro: pagina 3 Spreekuur: pagina 4 Werklozenkrant: pagina 4 Weekje Weg: pagina 5 Jeugdsportfonds: pagina 5 Organisatie: pagina 6 Financieel overzicht: pagina 7 Intro In

Nadere informatie

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II

Eindexamen geschiedenis en staatsinrichting vmbo gl/tl 2005 - II Meerkeuzevragen Schrijf alleen de hoofdletter van het goede antwoord op. DE KOUDE OORLOG + NEDERLAND EN DE VERENIGDE STATEN NA DE TWEEDE WERELDOORLOG Gebruik bron 1. 1p 1 De bron maakt duidelijk dat de

Nadere informatie

op een gebrek aan kennis berustende mening of afkeer

op een gebrek aan kennis berustende mening of afkeer op een gebrek aan kennis berustende mening of afkeer stellen: geef ik iedereen een gelijke kans of staan er misschien onbewust vooroordelen in de weg? Ook in Den Haag worden kansen gemist, waardoor bijvoorbeeld

Nadere informatie

1.1 Omcirkel het juiste antwoord.

1.1 Omcirkel het juiste antwoord. 1.1 Vraag 1 Je persoonlijke identiteit wordt gevormd door A. Geluk & tegenslag B. Aanleg & opvoeding C. School & opvoeding D. Yin & yang Vraag 2 Wat is een voorbeeld van je sociale identiteit? A. Amateurvoetballer

Nadere informatie

De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje.

De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje. De persoonlijke voornaamwoorden op een rijtje. Tekst: Judice Ledeboer Toen ze thuiskwam ze woonde tijdelijk bij haar tante in Den Haag zei ze tegen haar tante: Ik ga terug naar Curaçao want ik kan hier

Nadere informatie

Huiselijk geweld tussen zussen

Huiselijk geweld tussen zussen Huiselijk geweld tussen zussen Motiverende gespreksvoering: Casus huiselijk geweld tussen zussen Door drs. Sergio van der Pluijm Een tijd terug had ik een jonge vrouw (18) van allochtone afkomst in begeleiding

Nadere informatie

De Wandeling. Drie toevallige verhalen over discriminatie. voor de leerling. naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede

De Wandeling. Drie toevallige verhalen over discriminatie. voor de leerling. naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede De Wandeling Drie toevallige verhalen over discriminatie voor de leerling naam : klas : Artikel 1 Overijssel Stichting Synagoge Enschede De Wandeling Zo op het oog drie heel verschillende mensen. Mensen

Nadere informatie