ICT FOR SPECIALS - II Multimedia bij personen met een verstandelijke handicap: niet alleen voordelen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ICT FOR SPECIALS - II Multimedia bij personen met een verstandelijke handicap: niet alleen voordelen"

Transcriptie

1 ICT FOR SPECIALS - II Multimedia bij personen met een verstandelijke handicap: niet alleen voordelen In een vorige bijdrage (Echo s 2008/2) hebben we onze pijlen op een toegankelijk internet voor mensen met een verstandelijke handicap gericht, wat we als digitale zorg op maat omschreven. Vanuit het gegeven dat toegang tot het internet niet alleen voordelen heeft, maar ook nadelen en soms zelfs gevaren inhoudt, vindt u hier een vervolg. De klemtoon ligt op het thema veiligheid, maar ook de schermenstrijd en enkele andere (pedagogische) vragen komen aan bod. GEVAREN EN VERKEERD GEBRUIK Het internet biedt enorm veel voordelen, ook voor mensen met verstandelijke handicap. Indien vorm, inhoud en taalgebruik aangepast zijn, vinden ook zij hier heel wat informatie die aansluit bij hun interesses. Ze kunnen contacten leggen met anderen en praten met vrienden die online zijn. Maar er zijn natuurlijk ook gevaren. Inhouden kunnen schadelijk zijn. Teksten, foto s en video s kunnen ongepaste informatie bevatten. Reclameboodschappen kunnen aanzetten tot ongewenste aankopen. Indien persoonlijke gegevens worden doorgegeven, kan de identiteit misbruikt worden voor malafide praktijken. Personen met verstandelijke beperkingen zijn hier kwetsbaarder en extra voorzichtigheid is geboden. VEILIG INTERNETGEBRUIK Naast en allicht parallel met een toegankelijk internet leeft ook de vraag naar veilig internetgebruik. Dit is vanuit de persoonskenmerken van personen met een verstandelijke handicap zeker een terechte vraag: meer beïnvloedbaar, minder weerbaar tegen bepaalde voorstellen, moeilijker kunnen omgaan met sommige informatie, niet steeds alles binnen de juiste context begrijpen, minder kritisch, Het internet is immers een heel uitgebreid gebeuren en men kan er allerlei dingen mee doen. Er wordt soms zelfs gesteld dat onze kinderen ons als ouder of opvoeder voorbij zijn gesurft (Delver, 2006). Het internet biedt echter niet alleen positieve mogelijkheden en ervaringen zoals informatie opzoeken, communiceren met elkaar en spelletjes spelen. Kinderen (en jongeren en volwassenen) komen op het internet vele dingen tegen die niet voor hen zijn bestemd, meer dan de volwassenen die alleen maar 'functioneel' surfen om bijvoorbeeld de nieuwste folder van de belastingdienst te downloaden. De term (on)veilig internetgebruik doet ons automatisch denken aan de ongepaste informatie die vertoond wordt op het scherm van onze kinderen en jongeren. De andere richting is echter minstens even onveilig: Wat geven wij op internet vrij aan persoonlijke informatie (meestal zonder dat we het beseffen!)?. Deze twee gevaren kunnen we vertalen naar twee vragen. De eerste luidt dan: Hoe kunnen we hen behoeden voor de dingen waarvan wij niet willen dat ze ze zien? en de tweede: Hoe kunnen we hen behoeden voor het vrijgeven van ongewenste informatie?. Bij wijze van antwoord op beide vragen zijn er een aantal technische maatregelen in te roepen. Het is echter belangrijk om nu al te erkennen dat geen enkel soft- of hardwareproduct kan waarborgen dat toegang tot ongewenst materiaal of het vrijgeven van ongewenste informatie onmogelijk wordt. Het besluit van een Amerikaans onderzoek (Mijn Kind Online, 19 mei 2007) luidt dan ook: De werkelijke gevaren ontstaan niet door het internet, maar doordat het om kinderen [jongeren en volwassenen] gaat die op internet dingen doen waar ze eigenlijk nog niet aan toe zijn. Laten we dus niet inzetten op technologische oplossingen, maar op opvoeding en educatie. Internetopvoeding dus, ook voor mensen met een verstandelijke handicap. Bij Delver (2006) lezen we dat veilig internet een totaalconcept hoort te zijn, bestaande uit: bewustwording, kritisch

2 vermogen, gezondheid en efficiëntie. Dat is geen evidente opdracht voor (opvoeders van) mensen met een verstandelijke handicap. Verder in dit artikel zullen we trachten een vollediger antwoord te geven op de beide vragen - wat er technologisch mogelijk is om een veilig internetgebruik te waarborgen en daarnaast, nog belangrijker, wat er wordt verwacht van een goede internetopvoeding. Het is geen keuze tussen de twee: beschermen of weerbaar maken. Je kunt allebei doen. In de praktijk doen ouders dat ook: ze beschermen de kinderen in huis tegen al te grote gevaren die er nu eenmaal schuilen in het opgroeien (traphekjes, dopjes om scherpe tafelhoeken en plaatjes op de wandcontactdozen), maar tegelijkertijd begeleiden we kinderen in de omgang met de steeds grotere vrijheid die ze krijgen, en waar ze ook recht op hebben. CYBERPESTEN Cyberpesten bestaat uit alle vormen van pestgedrag waarbij mobiele telefoons en internet gebruikt worden. Hoewel dit soort pestgedrag minder frequent is dan andere vormen van pesten (Smith e.a., 2008), neemt het toch in omvang toe. Het gebruik van mobiele telefoons in combinatie met video komt in verhouding minder voor, maar de impact ervan is groter dan pesten via bijvoorbeeld instant messaging (MSN, Skype,.). De meeste cyberpesters komen uit dezelfde leeftijdsgroep en het pesten is van relatief korte duur. Een studie in Zweden stelde vast dat cyberpesten vooral voorkomt in de lagere school en minder frequent is in het secundair (Slonje & Smith, 2008). Als beste strategie suggereren de jongeren die gepest worden om de nummers of namen te blokkeren en om erover te spreken met anderen. Merkwaardig genoeg gebeurt dat laatste weinig (Smith e.a., 2008). Cyberpesten gebeurt meestal buiten de school en vaak vanuit de thuissituatie (Smith e.a., 2008; Dehue, 2008) maar de jongeren brengen hun problemen natuurlijk wel mee naar school (Willard, 2007). Wat online start met digitale (geschreven of gesproken) boodschappen, kan in de school uitmonden in conflicten met op hun beurt ook een impact op de educatieve activiteiten. Amerikaans onderzoek geeft aan dat 11% van de leerlingen van de lagere en middelbare school in de laatste maanden slachtoffer was geweest van cyberpesten. Merkwaardig hierbij is dat de helft van de slachtoffers aangaf dat de cyberpester anoniem was gebleven (Kowalski & Limber, 2007). We hoorden onlangs een voorbeeld van cyberpestgedrag in een MPI voor jongeren met een lichte verstandelijke handicap. Een 17- jarige jongen had het hotmail-paswoord van een leefgroepsgenoot afgekeken. Hiermee had hij eerst enkele valse s gestuurd om zijn groepsgenoot in een slecht daglicht te stellen. Vervolgens bleek het paswoord ook bruikbaar om in te loggen bij het befaamde onlinespelletje RuneScape en hevelde hij de gespaarde punten/centen over naar zijn eigen account. De gevolgen van deze daad lokten heel wat spanningen uit binnen de leefgroep. Een ander gevaar dat om de hoek loert, is online grooming. Het is een relatief nieuwe, maar snel groeiende vorm van kinderlokkerij waarbij kinderen en jongeren in chatrooms worden benaderd en gemanipuleerd tot seksueel misbruik. Een volwassene doet zich voor als leeftijdsgenoot en als het vertrouwen gewonnen is, probeert hij een afspraak te maken. Al deze negatieve aspecten van het internet mogen ons niet doen concluderen dat we er beter de stekker kunnen uittrekken. Het moet er ons toe aanzetten om, rekening houdend met de gevaren, verantwoord en zinvol gebruik te stimuleren onder veilige omstandigheden. DE SCHERMENSTRIJD PSP s (draagbare PlayStation), een laptop met internet en draagbare dvd-spelers op de kamer, Leve het multimediatijdperk! Er is echter een keerzijde aan de medaille. Overdaad schaadt. Veel begeleiders in de leefgroep zijn wanhopig op zoek naar manieren om enige vorm van controle te krijgen op het schermgebruik van hun pupillen. De spanning om nog een hoger level te bereiken bij het spel, verder te chatten op MSN of om de geleende dvd toch te kunnen uitkijken is vaak zo groot dat de nachtrust eronder moet lijden. Werkgevers in de beschutte werkplaats of leerkrachten uit het BuSO merken op dat sinds de komst van internet op de slaapkamer in de leefgroep de concentratie overdag meer problemen geeft en dat de productiviteit zakt bij jongeren die s nachts hun slaap laten voor het interactieve scherm. Recent onderzoek over de invloed van computergebruik net voor het slapengaan is niet echt geruststellend. Enkele uren voor je

3 gaat slapen, begint de lichaamstemperatuur normaal gezien te dalen. De circadiaanse klok werkt als een soort slaapostaat die aankondigt dat het bedtijd wordt (Leroy, 2003). Je lichaam bereidt je voor op het slapengaan. Onder invloed van de zuigkracht van de prikkels komen er echter bepaalde fysiologische processen op gang waardoor de biologische klok uit evenwicht geraakt. Het scherm heeft immers een veel sterkere energetische lading dan je eigen gedachten. Iemand die voor een computerscherm of gameboy zit, gaat bovendien vier keer minder knipperen met zijn ogen dan mensen die geen visuele taak doen (Blehm e.a., 2005). Door de opwinding van nieuwe informatie en de prikkels van het scherm heb je een eerder euforisch gevoel. Dat gevoel bedekt echter een achterliggend energieverlies dat je sluimerend mentaal kan uitputten, en je laat er kostbare slaap voor. Zelfs de normaal begaafde computergebruiker heeft dit niet door, je voelt in een eerste fase immers geen negatief effect. Zoiets moet je cognitief weten. Mensen met een verstandelijke handicap, die ook cognitief zwakker zijn, zijn dus ook hier een kwetsbare groep. Wanneer het slaappatroon chronisch wordt verstoord, komen belangrijke herstelprocessen in de hersenen in het gedrang. Recent Nederlands onderzoek bij ratten (Meerlo, 2007) wees uit dat hersenen door slaaptekort minder gevoelig worden voor de neurotransmitter serotonine. Deze verminderde gevoeligheid voor serotonine is ook aangetoond bij depressieve mensen of mensen met stress. Bovendien werden door slaaptekort ook de hersengedeelten verantwoordelijk voor stemmingen en emoties beïnvloed. Schermen op tijd uit is dus de boodschap! Ook hier ligt een (ortho)pedagogische opdracht voor begeleiders. De psychologie van veel jongeren en volwassenen met een verstandelijke handicap maakt dat het vaak moeilijk is om zelf een stop te zetten op de aantrekkelijke visuele prikkels van de schermpjes. De begeleider van dienst moet overuren kloppen en zijn/haar eigen nachtrust opofferen om de afrondingsrituelen in te zetten of controle uit te oefenen. Een goed bedieningspaneel in de begeleiderskamer waarbij de toegang tot internet naar elke kamer apart manueel kan worden afgesloten kan al een hulpmiddel zijn (op voorwaarde dat er geen draadloze connectie is). Daarnaast bestaat er software om de computer te deactiveren na een bepaald uur. In overleg met de betrokkene kan dit hulpmiddel wel als ondersteuning worden ervaren. BETER VOORKOMEN DAN GENEZEN Her en der verspreid over datzelfde internet vindt men tips om kinderen, jongeren en volwassenen veiliger te laten genieten van de mogelijkheden die het internet biedt. Zo is bijvoorbeeld de Gezinsbond (www.gezinsbond.be/veiligonline/) gestart met een aanbod voor ouders en opvoeders over dit thema, en vanuit onderwijshoek kwamen er de brochure en dvd Veilig online. Tips voor veilig ICT-gebruik op school. Dergelijke tips kunnen ook vertaald worden naar een leefgroepomgeving. De belangrijkste tips samengevat resulteert in de volgende pedagogische adviezen: Zorg voor een open klimaat om het internetgebruik bespreekbaar te houden. Maak afspraken over computergebruik. Zelfstandig op het internet kan, maar zet de computer wel in een ruimte waar toezicht en hulp bieden mogelijk is. Geef aan wat nettiquette is, de ongeschreven richtlijnen en gedragsregels voor het gebruik van internet. Maak internetgebruikers ervan bewust dat niet alle informatie even betrouwbaar is en dat een kritische kijk noodzakelijk blijft. Vergelijk steeds de cyberwereld met de echte wereld, en hanteer de normen en waarden van deze laatste. TECHNISCH VEILIG INTERNET Naast de pedagogische tips is er ook heel wat mogelijk met de technologie zelf. Net zoals bij een tv-toestel kan er een tijdsklok worden ingesteld die bepaalt wie er hoelang op de computer of het internet kan. Je kunt ook allerlei filters instellen die schadelijke informatie wegfilteren of blokkeren, en zelfs montoringsprogramma s installeren die tot in de kleinste details registreren wat er gebeurt op de computer. Vertel de gebruikers er dan wel bij waarom deze tools gebruikt worden: om hen te beschermen tegen ongepaste en ongewenste binnenkomende en uitgaande informatie en/of beelden. Een eerste minimale vereiste voor veilig internetgebruik omvat wat we basisbeveiliging van de computer kunnen noemen. Een basisconfiguratie biedt bescherming tegen

4 virussen, spam, hoax, phishing and pharming, hacken en pop-ups. Dat is op zich al een hele boterham, maar gelukkig zit doelgerichte software meestal al onder de behuizing van je nieuwe pc. Zo niet vind je genoeg geschikte informatie, handleidingen en downloads (vaak gratis) op internet. Dat het veiligheidsthema leeft onder opvoeders illustreren onder andere de vele vragen die je hierover leest op diverse internetfora, verschillende berichten en replieken in kranten en tijdschriften en meerdere recente tvreportages. Maar het wordt ook duidelijk als je de marketingstrategieën bekijkt van de softwareaanbieders. Waar ze in vorige versies van het Windows-besturingssysteem slechts beperkt aanwezig waren, worden deze parental control tools (hulpmiddelen waarmee ouders de computer van hun kinderen kunnen beveiligen) nu expliciet ingezet in promotiecampagnes. De ouderlijke controle dient om ouders gerust te stellen en zekerheid te bieden dat ze precies kunnen bepalen wat hun kinderen op de computer kunnen doen. Deze beveiliging helpt ouders om te bepalen welke spelletjes hun kinderen mogen spelen, welke programma's ze kunnen gebruiken, en naar welke websites ze mogen kijken, en wanneer. Ouders kunnen het computergebruik beperken tot bepaalde tijdstippen, ook als ze zelf niet thuis zijn. Technisch moet er dus heel wat mogelijk zijn. Maar wat dan? En hoe veilig is dat? Er bestaan twee momenten waarop je tot actie kan overgaan: vóór het gebruik van het internet en na het gebruik. Het eerste moment gaat over het inbouwen van een filtersysteem, dat foute informatie buiten houdt. Dat wordt voornamelijk aanbevolen bij jongere kinderen. Het tweede moment - tijdens of na het gebruik van het internet - is om zicht te houden op het internetgebruik en noemen we monitoren. Deze strategie wordt ingezet bij oudere jongeren, als extra vangnet indien er iets mis blijkt te gaan, en met medeweten van de jongere. Acties vóór het gebruik van internet Filteren is het proces van detectie en blokkering van ongepaste van het internet binnenkomende inhoud. In theorie kan je op twee niveaus een filter plaatsen: bij de gebruiker of op het internet zelf. Dat laatste is echter nog maar recent ontgonnen terrein, vermits dit proces ingaat tegen het bestaansaxioma van het internet: vrijblijvend uitwisselen van informatie. Zo bestaan er de zogeheten veilige zoekrobotten. De meeste zoekrobotten hebben standaard een familiefilter aanstaan die inhoud uitsluit op basis van trefwoorden. Dit biedt enkel een garantie van filtering op de zoekrobot, eenmaal het zoekproces voltooid ligt het hele internet er onbeschermd bij. Dit type filter is ook gemakkelijk uit te schakelen. Anderzijds bestaan er ondertussen ook speciaal voor kinderen ontworpen zoekrobotten. Enkele voorbeelden: Look4.be, netwijs.nl of meestersipke.nl. Een andere wijze van filteren op het internet zelf zijn de providers met gefilterde toegang. Hierbij laat je het filteren opknappen door de provider. In het extra pakket dat je moet aankopen bovenop je abonnement, zit ook een virusbestrijder, spamblokkeerder en firewall. Je kunt als ouder zelf instellen welke sites je kinderen mogen bezoeken en welke niet. Met deze dienst kan je het internetgebruik van je huisgenoten veilig maken, schrijft de reclame van een internetprovider. Met het ontstaan van Web 2.0, waarbij inhoud door iedereen kan worden aangebracht, zal ook een nieuw filtersysteem horen. Er wordt verwezen naar zelfregulerende mechanismen, labels door gebruikers en een filterbeleid ontwikkeld door gebruikersgroepen. Kijk je naar de gebruikerszijde, dan zijn er heel wat mogelijkheden, van kosteloze tot betalende oplossingen. De meest basale vorm van filteren kan gebeuren binnen de gebruikte browser. Deze filter zal bepaalde sites blokkeren. Dit systeem werkt op basis van labels die worden toegekend door de ICRA (Internet Content Rating Association). Zij maken bij wijze van spreken een vocabularium op, waaruit je dan kunt kiezen welke woorden je geblokkeerd wil zien. Bepaalde categorieën kunnen zo geblokkeerd worden (bijvoorbeeld naakt, seks, geweld, ). Zo krijgen jongeren enkel toegang tot aangewezen gelabelde pagina s en geen toegang tot andere webpagina s. Dat is geen goed filtersysteem. Een groot nadeel van deze benadering is dat de meeste websitebouwers, zowel organisaties als individuen, geen classificaties plaatsen, wat de doeltreffendheid van dit systeem beduidend beperkt. Websites labelen en schatten blijft een grotendeels vrijwillige praktijk, behalve in landen waar het door de wet wordt opgelegd (bijvoorbeeld the Child Internet Protection Act in the Verenigde Staten). Een tweede mogelijkheid is het gebruik van een aangepaste browser ter vervanging van

5 bijvoorbeeld Internet Explorer of Mozilla Firefox. Deze browsers werken op basis van enkele voorgeselecteerde sites. Dit is een uitstekende manier om jonge kinderen hun eerste stappen in cyberspace te leren zetten, en zeker ook waardevol voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking. Twee goede voorbeelden zijn Krowser (krowser.nl) en MyBee (MyBee.nl). Aan de gebruikerszijde bieden de echte filterprogramma s de meeste mogelijkheden. Deze software wordt op de computer of op het netwerk van de gebruiker geïnstalleerd. Filteren op het netwerk biedt het voordeel dat alle verbonden computers tegelijkertijd beveiligd worden en is tevens moeilijker te omzeilen dan individueel geïnstalleerde software. Nadeel is dat het kennis vergt over het opzetten van een netwerk en het gebruiksklaar maken van de filter. Er bestaan gratis en betalende filterprogramma s. Het grote voordeel van betalende filters is dat deze over het algemeen een volledige filtering uitvoeren, dus niet alleen op het surfgedrag, ook op p2p, IM, chat en e- mail. Verder is de kwaliteit van de filter toch nog beter dan bij een gratis product. Uit een studie van dertig van dergelijke programma s uitgevoerd met medewerking van ouders als gebruikers binnen het kader van het Safer Internet Plus Programma (2006) blijkt dat het haalbaar is een ideale tool te ontwikkelen die voldoet aan alle criteria van ouders en leerkrachten. Let wel, ook deze tools zijn omzeilbaar en niet waterdicht. Naar links met uitleg en downloads van deze filtersoftware google je zonder al te veel problemen. Een goede start is het onderzoeksrapport van het SIPP (http://www.sip-bench.eu). Een andere vorm van filteren ten slotte is de internettoegang limiteren. Via softwarematige tijdsinstellingen kan je op bepaalde momenten een slot op je pc of internet zetten of de gebruiksduur instellen (bijvoorbeeld Kidcoach.eu). Acties tijdens of na het gebruik van internet Monitoren is een term die we kennen via de bedrijfswereld: netwerken en toepassingen worden gemonitord zodat ze permanent beschikbaar blijven voor medewerkers of klanten. De toepassingen waar we het vanuit onze hoek over hebben, doen eigenlijk hetzelfde: monitoren wat er allemaal gebeurt. De doelstelling is eveneens vergelijkbaar, namelijk registreren en het mogelijk maken om in te grijpen daar waar het misloopt, daar waar de foute buitenwereld binnensluipt of daar waar foute informatie buitengaat. Ook hier zijn er verschillende mogelijkheden. Zo biedt de basissoftware op een pc al enkele mogelijkheden: Ten eerste kunnen we - wat betreft de aanmaak en het gebruik van bepaalde documenten - eenvoudigweg kijken naar de recent aangemaakte of geraadpleegde documenten. Vervolgens valt surfgedrag ook te volgen door de internetgeschiedenis uit te pluizen. Dit kan via de browser, maar ook dieper weggestopt onder de vorm van cookies (kleine restbestandjes die zich in je computer nestelen). Het veelgebruikte instant messaging programma Windows Live Messenger bevat ook al een aantal mogelijkheden tot monitoring. Nadat je (het niet standaard ingestelde) berichtgeschiedenis opslaan hebt ingesteld, kan je steeds een overzicht opvragen van deze berichtgeschiedenis door het desbetreffende bestand te openen. Een derde manier van monitoren die een pc biedt, is momentopnames maken. De meest eenvoudige manier is schermafdrukken (PrtSc) maken, waarbij je een foto maakt van wat op dat moment op het scherm te zien is. Er bestaan ook programma s waarmee je beeld en/of geluid kan opnemen. Op deze manier wordt het mogelijk meer dynamisch materiaal (beelden, hele conversaties via IM of VOIP, ) te bewaren. Ook hier zijn er gratis en betalende versies. Mits wat puzzelen aan de instellingen voldoet de gratis oripa Screen Recorder aan de verwachtingen, alleen zijn de mogelijkheden bij een betalende optie groter. Tenslotte zijn er ook volwaardige monitoringprogramma s, die naast bovenstaande functies ook nog andere mogelijkheden bevatten. Deze programma s worden voornamelijk aan de gebruikerszijde geïnstalleerd, op een netwerk of een individuele pc. Er bestaan ondertussen al heel wat verschillende programma s die door de band genomen allemaal hetzelfde doen. Wat het verschil uitmaakt is enerzijds de reikwijdte

6 van het monitoren (welke programma s, is vaak een struikelblok) en anderzijds zit er een verschil in functionaliteiten (bijvoorbeeld. overzichten kunnen verzenden via , schermafdrukken maken, ). Mensen uit onderwijsmiddens kennen de toepassing van monitoren via het netwerk in de ICT-klas: leerlingen loggen in onder hun eigen account en de leerkracht kan via het systeem volgen wat er gebeurt op de verschillende pc s. Programma s voor individuele gebruikers maken hetzelfde mogelijk, maar vaak nog grondiger. Werkelijk alles kan gemonitord en geregistreerd worden. Zo lezen we in de handleiding van een van deze programma s (Spector Pro 6.0) volgende monitoringmogelijkheden: - elke website die bezocht werd en wat er op gedaan werd; - elke (ontvangen en verstuurd), ook web-based; - elke chatsessie; - elk programma dat gedraaid werd en wat erin gedaan werd; - elke zoekopdracht op zoekrobotten; - elke activiteit op online winkels; - elke activiteit op MySpace,. EEN PLAN VOOR ALS HET TOCH FOUT GAAT Zelfs wie alle voorzorgen neemt om te voorkomen dat er gepest wordt, dat persoonlijke informatie wordt misbruikt of dat jongeren benaderd worden door malafide volwassenen, kan niet 100% garanderen dat het nooit zal gebeuren. De voorbeelden uit de praktijk bewijzen dit. Je bent als school of voorziening dus maar beter voorbereid op dergelijke problemen. Vergelijk het met een brandoefening: niemand zit te wachten op een brand, maar als het dan toch gebeurt, heb je toch best een ingeoefend evacuatieplan! Voor kwetsbare jongeren is dat des te belangrijker. Daarom valt het aan te bevelen om mogelijke noodscenario s voor te bereiden. Bij onze noorderburen spreken ze van een calamiteitenplan. In Nederland biedt de stichting K.O.E.I (http://www.stichtingkoei.nl/) een opleidingspakket aan om in samenwerking met de scholen een internetcalamiteitenplan op te stellen. Zij werken samen met de betrokken organisatie voorstellen uit op basis van vragen zoals: - Verwittigen we de politie? Wie doet dat? - Wie waarschuwt de ouders? Op welke manier? - Hoe gaan we om met de slachtoffers en eventuele daders? - Hoe gaan we om met de pers? KORTOM We denken te mogen besluiten dat digitale remedies alleen kinderen en jongeren (met een verstandelijke handicap) niet kunnen beschermen tegen de mogelijke gevaren op het internet. Technologische middelen kunnen de aanwezige opvoeder/begeleider niet vervangen. Het contact met de opvoeder/begeleider blijft de basis om waarden en normen te leren kennen en vormen en blijft de basis voor de opvoedingsdialoog. Een open dialoog maakt het gebruik en misbruik van internet een waardevolle opvoedkundige ervaring, ook voor kinderen en jongeren met een verstandelijke handicap. Filterprogramma s op maat/volgens leeftijd kunnen hierbij inderdaad een waardevolle poortwachter zijn en monitoren kan een beschermende rol spelen bij deze ervaringen. Het standaard nakijken van iemands - en chatverkeer is misschien niet direct de beste houding tegenover een puber. Vertel hen echter dat je dat wel zal doen indien je vermoedt dat hij of zij onveilig internet. Of om het met een metafoor te zeggen: als je een zwembad hebt en je bent bang dat je kinderen zouden verdrinken, kan je van alles en nog wat ondernemen. Je kan sloten installeren, afsluitingen optrekken, speciale bewegingsdetectoren opstellen, enzovoort. Om te vermijden dat je kind verdrinkt, kan je het evenwel het best leren zwemmen. [En zolang het dat nog niet kan, blijf je er misschien best bij staan.] (vrij naar: Klikvast, ook op de informatiesnelweg, 2002). Eric Beke, Jan Dekelver, Davy Nijs Referenties Blehm, C. e.a. (2005). Computer vision syndrome: a review. Survey of Ophthalmology, 50, 3, Dehue, F., Bolman, C. & Vollink, T. (2008). Cyberbullying: youngsters' experiences and parental perception. CyberPsychology & Behavior, 11, Delver, B. (2006). Vet Veilig Internet. Tieners en internet. Alkmaar: Vives Media B.V. Delver, B. & Hop, L. (2007). Pesten is laf! Cyberpesten is laffer. Alkmaar: Vives Media B.V.

7 Kowalski, R.M. & Limber, S.P. (2007). Electronic bullying among middle school students. Journal of Adolescent Health, 41, Leroy, B. Sleepy Slaap Informatie Symposium, 24 februari 2003 in Vilvoorde. Meerlo, P. (2007). Neurological and functional consequences of chronic partial sleep deprivation: the role of the serotonergic system. Niet gepubliceerd proefschrift. Rijksuniversiteit Groningen. PCM, Personal Computer Magazine. Slonje, R. & Smith, P.K. (2008). Cyberbullying: another main type of bullying? Scandinavian Journal of Psychology, 49, Smith, P.K., Mahdavi, J., Carvalho, M., Fisher, S., Russell, S. & Tippett, N. (2008). Cyberbullying: its nature and impact in secondary school pupils. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 49, Valcke, M. & De Craene, B. (2007). Kinderen en internet. Tielt: Lannoo. Veilig online. Tips voor veilig ICT-gebruik op school (brochure + cd-rom), 2007, 84 p. Gratis te downloaden op s/pdf/306.pdf. Willard, N.E. (2007). The authority and responsibility of school officials in responding to cyberbullying. Journal of Adolescent Health, 41, Interessante websites mijnkindonline.web-log.nl Enkele concrete voorbeelden van ondersteunende beveiligende software Er is bijvoorbeeld het programma KIDCOACH (www.kidcoach.eu - kostprijs ongeveer 25). De voornaamste functionaliteit bestaat uit het afdwingen van inlogtijden. Via een schema geef je aan wanneer er op de pc gewerkt mag worden, wanneer er gesurft mag worden en wanneer bepaalde programma's actief mogen zijn (handig voor bijvoorbeeld games). Optioneel is er een module die precies bijhoudt wat er in de chat gebeurd is en welke websites zijn bezocht. Met dit programma kunnen geen websites worden geblokkeerd. Met het programma CyberPatrol 7.6 (www.cyberpatrol.com - kostprijs ongeveer 32) kan dit wel. CyberPatrol geeft al direct bij de installatie de mogelijkheid om een standaardprofiel op te geven. Je hebt de keuze tussen kind, jonge tiener, oude tiener en volwassen. De instellingen worden direct aan je keuze aangepast. Via een overzichtelijk menu kan je stap voor stap alle instellingen configureren. Dit programma biedt veel controlemogelijkheden. De privacy van de gebruiker komt echter sterk op de helling te staan. Een debat en duidelijk beleid zijn hier dus zeker nodig. Tenslotte beschikt Windows Vista zelf ook over een Parental Control-functie (gratis bij elke Microsoft Vista). In het Nederlands heet deze functie 'Ouderlijk Toezicht'. Microsoft heeft goed zijn best gedaan: in dertien categorieën kunnen we instellen of toegang niet, zeer beperkt of onbeperkt is toegestaan. Ook gamen is sterk gereguleerd. Zo kunnen games aan de hand van de minimaal geschikte leeftijd worden toegestaan of geweigerd. De logintijden waren bij de

8 serverversies van Windows al langer in te stellen via een schema, en dat kan nu ook in Vista. Applicaties als chatprogramma's blokkeren kan met de ingebouwde General Application Restrictions. Het is ook mogelijk om alle activiteiten te loggen. Alle opties zijn geschikt om uit te breiden of zelf in te stellen. Het enige nadeel is dat het allemaal wat verwarrend kan overkomen voor de niet zo ervaren gebruiker (bron: PCM, Personal Computer Magazine). Het WAI-NOT-project (www.wai-not.be zie ook Echo s 2008/2) biedt onder andere een mailbox en een chatbox. De website zelf is opgebouwd zonder externe links. Een gebruiker die start op de WAI- NOT-website, kan er lang vertoeven zonder het gevaar te lopen om te verdwalen in andere websites die misschien minder aangepast zijn. De chatbox werd zo ontworpen dat er steeds een begeleider online meekijkt en de berichten die over en weer gaan, kan lezen. De chatberichten worden automatisch gescreend op dirty words. Als er toch een onaanvaardbaar woord in voorkomt, dan wordt de boodschap niet doorgestuurd. De begeleider kan elke inbreng lezen en hij heeft de mogelijkheid om zinnen in zijn geheel te verwijderen vooraleer ze in de chatbox verschijnen. De verzender krijgt dan letterlijk een boos vingertje op zijn scherm te zien.

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger.

Let op! In dit PDF-bestand wordt voor de voorbeelden gebruikgemaakt van de Instant Messaging-software Windows Live Messenger. 1 Veilig chatten Chatten is een populaire manier van contact maken en onderhouden op internet. Het is simpel gezegd het uitwisselen van getypte berichten. Dat kan met familie, vrienden en andere bekenden,

Nadere informatie

Met tekstbijdragen van: Henk Boeke Remy Chavannes Remco Faasen Rob Geleijnse Amber van Rijn

Met tekstbijdragen van: Henk Boeke Remy Chavannes Remco Faasen Rob Geleijnse Amber van Rijn Met tekstbijdragen van: Henk Boeke Remy Chavannes Remco Faasen Rob Geleijnse Amber van Rijn Mijn Kind Online Hoe begeleid je je kind op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers ISBN 90 6665 577 1 NUR

Nadere informatie

BESTAAT VEILIG INTERNETTEN?

BESTAAT VEILIG INTERNETTEN? Hyves Identiteit Facebook Leergierig Filter Alles te vinden De Toekomst Twitter Geweld Chatten Sex BESTAAT VEILIG INTERNETTEN? De Uitslag Donatushof en Internet; teambespreking Waarom zijn kinderen Online?

Nadere informatie

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail

E-mail: soorten en gevaren. SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail E-mail: soorten en gevaren SPAM = ongewenste (commerciële) e-mail Hoe geraakt een spammer aan je e-mailadres - Webpagina s en nieuwsgroepen worden gescand - Kinderen worden gelokt naar webpagina s waar

Nadere informatie

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. www.safesurfen.be. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen www.safesurfen.be Safe surfen juf Lies 1 INLEIDING 1. WAAROVER GAAT DEZE BUNDEL? Deze bundel wil je op weg helpen om veilig op het internet te surfen. In de bundel staan gevaren van het internet

Nadere informatie

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet)

Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Reader Veilig ICT (Weet wat je kind doet) Samenstelling: Radboud Prinsen september 2007 (versie 2) - 1 - Inhoud Inleiding... blz. 3 Artikel Surfen zonder risico's bestaat niet... blz. 4 Zoeken op internet...

Nadere informatie

PAPA, MAG IK ONLINE? Veilig online: je kind opvoeden tot een kritische internetgebruiker. KIN021_veilig internet.indd 1 01/12/11 15:31

PAPA, MAG IK ONLINE? Veilig online: je kind opvoeden tot een kritische internetgebruiker. KIN021_veilig internet.indd 1 01/12/11 15:31 PAPA, MAG IK ONLINE? Veilig online: je kind opvoeden tot een kritische internetgebruiker. KIN021_veilig internet.indd 1 01/12/11 15:31 INTERNET Vet cool volgens je kind, riskant volgens jou? Wat spookt

Nadere informatie

Groeimee: Computergebruik

Groeimee: Computergebruik http://www.groeimee.be/veilig-internet Groeimee: Computergebruik Kinderen spenderen tegenwoordig veel tijd achter hun computer. Als ouder vragen we ons soms af waar onze zoon of dochter precies mee bezig

Nadere informatie

Zoek 2 sites die tips geven. Voeg de lijsten toe. Vergelijk de lijsten en geef commenteer. Welke is beter?

Zoek 2 sites die tips geven. Voeg de lijsten toe. Vergelijk de lijsten en geef commenteer. Welke is beter? Internetgevaren. Lotte Vernooij 1550768 klas 3K Noem minimaal 4 gevaren die kinderen hierbij lopen: 1. Seksuele verleidingen. 2. Online games die geld kosten. 3. Veiligheid risico s. Zoals virussen, spam

Nadere informatie

Protocol Digitaal pesten

Protocol Digitaal pesten Protocol Digitaal pesten 2 1 Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid 3 2. Achtergrondinformatie 2.1 Wat is digitaal pesten? 3 2.2 Waarom is digitaal pesten zo erg? 3 2.3 Signalen,

Nadere informatie

Mijn leerling online. Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers

Mijn leerling online. Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers Mijn leerling online Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers Mijn leerling online Hoe begeleid je je leerlingen op Internet? Justine Pardoen en Remco Pijpers ISBN 90

Nadere informatie

Internet beveiliging instellen onder Windows XP. Start Internet Explorer op en doe volgende handelingen:

Internet beveiliging instellen onder Windows XP. Start Internet Explorer op en doe volgende handelingen: Internet beveiliging instellen onder Windows XP Start Internet Explorer op en doe volgende handelingen: 1. Klik in de menubalk van Internet Explorer op het menu "Extra" en kies "Internet Opties" 2. Klik

Nadere informatie

Mama, mag ik op t internet?

Mama, mag ik op t internet? Mama, mag ik op t internet? Sofie Vandoninck Faculteit Sociale Wetenschappen Onderzoekproject Online risico s & online weerbaarheid Doel van het onderzoek? Welke kinderen zijn meer kwetsbaar online? Hoe

Nadere informatie

INTERNETPROTOCOL van bs de Hovenier

INTERNETPROTOCOL van bs de Hovenier INTERNETPROTOCOL van bs de Hovenier Versie april 2010 Waarom een internetprotocol? Een protocol is een lijst afspraken die je met iemand maakt. In een internetprotocol staan regels waar ieder zich aan

Nadere informatie

1. Beveiligen. In dit hoofdstuk leert u:

1. Beveiligen. In dit hoofdstuk leert u: 15 1. Beveiligen Beveiliging is essentieel voor computers die verbinding maken met internet. Een goed beveiligingssysteem verkleint het risico op virussen of andere schadelijke software op uw computer.

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS De Wizzert.

Veilig internetgebruik OBS De Wizzert. Veilig internetgebruik OBS De Wizzert. Binnen de stichting OOG, waar OBS De Wizzert een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet.

Nadere informatie

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs!

Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Mediawijsheid: digitaal aan de slag in het onderwijs! Informatie avond over mediawijsheid/sociale media op school Media zijn voor kinderen en jongeren de gewoonste zaak van de wereld. Ze nemen informatie

Nadere informatie

Inhoudsopgave Internet voor beginners

Inhoudsopgave Internet voor beginners Inhoudsopgave Internet voor beginners 1 Ontdek het internet Het internet De internetverbinding 2 Surfen op het internet Internet Explorer o Opstarten en afsluiten o De vorige versies o Onderdelen o Surfen

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS De Cirkel.

Veilig internetgebruik OBS De Cirkel. Veilig internetgebruik OBS De Cirkel. Binnen de stichting OOG, waar OBS De Cirkel een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet.

Nadere informatie

Hoe bescherm je kinderen op internet?

Hoe bescherm je kinderen op internet? Hoe bescherm je kinderen op internet? Symantec, wereldwijd marktleider in Internetbeveiligingstechnologie, houdt zich intensief bezig met computers en beveiliging. Veel kinderen surfen tegenwoordig onbeperkt

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS De Leeuwerik.

Veilig internetgebruik OBS De Leeuwerik. Veilig internetgebruik OBS De Leeuwerik. Binnen de stichting OOG, waar OBS De Leeuwerik een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het

Nadere informatie

Sssstttt!! Een geheim

Sssstttt!! Een geheim BLOGGEN WEBSITE BERICHTEN ZELF MAKEN HACKEN PASWOORD BLOKKEREN IDENTITEIT BINNENDRINGEN BLOKKEREN MSN CHATTEN ONLINE VIRUS KAPOT VIRUSSCAN BEVEILIGING PRIVACY FOTO VIDEO OPENBAAR KEUZES ONLINE DATEN CHATBOX

Nadere informatie

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten )

Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl. Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Basisschool t Maxend Maxend 6 5388 ZG Tel.: 0412-611366 E-mail: directie@maxend.nl Protocol Nieuwe Pesten ( digitaal pesten ) Inhoud 1. Inleiding 1.1 Doelstelling 3 1.2 Beleid 3 1.3 Voorwaarden beleid

Nadere informatie

Stap 1. Stichting Veilig Online

Stap 1. Stichting Veilig Online Ouderlijk toezicht is beschikbaar op Microsoft Windows Vista zorgt ervoor dat u controle heeft over het doen en laten van uw kinderen op de computer. Het is mogelijk om een tijdslimiet in te stellen, webfilters

Nadere informatie

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven

Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven Veilig online: negatieve ervaringen bij 9-16 jarigen Risicofactoren, zelfbescherming en invloed van sociale context (6 oktober 2011) Sofie Vandoninck, K.U.Leuven EU Kids Online: achtergrond en theoretisch

Nadere informatie

Voorbereidende maatregelen: schakel alle beveiligingsprogramma s uit die je geïnstalleerd hebt zoals antivirussoftware, firewall,

Voorbereidende maatregelen: schakel alle beveiligingsprogramma s uit die je geïnstalleerd hebt zoals antivirussoftware, firewall, Service Pack 2 Sinds begin september heeft Microsoft het tweede Service Pack (SP2) voor Windows XP op de markt gebracht. Het hoofddoel van dit servicepack is de veiligheid van computers met Windows XP

Nadere informatie

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1

Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail. Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Mediaprotocol: Internet Mobiele telefoon Overige mobiele gadgets Sociale media E-mail Protocol mediagebruik Odaschool Weert november 2011 1 Inhoud: 1. Dit protocol 2. Afspraken voor alle kinderen 3. Praktisch

Nadere informatie

Protocol Mediagebruik:

Protocol Mediagebruik: Protocol Mediagebruik: Protocol Mediagebruik:... 1 Inleiding... 1 Uitgangspunten bij tv-gebruik, videogebruik, omgang met social media en internetten... 1 Afspraken met de kinderen... 2 Afspraken met de

Nadere informatie

Gedragscode voor leerlingen ivm het gebruik van laptops, computers en internet op school

Gedragscode voor leerlingen ivm het gebruik van laptops, computers en internet op school Gedragscode voor leerlingen ivm het gebruik van laptops, computers en internet op school 1. Gedragscode: Wat is dat? Waarom is ze er? 2. Regels en afspraken ICT-lokaal. 3. Regels en afspraken internetgebruik

Nadere informatie

Nieuwe versie! BullGuard. Backup

Nieuwe versie! BullGuard. Backup 8.0 Nieuwe versie! BullGuard Backup 0GB 1 2 INSTALLATIEHANDLEIDING WINDOWS VISTA, XP & 2000 (BULLGUARD 8.0) 1 Sluit alle geopende toepassingen, met uitzondering van Windows. 2 3 Volg de aanwijzingen op

Nadere informatie

ICT, werk en maatschappij. door Anouk Pieter Ronny

ICT, werk en maatschappij. door Anouk Pieter Ronny ICT, werk en maatschappij door Anouk Pieter Ronny Inleiding Invloeden van ICT in onze maatschappij Automatisch verwerken van gegevens ICT en Maatschappij School en jongeren Inleiding Voorbeelden van hoe

Nadere informatie

Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl

Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Windows Live (Mail) Een introductie HCC Beginners IG H.C.A.H. Moerkerken h.moerkerken@kader.hcc.nl Inhoud presentatie Overzicht Windows Live Windows Live Mail Live Mail Installeren Live Mail configureren

Nadere informatie

Safe surfen. Safe surfen juf Lies 1

Safe surfen. Safe surfen juf Lies 1 Safe surfen Safe surfen juf Lies 1 THEMA 1: VIRUSSEN WAT IS EEN VIRUS? Politie waarschuwt voor agressief computervirus dinsdag 20 maart 2012, 19u59 De politie waarschuwt voor een nieuw, bijzonder schadelijk

Nadere informatie

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO

VMBO praktische leerweg VMBO theoretische leerweg HAVO VWO Page of 7 Enquête voortgezet onderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas

Nadere informatie

Computerbegeleiding. Veilig(er) computergebruik C/Kees Sidler november, 2006 Versie: 2.0

Computerbegeleiding. Veilig(er) computergebruik C/Kees Sidler november, 2006 Versie: 2.0 Computerbegeleiding Veilig(er) computergebruik C/Kees Sidler november, 2006 Versie: 2.0 Onderwerpen Wie of wat vergalt ons computerplezier Hoe merk je dat er iets mis is Hoe kunnen we ons wapenen Algemene

Nadere informatie

Protocol internet en Mobiele telefonie

Protocol internet en Mobiele telefonie Protocol internet en Mobiele telefonie Inhoudsopgave 1 Inleiding 3 2 Uitgangspunten 4 3 Richtlijnen bij internet en e-mailen 5 4 Strafbare feiten 5 5 GSM-/ Cyberstalking 5 6 Fotorecht 5 7 Scholen scholen

Nadere informatie

Gebruikershandleiding. Copyright 2013 Media Security Networks BV. All rights reserved.

Gebruikershandleiding. Copyright 2013 Media Security Networks BV. All rights reserved. Gebruikershandleiding NL - Revisie 3.7 YourSafetynet home Copyright 2013 Media Security Networks BV. All rights reserved. INHOUD 1 Inleiding... 3 2 YourSafetynet gebruiken... 3 2.1 Systeemvereisten...

Nadere informatie

Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is. Leerkrachten

Les 2 ... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is. Leerkrachten Les 2... Hoe in alle veiligheid surfen. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht Waarom?

Nadere informatie

Inhoudsopgave Initiatie internet met Windows 7

Inhoudsopgave Initiatie internet met Windows 7 Inhoudsopgave Initiatie internet met Windows 7 1 Kennismaking met het internet 1.1 De verschillende internetdiensten 1.2 Wat heb je nodig voor het internet? 1.2.1 Een computer met de nodige hardware en

Nadere informatie

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren.

1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. Eindtermen ICT 1. De leerlingen hebben een positieve houding tegenover ICT en zijn bereid ICT te gebruiken ter ondersteuning van hun leren. 2. De leerlingen gebruiken ICT op een veilige, verantwoorde en

Nadere informatie

Via methodewebsite www w.emma.eisma.nl of de ELO van de school

Via methodewebsite www w.emma.eisma.nl of de ELO van de school Via methodewebsite www.emma.eisma.nl of de ELO van de school Veelgestelde vragen rondom de online leerlingomgeving Veelgestelde vragen rondom de online leerlingomgeving (Station, Library en Route 2F) servicedesk@eisma.nl

Nadere informatie

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is

Iedereen online, van 9 tot 99 jaar. Les 7 ... Facebook, sociaal zijn op het internet. Deze iconen tonen aan voor wie het document is Les 7... Facebook, sociaal zijn op het internet Deze iconen tonen aan voor wie het document is Leerkrachten WebExperts Senioren Leerlingen Achtergrondinformatie Achtergrondinformatie voor de leerkracht

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Hoe werkt u met dit boek?... 9 Uw voorkennis... 10 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 10

Nadere informatie

Handleiding ICT. McAfee Antivirus

Handleiding ICT. McAfee Antivirus Handleiding ICT Inleiding SDW biedt medewerkers de mogelijkheid om op hun privé laptop of computer, antivirus software te installeren. De antivirus software geleverd door McAfee zorgt ervoor dat uw laptop

Nadere informatie

MyBee verantwoording en criteria

MyBee verantwoording en criteria Wat is MyBee? MyBee is een browser (de Bee staat voor browser ) die bedoeld is om kinderen tot een jaar of 10 veilig en gemakkelijk te laten surfen. Na die leeftijd moeten ze leren om met een gewone browser,

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS Kompas.

Veilig internetgebruik OBS Kompas. Veilig internetgebruik OBS Kompas. Binnen de stichting OOG, waar OBS Kompas een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet.

Nadere informatie

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012

Kinderen en Veilig Internet. Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Kinderen en Veilig Internet Prof. dr. R. Casimirschool 6 maart 2012 Over mij Johan Lammers Geboren en getogen in Deurne Organisatiepsychologie in Nijmegen Nu weknowmore & socialemediatraining.nl in Amsterdam

Nadere informatie

uw kind op internet handboek voor ouders voorpublicatie Evert Bergervoet & Justine Pardoen

uw kind op internet handboek voor ouders voorpublicatie Evert Bergervoet & Justine Pardoen uw kind op internet handboek voor ouders voorpublicatie Uw kind op internet Tieners lijken soms wel helemaal verslingerd aan internet: gamen met anderen over de hele wereld, uren ronddwalen in het Habbo

Nadere informatie

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig:

Om zelf een live stream op te zetten heb je een aantal dingen nodig: How to: Live stream In dit document vind je een uitleg over live streaming video via het internet, tevens bevat het een stap voor stap beschrijving om zelf aan de slag te gaan. Het is bedoeld voor zaaleigenaren

Nadere informatie

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media.

Overzicht. Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Overzicht Wat zijn social media? Voorbeelden van social media. Social media in de ICT-lessen. De gevaren van social media. Mindreader Wat zijn social media? Social media is een verzamelbegrip voor online

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig 11 De website bij het boek 11 Hoe werkt u met dit boek?

Inhoudsopgave Voorwoord 9 Nieuwsbrief 9 Introductie Visual Steps 10 Wat heeft u nodig 11 De website bij het boek 11 Hoe werkt u met dit boek? Inhoudsopgave Voorwoord... 9 Nieuwsbrief... 9 Introductie Visual Steps... 10 Wat heeft u nodig... 11 De website bij het boek... 11 Hoe werkt u met dit boek?... 12 Uw voorkennis... 13 Toets uw kennis...

Nadere informatie

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis

Inhoudsopgave Voorwoord 7 Nieuwsbrief 7 Introductie Visual Steps 8 Wat heeft u nodig? 8 Hoe werkt u met dit boek? 9 Uw voorkennis Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Hoe werkt u met dit boek?... 9 Uw voorkennis... 10 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 11

Nadere informatie

Internet Fun & Veilig

Internet Fun & Veilig Internet Fun & Veilig AGENDA Pc & Internet = Fun Veilig op je pc Veilig op internet Veilig samen met je hele klas op internet Begin bij het begin: veilig pc-gebruik Laat je ouders de pc instellen Gebruikersprofielen

Nadere informatie

Instructie Inloggen op Mijn a.s.r. Bank

Instructie Inloggen op Mijn a.s.r. Bank Instructie Inloggen op Mijn a.s.r. Bank Problemen met inloggen? Wij helpen u graag! Stappenplan inloggen Stap 1: Ga naar www.asr.nl Stap 2: Klik rechts bovenin het scherm op de tekst inloggen. Stap 3:

Nadere informatie

Volledig rapport is beschikbaar via. www.cyberpesten.be. KHLim

Volledig rapport is beschikbaar via. www.cyberpesten.be. KHLim Op vraag van de Commissie voor Cultuur, Jeugd, Media en Sport van het Vlaams Parlement deed de Universiteit Antwerpen in opdracht van het VIWTA (Vlaams Instituut voor Wetenschappelijk en Technologisch

Nadere informatie

Windows Live Family Safety

Windows Live Family Safety 1 Windows Live Family Safety Met Windows Live Family Safety kunt u toezicht houden op het internetgebruik van uw (klein)kinderen. U kunt specifieke websites blokkeren of toestaan, maar u kunt ook webinhoud

Nadere informatie

Wat te doen tegen ongewenste e-mail?

Wat te doen tegen ongewenste e-mail? Wat te doen tegen ongewenste e-mail? 1 van 5 Internet biedt ons steeds meer mogelijkheden en levert ons vele faciliteiten die onze dagelijkse bezigheden enorm kunnen vereenvoudigen. Toch zijn er naast

Nadere informatie

Protocol Nieuwe media

Protocol Nieuwe media Protocol Nieuwe media Afspraken over internet, email, website en mobiele telefoon. Kinderen, personeel en ouders van onze school kunnen gebruik maken van internet. Iedereen heeft de mogelijkheid gebruik

Nadere informatie

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd?

2. Hebben ze ooit al een geheim van je rondverteld via internet? 3. Hebben ze al eens een geheim doorvertelt dat jij iemand had toevertrouwd? Bijlage 1 Ben jij ooit gecyberpest? Cyberpesten kan iedereen overkomen. De meeste mensen weten niet wat cyberpesten is. Misschien ben zelfs jij ooit gecyberpest zonder dat je het zelf weet. Er zijn 2 reeksen

Nadere informatie

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit

Microsoft Office 365 voor bedrijven. Remcoh legt uit Microsoft Office 365 voor bedrijven Remcoh legt uit Beter samenwerken, ook onderweg Starten met Office 365 is starten met het nieuwe werken. Met Office 365 heeft u namelijk de mogelijkheid om altijd en

Nadere informatie

Friesland College Leeuwarden

Friesland College Leeuwarden Voorwoord In dit project laat ik zien hoe je een programma in de firewall moet blokkeren en hoe je een computer beveiligd tegen Spyware wat het is en wie het gebruiken. Ook laat ik een lijstje zien van

Nadere informatie

1. Uw computer beveiligen

1. Uw computer beveiligen 15 1. Uw computer beveiligen Voor computers die verbinding maken met internet is goede beveiliging essentieel. Een goed beveiligingssysteem verkleint het risico op malware (virussen of andere schadelijke

Nadere informatie

Kids, internet en social media

Kids, internet en social media Kids, internet en social media Wat doen je kinderen online? W Welke afspraken zijn er bij jullie thuis? Wat wil je vanavond te weten komen? (hoe kan ik ) Mediawijsheid Mediawijsheid: Alles wat je nodig

Nadere informatie

3. Zoeken naar informatie ... 4. Surfen op internet met de app Internet Explorer 99... 5. Werken met e-mail 109 ...

3. Zoeken naar informatie ... 4. Surfen op internet met de app Internet Explorer 99... 5. Werken met e-mail 109 ... Inhoudsopgave Voorwoord... 7 Nieuwsbrief... 7 Introductie Visual Steps... 8 Wat heeft u nodig?... 8 Uw voorkennis... 9 Hoe werkt u met dit boek?... 9 De website bij het boek... 10 Toets uw kennis... 10

Nadere informatie

Mobiel Internet Veiligheidspakket

Mobiel Internet Veiligheidspakket Mobiel Internet Veiligheidspakket Gebruikershandleiding Mobiel Internet Veiligheidspakket voor Windows Mobile smartphones Mobiel IVP Windows Mobile Versie 1.0, d.d. 20-07-2011 Inleiding... 3 1 Installatie...

Nadere informatie

Internet protocol November 2014

Internet protocol November 2014 Internet protocol November 2014-1- Internet op school Het Internet is een wereldwijd samenstel van tienduizenden computers en computernetwerken, zonder centrale controle of eigenaar. Een onbegrensde informatiebron

Nadere informatie

2. Navigeren over internet ... 68 ... 69 ... 71 ... 72 ... 75 ... 76 ... 79 ... 83 ... 86 ... 88 ... 90 ... 92 ... 97

2. Navigeren over internet ... 68 ... 69 ... 71 ... 72 ... 75 ... 76 ... 79 ... 83 ... 86 ... 88 ... 90 ... 92 ... 97 Inhoudsopgave Voorwoord... 13 Introductie Visual Steps... 14 Wat heeft u nodig?... 15 Uw voorkennis... 16 De volgorde van lezen... 17 Website... 17 Hoe werkt u met dit boek?... 18 De schermafbeeldingen...

Nadere informatie

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht :

Lesvoorbereiding. Inleiding voor de leerkracht : Lesvoorbereiding Inleiding voor de leerkracht : Child Focus, de Stichting voor Verdwenen en Seksueel Uitgebuite Kinderen, heeft als missie om de fenomenen van verdwijning en seksueel misbruik te bestrijden

Nadere informatie

pesten in een modern kleedje

pesten in een modern kleedje pesten in een modern kleedje Cyberpesten : een definitie Cyberpesten omvat alle vormen van pesterijen die een beroep doen op ICT* om slachtoffers lastig te vallen, te bedreigen, te beledigen * Informatie-

Nadere informatie

Protocol. Internet. Email. Mobile telefoon

Protocol. Internet. Email. Mobile telefoon Protocol Internet Email Mobile telefoon Directie ICT Marianne Boschman Paul van Aken Basisschool De Mijlpaal Brabantring 1 5672 EE Nuenen Tel: 040-2952279 E-mail info@obsdemijlpaal.nl Website www.obsdemijlpaal.nl

Nadere informatie

Informatieopslag van websites

Informatieopslag van websites Informatieopslag van websites Inleiding Tijdens je project raadpleeg je veel websites. Vaak is het lastig om achteraf te achterhalen wat het adres en bijbehorende inhoud van de desbetreffende pagina was.

Nadere informatie

ZA4884 Flash Eurobarometer 248 (Towards a safer use of the Internet for children in the EU a parents' perspective)

ZA4884 Flash Eurobarometer 248 (Towards a safer use of the Internet for children in the EU a parents' perspective) ZA4884 Flash Eurobarometer 248 (Towards a safer use of the Internet for children in the EU a parents' perspective) Country Specific Questionnaire Netherlands PARENTS OF CHILDREN BETWEEN 6 17 Q0. Hoeveel

Nadere informatie

1. Uw tablet beveiligen

1. Uw tablet beveiligen 11 1. Uw tablet beveiligen Het risico op virussen of andere schadelijke software (malware genoemd) is bekend van pc s. Minder bekend is dat u ook op een tablet met malware geconfronteerd kan worden als

Nadere informatie

Uw kind: omgaan met Internet en Social Media. Project-B(ernardus)

Uw kind: omgaan met Internet en Social Media. Project-B(ernardus) Uw kind: omgaan met Internet en Social Media Project-B(ernardus) Agenda Introductie Project-B Internet Wat is het? Risico s en Beveiliging Social Media Wat is het? Risico s en Beveiliging Internet beleid

Nadere informatie

DE IDENTITEITSKAART EN FIREFOX

DE IDENTITEITSKAART EN FIREFOX DE IDENTITEITSKAART EN FIREFOX Deze handleiding is bedoeld voor iedereen die met een elektronische identiteitskaart toegang willen verkrijgen tot beveiligde web sites. In deze handleiding leggen we je

Nadere informatie

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door:

Digitaal pesten kan op veel manieren. Online pesten mensen, vooral scholieren, elkaar door: Uw kind en een smartphone Kinderen hebben steeds jonger beschikking over een eigen mobiele telefoon. Dit is voor u als ouder natuurlijk handig, omdat uw kind zo gemakkelijk bereikbaar is via bijvoorbeeld

Nadere informatie

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo.

B&O Info Tel.: 06-20657425 E-mail: info@bo-info.nl Internet: www.bo-info.nl Twitter: @bo_info Facebook: https://www.facebook.com/bo. Er is niet één antwoord te geven op de vraag hoe vaak of hoe lang een kind op een tablet, smartphone of computer mag. Dat hangt sterk af van het kind en de situatie. Deskundigen zijn het er wel over eens

Nadere informatie

Handleiding installatie en gebruik VPN

Handleiding installatie en gebruik VPN Handleiding installatie en gebruik VPN 2 Handleiding Installatie en gebruik VPN Inhoud Deel I Introductie 3 Deel II De te volgen stappen 4 1 Aanvragen en activeren van uw VPN account 4 2 Downloaden connectie

Nadere informatie

Online urenportal. Gebruikershandleiding voor medewerker

Online urenportal. Gebruikershandleiding voor medewerker Online urenportal Gebruikershandleiding voor medewerker Versie: 1.0/2015 Inhoudsopgave 1 Inleiding... 3 1.1 Uitgangspunt van deze handleiding... 3 Minimale eisen bij gebruik van de webportal... 3 Ondersteuning/support...

Nadere informatie

Handleiding My Bee voor de Mac

Handleiding My Bee voor de Mac Handleiding My Bee voor de Mac Inhoud MyBee in vogelvlucht Basisprincipes Het whitelist-principe Twee whitelists Drie soorten ouders: tolerant, gemiddeld en streng Privacy De MyBee-redactie MyBee downloaden

Nadere informatie

Windows Defender. In dit hoofdstuk leert u:

Windows Defender. In dit hoofdstuk leert u: 7 Windows Defender Veel internetgebruikers downloaden wel eens een gratis programma van internet. Vaak realiseren zij zich niet dat sommige programma s onderdelen bevatten die informatie over de gebruikers

Nadere informatie

6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1

6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1 6f Hoe gaat men om met het internetgebruik van jongeren? 1 Herkent u deze vragen? Wat doet mijn jongere eigenlijk op internet? Is het schadelijk als mijn jongere veel achter de computer zit? Bestaat internetverslaving?

Nadere informatie

F-Secure Anti-Virus for Mac 2015

F-Secure Anti-Virus for Mac 2015 F-Secure Anti-Virus for Mac 2015 2 Inhoud F-Secure Anti-Virus for Mac 2015 Inhoud Hoofdstuk 1: Aan de slag...3 1.1 Abonnement beheren...4 1.2 Hoe zorg ik ervoor dat mijn computer goed is beveiligd?...4

Nadere informatie

Een vreemde meldde zich aan op MSN, die je telefoonnummer. Die vreemde mail smeet je gelukkig meteen in de prullenbak. Je kent die persoon ook niet.

Een vreemde meldde zich aan op MSN, die je telefoonnummer. Die vreemde mail smeet je gelukkig meteen in de prullenbak. Je kent die persoon ook niet. Een vreemde meldde zich aan op MSN, die je telefoonnummer vroeg. Je verwittigde je ouders. Die vreemde mail smeet je gelukkig meteen in de prullenbak. Je kent die persoon ook niet. Je hebt websites bezocht

Nadere informatie

DigiNotar certificaten

DigiNotar certificaten DigiNotar certificaten Onlangs is duidelijk geworden dat er digitaal is ingebroken bij het bedrijf Diginotar. Daarmee worden alle DigiNotar certificaten niet meer als veilig geaccepteerd. Certificaten

Nadere informatie

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel

Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel Esther Göring - Adviseur Lezen en Media/Mediacoach Ouderavond Sint Corneliusschool Venhorst I.s.m. Jackey Meeng en Jorieke Vierwinden Politie Veghel Share the fun: uw kind en nieuwe media ONDERWERPEN:

Nadere informatie

Vrije Basisschool de Regenboog

Vrije Basisschool de Regenboog + Vrije Basisschool de Regenboog Binnen onze school komen steeds meer computers, niet alleen voor de leerlingen, maar ook voor de leerkrachten wordt het werken met de computer steeds belangrijker, hierdoor

Nadere informatie

Handleiding Cloud-oplossingen bij Ondernemerspakket Internet & Bellen en Alles-in-één Zakelijk Versie juli 2014 (V1.4)

Handleiding Cloud-oplossingen bij Ondernemerspakket Internet & Bellen en Alles-in-één Zakelijk Versie juli 2014 (V1.4) Handleiding Cloud-oplossingen bij Ondernemerspakket Internet & Bellen en Alles-in-één Zakelijk Versie juli 2014 (V1.4) Inhoudsopgave Hoofdstuk 1. Inleiding 4 Hoofdstuk 2. Installatie van de Cloud-oplossingen

Nadere informatie

Veilig internetgebruik OBS Delta.

Veilig internetgebruik OBS Delta. Veilig internetgebruik OBS Delta. Binnen de stichting OOG, waar OBS Delta een onderdeel van is, wordt gebruik gemaakt van netwerken die via de eigen server op school verbonden zijn met het internet. Aanleiding

Nadere informatie

WIFI-netwerk ANTWERPPORT Beknopte handleiding

WIFI-netwerk ANTWERPPORT Beknopte handleiding WIFI-netwerk ANTWERPPORT Beknopte handleiding 1 Inhoud 1. Verbinding maken met het draadloos netwerk... 3 1.1. Voor Windows XP gebruikers... 3 1.2. Voor Windows Vista en Windows 7 gebruikers... 5 2. Registreren

Nadere informatie

Norman Personal Firewall Versie 1.42 Snelle gebruikersgids

Norman Personal Firewall Versie 1.42 Snelle gebruikersgids Norman Personal Firewall Versie 1.42 Snelle gebruikersgids Norman Personal Firewall Introductie Met NPF controleert u op uw computer verbindingen die aangegaan worden vanuit en met andere computers, met

Nadere informatie

GEAVANCEERD. 12. Groepsgesprekken. 13. Een eigen Skype-nummer

GEAVANCEERD. 12. Groepsgesprekken. 13. Een eigen Skype-nummer GEAVANCEERD 12. Groepsgesprekken Met Skype kunt u - net als met de 'ouderwetse' telefoon - één persoon bellen, maar u kunt ook een groepsgesprek starten. De eenvoudigste manier om dit te doen is door de

Nadere informatie

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E.

Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Page of 6 Enquête basisonderwijs Deze vragenlijst bestaat uit vijf delen, A t/m E. Er zijn in totaal 9 vragen. A. Over jezelf Dit onderdeel bestaat uit zeven vragen. Hoe oud ben je? In welke klas zit je?

Nadere informatie

Gedragscode computergebruik. Erfgooiers College Huizen

Gedragscode computergebruik. Erfgooiers College Huizen Gedragscode computergebruik Erfgooiers College Huizen Deel A. Gedragscode computergebruik Erfgooiers College Huizen. Leerlingen. Vooraf. Deze gedragscode is bedoeld als leidraad voor alle locaties binnen

Nadere informatie

DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST

DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST DOCENTENHANDLEIDING JET-NET WEBCAST Inhoudsopgave Inloggen... 3 Layout... 5 Interactie... 6 Benodigdheden... 8 Praktische tips... 8 Bijlage I : HELP... 9 2 Inloggen Om deel te nemen aan de webcast, moet

Nadere informatie

Windows 10 Privacy instellingen

Windows 10 Privacy instellingen Windows 10 Privacy instellingen DKTP Informatie Technologie Amsterdam, maandag 24 augustus 2015 Auteur: Jan-willem Schimmel Versie 2.0 Over dit document Wanneer je MS Windows 10 installeert staan standaard

Nadere informatie

On-line Communicatietool Ict op School

On-line Communicatietool Ict op School On-line Communicatietool Ict op School Rapport 2 Output van kwalitatieve marktonderzoek basisschool Kwalitatief marktonderzoek ten behoeve van de ontwikkeling en toetsing van een online communicatietool

Nadere informatie

Handleiding Mezzedo.nl

Handleiding Mezzedo.nl Handleiding Mezzedo.nl voor deelnemers (Versie 26 augustus 2014) Deze handleiding vindt u ook op: www.resultaatmeetgroep.nl Weten waar je staat en waar je naar toe gaat? 1 Inhoud Korte introductie... 3

Nadere informatie

Gebruik dus deze handleiding óók wanneer je goed thuis bent in computers en controleer of alle instellingen kloppen.

Gebruik dus deze handleiding óók wanneer je goed thuis bent in computers en controleer of alle instellingen kloppen. Handleiding PSI Installeren en instellen Inleiding Het installeren en instellen van Psi zal voor de meer ervaren computergebruikers weinig problemen opleveren. Deze handleiding komt dan wellicht wat uitgebreid

Nadere informatie