Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken?

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken?"

Transcriptie

1 Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken? Leefmilieu Brussel Ventilatie: technische oplossingen om de kwaliteit van de binnenlucht in woningen te garanderen Samuel Caillou CSTC/WTCB

2 Doelstelling(en) van de presentatie Vraag: wat is de impact van de ventilatie? luchtverversing? bron van polluenten? Wat zegt de ervaring? Beoordeling ter plaatse van bijna 50 ventilatiesystemen (woningen) Advies voor performante installaties Ontwerp, installatie, gebruik en onderhoud 2

3 Algemeen schema van de presentatie Ventilatie: zorgen voor luchtverversing Principes, systemen Evaluatie ter plaatse van bijna 50 installaties Advies: ontwerp, regeling, dimensionering, regeling en meting van de debieten En indien GEEN ventilatie? Ventilatie: bron van polluenten? Principes: welke risico's voor de verschillende systemen? Evaluatie ter plaatse van bijna 50 installaties Advies: ontwerp, filtratie, onderhoud 3

4 Kwaliteit van de binnenlucht Menselijke activiteiten Emissie materialen Bronnen van polluenten Luchtdichtheid van de gebouwschil ventilatie Luchtverversingsgraad Concentraties < drempel? Comfort Gezondheid

5 Bronnen van binnenhuispolluenten Menselijke activiteiten Personen CO 2 Niet schadelijk op zich, maar Goede indicator van menselijke aanwezigheid Bio-effluenten Vluchtige organische stoffen Geuren Menselijke activiteiten Vochtigheid Badkamer, keuken, wasplaats, enz. risico van schimmelvorming! Andere: geuren, tabak, enz.

6 Bronnen van binnenhuispolluenten Emissies van materialen Irritatie Formaldehyde Benzeen Tolueen Dichloormethaan Enz. Giftigheid Kanker

7 Emissie van de materialen (project Q-intair) Project Q-intair (WTCB-VITO) Simulatie van de impact van materialen op de luchtkwaliteit Materialendatabase BUMA Belangrijkste resultaten De emissiegraad is het belangrijkst: factor 1000 Impact van de systemen

8 Formaldehyde concentration (µg/m³) LOG SCALE! Short term (24h) Highest rates = limit for short term Lowest rates Living room Long term (30d) Bureau Sleeping room 1 Sleeping room 2 Sleeping room 3 Toilet Laundry Kitchen Bathroom Hall = limit for long term 1 Lowest = 0! Living room Bureau Sleeping room 1 Sleeping room 2 Sleeping room 3 Toilet Laundry Kitchen Bathroom Hall

9 Kwaliteit van de binnenlucht Menselijke activiteiten Emissie materialen Bronnen van polluenten Luchtdichtheid van de gebouwschil Ventilatie Luchtverversingsgraad Concentraties < drempel? Comfort gezondheid

10 Impact van de ventilatie: Zorgen voor luchtverversing?

11 Ontoereikende methoden Openen van de ramen? Meestal te hoge debieten Zeer snelle afkoeling tijdens winter Tochtverschijnselen Het effect van kortstondig verluchten is snel voorbij Lawaai Binnenkomen van insecten Gevaar voor inbraak 11

12 Ontoereikende methoden Verluchting door lekken en spleten: bepaald door wind en temperatuurverschillen Neutraal drukvlak Drukverschil tgv wind Thermische trek T ex < T in 12

13 Ontoereikende methoden Verluchting door lekken en spleten: Oncontroleerbaar binnenkomen van lucht: Soms te hoog, soms te laag debiet Sommige kamers te veel, andere te weinig Richting is onbepaald Belangrijke warmteverliezen tijdens de winter 13

14 Ventilatie is verplicht EPB-reglementering Types van werken Nieuwe gebouwen Bepaalde renovaties Types van gebouwen Woningen Kantoren en scholen Zie infofiches op energie.wtcb.be

15 Afvoer Ventilatie: toevoer doorstroom - afvoer "Droge" ruimten "Vochtige" ruimten Toevoer Doorstroom DROOG Woonkamer Slaapkamers Studeerkamer Speelkamer DOORSTROOM Hal Gang Trap VOCHTIG Open/gesloten keuken Badkamer Wasplaats WC 15

16 4 vereenvoudigde systemen (woningen) A: natuurlijke toevoer en afvoer B: mechanische toevoer + natuurlijke afvoer C: vrije toevoer + mechanische afvoer D: mechanische toevoer en afvoer 16

17 Ventilatie, prima! op papier maar in realiteit?

18 Evaluatie van systemen in praktijk Optivent Doel Identificeren van de voornaamste problemen op vlak van ontwerp en installatie Om de installateur te adviseren Steekproef Systemen 40 systemen D 7 systemen C Ouderdom van de systemen, vb.: 1 x: meer dan 15 jaar 4 x: tussen 5 en 10 jaar

19 Meten van ventilatiedebieten

20 Conformiteit met EPB-eisen Debieten minimum geëiste debieten? Vb. Vochtige ruimten, systemen C en D: In de meeste gevallen niet conform! Maar

21 Gemeten debieten in vochtige ruimten Max 0.75 Gem 0.25 Min Bijna OK voor het gemiddelde In sommige gevallen: veel te lage debieten!

22 Gemeten debieten in droge ruimten In sommige gevallen: veel te lage debieten! Niet goed afgesteld: te veel in sommige ruimten, te weinig in andere

23 In situ gemeten mechanische debieten Conformiteit met EPB In geen enkel geval volledig in orde! Meestal: > 70% van het geëiste debiet Enkele gevallen: extreem lage debieten! De meeste installaties zijn niet goed afgesteld: Totaal debiet OK, maar te veel of te weinig in sommige ruimten Belang van een correcte afstelling en meting bij indienststelling

24 Debieten, rol van de gebruiker Vooral stand 1! Waarom (volgens gebruiker)? Te veel lawaai Energiebesparing: elektriciteit en verwarming Maar ook subjectieve redenen: het lijkt ons niet nodig

25 Totaal debiet in stand 2 en stand 1 Stand 2 Stand 1

26 Stappenplan Voor performante installaties Ontwerp Montage installatie Indienststelling Gebruik en onderhoud

27 Stappenplan Voor performante installaties Ontwerp Systeemkeuze Minimaal geëiste debieten Ontwerpdebieten Regelstrategie Plaats van de luchtopeningen Dimensionering Selectie van de ventilator Indienststelling Afstelling van debieten Meting

28 Stappenplan Voor performante installaties Ontwerp Systeemkeuze Minimaal geëiste debieten Ontwerpdebieten Regelstrategie Plaats van de luchtopeningen Dimensionering Selectie van de ventilator Indienststelling Afstelling van debieten Meting Rekentool OPTIVENT

29 TOEVOER Toevoerdebieten NBN D Ruimte Woonkamer Slaapkamer Studeerkamer Speelkamer Nominaal debiet Algemene regel 3,6 m³/u.m² Minimaal debiet Debiet mag beperkt worden tot 75 m³/u 150 m³/u 25 m³/u 72 m³/u (EPB) Vrije toevoer (A, C) maximaal 2 x nominaal Zie rekentool op 29

30 AFVOER Afvoerdebieten NBN D Ruimte Keuken Badkamer Wasplaats + vergelijkbare ruimten Open keuken Nominaal debiet Algemene regel 3,6 m³/u.m² Minimaal debiet 50 m³/u 75 m³/u Debiet mag beperkt worden tot 75 m³/u WC - 25 m³/u - Zie rekentool op 30

31 Welk systeem kiezen? A: natuurlijke toevoer en afvoer B: mechanische toevoer + natuurlijke afvoer C: vrije toevoer + mechanische afvoer D: mechanische toevoer en afvoer 31

32 Prestaties van de systemen? Het debiet hangt af van het systeem A: hangt sterk af van het gebouw en het weer C: vooral bepaald door afvoer B en D: vooral bepaald door toevoer Het debiet hangt af van de kwaliteit Ontwerp Installatie Het debiet hangt af van het gebruik Gebruikers bezetters van het gebouw 32

33 Luchtkwaliteit Gecumuleerde blootstelling aan CO2 bij concentraties > 600 ppm (ppm.u) Systemen gedimensioneerd volgens de norm Slecht Goed Verliezen door ventilatie (MWh/jaar) Energieverbruik

34 Luchtkwaliteit Blootstelling aan CO2boven 600 ppm (ppm.u) Geoptimaliseerde systemen Slecht Systeem A Systeem C Systeem D Goed Verliezen door ventilatie (MWh/jaar) Energieverbruik

35 Evenwicht tussen toevoer en afvoer? Onevenwicht alleen in theorie Vereiste debieten: Totaal toevoer >< Totaal afvoer Bv. 200 m³/u >< 150 m³/u In de praktijk: Systeem C: Mechanische afvoer controleert vooral het systeem Natuurlijke toevoer is minder dan voorzien Systeem D: Het hoogste mechanische debiet (toevoer) controleert het systeem Bijkomende exfiltratie doorheen de gebouwschil

36 Evenwicht toevoer afvoer Praktische oplossingen: verhoging van afvoerdebieten In de ruimten waar afvoer vereist is Bv. Open keuken Mogelijk negatieve impact op factor m In de ruimten waar geen afvoer vereist is Berghok, hall, dressing, enz.

37 25 25 Evenwicht toevoer afvoer Praktische oplossingen: verhoging van afvoerdebieten

38 Regelstrategie Debieten aanpassen aan behoeften Herhaling: Minimum vereiste debieten minimumcapaciteit van het systeem Waarom moeten we de debieten regelen? Verschillende ruimten worden niet tegelijk gebruikt (bv. woonkamer / slaapkamers) Periodes van afwezigheid van de bewoners (bv. werkuren / schooluren)

39 Regelstrategie Praktische oplossingen (1) Geen regeling: niet aanbevolen! Manuele regeling met verschillende debieten 3 typische situaties (standen): Hoog: actief gebruik, periodes met sterke vervuiling Tussenin: aanwezigheid met beperkte activiteit Laag: periodes van afwezigheid Manuele regeling door de bewoners Werking vrijwel permanent in tussenstand Belang van de debietkeuze

40 Regelstrategie Praktische oplossingen (2) Kloksturing Idem manuele regeling + programmering En manuele regeling met automatische terugkeer naar kloksturing Vraaggestuurde ventilatie (alle systemen) Voorbeelden van sensoren Droge ruimten: CO 2, aanwezigheidsdetectie, enz. Natte ruimten: relatieve vochtigheid, aanwezigheidsdetectie (wc), enz. Voorbeelden van regeling Gecentraliseerd (bv. ventilator): beperkt potentieel Gedecentraliseerd (bv. openingen, RTO, enz.): actievere regeling

41 Types van leidingsystemen Vertakt Stervormig

42 Meerdere semi-flexibels (in de chape) Vergelijking voor eenzelfde luchtsnelheid 3 gladde ronde buizen: 3 x 50 mm, 75 m³/u (3,5 m/s) 4,9 Pa/m 1 gladde ronde buis: 1 x 87 mm 75 m³/u (3,5 m/s) 2,4 Pa/m 2 maal grotere drukverliezen 42

43 Hoe het niet moet! bron: WTCB, AIVC

44 Afstellen van debieten Doelstelling Zorgen voor juiste debiet in elk lokaal Zo dicht mogelijk bij het ontwerpdebiet Maar steeds hoger dan minimaal geëist ontwerpdebiet Zorgen voor evenwicht tussen toevoer/afvoer (D) En daarbij extra drukverliezen (en lawaai!) beperken Ventielen maximaal open Beperken van de ventilatorsnelheid

45 Duur Voorstel vereenvoudigde methode Vereenvoudigde methode: Regelingsduur verminderen Zonder te veel nauwkeurigheid te verliezen Klassieke methode Intuïtieve methode Vereenvoudigde methode Nauwkeurigheid

46 Vereenvoudigde methode Principe Idem klassieke methode: identieke verhoudingen Bijzonder kenmerk: de herhalingen zijn vervangen door voorspellingen verkregen door berekening tijdwinst!

47 Keuken Toilet Badkamer Wasplaats Berging Waarom debietmetingen? Illustratie met 2 voorbeelden Debiet (m³/u) Totaal Eis Voorbeeld Voorbeeld Afstelling?! Te laag! Slechte Luchtkwaliteit!

48 Overzicht van de meetmethoden 1) In een kanaal 2) Drukverschil op een component 3) Ter hoogte van het luchtventiel

49 Meting ter hoogte van het luchtventiel Veel toestellen en methoden beschikbaar Vleugelrad-anemometer Kleine of grote conus Kleine sonde + conus Vleugelrad of thermisch Drukcompensatie Vleugelrad-anemometer + Stabilisator Sonde + kanaal ter hoogte van ventiel

50 Installeer meetbare ventielen!

51 En wat indien GEEN ventilatie?

52 Condensatie De overmaat aan damp, die de lucht niet langer meer kan vasthouden, zal condenseren op koude oppervlakken Voorbeelden: Enkel glas Koudebruggen Afgeschermde koude wanden Achter kasten Achter een bed 52

53 Condensatie 53

54 De gevolgen voor het gebouw Schimmels Vochtschade Verf, behang, pleisterwerk Verminderd isolerend vermogen 54

55 Impact van de ventilatie: Systeem als bron van polluenten?

56 Principes Herhaling basisprincipes ventilatie Afvoer van binnenhuispolluenten Vochtigheid, CO 2 en bio-effluenten, VOS en, enz. Toevoer van nieuwe/verse lucht Buitenlucht, normaal weinig vervuild Aandachtspunten Bronnen van polluenten in het systeem zelf vermijden! Kwaliteit van de verse lucht verbeteren?

57 Ventilatie = bron van schimmels? Het doel is net vocht af te voeren! In de badkamer, de wasplaats, enz. Maar ook in de slaapkamers! Risico van vocht in het ventilatiesysteem zelf? Welk risico voor welk systeem? Welke meetresultaten in situ? 57

58 Heating Ventilatoren Klimaatregeling Voorfilter Cooling Humidify Fijne filter Risico? Condensatie Schimmels Bacteriën Vochtigheid Schimmels Legionella Wanneer? De hele zomer De hele winter Altijd OK? Nee Sick Building Syndrome Hoe dit risico beperken? Ontwerp, filters, onderhoud, enz. Voorbeelden: in onze kantoren, onze voertuigen, enz. 58

59 Aardwarmtewisselaar Risico? Wanneer? Condensatie Soms in de zomer Hoe dit risico beperken? Ontwerp, voorfiltering, hellingshoek + opvang condensaat, onderhoud, enz. Alternatieven? Aardwarmtewisselaar met glycolhoudend water Andere freecooling-oplossingen en antivries 59

60 Bodem-lucht warmtewisselaar Voorverwarming in de winter Voorkoeling in de zomer 60

61 Bodem-lucht warmtewisselaar Voorverwarming in de winter Systeem D: tot 85% rendement Aardwarmtewisselaar: kan maximaal 15 % recupereren winter = beperkt effect Voordeel: vermijden van bevriezing van de wisselaar 20 C 3 C 20 C 9.8 C 17 C 0 C 0 C 18.2 C 8 C 61

62 Ventilator Dubbele stroom (systeem D) Luchtinlaat Filter Warmtewisselaar Leiding Risico? Vervuiling + vochtigheid Wanneer? Beperkt: droge lucht! Beperkt: droge lucht! Hoe het risico beperken? Ontwerp, keuze van filter, onderhoud, enz. Filter: Regelmatig onderhoud Vervanging 1 x/jaar, in het begin van de winter 62

63 Continue meting van vocht (systeem D) Buiten Toevoerlucht

64 13/02/ /03/ /03/ /04/ /05/ /05/ /06/ /07/2011 Vocht microbiologisch risico Vb: febr. juli (gemiddelde over 24 uur) RH ODA RH SUP 20 0 Toevoerlucht altijd < 70% Buitenlucht soms > 80%

65 Natuurlijke toevoer (systeem A en C) RTO - RAO Risico? Wanneer? Vervuiling + vochtigheid (idem filters ) Hoe het risico beperken? Ontwerp, keuze van rooster, onderhoud, enz. 65

66 Microbiologische analyses (Optivent-project) Schimmels en bacteriën Luchtstalen: Evaluatie Toegevoerde lucht Vergeleken met buitenlucht

67 Schimmels en bacteriën? Bronnen van schimmels Vooral buiten Normaal gezien niet in gebouwen (indien er geen vochtproblemen zijn) Bron van bacteriën Vooral binnen: gebruikers, dieren, voedselresten, Grote variatie van andere bronnen buiten Omgeving, seizoen, enz. Maar vergelijking toegevoerde lucht/buitenlucht

68 Molds x10³ CFU/m³ Molds x10³ CFU/m³ Molds x10³ CFU/m³ Molds x10³ CFU/m³ Schimmels Seizoensgebonden invloed / bron = buitenlucht Lente (n =9) Zomer (n=3) 5,0 5,0 4,0 4,0 3,0 3,0 2,0 2,0 1,0 1,0 0,0 Supply Indoor Outdoor 0,0 Supply Indoor Outdoor 7 42 Average Average Herfst (n=17) Winter (n=6) 5,0 5,0 4,0 4,0 3,0 3,0 2,0 2,0 1,0 1,0 0,0 Supply Indoor Outdoor 0,0 Supply Indoor Outdoor Average 37 Average

69 Supply (X 10 ³ CFU/m³) Molds (X 10 ³ CFU/m³) Schimmels Systeem D 4,0 Toegevoerde lucht << Buitenlucht Voor grote meerderheid van gevallen 3,5 3,0 2,5 2,0 1,5 Geen bron in het systeem Maar eerder een vermindering dankzij de filters 1,0 0,5 0,0 Supply air Indoor air Outdoor air 4,0 3,0 2,0 Er zijn echter uitzonderingen 1,0 0,0 0,0 1,0 2,0 3,0 4,0 Outdoor (x10³ CFU/m³)

70 Supply (x 10³ CFU/m³) Molds (x 10³ CFU/m³) Schimmels Systeem C 3,0 Toegevoerde lucht < Buitenlucht 2,5 2,0 Maar Minder sterke vermindering dan D Correlatie toegevoerde lucht / buitenlucht 1,5 1,0 0,5 0,0 Supply air Indoor air Outdoor air 3,0 Systeem C: geen filter! 2,0 1,0 R² = 0,97 0,0 0,0 1,0 2,0 3,0 Outdoor (x 10³ CFU/m³)

71 Indoor (x 10³ CFU/m³) Bacteria (X 10³ CFU/m³) Bacteriën Systeem D 1,0 Binnen > Buiten > Toegevoerd Toegevoerd << Buiten 0,8 0,6 0,4 Idem schimmels Vermindering dankzij de filters (verbindingen van deeltjes en elektrostatische interacties) 0,2 0,0 Supply air Indoor air Outdoor air 1,5 1,0 Bron van bacteriën = binnen Binnenomgeving + mens. lichaam 0,5 0,0 0,0 0,5 1,0 1,5 Supply(x 10³ CFU/m³)

72 Uitzondering systeem D Schimmels + geur Evaluatie Zeer vervuilde kanalen Isolatie, planten, steenpuin, enz. Kanalen in een oud deel van een plat dak met oude isolatie en materialen, mogelijk vochtig 72

73 Uitzondering systeem D Schimmels + geur Evaluatie Te korte afstand tussen ventilatieopening en afvoeropeningen Met zeker recirculatie van afgevoerde lucht 73

74 Uitzondering systeem D Schimmels + geur Evaluatie Geen mogelijkheid voor het reinigen van kanalen Kleppen in het platte dak Niet meer bereikbaar 74

75 Samenvatting microbiologische analyses Optivent Invloed buitenlucht = bron schimmels Bron bacteriën = binnen (personen, enz.) Systeem D Filters vermindering schimmels en bacteriën Maar, uitzonderingen ontwerp en onderhoud! Systeem C Geen filter afhankelijk van buitenlucht Meer informatie: artikel op Sanitary aspects of domestic ventilatie systems: An in situ study J.Van Herreweghe, S. Caillou, M. Roger and K. Dinne

76 Advies Positie luchtinname: voorbeelden Slechte voorbeelden Afvoer Luchtinname! Rioolbeluchting

77 Afstand luchtinname andere afvoeropeningen Voldoende afstand tot andere afvoeropeningen Van hetzelfde gebouw En van de naburige gebouwen! Types van afvoeren Afvoer ventilatie Afvoer dampkap, droogkast, enz. Rookgasafvoer verbrandingstoestellen Rioolbeluchting Enz.

78 Afstand luchtinname: vereenvoudigde regel Algemene regel: luchtinname 2 m lager dan alle andere afvoeropeningen (ventilatie, dampkap, verwarming, enz.) Indien mogelijk op een andere wand Praktisch voorbeeld Luchtinname op een gevel Afvoeren op het dak Voor stookolie en hout: Voorzie een grotere afstand!

79 Afstand luchtinname: gedetailleerde berekening Berekening volgens NBN EN 13779, bijlage A.2.4 Formules voor verschillende typische gevallen Vb: op het dak, op dezelfde hoogte 450 m³/u min 3,5 m Andere gevallen: zie EN of vereenvoudigde regel

80 Afstand luchtinname andere afvoeropeningen Ook voor de natuurlijke toevoeropeningen van systemen A en C! Goed voorbeeld Natuurlijke toevoeropeningen

81 Plaatsing luchtinname: andere adviezen Verwijderd van vervuilingsbronnen Dieren, bodem, : min m van maaiveld Parking, vuilnislokaal, beplanting, enz. Verkeer: kies indien mogelijk een andere gevel Bescherming tegen regen Regenkap Luchtsnelheid max. 2 m/s (maar moeilijk )

82 Filtratie: waarom filteren met systeem D? Prioriteit = beschermen van de installatie Min. klasse G4 (klassen volgens EN 779) Kwaliteit en luchtdichtheid van de filter zijn belangrijker dan de klasse op zich! Bonus = verbeteren van de luchttoevoerkwaliteit Doel: filtratie stofdeeltjes van buiten: PM 10, PM 2.5, pollen, schimmels, enz. Enkel mogelijk met systemen B en D Om dit doel te bereiken moet ook de gebouwschil voldoende luchtdicht zijn

83 Filterkeuze: beschermen van het systeem Opgelet met de luchtdichtheid van filter en filterbehuizing Vermijden van sokfilters Kies een goed ontworpen groep om by-pas -lekken te vermijden Filter in de verkeerde richting Slechte filter vervuilde kanalen!

84 Filterkeuze: verbeteren IAQ (Bonus) Idem: opgelet met luchtdichtheid van de filter! Filterklasse Klasse F7 En voorfiltratie G3 of G4 Voorbeelden Bijkomende F7-filterbox achter de groep Sommige groepen zijn ontworpen voor 2 filters Voorfilter G3 in het kanaal Voorfilter G3 direct op de filter in de groep geplaatst

85 Buitenluchtinname = voorfilter? Grof rooster Grof afval: bladeren, enz Toegang klein ongedierte vermijden Fijn rooster? Beter vermijden! Zeer snelle verstopping Zeer hoge drukverliezen (omdat de oppervlakte veel kleiner is dan die van een echte filter )

86 Vervuiling op de werf Beschermen van alle onderdelen Gedurende het transport EN de opslag Tijdens de montage (met andere lopende werken) Gebruik de ventilatie niet om het gebouw te drogen!

87 Onderhoud (door gebruiker) Filters Min. 1 x per jaar vervangen, voor de winter Regelmatig te reinigen Elke 2-3 maanden naargelang situatie Voorzichtig stofzuigen De groep moet gemakkelijk toegankelijk zijn! Ventielen Zeer regelmatig Gemakkelijk door de gebruiker

88 Onderhoud (door gebruiker) Natuurlijke toevoeropeningen Redelijk regelmatig, volgens vervuilingsgraad Gemakkelijk door de gebruiker

89 Onderhoud Warmtewisselaar Volgens de voorschriften van de fabrikant In het algemeen in een bad met water Ventilatoren Naargelang van de vervuiling Systeem C wordt sneller vuil (geen filters) Distributiekanalen en -collectoren Om de 9 jaar bij effectieve filtratie Afvoerkanalen (C en D) worden sneller vuil Toezichtluik nodig indien meer dan 4 bochten of een obstakel Toegankelijke distributiecollectoren!

90 Voorbeelden van vervuiling van de kanalen Toevoerkanalen Afvoerkanalen 6 jaar horizontaal verticaal 9 jaar 16 jaar

91 Onderhoud van de kanalen Principe Stofzuigsysteem met filter aangesloten op 1 ventiel Ronddraaiende borstel via een ander ventiel Alle andere ventielen afgedicht

92 Wat moet worden onthouden uit de uiteenzetting Ventilatie is nodig (en verplicht) voor de luchtverversing Het echte gevaar = geen ventilatie! Impact van de verschillende systemen Ontwerp installatie gebruik onderhoud

93 Voor meer informatie Artikelen WTCB Onderhoud van ventilatiesystemen Metingen van de mechanische ventilatiedebieten Akoestische aspecten die verband houden met de mechanische ventilatie in eengezinswoningen

94 Gesteund door de Technologische Dienstverlening Duurzaam Bouwen en Duurzame ontwikkeling in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, gesubsidieerd door Innoviris. Betrokken personen bij het WTCB Samuel Caillou, Paul Van den Bossche Christophe Delmotte, Nicolas Heijmans, Xavier Kuborn, Philippe Voordecker, Peter D Herdt Debby Wuyts, Joris Van Herreweghe, Karla Dinne, Marilyn Roger Luk Vandaele, Xavier Loncour, Peter Wouters

95 Te onthouden van de presentatie Ventilatie is nodig (en verplicht) voor een goede luchtverversing Het echte gevaar = geen ventilatie! Een goed ontworpen, goed geïnstalleerd en goed onderhouden systeem is geen bron van polluenten Belangrijkste advies (rekentool beschikbaar): Ontwerp: debieten, dimensionering, luchtinlaat, enz. Installatie: regeling en meting van de debieten Gebruik Onderhoud: vooral filters (warmtewisselaar en leidingen op langere termijn) 95

96 Contact Samuel CAILLOU Adjunct Labohoofd Labo Verwarming en Ventilatie, WTCB :

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel Relatie tussen de luchtkwaliteit en het ventilatiesysteem Samuel CAILLOU WTCB/CSTC Doelstelling(en) van de presentatie Overzicht:

Nadere informatie

Strategie voor energiezuinig wooncomfort

Strategie voor energiezuinig wooncomfort VENTILATIE IN WONINGEN Ventilatie en renovatie Informatie-avond 18 mei 2011 Paul Van den Bossche WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Strategie voor energiezuinig wooncomfort

Nadere informatie

tips en tricks voor uw ventilatie C en D

tips en tricks voor uw ventilatie C en D tips en tricks voor uw ventilatie C en D 1 Wie doet wat? De EPB verslaggever: Afd10,art10, 2: In het kader van de toewijzingsprocedure van een aannemingsopdracht, bezorgt de opdrachtgever of de architect

Nadere informatie

Studiedag Energiebesparingsforum. Ventilatie. Ventilatie

Studiedag Energiebesparingsforum. Ventilatie. Ventilatie Ventilatie Studiedag Energiebesparingsforum Ventilatie Hilde Breesch, KaHo Sint-Lieven Paul Van den Bossche, WTCB Binnenluchtkwaliteit Ventilatiesystemen in woningen Aanbevelingen ventilatiegids Studiedag

Nadere informatie

Module 2.3. Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.3

Module 2.3. Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.3 Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld 1 Concreet voorbeeld Eenvoudige woning Niveau -1 Kelder + inkom Niveau 1 Gelijkvloers Niveau -1 2 2 Concreet voorbeeld 3 Gelijkvloers: Woonkamer

Nadere informatie

Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen?

Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen? 1 Seminarie Duurzaam Bouwen : Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen? 7 oktober 2014 Leefmilieu Brussel Ontwerp en onderhoud van ventilatiesystemen Christophe DELMOTTE, Ir CSTC

Nadere informatie

Ventilatie in woning en utiliteitsbouw

Ventilatie in woning en utiliteitsbouw Wetgeving Ventilatie in woning en utiliteitsbouw Maandag 5 december 2005 EPB informatie op maat van de aannemer Besluit Vlaamse regering 11 maart 2005 : energieprestatieregelgeving Bijlage V en VI : Het

Nadere informatie

Praktijkrichtlijn. Ventilatiesystemen in woningen

Praktijkrichtlijn. Ventilatiesystemen in woningen Praktijkrichtlijn Ventilatiesystemen in woningen IWT project OPTIVENT Draft versie 23/07/2013 Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v130723 1/59 Inhoudstabel 1. Ontwerp... 6 1.1 Systeemkeuze... 6 1.2 Vereiste

Nadere informatie

Ventilatie in openbare gebouwen Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie

Ventilatie in openbare gebouwen  Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Ventilatie in openbare gebouwen www.khk.be Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Samenstelling van buitenlucht Droge lucht bevat ongeveer 78% stikstof en 21% zuurstof; Rest

Nadere informatie

Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen

Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen OPTIVENT achtergrondbijlage 02 Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen Samuel Caillou 1 Joris Van Herreweghe 2 Paul Van den Bossche 1 1 Afdeling Klimaat, Installaties

Nadere informatie

Publicaties. THERMAC-handboek. THERMAC-handboek. Inhoud. Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve gebouwen

Publicaties. THERMAC-handboek. THERMAC-handboek. Inhoud. Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve gebouwen WTCB THERMAC-handboek THERMAC-handboek V-gids ODE-folders Syllabus studiedagen Rekenbladen met workshops Raf De Herdt Publicaties Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve

Nadere informatie

Verwarming en ventilatie

Verwarming en ventilatie Verwarming en ventilatie Gebouwen met hoge energieprestaties Mei 2013 Christophe Delmotte, Ir Laboratorium Luchtkwaliteit en ventilatie WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Bladzijde

Nadere informatie

INFORMATIE GIDS VOOR DOE HET ZELFVERS

INFORMATIE GIDS VOOR DOE HET ZELFVERS Ventileren Wat? Ventileren is verse lucht aanvoeren en vervuilde lucht, die schadelijke stoffen en geuren bevat, afvoeren. Ventileren is meer dan de kamer luchten door ramen en deuren even wijd open te

Nadere informatie

I Ventilatiesystemen principes :

I Ventilatiesystemen principes : I Ventilatiesystemen principes : Types A, B, C van ventilatie technieken: Ventilatiesysteem A : Het natuurlijke ventilatieconcept, genaamd ventilatiesysteem A, gebruikt het schoorsteenprincipe om de luchtstroming

Nadere informatie

Niet residentiële ventilatie

Niet residentiële ventilatie Voorbeeld berekening minimum ontwerpdebiet: Leslokaal 50m² Bezetting volgens bouwteam (op plan): 10 personen 10 pers x 22m³/h/pers = 220m³/h Bezetting volgens tabel: 50m² : 4m²/pers = 12,5 pers 13 personen

Nadere informatie

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren OPTIVENT achtergrondbijlage 12 Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren Paul Van den Bossche Samuel Caillou Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep ventilatie

Nadere informatie

Hygiëne, vervuiling en onderhoud

Hygiëne, vervuiling en onderhoud OPTIVENT achtergrondbijlage 09 Hygiëne, vervuiling en onderhoud Samuel Caillou 1 Joris Van Herreweghe 2 Paul Van den Bossche 1 1 Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF DIGEST WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN Dit Digest is het eerste van een drietal over ventilatie. Het geeft een beknopte inleiding

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

Gezond ventileren en verluchten

Gezond ventileren en verluchten Gezond ventileren en verluchten Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Ventileren en verluchten 5 Waarom ventileren 8 Hoe uw woning ventileren 10 Ontwerp, plaatsing en onderhoud

Nadere informatie

Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel

Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel 1 Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel 1 Wat wordt in het kader van de energieprestatieregelgeving verstaan onder een verbouwing? In het kader van de energieprestatieregelgeving is een

Nadere informatie

Ventileren voor een optimale luchtkwaliteit

Ventileren voor een optimale luchtkwaliteit Ventileren voor een optimale luchtkwaliteit Maandag 4 september 2017 Panoramazaal 1. Algemeen... 2 Waarom ventileren?... 2 2. Twee opties: Individueel of collectief... 2 3. Relevante info voor collectieve

Nadere informatie

Algemeen. Om een duidelijker beeld hiervan te scheppen, maken wij graag voor u een korte samenvatting. TOEVOER. vrije toevoer (A,C) maximaal [m³/h]

Algemeen. Om een duidelijker beeld hiervan te scheppen, maken wij graag voor u een korte samenvatting. TOEVOER. vrije toevoer (A,C) maximaal [m³/h] 1. Woningventilatie Algemeen 1.1.2. VENTILATIE IN DE PRAKTIJK (EPB) WETGEVING (EPB) Vanaf 1 januari 06 is de nieuwe EPB-regelgeving (Energie Prestatie en Binnenklimaat) van toepassing. Deze regelgeving

Nadere informatie

Rudy Ballegeer Business Manager Installatie. 0470/

Rudy Ballegeer Business Manager Installatie. 0470/ Rudy Ballegeer Business Manager Installatie rudy.ballegeer@duco.eu 0470/13 60 01 1 2 Twee afvoerventilatoren DucoBox Silent De stilste box van Europa! - Centrale afvoer - Budgetvriendelijk - Design Ruimtesensoren

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

Vlaanderen is milieubewust. Gezond ventileren en verluchten. Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen

Vlaanderen is milieubewust. Gezond ventileren en verluchten. Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen Vlaanderen is milieubewust Gezond ventileren en verluchten Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Ventileren en verluchten 5 Waarom ventileren 8 Hoe uw woning ventileren 10 Ontwerp,

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin...

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Woonvocht en oppervlaktecondensatie De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door

Nadere informatie

Vlaanderen is milieubewust. Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen

Vlaanderen is milieubewust. Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen Vlaanderen is milieubewust Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Inleiding 5 Ventileren en verluchten 7 Waarom ventileren? 11 Hoe uw woning ventileren?

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie

Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie Systeemopbouw: In één of meerdere vertrekken heeft u een decentrale ventilatieunit die voor de ventilatie van dat vertrek zorgt. In de overige vertrekken is

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

Methodes voor debietsafstelling

Methodes voor debietsafstelling OPTIVENT Achtergrondbijlage 10 Methodes voor debietsafstelling Samuel Caillou Xavier Kuborn Paul Van den Bossche Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroepen ventilatie en

Nadere informatie

Inhoud. 2. Ventileren. Waarom ventileren? Doel en middel GEBOUWSCHIL VENTILATIE. Dialoog vzw. Energiezorg in scholen en centra Voorjaar 2009

Inhoud. 2. Ventileren. Waarom ventileren? Doel en middel GEBOUWSCHIL VENTILATIE. Dialoog vzw. Energiezorg in scholen en centra Voorjaar 2009 Dialoog vzw Inhoud Ventileren principes soorten ventilatiesystemen ventileren in de praktijk GEBOUWSCHIL VENTILATIE Energiezorg voor scholen en centra EVELIEN W ILLAERT, ARCHITECT DOMINIC VAN CLÉ, ARCHITECT

Nadere informatie

Werkgroepdocument B. Ventilatieprestatieverslag (VPV)

Werkgroepdocument B. Ventilatieprestatieverslag (VPV) Werkgroepdocument B Ventilatieprestatieverslag (VPV) Aanvulling op STS P 73 1: Systemen voor basisventilatie in residentiële toepassingen Versie 1 Inhoudstabel 1 INLEIDING... 2 2 ALGEMEEN... 2 3 INHOUD

Nadere informatie

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht Ventileren en verluchten Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht 1 Waarom ventileren en verluchten? Binnen is de lucht meestal slechter

Nadere informatie

Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen

Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen 1 Inhoudsopgave Bestaande situatie Atmosferische ketels Gemeenschappelijk opbouwvoorbeeld Werkingsprincipe Verse luchttoevoer Rookgasafvoer

Nadere informatie

Module 2.6. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.6

Module 2.6. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.6 Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld Voorbeeld: het PROBE gebouw Verdieping 1 : kantoren Verdieping 0 : kantoren Verdieping -1 : archief + stookplaats Het PROBE-gebouw bestaat

Nadere informatie

Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem

Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem bouwmaterialen Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem Productoverzicht Stappenplan installatie Keuzehulp Waarom ventileren? Wij brengen ongeveer 90% van ons leven door in gesloten ruimtes, waarvan ongeveer

Nadere informatie

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering -systeem Verwarming Koeling Ventilatie Filtering - systeem nog eenvoudiger ventileren Voor een optimaal binnenklimaat is continue ventilatie onontbeerlijk. Hiervoor wordt verse buitenlucht toegevoerd en

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel Keuze van een hygiënisch ventilatiesysteem voor een tertiair nieuwbouw- of renovatieproject Lieven INDIGNE CENERGIE Doelstellingen

Nadere informatie

Opleiding Ventilatieverslaggever

Opleiding Ventilatieverslaggever 2016 www.sbmopleidingen.be PROGRAMMA : WETTELIJK KADER WAAROM LUCHTDEBIETEN METEN HOE LUCHTDEBIETEN METEN PRAKTISCHE OEFENING WETTELIJK KADER : IN PRINCIPE IS EEN STS EEN NORMATIEF DOCUMENT, AANGEZIEN

Nadere informatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Themabijeenkomst De Nieuwe Standaard In Ventileren ing. G.A. (Gerton) Starink Nieman Raadgevende Ingenieurs B.V. 22-5-2015 2 1 Op weg

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Ventilatie: ontwerp en regeling Leefmilieu Brussel Ventilatie in de woning: Keuze van systeem Manuel da CONCEIÇÃO NUNES MATRIciel Doelstellingen van de presentatie Wat zijn de

Nadere informatie

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VOCHT EN VENTILATIE Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VENTILEREN GEZOND LUCHT OPEN BUITENLUCHT VOCHT RAMEN WONING Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning Het voorkomen van vocht in uw woning

Nadere informatie

Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw)

Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw) Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw) Onderhoud / storing Belangrijk: Maak 1x per maand de twee filters in de wtw-unit schoon en vervang ze minimaal 2 per jaar. Zowel voor het schoonmaken

Nadere informatie

als het over ventilatie gaat...

als het over ventilatie gaat... als het over ventilatie gaat... Made in Belgium by Sanutal Hoogefficiënte tegenstroomwarmtewisselaar Systeem D Slim ventileren met terugwinning van energie air Tallinn hoofdstad van Estland, zuiverste

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer;

Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer; Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer; Onderhoud / storing Belangrijk: Reinig de (toevoer)roosters in de gevel en de afvoerventielen minimaal 1x per

Nadere informatie

Inleiding Waarom ventileren? Opdeling residentieel en nietresidentieel

Inleiding Waarom ventileren? Opdeling residentieel en nietresidentieel Ventilatievoorzieningen in woongebouwen en niet-residentiële gebouwen Inleiding Waarom ventileren? Opdeling residentieel en nietresidentieel Nieuwe wetgeving vanaf 2006 1 EPB opleiding Module 1 Module

Nadere informatie

Vocht en schimmel in uw woning. Hoe pakt u dit aan?

Vocht en schimmel in uw woning. Hoe pakt u dit aan? Tips om vocht en schimmel te vermijden Zet de ramen van een kamer een beetje open als er veel mensen in de kamer zijn. Doe de deur van de keuken dicht als u kookt. Zet altijd de dampkap aan als u kookt.

Nadere informatie

Module 2.5. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Bijlage VI en NBN EN 13779: principes en eisen. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.

Module 2.5. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Bijlage VI en NBN EN 13779: principes en eisen. Versie 2.1 februari 2006. Module 2. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Bijlage VI en NBN EN 13779: principes en eisen Inhoud van de presentatie Belangrijke opmerkingen Inhoud NBN EN 13779 Klassen NBN EN 13779 die door bijlage VI

Nadere informatie

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ Datum: 2012-06-05 Auteur: Schiedel-Bemal / MS Versie 4 Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ p1/11 Inhoudsopgave: 1) Systeem... 3 2) Reductiefactor... 3 3) Invloed op het E-peil... 4 4)

Nadere informatie

Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL

Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL 1 Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL 2 Inhoud Vooraf 1 Terminologie 4 2 Wat is een eis, een aanbeveling, een advies? 5 3 Ventilatiecomponenten: eisen bij residentiële gebouwen 3.1 Welke eisen worden er gesteld

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel VENTILATIE : inleiding Pierre DEMESMAECKER ICEDD Doelstellingen van de presentatie Begrijpen waarom en hoe moet geventileerd worden 2 Overzicht Inleiding

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z

Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z Opleiding Duurzaam Gebouw : Duurzaam bouwen van A tot Z Leefmilieu Brussel Duurzaam bouwen vanuit de invalshoek van energie. Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie Een denkoefening

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer

Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer Onderhoud / storing Belangrijk: Reinig de (toevoer)roosters in de gevel en de afvoerventielen minimaal 1x per jaar of zoveel vaker als nodig

Nadere informatie

Inleiding. Jaga Verwarming. Jaga Ventilatie. Case in EPB

Inleiding. Jaga Verwarming. Jaga Ventilatie. Case in EPB Inleiding Jaga Verwarming Jaga Ventilatie Case in EPB Inleiding 1962 Fabrikant Verwarmen Innovatief Koelen Wereldwijd Ventileren 2015 Inleiding Inleiding Jaga Verwarming Jaga Ventilatie Jaga in EPB Verwarmen

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel REGELS VAN GOEDE PRAKTIJK AANDACHTSPUNTEN VOOR UITVOERING EN AKOESTIEK Lieven INDIGNE CENERGIE Doelstellingen van de presentatie

Nadere informatie

HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche

HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche Afdeling Energie en Klimaat Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf WTCB 3 juni 2009 Inhoudstabel 1 INLEIDING...2 2 DISCLAIMER...2

Nadere informatie

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk

Huurdersinformatie. Goed ventileren, erg belangrijk 1 Huurdersinformatie Goed ventileren, erg belangrijk Goed ventileren zorgt voor gezonde en droge lucht in uw woning. In deze brochure tips om te ventileren en om vocht te voorkomen. Inhoud Ventileren:

Nadere informatie

Bouwfysica. Ventilatie en Infiltratie. hoofdstuk 6 Bouwfysica. eisen m.b.t. ventilatie oppervlakte

Bouwfysica. Ventilatie en Infiltratie. hoofdstuk 6 Bouwfysica. eisen m.b.t. ventilatie oppervlakte Bouwfysica Ventilatie en Infiltratie hoofdstuk 6 Bouwfysica 1 Onderwerpen Inleiding Bouwbesluit eisen m.b.t. ventilatie oppervlakte Ventilatie Basisventilatie (luchtverversing) Spuiventilatie (zomerventilatie)

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de luchtichteid Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

Energie Regeneratie Ventilatie. Op EPBD lijst. Energie efficiënte balansventilatie met warmte- én vochtuitwisseling ERV

Energie Regeneratie Ventilatie. Op EPBD lijst. Energie efficiënte balansventilatie met warmte- én vochtuitwisseling ERV Energie Regeneratie Ventilatie Op EPBD lijst Energie efficiënte balansventilatie met - én uitwisseling ERV ERV: Energie efficiënte ventilatie voor gezonde binnenlucht Samsung ventilatiesysteem D is erkend

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Opleiding Duurzaam Gebouw : Ontwerp en regeling van technische installaties Leefmilieu Brussel Warmte-emissie systemen: principes en uitdagingen Raphaël Capart ICEDD asbl Doelstelling(en) van de presentatie

Nadere informatie

Renovatie en ventilatie

Renovatie en ventilatie Renovatie en ventilatie Duurzaam bouwen Spreker : Tom Slabbynck Tom.slabbynck@gmail.com Inleiding Wie ben ik? Wat zullen we behandelen deze avond? Duurzaam renoveren Duurzaam renoveren = gebouwen energiezuiniger

Nadere informatie

Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen

Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen Dynamisch hulpmiddel ter ondersteuning van het advies inzake de correcte ventilatie van woningen Pieter Logghe, Departement Gezondheid en Binnenhuisvervuiling, Leefmilieu Brussel Ventilatie hangt onlosmakelijk

Nadere informatie

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk

Blok voor Blok. Energiezuinigheid en binnenmilieu. Geregeld BV. Piet van Luijk Blok voor Blok Energiezuinigheid en binnenmilieu Piet van Luijk Geregeld BV September 26, 2014 Inhoud presentatie 1. Energiezuinigheid en binnenmilieu 2. Welke kwaliteitsaspecten spelen bij binnenmilieu

Nadere informatie

Sessie 5: binnenlucht specialist in 60 minuten. Ventilatie in huis verbeteren. Mariken Stolk 2 November 2017

Sessie 5: binnenlucht specialist in 60 minuten. Ventilatie in huis verbeteren. Mariken Stolk 2 November 2017 Sessie 5: binnenlucht specialist in 60 minuten Ventilatie in huis verbeteren Mariken Stolk 2 November 2017 Milieu Centraal als vraagbaak 2 Milieu Centraal over ventilatie 3 Bereik milieucentraal.nl over

Nadere informatie

Ventilatie van kantoorgebouwen

Ventilatie van kantoorgebouwen Ventilatie van kantoorgebouwen Geert Bellens Projectleider Duurzaam bouwen Cenergie Opleiding Energieverantwoordelijke - BIM Een beetje geschiedenis Kwaliteit binnenlucht: ++ Energie: 0 Gedwongen ventilatie

Nadere informatie

Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering

Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Zehnder WHR 918 De compacte ventilatie unit Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Minimale inbouwruimte garandeert maximaal frisse lucht Iedereen stelt prijs op een gezond en comfortabel binnenklimaat.

Nadere informatie

ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur

ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur Handleiding voor de installateur z.o.z. Manuel de l installateur t.s.v.p. Heating Koeling Fresh Air Clean Air Inhoudsopgave 1. Introductie...1

Nadere informatie

GEEF LUCHT AAN JE HUIS!

GEEF LUCHT AAN JE HUIS! GEEF LUCHT AAN JE HUIS! Zorg voor een gezonde woning: geef vocht en schadelijke stoffen geen kans! Laat voortdurend frisse lucht binnen via een ventilatiesysteem, ventilatierooster of door een raam op

Nadere informatie

Onderwerpen. Voorwoord. Ventilatie in energiezuinige huizen. Jerôme Corba. Voorwoord. Ventilatie eisen. Ventilatie systeem. WHR unit.

Onderwerpen. Voorwoord. Ventilatie in energiezuinige huizen. Jerôme Corba. Voorwoord. Ventilatie eisen. Ventilatie systeem. WHR unit. Ventilatie in energiezuinige huizen Jerôme Corba Onderwerpen Voorwoord Ventilatie eisen WHR unit Nieuwe systemen Voorwoord Ventilatie systemen in energiezuinige huizen (luchtdichte woningen), geen ruimte

Nadere informatie

Inhoud. Regelgeving. J.E. StorkAir. Jerôme Corba Adviseur woningbouw. - Regelgeving. - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC.

Inhoud. Regelgeving. J.E. StorkAir. Jerôme Corba Adviseur woningbouw. - Regelgeving. - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC. J.E. StorkAir Jerôme Corba Adviseur woningbouw Inhoud - Regelgeving - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC - Bestekken Regelgeving - Wat is het Bouwbesluit - Wanneer dien je aan het Bouwbesluit

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN 1 TOEPASSINGSGEBIED NATUURLIJKE TOEVOER Dit Digest geeft een beschrijving van mogelijke oplossingen

Nadere informatie

Module 3 : ENERGIETECHNIEKEN

Module 3 : ENERGIETECHNIEKEN Module 3 : ENERGIETECHNIEKEN 3.4 Ventilatie Opleiding EPB Adviseur Formation conseiller PEB Module 3 Technische ondersteuning 3.4 Ventilatie Inhout Samenhang met EPB Technische grondslagen, toepassingen

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie Ventileren in huis Handleiding warmte-terug-win-installatie Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

Gezond en comfortabel wonen Healthy Domestic Concept VENTILATION SUNPROTECTION OUTDOOR

Gezond en comfortabel wonen Healthy Domestic Concept VENTILATION SUNPROTECTION OUTDOOR Gezond en comfortabel wonen Healthy Domestic Concept VENTILATION SUNPROTECTION OUTDOOR 2 Het intense plezier van een gezonde en comfortabele woning Gezondheid en comfort met RENSON Gezondheid en welzijn

Nadere informatie

MATERIAALVOORSTELLING EPB 14/01/2014

MATERIAALVOORSTELLING EPB 14/01/2014 Veldstraat 11, 8760 Meulebeke Tel. 051-48 85 48 Fax. 051-48 86 16 e-mail: info@gc-a.eu MATERIAALVOORSTELLING EPB 14/01/2014 Dossiernaam 079-13 Decock - Vanbiervliet Werfadres Eeckhoutstraat z/n, 8850 Ardooie

Nadere informatie

Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D. Koeling Ventilatie Luchtzuivering

Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D. Koeling Ventilatie Luchtzuivering Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D Verwarming Koeling Ventilatie Luchtzuivering Wat is ventileren? Isoleren = ventileren Wist u dat we gemiddeld zo n 70% van onze tijd tussen 4 muren doorbrengen?

Nadere informatie

Ventilatie van woningen

Ventilatie van woningen Ventilatie van woningen Ventileren betekent: Verse buitenlucht naar binnen, Vervuilde binnenlucht naar buiten! Goed ventileren is 24 uur per dag ventileren 13 december 2012 Veel gestelde vragen zijn: Kan

Nadere informatie

Forfetaire Reductiefactoren. Ing. Stefan Verbrugge Innovatie manager Duco

Forfetaire Reductiefactoren. Ing. Stefan Verbrugge Innovatie manager Duco Forfetaire Reductiefactoren Ing. Stefan Verbrugge Innovatie manager Duco Enkele termen : Duco componenten afvoerventilator DucoBox Silent Geen regelkleppen RF communicatie Centrale regeling Boxsensoren

Nadere informatie

EPB. Ventilatievoorzieningen in woongebouwen en niet-residentiële gebouwen VEA 1. Module 2.1 versie februari 2006

EPB. Ventilatievoorzieningen in woongebouwen en niet-residentiële gebouwen VEA 1. Module 2.1 versie februari 2006 VEA 1 VEA 2 Ventilatie maakt een wezenlijk deel uit van de nieuwe -reglementering waaraan moet voldaan worden voor stedenbouwkundige vergunningen aangevraagd vanaf 1 januari 2006. De Europese richtlijn

Nadere informatie

Deel 2 Ventilatievoorzieningen van niet- residentiële gebouwen

Deel 2 Ventilatievoorzieningen van niet- residentiële gebouwen Ventilatie en EPB Deel 2 Ventilatievoorzieningen van niet- residentiële gebouwen NBN EN13779 en bijlage 6 EPB, principes en eisen Speciale aandachtspunten Bepalen van ventilatiedebieten met rekenblad Rekenvoorbeelden

Nadere informatie

silent ventilation DE KRACHT VAN DE NATUUR IN DE WONING MET EEN BALANSVENTILATIESYSTEEM D400

silent ventilation DE KRACHT VAN DE NATUUR IN DE WONING MET EEN BALANSVENTILATIESYSTEEM D400 silent ventilation DE KRACHT VAN DE NATUUR IN DE WONING MET EEN BALANSVENTILATIESYSTEEM D400 De VASCO ventilatie-unit D400 en het EasyFlow luchtkanalensysteem dragen bij tot een uiterst stil balansventilatiesysteem

Nadere informatie

Condensatie op dubbele beglazingen

Condensatie op dubbele beglazingen Algemeen Het verschijnsel oppervlaktecondensatie op dubbele komt voor in drie vormen, te weten: op de buitenzijde of positie 1; op de spouwzijdes 2 en 3 van de dubbele beglazing; op de binnenzijde of positie

Nadere informatie

NIEUW. Standaard dubbele filtratie (F5 + G4) anti-pollen. VMC Pavillonaire IDEO 325 Ecowatt VMC DUBBELSTROOM MET HOOG RENDEMENT. Laag geluidsniveau

NIEUW. Standaard dubbele filtratie (F5 + G4) anti-pollen. VMC Pavillonaire IDEO 325 Ecowatt VMC DUBBELSTROOM MET HOOG RENDEMENT. Laag geluidsniveau VMC DUBBELSTROOM MET HOOG RENDEMENT NIEUW Dubbelstroom ventilatiebox met tegenstroom wisselaar en gelijkstroommotoren. Deze voordelen laten toe om een rendement te bekomen tot 92% en een gemiddeld energieverbruik

Nadere informatie

Optiflex. Luchtverdeelsysteem voor eengezinswoningen

Optiflex. Luchtverdeelsysteem voor eengezinswoningen V E N T I L A T I E Optiflex Luchtverdeelsysteem voor eengezinswoningen Optiflex, het eerste ventilatiesysteem dat De Optiflex-reeks is geschikt voor alle toepassingen (plafond, wandmontage, vloer/dekvloer),

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

Zo eenvoudig kan ventileren zijn. Gebruiksvriendelijk Comfortabel Geluidsarm Energiezuinig Optimaal binnenklimaat

Zo eenvoudig kan ventileren zijn. Gebruiksvriendelijk Comfortabel Geluidsarm Energiezuinig Optimaal binnenklimaat Zo eenvoudig kan ventileren zijn Gebruiksvriendelijk Comfortabel Geluidsarm Energiezuinig Optimaal binnenklimaat Gezond en efficiënt ventileren Voor een gezond binnenklimaat is het noodzakelijk dat er

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Duurzame renovatie: kort overzicht Leefmilieu Brussel Duurzaam bouwen vanuit de invalshoek van energie. Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doelstelling(en) van de presentatie Een denkoefening

Nadere informatie

Residentiële ventilatie

Residentiële ventilatie Residentiële ventilatie Michaël Peeters Kenniscentrum Energie KHK K.H.Kempen 1 Inhoud Waarom ventileren? Ventilatie en energie Stroming van lucht Koudebruggen en ventilatie 2 1 Waarom ventileren Toevoer

Nadere informatie

ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur

ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur Handleiding voor de installateur z.o.z. Manuel de l installateur t.s.v.p. Heating Koeling Fresh Air Clean Air Inhoudsopgave 1. Introductie...1

Nadere informatie

Het ventilatievoorontwerp (VVO) in detail

Het ventilatievoorontwerp (VVO) in detail BRUSSEL I 14 FEBRUARI 2017 Het ventilatievoorontwerp (VVO) in detail Dit document bevat alle details over het VentilatieVoorOntwerp of VVO. U krijgt er een overzicht van de vragen die u kan overlopen met

Nadere informatie

Natuurlijk ventileren DUCO AT HOME. een verademing! We inspire at

Natuurlijk ventileren DUCO AT HOME. een verademing! We inspire at Natuurlijk ventileren een verademing! HOME WAAROM & HOE VENTILEREN? MAXIMALE Epeil winst > Basisventilatie > Doorvoerventilatie > Luchtafvoer > Ventilatieve koeling > Buitenzonwering Waarom ventileren?

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel AANDACHTSPUNTEN VOOR HYGIËNISCHE VENTILATIESYSTEMEN Pierre DEMESMAECKER ICEDD asbl Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel EFFICIËNT EEN VENTILATIESYSTEEM ONTWERPEN EN AANDACHTSPUNTEN VOOR HET BEHEER Anne-Laure MAERCKX CENERGIE Doel(en) van de presentatie Aan het einde

Nadere informatie

Aangifteplichtige : WoninGent. Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg. App 2.4 Resultaat : K-peil : geen (*) E-peil : geen (*)

Aangifteplichtige : WoninGent. Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg. App 2.4 Resultaat : K-peil : geen (*) E-peil : geen (*) Aangifteplichtige : WoninGent Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg Woord vooraf : Dit verslag (startberekening) geeft alle materialen/installaties weer die noodzakelijk zijn voor het behalen

Nadere informatie

Hoe in een woning een gezonde binnenluchtkwaliteit creëren op een duurzame manier?

Hoe in een woning een gezonde binnenluchtkwaliteit creëren op een duurzame manier? Hoe in een woning een gezonde binnenluchtkwaliteit creëren op een duurzame manier? Op het De Nayer instituut in Sint-Katelijne-Waver loopt sinds oktober 2002 het IWT-HOBU project gebalanceerde en stuurbare

Nadere informatie