een ammoniakreductie t.o.v. wettelijk van 5%, maar wel: een ammoniakreductie van 85%). Daarbij kijken we ook naar wat landelijk gebeurt.

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "een ammoniakreductie t.o.v. wettelijk van 5%, maar wel: een ammoniakreductie van 85%). Daarbij kijken we ook naar wat landelijk gebeurt."

Transcriptie

1 De duurzaamheidswaaier, die is gekoppeld aan goede boer is bedoeld om agrariërs die extra duurzaamheidsstappen zetten, bovenop de wettelijke eisen, te belonen. Bij het scoren van de bedrijven hebben wij dus vooral gekeken naar wat een agrariër extra doet, en niet naar een totale doorrekening van alle effecten. Daar moet bij gezegd worden dat wij alleen in onze ogen - substantiële stappen beloond hebben (dus niet: het plaatsen van led verlichting; maar wel: het plaatsen van 0 zonnepanelen. En niet: het hebben van een website om burgers te betrekken; maar wel: het hebben van een zichtstal die elke dag open is, enzovoorts). Of een stap substantieel is hebben wij beoordeeld op basis van onze eigen kennis en ervaring, maar ook op basis van initiatieven als de Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij en de Duurzame Zuivelketen. Voor elke stap die een agrariër zet op één van de aspecten kennen wij punten toe. De hoeveelheid punten neemt toe met het ambitieniveau van de gezette stap. Een bedrijf krijgt een gekleurd vakje (buiten de eerste ring) als er een significante stap vooruit wordt gezet. Of een stap significant is, wordt beoordeeld door N&M. Daarvoor hebben wij per thema een lijst met indicatoren opgesteld van welke stappen wij voldoende ambitieus achten, vaak gekwantificeerd (dus niet:

2 een ammoniakreductie t.o.v. wettelijk van 5%, maar wel: een ammoniakreductie van 85%). Daarbij kijken we ook naar wat landelijk gebeurt. Bijvoorbeeld de ambitie van een bedrijf om in % Round Table Responsible Soy (RTRS) te gebruiken ligt lager dan de ambitie van de sector om in % RTRS soja of gelijkwaardig te gebruiken. Dit bedrijf zal hiervoor dus geen gekleurd vakje ontvangen, omdat de ambitie lager ligt dan die van de hele sector. Het inkleuren van een vakje kan alleen gebeuren als er voldoende informatie is om het vakje te ondersteunen en uit te leggen. Hiervoor nemen wij een quickscan af bij een bedrijf en vragen we om aanvullende documentatie. De totaalscore wordt bepaald aan de hand van een puntensysteem. Als stappen of sprongen nog in de ambitiefase zitten en nog niet gerealiseerd zijn, hebben we er soms voor gekozen om al een halve punt toe te kennen, omdat we de inspanning op zichzelf ook willen belonen.

3 . Leefbare omgeving Bij leefbare omgeving kijken we naar het betrekken van de omgeving en consumenten bij je bedrijf, alsmede een goede zorg dragen voor je omgeving. Landschappelijk inpassing, en / of dieren in de wei, is hier onderdeel van. Ook valt transparantie onder leefbare omgeving. Dit kan fysiek zijn (bijv. zichtstallen, open dagen) als virtueel (webcam). Een website valt hier niet onder, aangezien dit slechts informatie verzenden is vanuit de producent en te weinig ruimte laat voor eigen oordeelsvorming van de bezoeker (wat met een webcam wel mogelijk is, mits deze op een representatieve plek hangt op het bedrijf). Informatie op websites is ook niet altijd objectief. # Indicatoren opmerking punten Transparantie.. Aanwezigheid webcam Wanneer het bedrijf van de boer direct te bekijken is via een webcam is dat een vorm van transparantie, maar omdat een webcam altijd maar een deel van het geheel laat zien is dit slechts een half punt waard. Kan niet gescoord worden als ook zichtstal, skybox of dieren zichtbaar voor publiek (bijv. weidegang) wordt gescoord...2 Aanwezigheid van zichtstal, skybox Wanneer een boer de mogelijkheid geeft om het bedrijf te bezoeken en de dieren te bekijken, al dan niet via of bezoek aan bedrijf mogelijk zichtstal, skybox of bezoekerstunnel, draagt dat sterk bij aan de transparantie van het bedrijf. Max punt ook bij aanwezigheid van element. webcam niet meer dan punten..3 Burgers actief betrekken Sommige bedrijven betrekken burgers actief bij hun bedrijf, bijvoorbeeld door het organiseren van minimaal keer per jaar een open dag, aan huis verkoop, een camping op de boerderij of door mensen te betrekken via crowdfunding...4 Open over herkomst producten naar consument Sommige boeren bieden uitgebreide informatie over de herkomst van hun product. Zo is het bij Koopeenkoe.nl bijvoorbeeld mogelijk om vlees van één bepaald dier (gekenmerkt door naam en nummer) te kopen, welke op dat moment nog in de weide staat. Hier is dan ook sprake van verregaande transparantie. Als in een keten het product te herleiden is naar het bedrijf is dat een halve punt waard. Als het te herleiden is naar individueel dier is het punt waard..5 Dieren zichtbaar voor publiek De dieren lopen buiten of zijn vanaf buiten te zien. Deze dieren zijn dus in principe zichtbaar voor het publiek, zonder dat men daar moeite voor hoeft te doen. Lopen de dieren echter het jaarrond buiten (max. 90 dagen binnen) dan zeggen we dat dieren het hele jaar zichtbaar zijn voor publiek en scoren ze in plaats van punt, 2 punten...6 Dieren hele jaar zichtbaar voor publiek..7 Audits worden gedaan door afnemers en consumenten De dieren lopen buiten of zijn vanaf buiten te zien. Deze dieren zijn dus in principe zichtbaar voor het publiek, zonder dat men daar moeite voor hoeft te doen. Lopen de dieren echter het jaarrond buiten (max. 90 dagen binnen) dan zeggen we dat dieren het hele jaar zichtbaar zijn voor publiek en scoren ze 2 punten. Staan de dieren langer binnen dan scoren ze punt. Wanneer consumenten en/of afnemers zelf de audits afnemen is er sprake van verregaande transparantie. Je komt als persoon dan echt binnen op het bedrijf en je kan zelf controleren hoe het er op het bedrijf aan toe gaat

4 Geur.2. Reductie geurhinder Omwonenden van veehouderijbedrijven ervaren vaak geurhinder. Wanneer een boer zorgt voor weinig geuroverlast, bijvoorbeeld door een luchtwasser of een bijzonder concept, kan hierop gescoord worden. Wij gaan uit van een stap indien er 20% reductie in geurhinder is ten opzichte van wat wettelijk op die locatie is toegestaan. Landschap.3. Verbeteren streek Het verbeteren van de streek kan op verschillende manieren. Manieren die wij momenteel scoren zijn: lokaal te investeren in natuurontwikkeling en de aanleg van fiets- en wandelpaden over het terrein. Bij andere manieren kijken wij of we de inspanning voldoende achten voor een stap van een halve punt..3.2 Landschappelijke inpassing Bij het ontwerp van een (nieuwe) stal is soms aandacht besteed aan landschappelijke inpassing. Hiermee minimaliseert de boer horizonvervuiling en zorgt hij/zij dat de stal goed past in de omgeving. Dit kan door een vorm van camouflage (bomen, groene kleur, etc.), maar bijvoorbeeld ook door architectuur die eigen is aan de streek. Per concept moet een afweging gemaakt worden in hoeverre er sprake is van landschappelijke inpassing. > punt is lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren > 2 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 3 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 4,5 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 6,5 punten of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren

5 2. Natuur & biodiversiteit Hieronder valt zowel natuur & biodiversiteit mondiaal (bijv. soja, palmolie, landgebruik in m 2 ) als natuur & biodiversiteit lokaal (ammoniak, biodiversiteitsmaatregelen, bestrijdingsmiddelen). Ook bodemvruchtbaarheid en agrarisch natuurbeheer vallen hieronder. # Indicatoren opmerking punten 2. > 5 nestkasten Op het bedrijf zijn minimaal 5 (nest)kasten opgehangen voor broedvogels (vooral gericht op boerenerf-soorten zoals boerenzwaluw, kerkuil, torenvalk en steenuil)en/of vleermuizen. 2.2 Uitgestelde maaidatum (rundvee) Uitgestelde maaidatum tot 5 juni minimaal 0% van het beschikbare oppervlak van het grasland. 2.3 Workshops voor meer biodiversiteit Op sommige bedrijven worden workshops georganiseerd ter bevordering van de biodiversiteit. Men laat hiermee de ambitie zien tot bevordering van de biodiversiteit, maar het effect is onduidelijk. Vandaar dat er een halve punt wordt toegekend 2.4 Erfbeplanting / groen erf Het beplanten van het erf met bomen, struiken en/of bloemen bevorderd de biodiversiteit. Hoeveelheid: > 40% van het erf is groen. Moestuin etc. mag ook meegerekend worden. De stal is omringd met een windsingel van tenminste 6 meter breed en 50% van het omtrek. Grasklinkers tellen voor 50% mee. 2.5 Mozaïkbeheer (rundvee) Mozaïekbeheer op minimaal 5% van de perceelsoppervlakte. Belangrijk is voldoende variatie in graslandstructuur en maaipatronen, beweiden, bemesten en natte en droge omstandigheden. Er zijn percelen met lang en kort gras zodat er voldoende ruimte is voor weidevogels. 2.6 Reductie uitstoot ammoniak Reductie van ammoniak uitstoot is goed voor de natuur en voor de biodiversiteit. Om op dit onderdeel te kunnen scoren moet de uitstoot per dier, per jaar lager zijn dan wettelijk is vereist (besluit huisvesting). Een manier om dit te doen is bijvoorbeeld het 'wassen' van lucht m.b.v. en luchtwasser, het snel afvoeren van de mest via een mestband, het drogen van de mest, gescheiden meststromen, of koeling of snel bewerken etcetera. Dit kan gescoord worden als de uitstoot 5% onder de wettelijke normen is (zie toelichting hieronder) 2.7 Agrarisch natuurbeheer Sommige boeren doen actief aan natuurbeheer. Zo maaien sommige boeren bijvoorbeeld geen grasranden, of leggen ze plas-drasplekken of poelen aan. Voorwaarde om te scoren is actief lidmaatschap van een agrarisch natuurbeheervereniging. 2.8 Kruiden- en plantenrijke weides (rundvee) Op het grasland moeten meerdere soorten kruiden en planten te vinden zijn, het liefst een permanent mengsel (in ieder geval > 5 jaar) zodat het goed kan wortelen. Wij scoren dit als 5% van het grasland is aangemerkt als kruidenrijk en maximaal 75% van het grasland bestaat uit Engels raaigras. Meerdere soorten kruiden en planten betekent een toename van de biodiversiteit, zowel voor insecten en vogels, maar ook wat betreft het bodemleven. 2.9 Gecertificeerd veevoer Zoals Milieukeur, RTRS, RSPO, biologisch. Bij biologisch voor wordt er geen gebruikgemaakt van bestrijdingsmiddelen, Veel bestrijdingsmiddelen die gebruikt worden voor de bestrijding van onkruid en plaaginsecten stromen uit naar het grond- en omgevingswater en doden daarbij ook organismen (insecten, amfibieen) en planten. Dit is dus niet goed voor de biodiversiteit en de natuur. Daarnaast zijn er door de

6 2.0 Dieren leveren een positieve bijdrage aan natuurbeheer bestrijdingsmiddelen ook hoge kosten verbonden aan het reinigen van vervuild water tot drinkwater. Wanneer een boer dus geen bestrijdingsmiddelen gebruikt op het bedrijf wordt er een punt toegekend Bijvoorbeeld als dieren een bijdragen leveren aan het openhouden van het landschap (grazers in natuurgebieden). Een andere optie om dit te scoren is als er zeer actief aan weidevogelbeheer wordt gedaan. Bijvoorbeeld door drassige weides op minimaal 50% van het grasland. Drassige weides zouden de uitstoot van CO2 tegengaan en zijn ideaal voor weidevogels. De meeste dieren doen het niet zo goed op drassige weides, maar de Blaarkop (koe) wel. 2 > punt = een lichtgroen / een half dier >,5 = donkergroen/dieren > 2 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2,5 of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 3,5 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 4,5 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren Toekomst plan (ambitie) is een punten waard Toelichting Ammoniak De wettelijke ammoniaknormen in het besluit huisvesting zijn (*kg NH3 per dierplaats per jaar): Rundvee: Melk- en kalfkoeien ouder dan 2 jaar: 9,5 kg* Varkens Biggenopfok (gespeende biggen): 0,23 kg* Kraamzeugen (incl. biggen tot spenen): 2,9 kg* guste en dragende zeugen: 2,5 kg* vleesvarkens en opfokberen (van ca. 25 kg tot 7 maanden):,4 kg* opfokzeugen (ca. 25 kg tot eerste dekking):,4 kg* Pluimvee Vleeskuikens: 0,045 kg* opfokhennen en hanen van legrassen (nageschakelde technieken): 0,00 kg* legrassen (niet batterijhuisvesting): 0,25 kg* (nageschakelde technieken): 0,05 KG* ouderdieren van vleeskuikens: 0,435 kg* (nageschakelde technieken): 0,05 kg*

7 Klimaat & Energie Hieronder valt alles wat de broeikasgasuitstoot en energieverbruik verlaagd. Het opwekken van duurzame energie is een belangrijk onderdeel. Onder duurzame energie wordt verstaan: zon, wind, WKK, en mestvergisting (monomestvergisting van mest). Ook het afsluiten van een groen energiecontract valt hieronder. De meeste vormen van co-vergisting worden door N&M niet gezien als duurzame energie, omdat ze de mineralenkringloop vergroten en ook de druk op landgebruik kunnen vergroten. Voor meer informatie zie onze publicatie Heldergroen Gas (en de tabel onder aan het document). # Indicatoren opmerking punten Klimaat 3.. Milieu en klimaat Op sommige bedrijven worden workshops georganiseerd ter bevordering van milieu en klimaat. Men laat hiermee de workshops ambitie zien tot bevordering van milieu en klimaat, maar het effect is onduidelijk. Vandaar dat een halve punt wordt toegekend Reductie CO2-eq. uitstoot Reductie van de CO2 uitstoot is belangrijk om de bijdrage van de veehouderij aan klimaatverandering te verminderen. Om een punt te scoren, moet minimaal 20% reductie ten opzichte van het gemiddelde in de sector worden aangetoond. Ondernemer moet kunnen aantonen dat dit het geval is, bijv. door middel van een rapport van een onafhankelijke organisatie, zoals Blonk Consultants of de WUR. Een geborgde kringloopwijzer of kompas wordt ook goedgekeurd Klimaat/CO2 neutraal (varkens/kippen) 3..4 Klimaat/CO2 neutraal (koeien) Wanneer een bedrijf klimaat/co2-neutraal is, is er sprake van een grote stap. Dit kan door het reduceren van de uitstoot van klimaatgassen, maar ook door compensatie d.m.v. certificaten. Ondernemer moet kunnen aantonen dat dit het geval is, bijv. door middel van een rapport van een onafhankelijke organisatie, zoals Blonk Consultants of de WUR. Omdat dit voor varkens en kippen makkelijker te bereiken is dan voor koeien levert dit geen drie, maar twee punten op. Wanneer een bedrijf klimaat/co2-neutraal is, is er sprake van een grote stap. Dit kan door het reduceren van de uitstoot van klimaatgassen, maar ook door compensatie d.m.v. certificaten. Ondernemer moet kunnen aantonen dat dit het geval is, bijv. door middel van een rapport van een onafhankelijke organisatie, zoals Blonk Consultants of de WUR. Omdat dit voor koeien lastiger te bereiken is dan voor kippen of varkens levert dit geen twee, maar drie punten op. Energie 3.2. Energiescan Het bedrijf doet jaarlijks een energiescan door een erkend bedrijf, heeft voor zichzelf inzichtelijk waar nog besparing mogelijk is en heeft een plan van aanpak om te besparen Energieneutraal door contract of biomassa (covergisting) Wanneer een bedrijf energieneutraal is door middel van een groen energiecontract (Greenchoice, Raedhuys, Windunie, Huismerk Energie of Hollandse Wind van Eneco) levert dit een halve punt op. LET OP: Wanneer er gebruik gemaakt wordt van biomassa, waar naast de mest alleen restproducten worden gebruikt wordt er ook punt toegekend. Hiervoor gelden de volgende voorwaarden: - Materialen van toegestane materialen (lijst B natuurgras) en van reststromen uit de lijsten C, D, E, F zijn te gebruiken - Materialen van lijst G (verwerkte plantaardige resp. dierlijke reststromen) zijn alleen als covergistingsmaterialen te gebruiken als deze materialen afkomstig zijn van gecertificeerde bedrijven en de 2 3

8 samenstelling van ingaande stroom covergistingsmaterialen bekend is (geen mixen toegestaan waarvan samenstelling onbekend is). - Materialen van lijst A (stoffen van plantaardige herkomst die ook voor humane consumptie geschikt zijn) en lijst A2 (energiemaïs) zijn niet toegestaan Reductie energieverbruik Reductie van het energieverbruik is uitermate belangrijk in het terugdringen van de CO2 uitstoot en andere broeikasgassen. Dit kan door bedrijven efficiënt in te richten met bijvoorbeeld natuurlijke ventilatie, natuurlijke verwarming, efficiëntere productie, etc. Om te kunnen spreken van een reductie moet op of onder onderstaande normen gescoord worden: Melkkoeien: <50 kwh per 000 kg melk Vleeskuikens: Snel groeiend ras: 85 MJ per 000 kg groei. Langzaam groeiend ras: 277 MJ per 000 kg groei. Legkippen: Zonder nageschakelde technieken: 423,3 MJ per 000 kg eieren. Met nageschakelde technieken: 634,9 MJ per 000 kg eieren. Varkens: (semi-)gesloten bedrijf: 2200 MJ per 000 kg groei. Vleesvarkens bedrijf: 500 MJ per 000 kg groei. Zeugenbedrijf: 4500 MJ per 000 kg groei. (op basis van Milieukeur) Zelf opwekken hernieuwbare energie > 50% Zelf opwekken hernieuwbare energie 00% Voor hele natuurlijke systemen, zoals grazers in natuurgebieden of Pure Graze-achtige concepten, kennen wij twee punten toe. Aandachtspunten hierbij zijn wel: het gebruik van energiezuinige machines en laag gebruik van kunstmest > 50% van het energieverbruik is opgewekt uit eigen hernieuwbare bron op het bedrijf (dus niet via de mestvergister van de buurman). Als energieneutraal via zon, wind, monomestvergisting gescoord is kan deze niet gescoord worden. Wanneer een bedrijf energieneutraal is via de opwekking van zonne-energie, windenergie of monomestvergisting, dan is er sprake van een sprong, dus 2 punten Energieleverend Wanneer een bedrijf energieleverend is en dus anderen voorziet van stroom d.m.v. zonnepanelen, windmolen(s) en/of door monovergisting is er sprake van een innovatie op het gebied van klimaat en milieu. Dit levert dan ook drie punten op > punt = lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren >,5 punt = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 3 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 4,5 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren

9 Gezondheid mens & dier Hieronder vallen alle zaken die de gezondheid van mens en dier beïnvloeden. Vakjes zijn te verdienen door stappen die zich richten op het verminderen van een negatieve invloed op de gezondheid, zoals fijn stof en antibiotica. Ook maatregelen die een significant positief effect hebben op de diergezondheid (en die niet worden meegenomen bij dierenwelzijn) vallen hieronder. Denk aan een verminderde ziektedruk of het verlengen van de levensduur van een gemiddelde melkkoe. # Indicatoren opmerking punten 4. Reductie uitstoot fijnstof Fijnstof is slecht voor de gezondheid van mensen. Daarom kan deze het best zo laag mogelijk zijn. Per diersoort gelden verschillende uitstoot normen. Legkippen: Mag niet hoger zijn dan 70 en 55 g PM0 per dier per jaar, voor respectievelijk scharrel- en folieresystemen. Vleeskuikens: Mag niet hoger zijn dan 20 g PM0 per dier per jaar. Runderen: < 0 mg per M3. Varkens:? (op basis van eisen Milieukeur). 4.2 Laag antibioticagebruik / Bij een laag niveau van antibioticagebruik of een reductie daarvan moet het niveau per dier in ieder geval op of onder reductie antibioticagebruik het door de SDa bepaalde signaleringsniveau liggen. Daarnaast moet er een plan zijn om binnen twee jaar op of onder het streefniveau te komen wanneer dat nog niet het geval is. Daarnaast worden 3e en 4e generatie antibiotica niet gebruikt. Deze indicator kan niet worden gescoord als voor de indicator 'geen antibiotica gebruik' al gescoord is. 4.3 Geen antibioticagebruik Wanneer er helemaal geen antibiotica gebruikt wordt, zelfs niet curatief, spreken we van een sprong. Binnen het 2 concept is de boer blijkbaar in staat de dieren goed gezond te houden en daarnaast wordt ook de resistentie van bacteriën tegengegaan. Dat is goed voor de gezondheid van zowel mens als dier. 4.4 Opvang zieke dieren (kippen) Apart stukje ziekenstal binnen het gedeelte waar niet zieke dieren worden gehuisvest. Dit gedeelte heeft voorzieningen om het gedeelte voor de zieke kippen af te sluiten voor andere kippen (bijvoorbeeld met gaas) en met voorzieningen voor water en voer. De afscheiding is aan de onderzijde voor 40,0 cm dicht. Er wordt niet door de ziekenboeg heen gelopen. 4.5 Gevarieerd rantsoen Een gevarieerd rantsoen is goed voor de gezondheid van de dieren, maar ook voor de smaak en de gezondheid van het vlees voor mensen. Er is sprake van een gevarieerd rantsoen wanneer er meerdere soorten voer gevoerd worden dan normaal gebruikelijk is. Dit kan kruidenrijk gras zijn, producten vanuit reststromen of andere soorten voer die de gezondheid van mens en/of dier ten goede komen. 4.6 Levensduurverlenging Wanneer dieren langer dan gemiddeld leven voordat ze geslacht worden, doordat ze langzamer groeien of langer meegaan, is er sprake van levensduurverlenging. Per diersoort gaat dat om verschillende levensduren. Melkvee (koeien): 7 jaar of ouder. Vleeskuikens: 56 dagen of ouder. Leghennen: ouder dan 70 weken (70 is gemiddeld, maar kan tot 02 weken). Vleesrunderen: 2 jaar of ouder. Varkens: ouder dan 6 maanden (op basis van de eisen voor het BLK met tenminste ster).

10 4.7 Gebruik van een sterk ras Vanuit duurzaamheidsoogpunt is het belangrijk dat er diverse en sterke rassen in productie zijn met voldoende weerstand. Weinig rassen in productie kan innovatie in de weg staan en daarnaast wordt het systeem kwetsbaarder. > punt = lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren >,5 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 3 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 4 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren

11 Dierenwelzijn In het geval van dierenwelzijn, hebben wij ervoor gekozen om uit te gaan van het sterrensysteem van de Dierenbescherming. Niveaus t/m 3 worden donkergroen gekleurd als achtereenvolgens wordt voldaan aan: ) de wettelijke eisen; 2) ster; 3) 2 of 3 sterren. Het vierde niveau wordt donkergroen gekleurd als naast drie sterren er nog een uitzonderlijke stap wordt gezet. Twee uitzonderingen hierbij zijn melkveebedrijven en vermeerderingsbedrijven, omdat er geen BLK sterren hiervoor bestaan. Hiervoor kijken dezelfde soort indicatoren die in het Beter Leven Keurmerk zitten (transport, uitloop/weidegang, zoogperiode, levensduur, huisvesting, etc.). # Indicatoren opmerking punten Dierenwelzijn 5.. Ster Beter Leven Keurmerk of gelijk aan of 3 Sterren Beter Leven Keurmerk of gelijk aan Indien geen BLK beschikbaar 5.2. korter transport (alleen voor melkvee of bij afwezigheid BLK) Wanneer een bedrijf ster scoort op het Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming, of qua eisen op hetzelfde niveau zit, maar nog geen keurmerk heeft, spreken we van een stap op dierenwelzijn. Dit is punt waard. Wanneer een bedrijf 2 of 3 sterren scoort op het Beter Leven Keurmerk van de Dierenbescherming, of qua eisen op hetzelfde niveau zit, maar nog geen keurmerk heeft, spreken we van een sprong op dierenwelzijn. Dit zijn 2 punten waard. Transport is onderdeel van het BLK, maar deze is voor melkvee niet ontwikkeld. In dat geval is een korter transport (een transport van minder dan 2 uur) een halve punt waard Gebruik koekompas / koekompas met gem. score > 3,5 (melkvee) Helemaal geen transport (opfok en slacht op het bedrijf) Het gebruik van het koekompas maakt inzichtelijk hoe het bedrijf scoort op risico s voor dierenwelzijn en - gezondheid. Alleen het gebruik is een halve punt waard. Wanneer de gemiddelde score hoger is dan 3,5 rekenen wij punt. Mobiele slager Langere zoogperiode (alleen voor melkvee) 3 maanden of langer kalf bij de koe is een innovatie bij melkvee Innovatief stalsysteem Een stalsysteem waarbij dieren optimaal natuurlijk gedrag kunnen vertonen. Denk aan de Rondeelstal, de Vrijloopstal, De Familiestal, het Vairvarkenshuis. Of een buitensysteem waarbij optimaal natuurlijk gedrag kan worden vertoond (minimaal 0 maanden per jaar grazen inclusief de stieren, systemen als Buitengewone Varkens of Sandershof). 3

12 5.2.6 Weidegang Koeien grazen minimaal 20 dagen per jaar, 6 uur per dag in de wei. Als de koeien minimaal 20 dagen per jaar buiten lopen is dit 2 punten waard. - 2 > punt = lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren >,5 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 3 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 4 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren

13 Mineralen & kringlopen Hieronder valt het efficiënt omgaan met mineralen en het sluiten van kringlopen. Denk aan stikstofbodemoverschot, fosfaatoverschot inclusief het gebruik van kunstmest en de plek van herkomst van het veevoer. In geval van de melkveehouderij gebruiken we bij voorkeur resultaten van de kringloopwijzer of het kringloopkompas. Ook afval en watergebruik vallen onder dit thema. # Indicatoren opmerking punten Mineralen 6.. Gebruik Kringloopkompas/wijzer (koeien) Deze wijzer kijkt naar de prestaties van een bedrijf op luchtkwaliteit, waterkwaliteit, bodemkwaliteit, klimaat, biodiversiteit en footprint. Hiermee krijgt de boer een beeld van hoe zijn bedrijf het doet en kan hij verbeterplannen opstellen. Het is goed dat boeren dit doen, maar niet punt waardig. Daarom een halve punt Geen gebruik van kunstmest Geen gebruik kunstmest Mestverwerking Mest wordt afgevoerd naar gronden in een straal van 20 km of verwerkt (scheiden en hygieniseren) Reductie fosfaatoverschot / uitstoot 6..5 Reductie stikstofoverschot / uitstoot Melkvee: Het fosfaatoverschot moet gelijk aan of minder zijn dan 0-0 kg P2O5 per Ha. Leghennen: Het fosfaatoverschot moet gelijk aan of minder zijn dan 2,2 kilo P2O5 per 000 kg eieren. Vleeskuikens: Het fosfaat overschot moet gelijk aan of minder zijn dan 0,7 kg P2O5 per 000 kg groei voor snelgroeiende vleeskuikens. Voor langzaam groeiende rassen is dit 5,5 kg P2O5 per 000 kg groei. Varkens: De fosfaat uitstoot moet gelijk of minder zijn dan 6,2 kg P2O5 per 000 kg groei voor vleesvarkens. Voor zeugen moet de uitstoot gelijk of minder zijn dan 9,2 kg P2O5 per 000 kg. (op basis van eisen Milieukeur). Melkvee: Het stikstofoverschot moet gelijk aan of minder zijn dan kg N per Ha. Leghennen: De stikstof uitstoot moet gelijk aan of minder zijn dan 39, kg N per 000 kg eieren. Vleeskuikens: De stikstof uitstoot moet gelijk aan of minder zijn dan 3 kg N per 000 kg groei voor snelgroeiende vleeskuikens. Voor langzaam groeiende vleeskuikens is dit 44,9 kg N per 000 kg groei. Varkens: De stikstof uitstoot moet gelijk of minder zijn dan 4,3 N per 000 kg groei voor vleesvarkens. Voor zeugen moet de uitstoot gelijk of minder zijn dan 43,9 N per 000 kg groei (op basis van eisen Milieukeur) Mestafzet particulieren Sommige bedrijven drogen hun mest en verkopen deze aan particulieren. Op deze manier ontstaat een eigen afzet voor de mest op een lokaal niveau mest wordt verwaard Hoogwaardige gebruik van mest kan gescoord worden op twee manieren: of door van de mest stromest / ruige mest te maken door stro in de stal toe te passen, en af te zetten op eigenland of binnen een straal van 20 km. of Mestverwerking door raffineren, scheiden in dunne en dikke fractie en van de dikke fractie worden compost of mestkorrels maken. De dunne fractie wordt als drijfmest behandeld. 2

14 6..8 (Gedeeltelijk) Sluiting voermest kringloop (varkens, kippen, schapen) 6..9 (Gedeeltelijk) Sluiting voermest kringloop (voor rundvee) Wanneer tenminste een deel van de input (voer en stro) uit de regio komt en/of een deel van de output (mest) ook weer afgezet wordt in de regio is er sprake van een (gedeeltelijke) sluiting van de voer-mest kringloop. Om hiervan te kunnen spreken moet een bepaald percentage van het voer uit de regio komen of een bepaald percentage van de mest in de regio worden afgezet. Daarvoor hanteren wij de onderstaande normen: voer: Geiten, schapen en paarden: tenminste 60% van het rantsoen moet van eigen land of uit de regio komen. Varkens en pluimvee: moet tenminste 40% van het rantsoen van eigen land of uit de regio komen. (dit op basis van de eisen voor biologische landbouw, zoals geformuleerd door SKAL). Of minimaal 80% van de geproduceerde mest moet gebruikt worden op eigen land of in de regio. Dit is een sprong (dus 2 punten waard) op het moment dat de mest afzet en het aangekochte voer hieraan voldoet. Bij kippen en varkens mag de mest ook na bewerking tot compost of mestkorrels afgezet worden. Voer: 60% van het voer moet van het eigenland (exclusief gebruik reststromen zoals bierbostel) en 00% van de mest moet afgezet worden op het eigenland of binnen een straal van 20 km. Twee punten worden gescoord op het moment dan 80% van het voer van eigen land komt Sluiting voer-mest kringloop Van gesloten voer-mest kringloop is spraken als de mest voor bijna 00% wordt afgezet waar het voer vandaan komt (exclusief reststromen). Bij Melkvee moet dit regionaal zijn. Grondstoffen 6.2. Inkoop van duurzame Wanneer een bedrijf de grondstoffen voor haar producten duurzaam inkoopt, bijvoorbeeld duurzaam grondstoffen, anders dan verpakkingsmateriaal, voorkomt men producten te kopen die kringlopen zouden kunnen verstoren. veevoer (bijv. verpakking) Reductie in afval- en/of waterverbruik Een aantoonbare reducering in de productie van afval en/of in het gebruik van water. Omdat dit erg afhankelijk is van het soort bedrijf en hetgeen wat wordt geproduceerd, zijn hier geen strakke normen voor. Dit moet per geval bekeken worden. Een voorbeeld hiervan is: plastic afdekking kuilvoer inzamelen > punt = lichtgroen / een half dier > 2 punten = donkergroen/dieren > 2,5 punt = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 3 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 4 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 5 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren Toekomst plan (ambitie) is punten waard

15 Veevoer (incl. GMO) Hieronder valt alles wat te maken heeft met duurzame teelt van voer en duurzaam voeren. Bij duurzame teelt kan je denken aan gecertificeerde soja en palmolie, GMO-vrij, biologische teelt. Bij duurzaam voeren gaat het om wat er wordt gevoerd: sojavervangers, significant minder soja en/of palmolie, permanent grasland, vooral gras/klaver in plaats van maïs en krachtvoer bij koeien, etc. De herkomst van het veevoer wordt hier niet onder genoemd, omdat dit meer effect heeft op mineralen en kringlopen. # Indicatoren opmerking punten Veevoer 7. Grondstoffenpaspoort Grondstoffenpaspoort geeft inzicht in voetafdruk, hergebruik van grondstoffen en afvalreductie; bedrijf toont initiatief in gebruik van (nieuwe) innovatieve grondstoffen. 7.2 GMO-vrij voer Dit kan alleen gescoord worden als duurzame samenstelling niet gescoord is. 7.3 Gecertificeerde soja en/of palmolie Gecertificeerde soja en palmolie als onderdeel van het voer, fysiek of volgens aanvaarde inkoopnormen (Book&Claim, MassBalance). Minimaal RTRS gecertificeerd. (wordt in 205 standaard) 7.4 Reststromen Wanneer men reststromen gebruikt in het voer, zoals bijvoorbeeld bietenpulp of bierbostel, doet men aan het recyclen van producten die anders zouden eindigen als afval. Het is dus zowel een vorm van recycling als het gevarieerder maken van het voedsel. Bij varkens en koeien is dit echter vrij gebruikelijk en moet dit een substantieel aantal zijn. Het substantiële aandeel verschilt per regio en verschilt in hoeverre reststromen beschikbaar zijn. 7.5 Vervanging van Z-Amerikaanse soja / geen gebruik van soja Dit kan alleen gescoord worden als duurzame samenstelling niet gescoord is. 7.6 Duurzame samenstelling Koeien: Voer met een duurzamere samenstelling bestaat voor een groter deel 80% uit gras, kruiden, hooi, stro en bestaat voor een kleiner deel uit Europees gecertificeerde soja, mengvoer of uit bijvoorbeeld mais. Varkens: Europees verkregen voer (import soja uit Zuid-Amerika vervangen). Kippen. Europees verkregen voer (import soja uit Zuid-Amerika vervangen). Deze indicator kan alleen gescoord worden als er geen GMO voer in zit. De bovengenoemde indicatoren kunnen nu niet meer apart gescoord worden. 7.7 Europees/eigen en innovatief geteeld eiwit Wanneer men als veevoer gebruik maakt van eigen eiwit dat geteeld is op een innovatieve manier, spreken we van een innovatie. Hierbij kun je denken aan bijvoorbeeld algen of vlinderbloemigen, voedererwten, veldbonen, niet bittere lupine. 7.8 Innovatief eiwit 3 punten zijn te verdienen als er iets innovatiefs wordt gedaan. Bijvoorbeeld een substantieel deel algen / insecten in het voer. > punt = lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren >,5 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2,5 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren 2 2 3

16 > 3,5 punt = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 4,5 punten / of in indicator 3 punten = 3 donkergroen/dieren

17 Eerlijke prijs Wat is een eerlijke prijs? Dat is geen gemakkelijke vraag. We hebben ervoor gekozen om dit vakje te kleuren als er een meerprijs uit de markt wordt gehaald t.o.v. gangbaar, als de keten is verkort, als er een betere vierkantsverwaarding is of als de coöperatie een meerprijs betaald aan haar leden voor duurzaamheidsinspanningen. # Indicatoren opmerking punten Keten & Afzet 8.. Korte keten Wanneer tussenschakels uit de keten is gehaald (bijvoorbeeld zelf opfok van pluimvee), waardoor de - primaire producent meer marge behaalt, scoort dit een halve punt. Wanneer 2 of meer schakels uit de keten zijn gehaald scoort dit punt 8..2 Eigen afzet Wanneer een boer zijn producten zelf afzet bij de consument of de retail/horeca, is er sprake van een eigen 2 afzet. De indicator 'korte keten' kan nu niet meer gescoord worden. Eerlijke prijs 8.2. Meerwaarde door onderscheidend vermogen Wanneer een product een bepaalde onderscheidende kwaliteit heeft waardoor de producent er meer geld voor kan vragen (hogere marktwaarde) is er sprake van meerwaarde door onderscheidendheid. Dit is bijvoorbeeld het geval bij biologische boeren, maar ook bij boeren met een bijzonder concept zoals het Rondeel Betere vierkantsverwaarding en/of hoogwaardige afzet van restproducten / mindere delen Ontvangst weidepremie / duurzaamheidspremie Werkplezier 8.3. Vergroten werkplezier en tevredenheid > punt = lichtgroen / een half dier. Toekomst plan (ambitie) is ook punten waard. > punten = donkergroen/dieren >,5 punten = donkergroen en lichtgroen /,5 dieren > 2 punten / of in indicator 2 punten = 2 donkergroen/dieren > 2,5 punten = 2 donkergroen en lichtgroen / 2,5 dieren > 3 punten = 3 donkergroen Bij een betere vierkantsverwaarding of hogere afzet van restproducten is er sprake van een optimaal gebruik van het dier. Zo worden bijvoorbeeld niet alleen de goede delen van de kip verkocht, maar ook de mindere delen (vleugels). Rondeel zet de uitgelegde kippen bijvoorbeeld af via KLM en verwerkt 2e soort eieren in sandwiches en advocaat. Deze worden normaal alleen in bulkproductie verwerkt. Dit gaat over een premie, dus inkomsten die niet doorgerekend worden aan de consument Er zijn bedrijven die zich inzetten om het werkplezier en de tevredenheid van de hun werknemers, of de boeren die aangesloten zijn bij het concept, te vergroten. Dit is echter lastig meetbaar en vaak een ambitie, vandaar dat het slechts een half punt oplevert.

18 Bijlage : beoordelingstabel wenselijkheid van biomassa in vergisters

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen

Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Gedetailleerde doelen Duurzame Zuivelketen Inleiding Via de Duurzame Zuivelketen streven zuivelondernemingen (NZO) en melkveehouders (LTO) gezamenlijk naar een toekomstbestendige en verantwoorde zuivelsector.

Nadere informatie

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008

VAN DER MEER. Inwerkingtreding Besluit Huisvesting. Oosterwolde, 11 augustus 2008 Inwerkingtreding Besluit Huisvesting Oosterwolde, 11 augustus 2008 Op 1 april jongstleden is het Besluit ammoniakemissie huisvesting veehouderij (Besluit huisvesting) inwerking getreden. Het Besluit huisvesting

Nadere informatie

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen

Milieu. Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Naam: Milieu Waterkwaliteit: Denk aan: nitraat uitspoeling / erfwater / gewasbeschermingsmiddelen / alles wat oppervlakte- en grondwater kan vervuilen Slootrandenbeheer Baggeren Krabbescheer bevorderen

Nadere informatie

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd

Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd Samenvatting duurzaamheidscans bedrijven Amelisweerd De gemeente Utrecht verpacht gronden aan drie agrarische bedrijven op het landgoed Amelisweerd. Dit betreft de gangbare melkveebedrijven van Van Dijk

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 18729 18 oktober 2011 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 3 oktober 2011, nr. DP2011054569,

Nadere informatie

Herplaatsing Bijlage Wijziging Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij

Herplaatsing Bijlage Wijziging Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij Herplaatsing Bijlage Wijziging Uitvoeringsregeling ammoniak en veehouderij VROM, LNV In Staatscourant 69 van donderdag 9 april 1998 zijn in de tabel die behoort bij de Wijziging Uitvoeringsregeling ammoniak

Nadere informatie

Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014

Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014 Herijking doelen Duurzame Zuivelketen, aanpassingen naar aanleiding van opmerkingen adviesraad 17 december 2014 Aan: Nadere informatie: Adviesraad Duurzame Zuivelketen Op heeft de adviesraad Duurzame Zuivelketen

Nadere informatie

Emissiefactoren fijnstof voor veehouderij Versie maart 2013 De categorie-indeling is overeenkomstig de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav)

Emissiefactoren fijnstof voor veehouderij Versie maart 2013 De categorie-indeling is overeenkomstig de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav) Emissiefactoren fijnstof voor veehouderij Versie maart 2013 De categorie-indeling is overeenkomstig de Regeling ammoniak en veehouderij (Rav) Rav-nummer Omschrijving huisvestingssysteem Fijnstofemissie

Nadere informatie

Tabel 4 Diergebonden normen

Tabel 4 Diergebonden normen Mestbeleid 20102013: tabellen Tabel 4 Diergebonden normen Waarvoor gebruiken? De diergebonden normen gebruikt u voor zowel de berekening van de minimumopslagcapaciteit die u nodig heeft, als de mestproductie

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Directoraat-Generaal Milieu en Internationaal; Directie Duurzaamheid

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Directoraat-Generaal Milieu en Internationaal; Directie Duurzaamheid STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 35929 31 december 2013 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu van 13 december 2013, nr. IENM/BSK-2013/297853,

Nadere informatie

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij

Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Grenzen aan intensivering van de Nederlandse veehouderij Wageningen, 7 februari 2013 Wouter van der Weijden Stichting Centrum voor Landbouw en Milieu www.clm.nl Dijkhuizen-these 1. Hoge productie per ha

Nadere informatie

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014

Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland. Studiedag NVTL. Frits van der Schans. 11 maart 2014 Duurzame landbouw Gezond voedsel - Vitaal platteland Studiedag NVTL Weidegang Frits van der Schans 11 maart 2014 Uitnodiging - Wat is weidegang precies? - Hoe belangrijk is het en hoe belangrijk vinden

Nadere informatie

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814.

Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. STAATSCOURANT Officiële uitgave van het Koninkrijk der Nederlanden sinds 1814. Nr. 16865 1 juli 2015 Regeling van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu, van 24 juni 2015, nr. IENM/BSK-2015/115905,

Nadere informatie

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu?

Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Kennisdag emissies, vergroening en verduurzaming in de landbouw Be- en verwerken van mest: een zegen voor water en milieu? Mark Heijmans 2 december 2014 Het speelveld: schaken op meerdere borden Opzet

Nadere informatie

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij Pagina 1/13 Bedrijfsgegevens Bedrijfsnaam Hackerom BV Adres Hackerom 6 Postcode 5469ES Woonplaats ERP Gemeente Veghel Contactpersoon - Telefoonnummer 0413-213679 Emailadres info@bouwbedrijfkoenen.nl Website

Nadere informatie

Mest, mestverwerking en wetgeving

Mest, mestverwerking en wetgeving Mest, mestverwerking en wetgeving Harm Smit Beleidsmedewerker Economische Zaken, DG AGRO Inhoud Feiten en cijfers. Huidig instrumentarium. Visie op mestverwerking en hoogwaardige meststoffen Toekomstig

Nadere informatie

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020

Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 Verder verduurzamen melkveehouderij; Pro-actieve aanpak Route2020 0 Experts verwachten een volumegroei van ~20% tot 2020 door het afschaffen van de quota... Nederlandse melkproductie (mln kg/jaar) 14,000

Nadere informatie

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006

Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Beschrijving bedrijfsgegevens Mestbank tot en met 2006 Aantal geregistreerde bedrijven Aantal bedrijven (koepels) Aantal bedrijven (relaties) Aantal exploitaties Aantal entiteiten Aantal verminderde relaties

Nadere informatie

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens

Klik Studiebijeenkomst. bewerken. Ontwikkelingen op de voermarkt. Klik om de ondertitelstijl van het. R. Tijssens Klik Studiebijeenkomst de stijl te bewerken Ontwikkelingen op de voermarkt Klik om de ondertitelstijl van het model 27 mei 2014 te bewerken R. Tijssens Klik om de stijl te bewerken Klik om de ondertitelstijl

Nadere informatie

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm

Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Presentatie voor Agrivaknet Kleinschalig mest vergisten met Microferm Door Bart Brouwer Sheet 1 of 26 Kleinschalige mestvergisting met Microferm Staatssecretaris Joop Atsma en gedeputeerde Theo Rietkerk

Nadere informatie

Tabel 4 Diergebonden normen 2016-2017

Tabel 4 Diergebonden normen 2016-2017 01 van 06 Tabel 4 Diergebonden normen 20162017 Waarvoor gebruiken? De diergebonden normen gebruikt u voor zowel de berekening van de minimumopslagcapaciteit die u nodig heeft, als de mestproductie van

Nadere informatie

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE

BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE BIO: ETEN & WETEN INTROLES VOOR DE 1 e GRAAD 1 LESUUR FICHES VOOR DE LEERLINGEN FICHE 1 - A WORTELEN Biowortelen van een bioboer die kiest voor natuur en milieu. Bio kiest voor natuur en milieu! De biowortelboer(in)

Nadere informatie

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij Pagina 1/14 Bedrijfsgegevens Bedrijfsnaam J.F.M. Wijdeven Adres Lageburchtweg 4 Postcode 5406PG Woonplaats Uden Gemeente Uden Contactpersoon J.F.M. Wijdeven Telefoonnummer 0651645318 Emailadres - Website

Nadere informatie

Programma. Activiteitenbesluit. Introductie Activiteitenbesluit (landbouw) Inhoud. Landbouwbedrijven in het Activiteitenbesluit

Programma. Activiteitenbesluit. Introductie Activiteitenbesluit (landbouw) Inhoud. Landbouwbedrijven in het Activiteitenbesluit 14 maart 2013 Programma Activiteitenbesluit Agrarische activiteiten 10.00 Activiteitenbesluit agrarische activiteiten 11.30 Pauze 11.45 Agrarische lozingen 12.45 Lunch 13.15 Glastuinbouw 14.15 Pauze 14.30

Nadere informatie

Wat is het Agroconvenant?

Wat is het Agroconvenant? Wat is het Agroconvenant? Nationale doelen Agroconvenant: 200 PJ Biomassa, 12 PJ Windenergie 2 %/jr Efficiencyverbetering 30 % Reductie broeikasgasemissies Gebaseerd op ambitieuze Schoon & Zuinig doelen,

Nadere informatie

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij Pagina 1/13 Bedrijfsgegevens Bedrijfsnaam Swinkels- Van Asseldonk B.V Adres Dr. de Quayweg 76 Postcode 5425RL Woonplaats DE MORTEL Gemeente Gemert-Bakel Contactpersoon - Telefoonnummer 0492-319290 Emailadres

Nadere informatie

Tweede Kamer der Staten-Generaal

Tweede Kamer der Staten-Generaal Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 2002 2003 28 818 Wijziging van de Meststoffenwet en van de Wet herstructurering varkenshouderij in verband met het schrappen van de tweede generieke korting

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Informatiedocument Minder dieren houden

Informatiedocument Minder dieren houden ACTIEPLAN AMMONIAK & VEEHOUDERIJ - Gedoogbeleid stoppende bedrijven Informatiedocument Minder dieren houden 1. Inleiding Dit document bevat de informatie over de stoppersmaatregel minder dieren houden.

Nadere informatie

Milieucijfers SuperWijzer

Milieucijfers SuperWijzer Milieucijfers SuperWijzer Achtergrond onderzoek Geert Bergsma en Marieke Head Ketenanalysegroep CE Delft Doelstelling onderzoek CE Delft Wat is de milieubelasting van verschillende eiwitproducten te koop

Nadere informatie

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven

Kringloopdenken. centraal. op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Kringloopdenken centraal op elk melkveebedrijf! ir. Frank Verhoeven Inhoud - Introductie - Duurzame melk en de kringloopwijzer - Wetgeving geeft weinig andere opties - Van kringloopwijzer naar kringloopboer!

Nadere informatie

Mestverwerking in De Peel

Mestverwerking in De Peel Mestverwerking in De Peel Mestverwerking Jan van Hoof, Jeanne Stoks, Wim Verbruggen Maart 2012 Agenda Doel van de avond Wat is mest? Wat is het mestprobleem? Waar komt mest vandaan? Hoeveel mest is er?

Nadere informatie

Duurzaamheids Programma DeltaMilk 2015

Duurzaamheids Programma DeltaMilk 2015 Duurzaamheids Programma DeltaMilk 2015 Weidegang 3 punten Onze melkveehouderij hoort bij het Nederlandse landschap en bij onze identiteit. Daarom spant DeltaMilkzich in voor behoud en uitbreiding van de

Nadere informatie

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering

Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Waarde van kruidenrijk gras en inpassing in de bedrijfsvoering Hein Korevaar Slotbijeenkomst Praktijknetwerk Natuurlijk kruidenrijk gras voor de veehouderij; Wageningen 12 maart 2014 Inhoud van presentatie

Nadere informatie

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V.

Presentatie Gist is Groen. Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Presentatie Gist is Groen Herman Klein Teeselink, HoSt B.V. Sheet 1 of 26 De grootste Nederlandse leverancier van Biogas installaties - en Hout-WKK systemen Boerderij type Biogas Installaties Industrieel

Nadere informatie

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN

Burger. Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio ZW WW NN Naam: Burger Voedselkwaliteit: Denk aan: smaak / vers / uit de regio Weet wat je eet! Kom in de stal. Laat mensen kijken en vertel je verhaal. Wat zijn de vragen van de burgers? Verantwoorden van herkomst

Nadere informatie

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen

Samenvatting. Indicatoren voor ecologische effecten hangen sterk met elkaar samen Samenvatting Er bestaan al jaren de zogeheten Richtlijnen voor goede voeding, die beschrijven wat een gezonde voeding inhoudt. Maar in hoeverre is een gezonde voeding ook duurzaam? Daarover gaat dit advies.

Nadere informatie

Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel

Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel Inspiratie voor een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel Voorbeelden van onderwerpen en projecten Introductie Een bezoek aan Varkens Innovatie Centrum Sterksel is een inspirerende ervaring. Op

Nadere informatie

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw

Compact Plus biogasinstallatie, Lierop, 600 kw Hoe maak je biogas? Inhoud presentatie Wie en wat is Biogas Plus? Hoe werkt een biogasinstallatie? Voor wie is een biogasinstallatie interessant? Is een biogasinstallatie duurzaam? Zijn subsidies nodig?

Nadere informatie

17 April 2011. Een quick scan naar duurzame eieren in de supermarkten

17 April 2011. Een quick scan naar duurzame eieren in de supermarkten 17 April 2011 Een quick scan naar duurzame eieren in de supermarkten Inhoud Voorwoord 2 1. Onderzoek naar de beschikbaarheid van eieren 3 2. Wat zijn duurzame en wat zijn diervriendelijke eieren? 5 3.

Nadere informatie

16-3-2011. De nieuwe Agrifirm Group. De nieuwe Agrifirm Group. Duurzaam ondernemen. De nieuwe Agrifirm Group. Duurzaamheid: Iedere dag nieuwe thema s

16-3-2011. De nieuwe Agrifirm Group. De nieuwe Agrifirm Group. Duurzaam ondernemen. De nieuwe Agrifirm Group. Duurzaamheid: Iedere dag nieuwe thema s Duurzaam ondernem binn Agrifirm Ruud Tijsss Directeur R&D CSR Agrifirm Directeur CCL bv 16.000 led Akkerbouwers Veehouders Omzet > 2 Miljard Medewerkers: 3000 Enkele product: - 4,5 miljo ton compleet voer

Nadere informatie

Tabel 4 Diergebonden normen 2015-2017

Tabel 4 Diergebonden normen 2015-2017 01 van 08 Tabel 4 Diergebonden normen 2015-2017 Waarvoor gebruiken? De diergebonden normen gebruikt u voor zowel de berekening van de minimumopslagcapaciteit die u nodig heeft, als de mestproductie van

Nadere informatie

Informatiedocument Minder dieren houden

Informatiedocument Minder dieren houden ACTIEPLAN AMMONIAK & VEEHOUDERIJ - Gedoogbeleid stoppende bedrijven Informatiedocument Minder dieren houden 1. Inleiding Dit document bevat de informatie over de stoppersmaatregel minder dieren houden.

Nadere informatie

Inhoud. Activiteitenbesluit agrarische activiteiten. Landbouwinrichtingen type B. Introductie Activiteitenbesluit (landbouw)

Inhoud. Activiteitenbesluit agrarische activiteiten. Landbouwinrichtingen type B. Introductie Activiteitenbesluit (landbouw) Inhoud Activiteitenbesluit agrarische activiteiten RWS Leefomgeving Kenniscentrum InfoMil Frences van de Ven Introductie Landbouwinrichtingen type B en C Veehouderijen: OBM, melding, ammoniak & geur Agrarische

Nadere informatie

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden?

Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Resultaten met functionele agrobiodiversiteitsmaatregelen vanuit project Boeren en Agrobiodiversiteit.. Kan stimuleren van agrobiodiversiteit zonder externe gelden? Jan de Wit Louis Bolk Instituut 1 Biodiversiteit?

Nadere informatie

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures;

Samenvatting. - verlies van biodiversiteit, door ontbossing, vervuiling en monocultures; 1. Inleiding 1.1 Dierlijke voedselproducten en milieu Dierlijke voedselproducten zoals, vlees, melk en eieren, zijn voor de meeste mensen een vast onderdeel van het menu. Deze producten leveren belangrijke

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête

Resultaten landbouwenquête Resultaten landbouwenquête September 2013 Een initiatief van: Friese Milieufederatie Natuur en Milieufederatie Drenthe Natuur en Milieufederatie Groningen LTO-Noord In samenwerking met het Dagblad van

Nadere informatie

KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN

KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN 1 Managementsamenvatting van: KLIMAAT EN LANDBOUW IN FRYSLAN (uitstoot van broeikasgassen) Uitgevoerd door het Centrum voor Landbouw en Milieu, 2009 in opdracht van de provincie Fryslân Inleiding Landbouw

Nadere informatie

De duurzaamheid van perspulp

De duurzaamheid van perspulp De duurzaamheid van perspulp Mini symposium OPNV 12 juni 2012 Ad Backx Manager Milieu- en Arbozaken A. Backx Duurzaamheid (vanaf 1-6-2012) Inhoud presentatie 1. Profiel Suiker Unie 2. MVO bij Suiker Unie

Nadere informatie

Een veehouderij breidt uit

Een veehouderij breidt uit Een veehouderij breidt uit CASUS 4 april 2013 Annelies Uijtdewilligen Wat gaan we doen U krijgt een situatie beschreven, zoals deze op uw bureau kan komen. U denkt na: wat ga ik doen. Dan max. 3 minuten

Nadere informatie

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West.

Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Lessen en Uitdagingen uit Duurzaam Bodembeheer Utrecht West. Wim Honkoop Begeleiding 35 individuele melkveehouders. Al ruim 3 jaar actief in het opstellen en optimaliseren van Kringloopwijzer resultaten.

Nadere informatie

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp

De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp De noodzaak van de focus op Melkkwaliteit bij ontwikkelingen in de primaire sector ir Margreet Hovenkamp 10 maart 2015, NVTL-studiedag Inhoud Nederlandse Zuivelindustrie Duurzame zuivelketen Uitgangspunten

Nadere informatie

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC

Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC Kosten/baten-analyse MC-installaties en gebruikerservaringen MC LEI Wageningen UR: Co Daatselaar Aanleiding en doelstellingen onderzoek Veel mest elders af te zetten tegen hoge kosten, druk verlichten

Nadere informatie

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN

BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN BIJLAGE 4 - NADERE BESCHRIJVING VAN HET VOORNEMEN Het landelijk gebied is constant in beweging. Er worden nieuwe technieken toegepast in de agrarisch bedrijfsvoering en ruimte gezocht voor functies die

Nadere informatie

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland

De business case: Mest verwaarden. Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland De business case: Mest verwaarden Hans van den Boom Sectormanager Food & Agri Rabobank Nederland Hengelo 28 maart 2014 mln. kg fosfaat Export van fosfaat moet met 50% stijgen 200 175 150 125 100 75 50

Nadere informatie

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING

DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING DE KRACHT VAN HET BETER LEVEN KEURMERK 1-METING Marcel Temminghoff en Niek Damen Presentatie door Monique van Holland Mei 2015, project 18016 1 Resultaten 1.1 Relevantie keurmerk en diervriendelijker 1.2

Nadere informatie

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015

GroenLinks Bronckhorst. Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 GroenLinks Bronckhorst Themabijeenkomst Groengas Hoe groen is ons gas? 2 juni 2015 Waarom co-vergisten Omdat de meststoffenwet veehouders verplicht de overtollige (mineralen in de) mest te ver(be)werken

Nadere informatie

Betreft: oplossing voor conflicterende maatregelen nieuwe criteria duurzamer varkensvlees

Betreft: oplossing voor conflicterende maatregelen nieuwe criteria duurzamer varkensvlees Ministerie van Infrastructuur en Milieu T.a.v. Staatssecretaris mevrouw W. Mansfeld Plesmanweg 1-6 2597 JG Den Haag Leidschendam, 10 juli 2013 Ref: 13.033/MJ/LH/ME Betreft: oplossing voor conflicterende

Nadere informatie

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa

Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Opties voor productie van duurzame energie in de regio Helmond d.m.v. van mest en andere biomassa Jennie van der Kolk, Alterra Helmond, 22-02-13 Nico Verdoes, Livestock Research Inhoud presentatie Wetenschapswinkel

Nadere informatie

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers

Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Oplossing mestafzet voor de veehouderij in De Liemers Presentatie Ing. Jaap Uenk MAB LTO Noord afdeling De Liemers, 3 november 2010 Inhoud presentatie Ontwikkeling mestsituatie in Nederland Ontwikkeling

Nadere informatie

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking

Mestbeleid. Verplichte mestverwerking Mestbeleid Verplichte mestverwerking Eind december 2013 zijn de details van de verplichte mestverwerking bekend geworden. Dit betekent onder andere dat de verwerkingspercentages en de definitie van verwerken

Nadere informatie

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN

FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN FEITEN OVER BIOLOGISCHE GEITEN Info over de geitenmelksector Alles over productie, verwerking en afzet De melkgeit is terug Kenmerken van de melkgeit De melkgeit in Nederland is terug van weggeweest. In

Nadere informatie

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV)

Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) Brabantse Zorgvuldigheidsscore Veehouderij (BZV) Jos van Lent Provincie Noord Brabant NVTL studiedag 10 maart 2015 Zorgvuldige Veehouderij 2020 2013 Afspraken Ruwenberg Innovatie Nieuwe verdienmodellen

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan?

Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Mestscheiding, waarom zou u hiermee aan de slag gaan? Via project Langs de Linge is er op donderdag 8 december een demonstratie rondom mestscheiding gehouden. Deze demonstratie vond plaats op het melkveebedrijf

Nadere informatie

ZLTO Advies Ir. Jos Commissaris Senior Adviseur ROMB. ZLTO Advies Ing. Jenny Geelen Bedrijfsadviseur pluimveehouderij

ZLTO Advies Ir. Jos Commissaris Senior Adviseur ROMB. ZLTO Advies Ing. Jenny Geelen Bedrijfsadviseur pluimveehouderij ZLTO Advies Ir. Jos Commissaris Senior Adviseur ROMB ZLTO Advies Ing. Jenny Geelen Bedrijfsadviseur pluimveehouderij Agenda Milieu en bedrijfseconomische aspecten bij de bedrijfsontwikkeling in de leghennenhouderij

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl

Bio-energie. van de Boer. www.host.nl NL Bio-energie van de Boer www.host.nl HoSt Microferm: duurzame energie uit mest Het Microferm concept is ontwikkeld voor boeren die de eigen mest verwerken. De Microferm is uitermate geschikt voor agrarische

Nadere informatie

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus

Intensieve veehouderij en. hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus Intensieve veehouderij en gezondheid hoe groot zijn de risico s? HWA Jans, arts Maatschappij en Gezondheid, profiel medische milieukunde en chemicus 14 februari 2012 Historie 1997/98: varkenspest: virus

Nadere informatie

Lijst met geactualiseerde emissiefactoren voor ammoniak, geur en fijn stof Bijlage Richtlijnenboek Landbouwdieren

Lijst met geactualiseerde emissiefactoren voor ammoniak, geur en fijn stof Bijlage Richtlijnenboek Landbouwdieren Lijst met geactualiseerde emissiefactoren voor ammoniak, geur en fijn stof Bijlage Richtlijnenboek Landbouwdieren Inhoudsopgave Emissiefactoren Biggen... 2 Emissiefactoren kraamzeugen... 3 Emissiefactoren

Nadere informatie

Kansen voor mestscheiding

Kansen voor mestscheiding Kansen voor mestscheiding Studiemiddag Inagro 29 maart 2012 Gerjan Hilhorst Livestock Research De Marke Koeien & Kansen is een samenwerkingsverband van 16 melkveehouders, proefbedrijf De Marke, Wageningen

Nadere informatie

Eventuele voettekst. Tekening wordt aangeleverd. De melding bevat geen tekening. Hoe lost u dit op? Is er een OBM nodig?

Eventuele voettekst. Tekening wordt aangeleverd. De melding bevat geen tekening. Hoe lost u dit op? Is er een OBM nodig? Wat gaan we doen U krijgt een situatie beschreven, zoals deze op uw bureau kan komen. Een veehouderij breidt uit RWS Leefomgeving Kenniscentrum InfoMil Edwin Cornelissen U denkt na: wat ga ik doen. Dan

Nadere informatie

Konijnenvlees met 1 ster

Konijnenvlees met 1 ster Konijnenvlees met 1 ster Waarom krijgt dit konijnenvlees het Beter Leven kenmerk van de Dierenbescherming? De voedsters worden in semi-groepshuisvesting gehuisvest; De vleeskonijnen worden in groepen gehouden;

Nadere informatie

Voorsprong met mineralen

Voorsprong met mineralen Voorsprong met mineralen Samen staan de sectoren sterker Deze bijeenkomst werd mogelijk gemaakt door LTO Gelderland, Overijssel en de Rabobank. Circulaire Economie Nieuwe toverwoord of kansrijke uitdaging

Nadere informatie

Huisvesting van landbouwhuisdieren 2012

Huisvesting van landbouwhuisdieren 2012 Huisvesting van landbouwhuisdieren 07 08 09 10 11 12 13 14 Centraal Bureau voor de Statistiek Verklaring van tekens. gegevens ontbreken * voorlopig cijfer ** nader voorlopig cijfer x geheim nihil (indien

Nadere informatie

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen

: Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen Onderwerp Voor Van Datum : Skal-voorwaarden voor vergisters en digestaat : Bedrijven die vergisten en biologische bedrijven die digestaat afnemen : Skal : 18 februari 2015 herziene versie 16 april 2015:

Nadere informatie

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten

Veel veld voor vlees, weinig veld voor groenten Voeding > 3 e graad > lesmateriaal > kniptekst Sociaal vlees? Voor de leerkracht: Knip op voorhand de tekst in stukken op de lijnen. Houd de stukken tekst per titel samen. Veel veld voor vlees, weinig

Nadere informatie

pagina 1 van 10 Stichting EKO-keurmerk CONCEPT Vragenlijst behorende bij programma licentiehouders EKO-keurmerk primaire productie Het doel van het beschikbaar stellen van de concept-vragenlijst is tweeledig:

Nadere informatie

Kiplekker Topklimaat

Kiplekker Topklimaat Kiplekker Topklimaat Symposium 3 februari 2015 Arvalis Jan Rutten Adviseur Intensieve veehouderij, Milieu en Vergunningen 06-20995446 jrutten@arvalis.nl Kiplekker Topklimaat Wet- en regelgeving: Wat moeten

Nadere informatie

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland

AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij. 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij 21 April 2015 Harry Kager LTO Nederland Terminologie Onderwerpen Achtergronden mestverwerkingsplicht Achtergronden Melkveewet AMvB Grondgebonden groei melkveehouderij

Nadere informatie

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek

Maatschappelijke issues in de veehouderij. 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Maatschappelijke issues in de veehouderij 20 november 2013 Anne-Corine Vlaardingerbroek Inhoudsopgave Jumbo Maatschappelijke thema s veehouderij Jumbo en duurzaamheid Waarom GlobalGAP? 2 30 november 2013

Nadere informatie

Invulling verplichte mestverwerking

Invulling verplichte mestverwerking Invulling verplichte mestverwerking Ondernemersdag intensief Ben Rooyackers (Mestac), Jos van Gastel (ZLTO) Wat gaan we doen? Korte inleiding Behoefte aanvullende export fosfaat Inventarisatie Mestverwerkingscapaciteit

Nadere informatie

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert

Esdonk 8, Gemert. Onderbouwing grondgebonden karakter. Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Bedrijfsopzet Esdonk 8, Gemert Onderbouwing grondgebonden karakter Rundveehouderij Meulepas V.O.F. Onderbouwing grondgebonden karakter rundveehouderij Esdonk 8 - Gemert 1 INHOUD 1 Inleiding 3 2 Locatie 4 3 Beschrijving van de inrichting

Nadere informatie

onrtviimrje FRYSLAN Doe. nr.: Class, nr. Ingek.: 1 6 DEC 2015 Afdeling. Bah. door: Aid. Hoofd AWB.. weken voor kennisg. aangenomen/tel.

onrtviimrje FRYSLAN Doe. nr.: Class, nr. Ingek.: 1 6 DEC 2015 Afdeling. Bah. door: Aid. Hoofd AWB.. weken voor kennisg. aangenomen/tel. Maatschap D. Yntema t.a.v. dhr. D. Yntema Wynserdyk 26a 8734 GB EASTEREIN Leeuwarden, 2 december 215 Ons kenmerk Afdeling Behandeld door Uw kenmerk Bijlage(n) 2DEC.2fi onrtviimrje FRYSLAN Doe. nr.: Class,

Nadere informatie

duurzaamheid in eieren en kippenvlees

duurzaamheid in eieren en kippenvlees duurzaamheid in eieren en kippenvlees Milieu-impact Dierwelzijn november 2011 2 Duurzaamheid in eieren en kippenvlees Algemeen Bij duurzaam produceren is er sprake van een goede balans tussen de elementen

Nadere informatie

Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij.

Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij. Anders melken Seminar over de toekomst van de Nederlandse Melkveehouderij. Programma Opening Wim Thus Visie van de Rabobank op de mondiale melkveehouderij Hans Huijbers Visie van de ZLTO op de Nederlandse

Nadere informatie

Symposium Kiplekker Topklimaat LUCHTWASSEN IN DE PLUIMVEEHOUDERIJ FICTIE OF WERKELIJKHEID? I r. M a u r i c e O r t m a n s

Symposium Kiplekker Topklimaat LUCHTWASSEN IN DE PLUIMVEEHOUDERIJ FICTIE OF WERKELIJKHEID? I r. M a u r i c e O r t m a n s Symposium Kiplekker Topklimaat LUCHTWASSEN IN DE PLUIMVEEHOUDERIJ FICTIE OF WERKELIJKHEID? I r. M a u r i c e O r t m a n s Schone lucht Duurzame energie Gezond klimaat Wie is Inno+: Actief op 3 kerngebieden:

Nadere informatie

Toelichting op tabel regels

Toelichting op tabel regels Toelichting op tabel regels In onderstaande tabel zijn alle veehijbedrijven in de gemeente Bladel weergegeven. In de eerste kolom is de postcode en het huisnummer weergegeven, in de tweede kolom de straat

Nadere informatie

BIJLAGE 2. Milieuneutrale wijziging

BIJLAGE 2. Milieuneutrale wijziging BIJLAGE Milieuneutrale wijziging Milieuneutrale wijziging van de (werking van de) inrichting De heer W.B.M. Aarts heeft aan de Polderdreef 5 te Liessel de beschikking over een varkenshouderij. De inrichting

Nadere informatie

Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling

Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling Spreekbeurtpakket - dieren op de boerderij voor de leerling Het voorbereiden van je spreekbeurt: 10 tips 1. Start met het verzamelen van materiaal. Heel veel over veeteelt kun je vinden op de site van

Nadere informatie

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden

Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem. Linda van der Weijden Kringlooplandbouw: Meer verdienen met aandacht voor het natuurlijk systeem Linda van der Weijden Opzet Inhoud: Hoe ontwikkel je met het natuurlijk systeem? Proces: Hoe pakken we dat aan? 2 Wat is kringlooplandbouw?

Nadere informatie

Intensieve veehouderij en gezondheid

Intensieve veehouderij en gezondheid Intensieve veehouderij en gezondheid Renske Nijdam Adviseur milieu & gezondheid 3 december 2015 Bureau Gezondheid, Milieu & Veiligheid Samenwerkingsverband GGD en Brabant/Zeeland Arts, toxicologen, milieugezondheidkundigen,

Nadere informatie

Vereveningsplan Groene Poort

Vereveningsplan Groene Poort Vereveningsplan Groene Poort Vereveningsplan Groene Poort ZLTO 8 april 2010 1 Vereveningsplan Groene Poort Opdrachtgever: De Groene Poort p/a Diaconielaan 27 4443 AN Nisse Opgesteld door: ZLTO Advies Cereshof

Nadere informatie

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities

Biologische landbouw en voeding barst van de ambities Bionext Meerjarenambities Biologische landbouw en voeding 2012-2017 Biologische landbouw en voeding barst van de ambities De biologische landbouw- en voedingsketen heeft iets te bieden. Iets wat aansluit

Nadere informatie

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine,

Ko-Kalf. Blonde d Aquitaine, Een rondje regio... Ko-Kalf Nou kan ik wel een hele Blonde d Aquitaine, maar daar zit je ook niet middag blijven praten over op te wachten! Een plek waar het zo rustig is, als in de stal van boerenbedrijf

Nadere informatie

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage

Systeemdocument AgriMoDEM mestraffinage vestiging Drachten behorende bij onderbouwing Knarweg 14, Lelystad. Op het gebied van schoon en zuinig produceren, heeft de agrarische sector nog een aantal belangrijke doelstellingen te behalen. Belangrijkste

Nadere informatie

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van. Bedrijfskleding. Versie 8 april 2015 Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Bedrijfskleding 1. Scope/afbakening De productgroep bedrijfskleding omvat zowel leveringen van bedrijfskleding als de diensten die met de

Nadere informatie

Naam: DE DIERENFABRIEK

Naam: DE DIERENFABRIEK Naam: DE DIERENFABRIEK _ Van nature zijn mensen alleseters. Ze verzamelden niet alleen vruchten en knollen, maar gingen ook op jacht. Tot ze ontdekten dat je makkelijker vee kon houden. Dan heb je je prooidieren

Nadere informatie

Bio-industrie. Wat is de bio-industrie? Om hoeveel dieren gaat het eigenlijk. De legbatterij

Bio-industrie. Wat is de bio-industrie? Om hoeveel dieren gaat het eigenlijk. De legbatterij Bio-industrie Wat is de bio-industrie? Bio betekent,,leven'' en industrie is een verzamelnaam voor fabrieken. Bio-industrie is een nieuw woord voor bepaalde moderne vormen van veeteelt. In de veeteelt

Nadere informatie