Praktijkrichtlijn. Ventilatiesystemen in woningen

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Praktijkrichtlijn. Ventilatiesystemen in woningen"

Transcriptie

1 Praktijkrichtlijn Ventilatiesystemen in woningen IWT project OPTIVENT Draft versie 23/07/2013 Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

2 Inhoudstabel 1. Ontwerp Systeemkeuze Vereiste minimumdebieten Ontwerpdebieten Totale toevoer en afvoer in balans Bijkomende afvoeren in ruimten zonder (EPB) afvoereisen Afvoerdebieten verhogen in afvoerruimten Recirculatie (enkel voor systeem D): Luchtdoorstroming Balans per ruimte Aantal doorstroomopeningen in serie Regelstrategie Geen regeling: niet aanbevolen Manuele regeling met meerdere debieten Kloksturing Geavanceerde regelstrategieën Voorlopige keuze van de componenten Dimensionering en selectie van natuurlijke toevoeropeningen Capaciteit Producteigenschappen EPB-eisen op productniveau Zelfregelendheid Akoestisch comfort Thermische isolatie Onderhoudbaarheid Vraaggestuurde ventilatie Plaats van natuurlijke toevoeropeningen EPB-eisen op installatieniveau Plaats van natuurlijke toevoeropeningen ten opzichte van andere luchtafvoeropeningen Onderhoudbaarheid Plaats van natuurlijke toevoeropeningen in de lokalen Dimensionering en selectie van natuurlijke afvoerkanalen en natuurlijke afvoeropeningen Capaciteit Producteigenschappen EPB-eisen op productniveau Onderhoudbaarheid Vraaggestuurde ventilatie Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

3 1.7.3 Ontwerp van afvoerkanalen en afvoeropening in het dak EPB-eisen op installatieniveau Type afvoerkanalen Afvoeropening in het dak Thermische isolatie en luchtdichtheid Dimensionering en selectie van de doorstroomopeningen (DO) Capaciteit Producteigenschappen EPB-eisen op productniveau Akoestisch comfort Ontwerp en dimensionering van het mechanisch distributienetwerk Plaats van de ventilatiegroep Plaats van de luchttoevoer- en luchtafvoeropeningen Aantal ventielen per ruimte Plaats van de ventielen in de ruimten Keuze en plaats geluidsdempers Isolatie van kanalen Voorlopige tekening van het distributienetwerk Vertakt netwerk Collectornetwerk Dimensionering Vertakt netwerk Collectornetwerk Selectie van de ventilator of ventilatiegroep en definitieve keuze van de componenten Algemene selectie van de ventilator(en) op basis van het werkingspunt Bijkomende criteria voor de selectie van ventilator(en) en ventilatiegroep(en) Algemene criteria voor alle ventilator(en) (voor B, C en D) Specifieke criteria voor ventilatiegroepen met warmterecuperatie (enkel D) Montage installatie Kanalen voor mechanische ventilatie Ventilatoren en ventilatiegroepen Doorboringen van de gebouwschil Ventielen voor mechanische ventilatie Natuurlijke afvoerkanalen en afvoeropeningen Doorstroomopeningen Indienststelling en oplevering Afstelling van debieten door de installateur Algemene principes van de afstelling Twee varianten van afstelmethode Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

4 3.1.3 Stappen van de vereenvoudigde methode Voorbereiding Debietsmeting met regelkleppen in open stand Afstelling van de trajecten (ventielen) in de juiste volgorde Afstelling van de ventilator Fijne afstellingen Afstelling van het tweede netwerk (systeem D) Afstelling van de ventilator(en) bij de andere standen Metingen en zelfcontrole Algemeen Debietsmeting Meting van het elektrische opgenomen vermogen Informatie voor de gebruiker en voor de EPB rapportage (indien van toepassing) Terminologie en definities Basisprincipes van ventilatie Geëiste debieten Berekening van drukverliezen en dimensioneren van de kanalen Selectie van de ventilatoren Akoestische aspecten van individuele mechanische woningventilatie Regelstrategie Doeltreffendheid van ventilatie (luchtverdeling) Hygiëne, vervuiling en onderhoud Methode voor debietafstelling Debietsmeting Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren Intensieve ventilatie Inleiding voor gebruikers Componenten: type en eigenschappen Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

5 Voorwoord/inleiding De praktijkrichtlijn Ventilatiesystemen in woningen wil de ontwerper en installateur van individuele ventilatie installaties in woningen stap voor stap begeleiden met behulp van concrete informatie en hulpmiddelen. De richtlijn bevat 2 grote delen: Het stappenplan o In stappen van ontwerp tot indienststelling. o Kort, direct, praktisch o Eenvoudige regels en aanbevelingen Aanvullende achtergrondinformatie in thematische bijlagen o Meer gedetailleerde informatie per thema o Verantwoording van de eenvoudige aanbevelingen in het stappenplan Het document is opgesteld op basis van diverse bronnen: regelgeving, binnen en buitenlandse normen, technische referentiedocumenten, artikelen en voordrachten, ervaringen van het WTCB en inbreng van diverse marktspelers: de gebruikersgroep OPTIVENT, beroepsfederaties van installateurs en fabrikanten, architecten. Om voor de lezer een onderscheid te maken tussen wettelijke verplichtingen en andere richtlijnen (die gelden als code voor goede praktijk, maar geen verplichtend karakter hebben) werden de strikt reglementaire aspecten in italic tekst verwerkt (nog niet gedaan in huidige versie). Voor de meest recente informatie over de regelgeving, geldig in het betrokken Gewest, zal de lezer de reglementaire documenten raadplegen. Het stappenplan kan voor een groot deel, stap voor stap, worden toegepast met behulp van een speciaal hiervoor ontwikkeld rekenblad. Met behulp van het icoontje wordt telkens verwezen naar dit rekenblad. Meer info vind je in bijlage. Deze praktijkrichtlijn ventilatiesystemen in woningen werd opgesteld door het WTCB in het kader van het door het IWT gefinancierde project Optivent (VIS CO 95076). Deze documenten werden met de grootste zorg opgesteld. Het WTCB kan echter niet aansprakelijk worden gesteld voor de inhoud of voor eventuele schade die door gebruik van deze informatie zou zijn veroorzaakt. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

6 Deel I: Praktijkrichtlijn Stappenplan installateur 1. Ontwerp Voor een overzicht van de individuele ventilatie van woningen en de basisprincipes ervan vind je meer informatie in een inleidingsvideo (http://www.wtcb.be/homepage/index.cfm?cat =information&sub=video ) en in bijlage. 1.1 Systeemkeuze In de EPB regelgeving onderscheidt men 4 verschillende ventilatiesystemen A, B, C of D. Voor meer details over de basisprincipes van ventilatie en de types van ventilatiesystemen, zie bijlage. Elk van deze systemen heeft zijn voordelen en zijn beperkingen. Iedere bouwheer/vrouw zal dat systeem kiezen dat het best is aangepast aan zijn/haar specifiek project, met adviezen van de architect en de installateur. Een overzicht van de voor en nadelen van de verschillende systemen voor verschillende criteria, zoals de luchtkwaliteit, het thermisch comfort, het akoestisch comfort, de investerings en werkingskosten, het energieverbruik, enz., vind je in de Infofiches 42.2 en 42.3 en in de ventilatiegids. De keuze van het type systeem is vaak een persoonlijke keuze en zelfs subjectief aanvoelen van de opdrachtgever en vindt soms al heel vroeg in het bouwproces plaats. Veel andere elementen van het stappenplan voor ventilatie kunnen een invloed hebben op de keuze van het type systeem, in het bijzonder: De regelstrategie De ruimte nodig voor de ventilatiegroep en de kanalen van mechanische systemen De ruimte nodig voor de natuurlijke afvoerkanalen van systemen A en B. De invloed van de natuurlijke toevoeropeningen van systemen A en C op vlak van tocht en akoestiek. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

7 1.2 Vereiste minimumdebieten Het minimum geëist debiet volgens de EPB regelgeving wordt bepaald voor elke ruimte in het beschermde volume van de woning, in functie van de vloeroppervlakte en het type ruimte. Dit minimum geëist debiet wordt in tabel 1 aangegeven voor de luchttoevoer en afvoer naargelang het ruimtetype. Meer informatie over vereiste minimumdebieten, vind je in de Infofiches 42.2 en in bijlage. Tabel 1: Minimum geëist debieten voor de luchttoevoer en afvoer naargelang het ruimtetype in woningen Ruimtetype Droge ruimten: Slaapkamer, bureau, speel of hobbykamer (of equivalent) Woonkamer, salon, eetkamer (of equivalent) Natte ruimten: Toilet Gesloten keuken, badkamer, wasplaats (of equivalent) Open keuken Oppervlakte van de ruimte Minder dan 7 m² Tussen 7 en 20 m² Meer dan 20 m² Minder dan 21 m² Tussen 21 en 42 m² Meer dan 42 m² Minder dan 14 m² Tussen 14 en 21 m² Meer dan 21 m² Luchttoevoer 25 m³/h 3.6 m³/h.m² 72 m³/h 75 m³/h 3.6 m³/h.m² 150 m³/h Luchtafvoer naar buiten 25 m³/h 50 m³/h 3.6 m³/h.m² 75 m³/h 75 m³/h Opmerking: Er zijn ook eisen voor luchtdoorvoer tussen de droge ruimten en de natte ruimten. Deze worden verder behandeld in Elke ruimte in het beschermde volume van de woning moet een bepaald functie toegewezen krijgen, bv: Een ruimte voor een home cinema moet als droge ruimte beschouwd worden ofwel als bijkomende woonkamer ofwel als hobbykamer. Andere voorbeelden: TV kamer, logeerkamer, bibliotheek, hobbyruimte, atelier voor nietprofessioneel gebruik, zonnebankruimte, privé fitnessruimte, Een ruimte voor het drogen van kleding moet als natte ruimte aanzien worden. Ruimten waarin meerdere ruimtetypes van toepassing zijn, worden ofwel fictief opgedeeld (vb woonkamer en open keuken) ofwel kunnen ze worden samengevoegd (voor meer info, zie bijlage ) Er kunnen ook sommige ruimten met een bepaalde functie maar zonder EPB debietseisen, bv.: gang en (trappen)hal, bergruimte (en zolders en kelders met Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

8 bergingsfunctie), dressing, enz. Hoewel niet verplicht, kunnen we in deze ruimten toch een ontwerpdebiet voorzien, zie verder. Voor ruimten waar een verwarmingsketel is opgesteld gelden speciale eisen die afhangen van het type en het vermogen van het toestel. Zie bijlage voor meer details. Voor andere speciale ruimten zijn er soms andere eisen dan EPB eisen, die hier niet besproken worden (bv. liftkokers). De vloeroppervlakte van een ruimte (m²) wordt berekend door gebruik te maken van de afmetingen op het niveau van de vloer van de ruimte, met bijkomende aandachtspunten: Voor ruimten, volledig of deels onder een hellend dak of onder een trap, moet je de volledige vloeroppervlakte meerekenen, ook al is de hoogte onvoldoende om recht te staan. De vloeroppervlakte onder ingemaakte kasten en van tussenmuren moet niet worden meegerekend. Bij ruimten die zich over meerdere bouwlagen uitspreiden (bv. mezzanine), wordt de totale vloeroppervlakte op alle niveaus meegerekend, met inbegrip van een eventuele trap. Voor open ruimten (open keuken naast een woonkamer, lofts, enz.), kan je de oppervlakken berekenen op basis van een te verantwoorden fictieve scheiding tussen de verschillende ruimtefuncties. (zie ook bijlage) Meer informatie over EPB eisen voor ventilatie vind je op en in het bijzonder in Infofiche 42.2 met betrekking tot de eisen voor het ontwerp van het systeem. De volledige referenties naar de EPB regelgeving in elke Gewest, vind je in referentie. De EPB regelgeving verwijst voor een groot deel naar de Belgische norm NBN D :1991. In het rekenblad kan je deze minimum geëiste debieten op een eenvoudige manier bepalen na het invoeren van de ruimtetype en de oppervlakte van alle ruimten (in het beschermde volume van de woning) op het tabblad debieten. 1.3 Ontwerpdebieten Na de berekening van de minimumdebieten worden de ontwerpdebieten vastgelegd voor elke ruimte. Deze liggen eventueel een beetje hoger dan de vereiste minimumdebieten, naar keuze van de installateur: Voor ruimten met een vereist minimumdebiet (zie Tabel 1), is het verstandig om een marge van bv. 10% te voorzien (onzekerheid van berekening, afstelling en meting van debiet, afwijking tussen het grondplan en de realiteit, enz.). Voor ruimten zonder eisen kunnen we toch een ontwerpdebiet voorzien om verhoogde luchtkwaliteit te verzekeren. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

9 We bevelen voor alle systemen aan, maar in het bijzonder voor systeem D met warmterecuperatie, om de toevoer en afvoerdebieten in balans te brengen, op niveau van de woning maar ook op niveau van elke ruimte via doorstroming Totale toevoer en afvoer in balans Deze balans op gebouwniveau is aanbevolen om volgende redenen: Met een systeem D zijn zowel de toevoer als de afvoer mechanisch gecontroleerd. In geval van onbalans veroorzaakt het systeem bijkomende in of exfiltraties door de gebouwschil en dus ook bijkomende warmteverliezen. Met systemen C en B is de ventilatie meestal gecontroleerd door het mechanische deel dat een onderdruk (systeem C) of een overdruk (systeem B) creëert in het gebouw. In geval van onbalans, zal het totale natuurlijke debiet (toevoer voor C, afvoer voor B) zich aanpassen aan het totale mechanische debiet. Met een systeem A is de thermische trek een van de grootste drijvende krachten van het systeem. In geval van onbalans, zal de laagste van de 2 waarden van de totale capaciteit voor toevoer en voor afvoer bepalend worden. In de meest woningen is het totale vereiste minimum debiet groter voor toevoer dan voor afvoer. Er zijn meerdere praktische oplossingen om deze balans te bereiken, met voordelen en nadelen zoals beschreven hieronder. Aandachtspunt: Deze balans van de ontwerpdebieten moet ook gegarandeerd blijven bij de regeling van het systeem naar lagere debieten tijdens het gebruik (zie 1.4). In het rekenblad kan je de gekozen ontwerpdebieten invoegen voor elke ruimte met toevoer en/of afvoer op het tabblad debieten. Er is een automatische berekening van de totale toevoer en totale afvoer om de balans te controleren Bijkomende afvoeren in ruimten zonder (EPB) afvoereisen Voordelen: Dit is interessant om ruimten zoals berging, dressing, gang, hal, enz. toch te ventileren om voldoende luchtkwaliteit te verzekeren. Een bijkomende afvoer kan ook nuttig zijn in sommige toevoerruimten met hogere luchtvervuiling zoals bv. een privé fitnessruimte, een atelier voor nietprofessioneel gebruik, enz. Er kan ook een afvoer toegevoegd worden in technische ruimten (zie bijlage voor meer details). Nadelen: Deze oplossing vereist bijkomende afvoerkanalen (natuurlijk of mechanisch) in deze ruimten. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

10 Afvoerdebieten verhogen in afvoerruimten Voordelen: Dit kan interessant zijn voor de luchtkwaliteit in sommige ruimten zoals een grote open keuken, een natte ruimte met meerdere functies (keuken + wasplaats, of een badkamer + wasplaats), enz. Nadelen: Deze oplossing kan in sommige gevallen leiden tot een minder gunstig E peil in de EPB berekening Recirculatie (enkel voor systeem D): Recirculatie is slechts mogelijk voor systemen D met volgende voorwaarden en aanbevelingen: Recirculatie moet mechanisch gebeuren, dus met een bijkomende ventilator. Het vereiste minimumdebiet in de woonkamer kan geheel of gedeeltelijk gerealiseerd worden met gerecirculeerde lucht. Deze gerecirculeerde lucht kan afgevoerd worden uit één of meerdere slaapkamers, een studeerkamer, speelkamer, of eventueel uit een nachthal. Zorg er bij de keuze van het punt van de recirculatie inname vanuit een nachthal voor dat de toestroming van lucht vooral vanuit de slaapkamers (of studeerkamer, speelkamer) plaatsvindt, en niet vanuit de woonkamer zelf. Bijkomende geluidsdempers zijn eventueel nodig om het akoestisch comfort te garanderen in de woonkamer en in het bijzonder in de betrokken slaapkamers. Een bijkomende filter is eventueel nodig op de afvoerzijde om de vervuiling van deze bijkomende kanalen (die een luchttoevoerfunctie hebben) te beperken. Voordelen: Het totale toevoerdebiet (van buitenlucht) kan verminderd worden en een ventilatiegroep met een kleinere capaciteit kan gebruikt worden. Nadelen: Er is een bijkomende ventilator nodig, met eventuele bijkomende geluidsdempers en filter. Deze gerecirculeerde lucht heeft niet dezelfde luchtkwaliteit als de buitenlucht: o Zelfs als de afvoerruimten voor recirculatie niet bezet zijn, kan de lucht toch vervuild zijn met andere polluenten, bv. emissies van materialen. o Er is een bijkomend risico van vervuiling van dit recirculatiekanaal. Het specifieke vermogen (per m³/h van buitenlucht) van een systeem met recirculatie kan een beetje hoger liggen dan van een systeem zonder recirculatie. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

11 1.3.2 Luchtdoorstroming Het basisprincipe van de ventilatiesystemen A, B, C en D is het realiseren van luchttoevoer in de droge ruimten en van luchtafvoer in de natte ruimten. Tussen beiden is er doorvoer nodig. Een belangrijk aandachtspunt is om genoeg doorstroomopeningen (DO) te voorzien om logische luchtstromen tussen de toevoeropeningen en de afvoeropeningen te verzekeren. Dit vereist soms bijkomende doorstroomopeningen in vergelijking met de beperkte vereisten van de EPBregelgeving. Het doel is om geen doorstromingen te vergeten en ook om geen onmogelijke systemen te ontwerpen We kunnen lucht immers niet stockeren! Balans per ruimte Het is aanbevolen een balans op ruimteniveau te voorzien tussen de ontwerpdebieten voor toevoer en/of afvoer zoals voorzien in en de ontwerpdebieten voor doorvoer (van of naar deze ruimte). Ook voor doorstroomruimten zoals gang en hal bv. moeten we een balans verzekeren tussen de doorvoerdebieten naar deze ruimte en de doorvoerdebieten vanuit deze ruimte. Het gemakkelijkste is om dit op het grondplan van de woningen te verifiëren met bv. pijlen voor de doorvoerdebieten. Voorbeelden: Een bijkomende DO is nodig indien een hal in 2 verdeeld wordt door een deur. Een hal krijgt een hoger ontwerpdebiet voor doorvoer naar deze hal dan vanuit deze hal: een bijkomende doorstroom naar een andere verdieping moet voorzien worden of een bijkomende afvoer moet aangebracht worden in deze hal. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

12 Aantal doorstroomopeningen in serie We bevelen aan om niet meer dan 3 doorstroomopeningen in serie te plaatsen. Een te lage capaciteit van de doorstroomopeningen of een te groot aantal doorstroomopeningen in serie kunnen de luchtstroom te sterk beperken: Met een natuurlijk systeem A, kan deze limiterende stap de totale werkelijke debieten van het systeem beperken. Met de mechanische systemen B, C en D, kan deze limiterende stap bijkomende in of exfiltratie door de gebouwschil creëren met ofwel bijkomende warmteverliezen ofwel te lage werkelijke debieten (en te lage luchtkwaliteit). In het rekenblad kan je de gekozen ontwerpdebieten voor elke doorvoer vanuit en/of naar een ruimte invoegen op het tabblad debieten. Het is ook aanbevolen om op het grondplan een pijl voor elke DO te tekenen. 1.4 Regelstrategie Zodra het systeem gedimensioneerd, geïnstalleerd en correct afgesteld werd, zullen de debieten nog aangepast kunnen worden aan de werkelijke dagelijkse behoeften van de gebruikers en geregeld worden op lagere debieten dan de ontwerpdebieten. Natuurlijke toevoer of afvoeropeningen kunnen manueel geregeld worden. In mechanische systemen kan een knop voorzien worden voor de manuele snelheidsregeling van de ventilator. De debieten kunnen ook automatisch aangepast worden op basis van een parameter gekoppeld aan de luchtkwaliteit door gebruik te maken van een CO 2 sensor, een sensor voor de relatieve vochtigheid of een aanwezigheidsdetector. Dit wordt ook vraaggestuurde ventilatie genoemd. Ventilatiesystemen worden aangeboden op de markt met verschillende regelcomponenten als opties (manuele knop, klokbediening, enz.). Er zijn ook systeemkits beschikbaar met volledig geïntegreerde en coherente componenten voor vraagsturing. De volgende paragraaf zal de eenvoudigste regelstrategieën toelichten en enkele aanbevelingen geven voor de keuze van vraaggestuurde systeemkits of van optionele regelcomponenten. Opmerking: Er bestaan systemen die een min of meer constant debiet (ontwerpdebiet of ander) proberen te houden zelfs indien de druk in het systeem varieert. Deze systemen kunnen in een ander kader hun nut hebben, maar zijn niet echt bruikbaar als regelstrategie en worden niet behandeld in deze paragraaf. Bv: Zelfregelende natuurlijke toevoeropeningen met klasse P1 tot P4, die een sterke overschrijding van het gekozen debiet ten gevolge van groter dan normale drukverschillen vermijden. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

13 Constant volume ventilatoren waarbij het ingestelde debiet redelijk constant wordt gehouden door een automatische aanpassing van het ventilatortoerental, tijdens variatie van de druk (bv. filtervervuiling, wind op de buitenopeningen). Constant volume regelaars (CVR/KVR) op toevoer en/of afvoerventielen (mechanische ventilatie) houden het debiet redelijk constant binnen bepaalde grenzen van het beschikbare drukverschil Geen regeling: niet aanbevolen Voor natuurlijke openingen (toevoer of afvoer) is een manuele regelmogelijkheid verplicht in het kader van de EPB regelgeving (zie 1.4.2). Een mechanisch systeem dat steeds op hetzelfde debiet werkt (één stand) is niet aanbevolen. Om conform met de EPB regelgeving te zijn, is de enige mogelijkheid van een dergelijk systeem om permanent te werken op het vereiste minimumdebiet (of hoger). Dit kan dan niet aangepast worden aan de reële behoeften: bv. afwezigheid tijdens werkuren of lagere bezetting dan de maximale bezetting van het gebouw. Installaties zonder regeling worden afgeraden vanwege het hoge energieverbruik. Het gebruik van constant volume regelaars (CVR of KVR) op toevoer en/of afvoerventielen (mechanische ventilatie) wordt ook afgeraden. Wordt het drukverschil over de CVR/KVR kleiner dan een bepaalde grens (afhankelijk van het product ordegrootte < 80 Pa) dan zal het debiet toch terugvallen (figuur). Dit gebeurt echter niet gelijktijdig voor alle ventielen zodat de debietsverdeling over de verschillende ruimten zeer onvoorspelbaar wordt! Een regeling van de debieten met CVR/KVR is dus onmogelijk Manuele regeling met meerdere debieten Er bestaan eenvoudige systemen die een manuele regeling van de debieten toelaten, bv.: Voor natuurlijk openingen (RTO en RAO) moet (EPB verplichting) de vrije doorsnede van de opening manueel of automatisch regelbaar zijn hetzij continu, hetzij in minstens 5 standen (inbegrepen gesloten en volledig open ). Voor mechanische systemen is er vaak een schakelaar beschikbaar met 3 of meerdere standen die het toerental van de ventilator(en) centraal controleert. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

14 Deze systemen laten de gebruiker toe het ventilatiesysteem min of meer aan te passen aan zijn behoefte. Voor de 3 standen (of meer) van de mechanische systemen onderscheiden we (minstens) 3 situaties: Hoogste stand (bv. stand 3): De ontwerpstand conform met EPB, voor aanwezigheid met actief gebruik of voor periodes met sterke vervuiling. Tussenstand (bv. stand 2): Voor aanwezigheid met beperkte activiteit. Laagste stand (bv. stand 1): Een lage stand van minstens 10% van de ontwerpstand conform met EPB, voor periodes van afwezigheid. Merk echter op dat een manuele aanpassing door de gebruiker voor elke verschillende periode van aanwezigheid en/of activiteit tijdens een dag en een week niet zo realistisch is. Daarom kan in sommige gevallen ook een quasi permanente werking van het systeem op een tussenstand debiet toegepast worden. De reële ventilatiebehoefte varieert wel voortdurend, maar toch eerder langzaam. Met een voldoende hoge tussenstand debiet, kunnen we veronderstellen dat de variaties in vervuiling worden opgevangen door het bufferende effect van het gebouw: Met een bepaald bron (CO 2 van een persoon bv.) zal de concentratie in de ruimte geleidelijk verhogen in functie van het volume van de ruimte en van het ventilatiedebiet. Sommige materialen in onze gebouwen kunnen vocht absorberen op sommige momenten en vrijgeven op andere (bv. gips, hout, leem,). De keuze van dit tussenstanddebiet is erg belangrijk. Dit kan afgesteld worden bv. op stand 2 en moet toch voldoende hoog blijven. Enkele suggesties (kies de hoogste ervan!). Tenminste 22 m³/h per persoon in elk van de slaapkamers. Een totaal van tenminste 36 m³/h per bewoner op woning niveau. Een totaal van tenminste 50 m³/h per keuken, bad en douchekamer, en wasplaats die dagelijks gebruikt worden. Een totaal van tenminste 30 m³/h per natte ruimte in totaal op gebouw niveau. Ten minste 50% van het totaal van de minimum geëiste toevoerdebieten in EPB. Dit tussenstanddebiet moet ook aangepast worden aan het reële gebruik van het gebouw (aantal bewoners, enz.), dus bv. in geval van een wijziging in de ge bewoning. Met dergelijke permanente werking op een tussenstanddebiet zal men toch de mogelijkheid van manuele regeling naar boven of naar beneden behouden: De lage stand kan nuttig zijn voor periodes van langdurige afwezigheid. We bevelen een automatische terugkeer naar het tussenstanddebiet sterk aan. De hoogste stand moet ook minstens manueel instelbaar zijn voor periodes met sterkere vervuiling (en voor de indienststelling van het systeem: debietsmeting, afstelling, enz.). Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

15 1.4.3 Kloksturing Wil men voor mechanische systemen een stap verder gaan dan een manuele regeling, dan kan men kiezen voor een programmeerbare kloksturing van de ventilator(en), bij voorkeur met behulp van een klok met weekprogramma, dit laat toe om gedurende het weekend een ander klokprogramma in te stellen dan gedurende de werkweek (bv. andere schakeltijden, overdag ook aanwezig). In het klokprogramma kunnen we 3 standen (of meer) programmeren, op basis van de 3 situaties voorgesteld in 1.4.2: Hoogste stand: Tijdens vervuilende activiteiten zoals koken en eten, gebruik badkamer, enz. Tussenstand: Waarschijnlijkheid van aanwezigheid met beperkte vervuiling, s nachts en overdag bij voorziene aanwezigheid, tijdens het weekend, enz. Laagste stand: Waarschijnlijkheid van afwezigheid, tijdens de werkuren wanneer men zeker is dat niemand aanwezig zal zijn. Daarnaast moet er de mogelijkheid blijven om het systeem manueel te kunnen regelen naar een van deze geprogrammeerde standen, idealiter met een automatische terugkeer naar de kloksturing na een bepaalde tijd Geavanceerde regelstrategieën Vraaggestuurde systemen kan men realiseren door individuele componenten samen te voegen of door gebruik te maken van een als kit aangeboden systeem. Hier volgen enkele algemene tips (voor meer details, zie bijlage ): Luchtkwaliteit is een zeer complex gegeven en wordt beïnvloed door veel verschillende bronnen van polluenten: CO 2, vocht en geurtjes van personen, vocht van onze activiteiten in de keuken, de badkamer, de wasplaats, enz., chemische stoffen afgegeven door materialen, Het is bijgevolg moeilijk (of bijna onmogelijk) om alle polluenten gelijktijdig te controleren. Toch bestaan er vereenvoudigde oplossingen: o CO 2 sensoren zijn momenteel het meest geschikt voor verontreinigingen door mensen, in het bijzonder in de droge ruimten. o Vochtsensoren zijn interessant om een te hoog vochtgehalte in de natte ruimten te vermijden, maar zijn minder relevant voor de menselijke bezetting. o Aanwezigheidsdetectie zou kunnen gebruikt worden in plaats van CO 2 in de droge ruimten en in sommige natte ruimten zoals bv. toiletten (waar er weinig vocht geproduceerd wordt). o Voor emissies van materialen, is een permanent minimaal debiet nodig, zelfs in periodes van afwezigheid. Een decentraal vraaggestuurd systeem laat toe om de reële behoeften van nog dichter bij te volgen: decentrale detectie met sensoren in alle kamers en decentrale sturing van de debieten per ruimte. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

16 Om de energiebesparing te maximaliseren, moet men zorgen voor een gelijktijdige sturing van de toevoer en afvoer, met de totale debieten op woningniveau altijd in balans. Hoewel vraagsturing een interessant potentieel biedt om de debieten te verlagen en energiezuiniger te ventileren, moet er altijd een compromis worden gezocht tussen luchtkwaliteit en energiebesparing. 1.5 Voorlopige keuze van de componenten In de praktijk worden de componenten van het systeem eerst voorlopig gekozen, bijvoorbeeld met globale eisen in het lastenboek, of voor het opstellen van een prijsopgave door de installateur. Pas in latere fase zal de installateur bij het detailontwerp een definitieve keuze maken, en die eventueel voorleggen aan de architect of opdrachtgever. De voorlopige keuze is dus wel degelijk een stap in het realisatieproject, maar hij wordt niet afzonderlijk in dit document behandeld; detaileisen voor de componenten komen verder aan bod. Merk op dat vele van deze voorlopige keuzen wel degelijk effect hebben op de realisatie: De kostprijs van het geheel van de installatie Nodige plaats voor de luchtgroep, voor natuurlijke en mechanische kanalen De tot hiertoe doorlopen stappen volstaan in principe als basisontwerp, meestal door de architect vastgelegd in het lastenboek. Voor een voorbeeld van de inhoud van lastenboeken, zie bijlage. 1.6 Dimensionering en selectie van natuurlijke toevoeropeningen (ook Regelbare Toevoer Opening (RTO) genoemd) Systeem A en C Capaciteit Voor elke droge ruimte (systeem A of C) moet de totale capaciteit van de natuurlijke toevoeropeningen, bij een drukverschil van 2 Pa, minstens gelijk zijn aan het ontwerpdebiet en het minimaal geëist debiet voor deze ruimte. Het is aanbevolen om de totale capaciteit te beperken tot het dubbele van het voor deze ruimte minimum geëist debiet. Dit is een verplichting in het Brussels Hoofdstedelijk en Waals Gewest. Voor openingen met variabele lengte moet de capaciteit van een opening voor een gegeven lengte berekend worden op basis van gegevens die verstrekt worden door de fabrikant: de capaciteit van de opening per strekkende meter (q1) en de lengte (L0). Zo is bijvoorbeeld voor q1 = 50 m³/h.m en L0 = 0,06 m de capaciteit van een opening met een dagmaat van 1,2 m gelijk aan (1,2 m 0,06 m) x 50 m³/h.m = 57 m³/h. De dagmaat wordt meestal gedefinieerd als de zaagmaat. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

17 Zie voor natuurlijke toevoeropeningen met erkende capaciteiten en de daar beschikbare toelichtingenfiches Producteigenschappen EPB eisen op productniveau Volgende EPB eisen zijn op productniveau van toepassing (zie ook Infofiche 42.4): Regelbaarheid: ofwel traploos regelbaar ofwel met minstens 5 standen, waaronder volledig open en volledig gesloten. Bescherming tegen binnendringend ongedierte: het mag niet mogelijk zijn een metalen bolletje van 4 mm diameter, of een metalen schijfje van 10 mm diameter en 3 mm dik, door de opening te laten passeren. 1 Waterdichtheid: waterdicht bij een drukverschil gelijk aan of lager dan 150 Pa in gesloten stand en gelijk aan of lager dan 20 Pa in volledig open stand. 1 In de praktijk voldoen bepaalde openingen niet altijd aan deze EPB eisen. Zo is bijvoorbeeld het debiet soms onbekend. Om een gegeven opening als natuurlijke toevoeropening te kunnen gebruiken, moet de overeenstemming met de EPB eisen van het betrokken Gewest zorgvuldig gecontroleerd worden. Dit geldt vooral voor de volgende soorten openingen: opening van een raam in kantelstand; gebruik van kierstandventilatie combinatie van een buitenrooster, een binnenrooster en een kanaal van verschillende oorsprong, Zelfregelendheid Het werkelijke debiet van toevoeropeningen is afhankelijk van het werkelijke drukverschil ter hoogte van de opening, van de wind of de verschillen tussen binnen en buitentemperatuur. Om energie te besparen en het comfort te verhogen, wordt aanbevolen te kiezen voor zelfregelende toevoeropeningen van klasse P3 of P4. Dit kan bovendien het E peil/e w peil van woongebouwen verminderen (zie ook Infofiche 42.3). 1 Niet verplicht in het Waals Gewest, slechts aanbeveling. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

18 Akoestisch comfort Om de impact van het buitengeluid te verminderen, wordt aanbevolen natuurlijke toevoeropeningen te installeren die voorzien zijn van een geluidsabsorberend materiaal. De lengte van het traject van de lucht doorheen dit geluiddempende materiaal is bepalend: hoe langer het traject, hoe meer geluiddemping. Fabrikanten geven gewoonlijk de mate van geluiddemping op in hun documentatie. In sommige gevallen wordt een betere geluiddemping verkregen met een opening in een muur (langer traject) dan met een opening in het schrijnwerk. Bij een te hoog extern geluidsniveau kan een ander type ventilatiesysteem (zie Infofiche 42.2) de enige oplossing zijn Thermische isolatie Natuurlijke toevoeropeningen kunnen een zwak punt vormen in de thermische isolatie van de gebouwschil. Ze hebben een impact op de EPB eisen op het vlak van warmtetransmissie. Om het energieverlies te beperken, condensatie te vermijden en het comfort te verhogen, wordt de voorkeur gegeven aan openingen met een zo laag mogelijke U waarde (warmteoverdrachtscoëfficiënt). Zo zijn er bijvoorbeeld openingen met een U waarde van ongeveer 3 W/m²K beschikbaar op de markt Onderhoudbaarheid Natuurlijke toevoeropeningen kunnen na verloop van tijd vuil worden. Kies om het onderhoud te vergemakkelijken voor gemakkelijk te reinigen openingen (bijvoorbeeld gedeeltelijk demonteerbaar). Het wordt de fabrikanten ten zeerste aangeraden richtlijnen voor onderhoud en reiniging te voorzien. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

19 Vraaggestuurde ventilatie In geval van een ventilatiesysteem met een geavanceerd regelstrategie (zie 1.4), zijn soms natuurlijke toevoeropeningen met speciale regelkenmerken nodig. Dat zijn bv. natuurlijke toevoeropeningen uitgerust met een luchtkwaliteit sensor voor droge ruimten, bv. op basis van CO 2 in de ruimte, op basis waarvan de opening wordt geregeld (bv. met een gemotoriseerde klep) volgens de behoeften. Dergelijke natuurlijke toevoeropeningen met vraagsturing vragen eventueel een elektrische voeding ter hoogte van de opening Plaats van natuurlijke toevoeropeningen EPB eisen op installatieniveau De EPB eisen over de plaats van natuurlijke toevoeropeningen zijn: Thermisch comfort: Het onderste deel van de natuurlijke toevoeropening moet op een hoogte van minstens 1,8 m boven de afgewerkte vloer aangebracht worden. Zoniet moet er een testverslag over de luchtverspreiding afgeleverd worden (zie EPB regelgeving voor meer details). Wanneer de opening dient voor luchtaanvoer vanuit een aangrenzende onverwarmde ruimte, moet deze aangrenzende onverwarmde ruimte ook voorzien zijn van één of meerdere natuurlijke toevoeropening(en) van buitenaf die zorgen voor het minimum geëist debiet bij een drukverschil van 2 Pa. Wanneer de opening aangebracht is in een ruimte onder een hellend dak, mag de opening gemaakt worden in dat hellend dak met een helling van 30 of meer wanneer er in deze ruimte geen verticale gevel met een nuttige hoogte van minstens 2 m aanwezig is of wanneer deze gevel een gemeenschappelijke muur is of op de grens van het mede eigendom ligt Plaats van natuurlijke toevoeropeningen ten opzichte van andere luchtafvoeropeningen Om het terugstromen van vervuilde lucht in het ventilatiesysteem te voorkomen, moet er worden gezorgd voor een voldoende afstand tussen de natuurlijke toevoeropeningen en de luchtafvoeropening van vervuilde lucht (systeem C), maar ook tussen de natuurlijke toevoeropeningen en alle andere openingen waardoor op een of ander ogenblik vervuilde lucht wordt uitgestoten uit hetzelfde of een naburig gebouw, namelijk: Uitstoot van verbrandingstoestellen: verwarmingsketels, warmwaterverwarmers, kachels, gasconvectoren enz. Uitstoot van een droogkast Uitstoot van een dampkap Ontluchting van afvalwaterafvoer Deze nodige afstand (gekenmerkt door een hoogteverschil en een afstand tussen de openingen) kan worden bepaald voor een hele reeks verschillende configuraties (in Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

20 gevel, in het dak enz.) en voor verschillende soorten luchtuitstoten (ventilatie en dampkap, verbranding op gas, andere soorten verbrandingen (stookolie, hout enz.)) volgens de vergelijkingen die beschikbaar zijn in de norm NBN EN (behalve voor de ontluchting van afvalwaterafvoer). Om een berekening te vermijden kan de volgende vereenvoudigde regel worden toegepast. In sommige gevallen is deze strenger dan de gedetailleerde berekening volgens de bovengenoemde norm, maar zo worden berekeningen vermeden. Voor de uitstoot van ventilatie, een dampkap, een droogkast of een gasverbranding staan de natuurlijke toevoeropeningen minstens 2 m lager dan elk van de uitstoten (hoogteverschil). Voor de beluchting van de afvalwaterafvoer moet een afstand van 2 m gerespecteerd worden als een strikte minimum waarde. Voor alle andere uitstoten, onder andere van de verbranding van stookolie of hout, zal toch een gedetailleerde berekening nodig zijn. De plaats van de natuurlijke toevoeropeningen ligt eveneens zo ver mogelijk van andere eventuele bronnen van verontreiniging, zoals het verkeer, begroeiing, een afvallokaal, beluchting van de afvalwaterafvoer, enz., en ook van eventuele geluidsbronnen, zoals het verkeer, een parking, enz Onderhoudbaarheid De natuurlijke toevoeropeningen zijn bij voorkeur gemakkelijk toegankelijk, via de buitenzijde, voor latere reiniging Plaats van natuurlijke toevoeropeningen in de lokalen 1.7 Dimensionering en selectie van natuurlijke afvoerkanalen en natuurlijke afvoeropeningen (ook Regelbare Afvoer Opening (RAO) genoemd) Systeem A en B Capaciteit Voor elke vochtige ruimte (systeem A of B) moet de totale capaciteit van de natuurlijke afvoeropening, bij een drukverschil van 2 Pa, minstens gelijk zijn aan het minimaal geëist afvoerdebiet voor deze ruimte, of een eventueel hoger ontwerpdebiet (zie 1.3.1) Producteigenschappen EPB eisen op productniveau Volgende EPB eis op productniveau is van toepassing (zie ook Infofiche 42.5): Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

21 Regelbaarheid: ofwel traploos regelbaar ofwel met minstens 5 standen, waaronder volledig open en volledig gesloten Onderhoudbaarheid Natuurlijke afvoeropeningen kunnen na verloop van tijd vuil worden. Kies om het onderhoud te vergemakkelijken voor gemakkelijk te reinigen openingen (bijvoorbeeld gedeeltelijk demonteerbaar), zowel voor het binnenrooster als voor de buitenopening. Het wordt de fabrikanten ten zeerste aangeraden richtlijnen voor onderhoud en reiniging te voorzien Vraaggestuurde ventilatie In geval van een ventilatiesysteem met een geavanceerd regelstrategie (zie 1.4), zijn soms natuurlijke afvoeropeningen met speciale regelkenmerken nodig. Dat zijn bv. natuurlijke afvoeropeningen uitgerust met een luchtkwaliteit sensor voor vochtige ruimten, bv. op basis van relatieve vochtigheid (RH) in de ruimte, op basis waarvan de opening wordt geregeld (bv. met een gemotoriseerd klep) volgens de behoeften. Dergelijke natuurlijke afvoeropeningen met vraagsturing vereisen eventueel een elektrische voeding ter hoogte van de opening Ontwerp van afvoerkanalen en afvoeropening in het dak EPB eisen op installatieniveau De EPB eisen voor het ontwerp van natuurlijke afvoerkanalen zijn: Binnendoorsnede van het kanaal: o Berekend zodat de luchtsnelheid bij ontwerpdebiet minder is dan of gelijk aan 1 m/s. o Voorbeelden: 25 m³/h 70 cm² (bv : Ø 94 mm) 50 m³/h 140 cm² (bv : Ø 134 mm) 75 m³/h 210 cm² (bv : Ø 164 mm) Verticaliteit en uitgang kanaal: o Het kanaal moet boven het dak uitkomen. o Het traject moet in principe verticaal zijn. o Beide eisen vervallen als de RAO aangesloten is op een ventilator met automatische in en uitschakeling (zie NBN D , voor meer informatie) Type afvoerkanalen Het wordt ten zeerste aanbevolen om voor natuurlijke afvoeropeningen stijve en gladde buizen (en dus geen soepele slangen) te gebruiken om zo het drukverlies te beperken en dus het gewenste debiet te realiseren. De aanbevelingen die van toepassing zijn op de kanalen van de mechanische ventilatiesystemen kunnen ook nuttig zijn bij een natuurlijke afvoer. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

22 Het is aangewezen om luchtdichte kanalen te gebruiken en luchtdichte aansluitingen tussen de verschillende elementen te voorzien. Wanneer meerdere afvoerkanalen onderling verbonden worden, is het gebruik van een shuntsysteem aangewezen om te vermijden dat de lucht vanuit het ene lokaal naar het andere terugstroomt. Bijlage II 2 van de norm NBN D bevat nuttige aanbevelingen in dat verband Afvoeropening in het dak Natuurlijke afvoerkanalen steken bij voorkeur minstens 50 cm boven het dak uit en worden best zo dicht mogelijk bij de nok van het dak geplaatst. Een beschermkap moet de regen tegenhouden. Bijlage II van de norm NBN D bevat nog andere aanbevelingen in verband met afvoeropeningen in het dak Thermische isolatie en luchtdichtheid Natuurlijke afvoerkanalen hebben ter hoogte van hun doorgang door de gebouwschil een impact op het warmteverlies van het gebouw omwille van de warmtetransmissie en luchtlekken. De bouwdetails van de doorgang van het kanaal door de gebouwschil moeten de koudebrug op die plaats beperken en een perfect luchtdichte aansluiting garanderen. Zie 2 voor meer details. Ten slotte wordt aangeraden om de afvoerkanalen die doorheen onverwarmde ruimten lopen te isoleren om een vermindering van de trek te vermijden en het risico op condensatie te beperken. 1.8 Dimensionering en selectie van de doorstroomopeningen (DO) (Systemen A, B, C en D) De plaats van de doorstroomopeningen, nodig voor de doorvoer tussen de droge en de natte ruimten, wordt bepaald in Een doorstroomopening kan een opening in een binnenmuur of deur zijn, of zelfs een spleet onder een binnendeur. In bepaalde gevallen wordt de doorstroomopening vervangen door een grote opening tussen twee ruimten (bijvoorbeeld een open keuken). Zie bijlage voor meer info Capaciteit De capaciteit van de doorstroomopeningen van een ruimte moet tenminste voldoen aan de eisen van de EPB regelgeving: Ofwel 25 m³/h bij 2 Pa (50 m³/h bij 2 Pa voor keukens). Deze producteigenschap wordt bepaald volgens de norm NBN EN (zie ook Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

23 Ofwel een spleet van 70 cm². (140 cm² voor keukens, eventueel te verdelen over 2 deuren). Het is aanbevolen om waar mogelijke een grotere DO te voorzien: Ofwel een capaciteit van het ontwerpdebiet bepaald in bij 2 Pa. Ofwel een spleet van 2.8 cm² per m³/h van het ontwerpdebiet bepaald in Producteigenschappen EPB eisen op productniveau De doorstroomopeningen mogen niet regelbaar of afsluitbaar zijn Akoestisch comfort Om de geluidsoverdracht tussen ruimten met een doorstroomopening te beperken, is het aangewezen te opteren voor een doorstroomopening met geluidsabsorberend materiaal. De lengte van het traject van de lucht door deze geluiddemper is bepalend: hoe langer het traject, hoe meer geluiddemping. In bepaalde gevallen is een betere geluiddemping mogelijk met een doorstroomopening in een muur (langer traject) in plaats van in een deur. Meestal vermelden de fabrikanten de waarden van de geluiddemping van hun producten, zodat ze kunnen worden vergeleken. Vermijd doorstroomopeningen in de vorm van een spleet onder de deur wanneer geluiddemping gewenst is. 1.9 Ontwerp en dimensionering van het mechanisch distributienetwerk (Systemen B, C en D) Het ontwerpen van het netwerk van kanalen bestaat uit het bepalen van de plaats van de ventilatiegroep, de plaats van de luchtventielen in elk lokaal en van de buitenluchtopeningen, de ligging van de tracés en de diameter van elk kanaalstuk. Het doel van dit ontwerp is om de voorgeschreven of gewenste prestaties van het systeem te realiseren, op vlak van akoestisch comfort, energieverbruik en luchtdebiet. Het gaat er meestal om een compromis te vinden tussen verschillende vaak onderling tegenstrijdige criteria: De luchtsnelheid in de kanalen moet zo laag mogelijk zijn omdat het een cruciaal element is voor het akoestisch comfort. De drukverliezen moeten ook zo laag mogelijk zijn om het elektriciteitsverbruik van de ventilatoren te beperken. Het kanalennetwerk moet zo evenwichtig mogelijk zijn om de installatie gemakkelijk te kunnen afstellen. Met andere woorden, de drukverliezen van elk traject (met volledig open ventielen) moeten zo dicht mogelijk bij elkaar liggen. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

24 De omvang van de kanalen moet beperkt zijn. De grootte van de kanalen heeft eveneens een impact op de kosten van de componenten. De positie van de ventielen in elk lokaal moet voor een goede verspreiding van de lucht in dit lokaal zorgen. De locatie van de buitenluchttoevoer en afvoeropeningen moet het terugstromen van vuile lucht afkomstig van andere uitstoten (ventilatie, afzuigkap, schoorsteen, rioolbeluchting, enz.) voorkomen. Ten slotte moet het netwerk zodanig worden ontworpen dat het gemakkelijk kan worden gereinigd. Dit compromis is niet gemakkelijk te vinden. Er bestaan vaak meerdere mogelijke oplossingen. Soms is in de volgende stappen een iteratief proces noodzakelijk totdat een bevredigende oplossing wordt gevonden. Bij deze keuzes wordt tevens rekening gehouden met de wensen van de architect en de opdrachtgever. Het ontwerp en dimensionering worden afzonderlijk gedaan voor een toevoer (B, D) en voor een afvoer (C, D) kanalennetwerk, en eventueel voor het recirculatienetwerk. De basis daarbij is het ontwerpdebiet, waarbij de debieten in alle ruimten gelijktijdig moeten kunnen worden geleverd. Tijdens de berekening zullen de drukverliezen van de verschillende trajecten, van ventilator tot een eindventiel in een ruimte, nooit identiek zijn. De hoogste drukval die berekend wordt in het meest nadelige traject zal bepalend zijn voor de keuze van ventilator, de drukverliezen in alle andere trajecten moeten door afstelling immers op gelijke waarde worden gebracht als dit meest nadelige traject Plaats van de ventilatiegroep De locatie voor de ventilatiegroep moet aan verschillende criteria voldoen. De ontwerper stelt een lijst op van alle mogelijke plaatsen en toetst die aan de onderstaande criteria. De ventilatiegroep ligt bij voorkeur in het beschermde volume van het gebouw. Daardoor kan: o doorgaans het aantal thermisch te isoleren kanalen worden beperkt. o bij mechanische afvoerventilatie (system C en D) het risico op condensatie in de kanalen en in de ventilatiegroep zelf worden beperkt. Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

25 o bij een systeem D met warmteterugwinning het risico op bevriezing van het condensaat worden verminderd. Kies een gesloten (technisch) lokaal om de verspreiding van het lawaai van de ventilatoren naar andere ruimten te beperken. Het kan gaan om een echt afzonderlijk technisch lokaal (stookruimte enz.), een bergruimte of eventueel een wasruimte. In de andere gevallen wordt de groep geplaatst in een specifieke, luchtdichte en akoestisch geïsoleerde wandkast. Voorzichtigheid is geboden indien de ventilatie installateur zelf niet belast is met de bouw van die wandkast want de eindprestaties van het systeem zijn er rechtstreeks van afhankelijk. De groep mag in geen geval in een leefruimte worden geplaatst zoals een slaapkamer, een studeerkamer of een woonkamer. Dit lokaal is voorzien van een elektrische voeding (bij voorkeur op een afzonderlijk circuit vanuit de zekeringkast) en, bij het systeem D met warmteterugwinning, van een sifon, aangesloten op een afvoerkanaal voor afvalwater. De ventilator of ventilatiegroep wordt bij voorkeur bevestigd tegen een voldoende massieve wand van meer dan kg/m², vb een gemetste muur uit snelbouwstenen van Er wordt gewaakt over het beperken van de lengte van de kanalen van en naar buiten, rekening houdend met de criteria voor de plaatsing van de luchttoevoeren afvoeropeningen (zie 1.9.2). Deze kanalen moeten een hoog debiet (het totale debiet) vervoeren en hebben dan doorgaans ook hoge drukverliezen. Kies een centrale plaats ten opzichte van de te bedienen lokalen. Het is vooral de bedoeling een op natuurlijke wijze evenwichtig netwerk te verkrijgen, om het afstellen te vergemakkelijken, de uiteindelijke drukverliezen te beperken en ook het geluid van de ventielen zelf te beperken. Voorzie plaats voor de geluidsdempers in de nabijheid van de ventilatiegroep, zowel voor toevoer als voor afvoer, zowel voor de systemen met één mechanisch netwerk (B en C) als voor de systemen met 2 mechanische Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

26 netwerken (D). Ten slotte moet de ventilatiegroep natuurlijk vlot toegankelijk blijven voor onderhoud, met name voor het vervangen van de filters van systeem B of D, maar ook voor het reinigen van de ventilatoren enz. Slecht voorbeeld: Goed voorbeeld: Plaats van de luchttoevoer en luchtafvoeropeningen Om het terugstromen van vervuilde lucht in het ventilatiesysteem te voorkomen, moet er worden gezorgd voor een voldoende afstand tussen de luchttoevoeropening en de luchtafvoeropening van vervuilde lucht, maar ook tussen de luchttoevoeropening en alle andere openingen waardoor op een of ander ogenblik vervuilde lucht wordt uitgestoten uit hetzelfde of een naburig gebouw, namelijk: Uitstoot van verbrandingstoestellen: verwarmingsketels, warmwaterverwarmers, kachels, gasconvectoren enz. Uitstoot van een droogkast Uitstoot van een dampkap Ontluchting van afvalwaterafvoer Deze nodige afstand (gekenmerkt door een hoogteverschil en een afstand tussen de openingen) kan worden bepaald voor een hele reeks verschillende configuraties (in gevel, in het dak enz.) en voor verschillende soorten luchtuitstoten (ventilatie en dampkap, verbranding op gas, andere soorten verbrandingen (stookolie, hout enz.)) volgens de vergelijkingen die beschikbaar zijn in de norm NBN EN (behalve voor de ontluchting van afvalwaterafvoer). Optivent Praktijkrichtlijn Ventilatie v /59

Module 2.3. Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.3

Module 2.3. Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.3 Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Voorbeeld 1 Concreet voorbeeld Eenvoudige woning Niveau -1 Kelder + inkom Niveau 1 Gelijkvloers Niveau -1 2 2 Concreet voorbeeld 3 Gelijkvloers: Woonkamer

Nadere informatie

Strategie voor energiezuinig wooncomfort

Strategie voor energiezuinig wooncomfort VENTILATIE IN WONINGEN Ventilatie en renovatie Informatie-avond 18 mei 2011 Paul Van den Bossche WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Strategie voor energiezuinig wooncomfort

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF DIGEST WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN Dit Digest is het eerste van een drietal over ventilatie. Het geeft een beknopte inleiding

Nadere informatie

tips en tricks voor uw ventilatie C en D

tips en tricks voor uw ventilatie C en D tips en tricks voor uw ventilatie C en D 1 Wie doet wat? De EPB verslaggever: Afd10,art10, 2: In het kader van de toewijzingsprocedure van een aannemingsopdracht, bezorgt de opdrachtgever of de architect

Nadere informatie

Module 2.6. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.6

Module 2.6. Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld. Versie 2.1 februari 2006. Module 2.6 Ventilatie van niet-residentiële gebouwen: Concreet voorbeeld Voorbeeld: het PROBE gebouw Verdieping 1 : kantoren Verdieping 0 : kantoren Verdieping -1 : archief + stookplaats Het PROBE-gebouw bestaat

Nadere informatie

Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel

Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel 1 Ventilatiedocument : residentieel en niet-residentieel 1 Wat wordt in het kader van de energieprestatieregelgeving verstaan onder een verbouwing? In het kader van de energieprestatieregelgeving is een

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie

Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie Uw ventilatiesysteem: Decentrale ventilatie Systeemopbouw: In één of meerdere vertrekken heeft u een decentrale ventilatieunit die voor de ventilatie van dat vertrek zorgt. In de overige vertrekken is

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer

Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer Uw ventilatiesysteem: natuurlijke toevoer, mechanische afvoer Onderhoud / storing Belangrijk: Reinig de (toevoer)roosters in de gevel en de afvoerventielen minimaal 1x per jaar of zoveel vaker als nodig

Nadere informatie

Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer;

Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer; Uw ventilatiesysteem: Vraaggestuurde ventilatie met natuurlijke toevoer, mechanische afvoer; Onderhoud / storing Belangrijk: Reinig de (toevoer)roosters in de gevel en de afvoerventielen minimaal 1x per

Nadere informatie

Studiedag Energiebesparingsforum. Ventilatie. Ventilatie

Studiedag Energiebesparingsforum. Ventilatie. Ventilatie Ventilatie Studiedag Energiebesparingsforum Ventilatie Hilde Breesch, KaHo Sint-Lieven Paul Van den Bossche, WTCB Binnenluchtkwaliteit Ventilatiesystemen in woningen Aanbevelingen ventilatiegids Studiedag

Nadere informatie

Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL

Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL 1 Ventilatiedocument: RESIDENTIEEL 2 Inhoud Vooraf 1 Terminologie 4 2 Wat is een eis, een aanbeveling, een advies? 5 3 Ventilatiecomponenten: eisen bij residentiële gebouwen 3.1 Welke eisen worden er gesteld

Nadere informatie

Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen

Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen Gemeenschappelijke schoorstenen in bestaande appartementsgebouwen 1 Inhoudsopgave Bestaande situatie Atmosferische ketels Gemeenschappelijk opbouwvoorbeeld Werkingsprincipe Verse luchttoevoer Rookgasafvoer

Nadere informatie

HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche

HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche HANDLEIDING REKENBLAD VENTILATIEGIDS Paul Van den Bossche Afdeling Energie en Klimaat Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf WTCB 3 juni 2009 Inhoudstabel 1 INLEIDING...2 2 DISCLAIMER...2

Nadere informatie

Inhoud. 2. Ventileren. Waarom ventileren? Doel en middel GEBOUWSCHIL VENTILATIE. Dialoog vzw. Energiezorg in scholen en centra Voorjaar 2009

Inhoud. 2. Ventileren. Waarom ventileren? Doel en middel GEBOUWSCHIL VENTILATIE. Dialoog vzw. Energiezorg in scholen en centra Voorjaar 2009 Dialoog vzw Inhoud Ventileren principes soorten ventilatiesystemen ventileren in de praktijk GEBOUWSCHIL VENTILATIE Energiezorg voor scholen en centra EVELIEN W ILLAERT, ARCHITECT DOMINIC VAN CLÉ, ARCHITECT

Nadere informatie

Verwarming en ventilatie

Verwarming en ventilatie Verwarming en ventilatie Gebouwen met hoge energieprestaties Mei 2013 Christophe Delmotte, Ir Laboratorium Luchtkwaliteit en ventilatie WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Bladzijde

Nadere informatie

Publicaties. THERMAC-handboek. THERMAC-handboek. Inhoud. Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve gebouwen

Publicaties. THERMAC-handboek. THERMAC-handboek. Inhoud. Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve gebouwen WTCB THERMAC-handboek THERMAC-handboek V-gids ODE-folders Syllabus studiedagen Rekenbladen met workshops Raf De Herdt Publicaties Handboek voor het verwarmen en natuurlijk koelen van THERMisch ACtieve

Nadere informatie

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren

Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren OPTIVENT achtergrondbijlage 12 Meten van het elektrisch vermogen van ventilatoren Paul Van den Bossche Samuel Caillou Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep ventilatie

Nadere informatie

Hygiëne, vervuiling en onderhoud

Hygiëne, vervuiling en onderhoud OPTIVENT achtergrondbijlage 09 Hygiëne, vervuiling en onderhoud Samuel Caillou 1 Joris Van Herreweghe 2 Paul Van den Bossche 1 1 Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling

Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling Opleiding Duurzaam Gebouw : Ventilatie: ontwerp en afstelling Leefmilieu Brussel Relatie tussen de luchtkwaliteit en het ventilatiesysteem Samuel CAILLOU WTCB/CSTC Doelstelling(en) van de presentatie Overzicht:

Nadere informatie

Ventilatiedocument : residentieel

Ventilatiedocument : residentieel 1 Vooraf De doelstelling van dit document is om antwoorden te formuleren op vragen die rijzen bij de toepassing van de ventilatie-eisen uit de energieprestatieregelgeving. Andere aspecten in relatie met

Nadere informatie

Niet residentiële ventilatie

Niet residentiële ventilatie Voorbeeld berekening minimum ontwerpdebiet: Leslokaal 50m² Bezetting volgens bouwteam (op plan): 10 personen 10 pers x 22m³/h/pers = 220m³/h Bezetting volgens tabel: 50m² : 4m²/pers = 12,5 pers 13 personen

Nadere informatie

Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem

Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem bouwmaterialen Zo kiest u het juiste ventilatiesysteem Productoverzicht Stappenplan installatie Keuzehulp Waarom ventileren? Wij brengen ongeveer 90% van ons leven door in gesloten ruimtes, waarvan ongeveer

Nadere informatie

Speciale aandachtspunten

Speciale aandachtspunten Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: Speciale aandachtspunten 1 Inhoud van de presentatie Wat is een "aanbeveling"? Luchtdichtheid van gebouwen Intensieve ventilatie Vertikale kanalen en uitmondingen

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF DIGEST WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN 1 TOEPASSINGSGEBIED NATUURLIJKE AFVOER Dit Digest beschrijft de mogelijke oplossingen

Nadere informatie

Gezond ventileren en verluchten

Gezond ventileren en verluchten Gezond ventileren en verluchten Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Ventileren en verluchten 5 Waarom ventileren 8 Hoe uw woning ventileren 10 Ontwerp, plaatsing en onderhoud

Nadere informatie

Condensatie op mijn ramen

Condensatie op mijn ramen 1-5 De vorming van condensatie op je ramen is niet altijd te wijten aan een fout aan je ramen, het kan het gevolg zijn van een natuurlijk fenomeen. Hoe ontstaat condensatie? Lucht kan, volgens zijn temperatuur,

Nadere informatie

INFORMATIE GIDS VOOR DOE HET ZELFVERS

INFORMATIE GIDS VOOR DOE HET ZELFVERS Ventileren Wat? Ventileren is verse lucht aanvoeren en vervuilde lucht, die schadelijke stoffen en geuren bevat, afvoeren. Ventileren is meer dan de kamer luchten door ramen en deuren even wijd open te

Nadere informatie

OPTIVENT achtergrondbijlage 03 GEËISTE DEBIETEN. Paul Van den Bossche Samuel Caillou

OPTIVENT achtergrondbijlage 03 GEËISTE DEBIETEN. Paul Van den Bossche Samuel Caillou OPTIVENT achtergrondbijlage 03 GEËISTE DEBIETEN Paul Van den Bossche Samuel Caillou Afdeling Klimaat, Installaties en Energieprestatie (CLIE) Onderzoeksgroep ventilatie Wetenschappelijk en Technisch Centrum

Nadere informatie

Duco. www.atc-ventilation.be

Duco. www.atc-ventilation.be Duco www.atc-ventilation.be Duco Ducobox Classic ventilator pagina 3 Duco Comfort System pagina 4 Duco Comfort Plus System pagina 6 Duco Tronic System pagina 9 Duco Tronic Plus System pagina 11 Ducobox

Nadere informatie

Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw)

Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw) Gebalanceerde ventilatie met warmteterugwinning (wtw) Onderhoud / storing Belangrijk: Maak 1x per maand de twee filters in de wtw-unit schoon en vervang ze minimaal 2 per jaar. Zowel voor het schoonmaken

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Comfort System en het DucoTronic System bieden de garantie

Nadere informatie

I Ventilatiesystemen principes :

I Ventilatiesystemen principes : I Ventilatiesystemen principes : Types A, B, C van ventilatie technieken: Ventilatiesysteem A : Het natuurlijke ventilatieconcept, genaamd ventilatiesysteem A, gebruikt het schoorsteenprincipe om de luchtstroming

Nadere informatie

Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen?

Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen? 1 Seminarie Duurzaam Bouwen : Welke ventilatieoplossingen voor de renovatie van woongebouwen? 7 oktober 2014 Leefmilieu Brussel Ontwerp en onderhoud van ventilatiesystemen Christophe DELMOTTE, Ir CSTC

Nadere informatie

Vlaanderen is milieubewust. Gezond ventileren en verluchten. Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen

Vlaanderen is milieubewust. Gezond ventileren en verluchten. Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen Vlaanderen is milieubewust Gezond ventileren en verluchten Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Ventileren en verluchten 5 Waarom ventileren 8 Hoe uw woning ventileren 10 Ontwerp,

Nadere informatie

Instructie Ventilatie

Instructie Ventilatie Instructie Ventilatie Type woning Bij de bouw van een woning wordt er rekening mee gehouden dat de woning geventileerd kan worden. Hierin is onderscheid te maken in 3 type woningen; woningen met luchtkanalen,

Nadere informatie

Rekentool Ventilatie van woningen

Rekentool Ventilatie van woningen Rekentool Ventilatie van woningen Ontwikkeld in het kader van Optivent, gesteund door Paul Van den Bossche WTCB Wetenschappelijk en Technisch Centrum voor het Bouwbedrijf Inhoud Doel van het rekentool

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE

Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Opleiding Duurzaam Gebouw : ENERGIE Leefmilieu Brussel VENTILATIE : inleiding Pierre DEMESMAECKER ICEDD Doelstellingen van de presentatie Begrijpen waarom en hoe moet geventileerd worden 2 Overzicht Inleiding

Nadere informatie

Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen

Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen OPTIVENT achtergrondbijlage 02 Basisprincipes van ventilatie: Van luchtkwaliteit naar basisventilatiesystemen Samuel Caillou 1 Joris Van Herreweghe 2 Paul Van den Bossche 1 1 Afdeling Klimaat, Installaties

Nadere informatie

HUISHOUDELIJKE AFZUIGKAST

HUISHOUDELIJKE AFZUIGKAST AFZUIGKAST / ENKELE FLUX HUISHOUDELIJKE AFZUIGKAST Algemeen principe Ventilatie met mechanische afvoer (MEV in het Engels) kan bestaan ofwel uit een centraal luchtafvoersysteem geschikt voor het hele gebouw,

Nadere informatie

NBN D50-001 en bijlage V: principes en eisen

NBN D50-001 en bijlage V: principes en eisen Ventilatievoorzieningen in residentiële gebouwen: NBN D50-001 en bijlage V: principes en eisen 1 Inhoud van de presentatie Algemene opmerkingen Basisprincipes van NBN D50-001 Basisprincipes van ventilatiesystemen

Nadere informatie

Limbourg & Fleury bvab : ecologisch renoveren

Limbourg & Fleury bvab : ecologisch renoveren «Praktijkervaring op werven balansventilatie (systeem D) in een individuele woning» Voorgesteld door Benjamin Limbourg 1 Limbourg & Fleury bvab : ecologisch renoveren Onderneming opgericht in april 2008

Nadere informatie

Berekeningsmodel voorbeeldwoning volgens EPB-software

Berekeningsmodel voorbeeldwoning volgens EPB-software Berekeningsmodel voorbeeldwoning volgens EPB-software Inhoudsopgave 1 Algemeen Kader- Projectgegevens 2 2 Definiëren opbouwonderdelen- Bibliotheken 4 2.1 Constructiecomponenten 4 2.2 Opake constructies

Nadere informatie

Ventilatie in bestaande bouw

Ventilatie in bestaande bouw Ventilatie in bestaande bouw Ontwerp en uitwerkingsvoorbeelden van praktische oplossingen André Meester Algemeen directeur Alusta Natuurlijke Ventilatietechniek BV Daar sta je dan. Verbetering van: Luchtkwaliteit

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN 1 TOEPASSINGSGEBIED NATUURLIJKE TOEVOER Dit Digest geeft een beschrijving van mogelijke oplossingen

Nadere informatie

Inleidende verkenning. Vincent Dehelt Energy-service.be BINDT erkend

Inleidende verkenning. Vincent Dehelt Energy-service.be BINDT erkend Inleidende verkenning Vincent Dehelt Energy-service.be BINDT erkend Perfect evenwicht Isolatie Luchtdicht bouwen Ventilatie Isolatie Luchtdichtheid - ventilatie Waarom luchtdicht gaan bouwen om nadien

Nadere informatie

Ventilatie van kantoorgebouwen

Ventilatie van kantoorgebouwen Ventilatie van kantoorgebouwen Geert Bellens Projectleider Duurzaam bouwen Cenergie Opleiding Energieverantwoordelijke - BIM Een beetje geschiedenis Kwaliteit binnenlucht: ++ Energie: 0 Gedwongen ventilatie

Nadere informatie

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht

Ventileren en verluchten. Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht Ventileren en verluchten Woon gezond, geef lucht aan je huis! Ventileer 24 uur op 24 en verlucht aanvullend Tips voor gezonde binnenlucht 1 Waarom ventileren en verluchten? Binnen is de lucht meestal slechter

Nadere informatie

Info avond schouwspel

Info avond schouwspel Info avond schouwspel Programma 19u00 Ontvangst 19u15 Infosessie: toelichting door de heer Didier Geraerts van Schootec 20u00 Vragenronde 20u20 Warm Limburg: toelichting door mevrouw Cathérine Schepers

Nadere informatie

Ventilatie in openbare gebouwen Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie

Ventilatie in openbare gebouwen  Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Ventilatie in openbare gebouwen www.khk.be Paul De Schepper Katholieke Hogeschool Kempen Kenniscentrum energie Samenstelling van buitenlucht Droge lucht bevat ongeveer 78% stikstof en 21% zuurstof; Rest

Nadere informatie

Vlaanderen is milieubewust. Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen

Vlaanderen is milieubewust. Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen Vlaanderen is milieubewust Geniet van gezonde lucht Tips voor keuze en onderhoud van ventilatiesystemen 1 2 Inhoud Inleiding 5 Ventileren en verluchten 7 Waarom ventileren? 11 Hoe uw woning ventileren?

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken?

Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken? Opleiding Duurzaam Gebouw: Binnenhuispolluenten: hoe ze te beperken? Leefmilieu Brussel Ventilatie: technische oplossingen om de kwaliteit van de binnenlucht in woningen te garanderen Samuel Caillou CSTC/WTCB

Nadere informatie

EPB-advies: woning Datum: xxx

EPB-advies: woning Datum: xxx EPB-advies: woning Datum: Bouwheer Naam: Adres: Tel: Gsm: E-mail: Bouwplaats Project: Bouwen van woning Adres: Vergunning: datum bouwaanvraag: 2012 Compactheid Type: woning Geïsoleerd volume: - Verliesoppervlak:

Nadere informatie

Module 2.8 Stappenplan: Wat moet ik doen als ontwerper?

Module 2.8 Stappenplan: Wat moet ik doen als ontwerper? Stappenplan: Wat moet ik doen als ontwerper? 2 Impact op het gebouw: Lay-out Luchtdichtheid Technische ruimte Verwarmingsvermogen Indienen van een bij de stedenbouwkundige vergunning Hier worden naast

Nadere informatie

Firma.. Functie... Adres... Telefoon. GSM..

Firma.. Functie... Adres... Telefoon. GSM.. Hiermee geef ik TEPTEC de opdracht om de warmteverliezen te berekenen van het hierna omschreven gebouw. De berekening is volgens de norm NBN EN 12831. De informatie in de bijlage heb ik gelezen. Uw gegevens

Nadere informatie

Het ABC van de energieprestatieregelgeving

Het ABC van de energieprestatieregelgeving Het ABC van de energieprestatieregelgeving De Vlaamse overheid streeft er naar dat alle gebouwen in Vlaanderen energiezuinig én comfortabel worden. Een van de middelen om dit te realiseren, is de energieprestatieregelgeving,

Nadere informatie

Goed ventileren in huis

Goed ventileren in huis Goed ventileren in huis Wist u dat de binnenlucht meestal viezer is dan de buitenlucht? Eén op de tien huizen heeft schimmel en in veel woningen is er meer fijnstof dan buiten. Daarom is ventileren zo

Nadere informatie

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin...

Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Isolatie plaatsen en de kiertjes niet afdichten? Een jas die niet dicht kan, heeft toch ook geen zin... Woonvocht en oppervlaktecondensatie De mens zelf produceert steeds een hoeveelheid waterdamp door

Nadere informatie

Kwaliteitskader Ventilatie

Kwaliteitskader Ventilatie Kwaliteitskader Ventilatie BCCA vzw Belgian Construction Certification Association BCCA vzw 1 Waarom een verplicht kwaliteitskader? Wijk Vathorst/Amersfoort Nederland onderzoek in 2006 Belangrijke gezondheidsklachten

Nadere informatie

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen.

, relatieve luchtvochtigheid (RH) en temperatuur hoeft u zelf helemaal niets te doen. DUCO at HOME De standaard voor woningventilatie Bij Duco Ventilation & Sun Control staat de gezondheid van de bewoners op de eerste plaats. Het Duco Reno System, Duco Comfort System en DucoTronic System

Nadere informatie

L u c h t d i c h t b o u w e n

L u c h t d i c h t b o u w e n S t u d i e b u r e e l G r e e s a b v b a Meerhoutstraat 92 2430 Vorst-Laakdal Tel: 013/29 51 98 Fax: 013/29 41 99 Website: www.greesa.be E-mail: info@greesa.be GSM: 0495/92 08 69 BTW: BE.0883.002.381

Nadere informatie

ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker

ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker ComfoFan CMF 14 Handleiding voor de gebruiker Handleiding voor de installateur z.o.z. Verwarming Koeling Ventilatie Filtering Inhoudsopgave 1. Introductie...2 2. Werking systeem...3 3. Garantie...4 4.

Nadere informatie

Thermische isolatie van bestaande platte daken

Thermische isolatie van bestaande platte daken Thermische isolatie van bestaande platte daken In onze maatschappij gaat steeds meer aandacht naar energiebesparingen, milieubescherming en comfort, wat een doordachte thermische isolatie van de gebouwschil

Nadere informatie

Uitleg bij de productgegevens van ventilatoren en warmteterugwinapparaten in de EPW- en EPU-bepalingsmethoden

Uitleg bij de productgegevens van ventilatoren en warmteterugwinapparaten in de EPW- en EPU-bepalingsmethoden Uitleg bij de productgegevens van ventilatoren en warmteterugwinapparaten in de EPW- en EPU-bepalingsmethoden versie 14 juli 2011 Inhoud 1 INLEIDING... 2 2 VERMOGEN VAN VENTILATOREN... 2 2.1 VERMOGEN VAN

Nadere informatie

Renovatie en ventilatie

Renovatie en ventilatie Renovatie en ventilatie Duurzaam bouwen Spreker : Tom Slabbynck Tom.slabbynck@gmail.com Inleiding Wie ben ik? Wat zullen we behandelen deze avond? Duurzaam renoveren Duurzaam renoveren = gebouwen energiezuiniger

Nadere informatie

INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN

INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN INFOFICHES EPB-BOUWBEROEPEN ZONWERINGEN Inleiding De gewestelijke EPB-regelgevingen houden rekening met het energieverbruik voor koeling. Bovendien nemen de geldende regelgevingen voor nieuwe woningen

Nadere informatie

Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting

Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting Methode voor de berekening van de ontwerpwarmtebelasting NBN EN 12831:2003 prnbn EN 12831 ANB Christophe Delmotte, Ir Laboratorium Prestatiemetingen Technische Installaties WTCB - Wetenschappelijk en Technisch

Nadere informatie

EPC-verlagende systemen

EPC-verlagende systemen EPC-verlagende systemen In de vier natuurlijke ventilatiesystemen die in deze brochure de revue passeren, passen we uitsluitend roosters toe van bewezen kwaliteit: n Bingo ventilatieroosters n BingoForte

Nadere informatie

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners

Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners ENERGIE ZUINIGER WONEN! Bespaar op energie én uw woonlasten samen met Woonpartners 1 Energiebesparingsproject Energie besparen is een zaak van iedereen. Daarom investeert Woonpartners samen met haar huurders

Nadere informatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie

Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Op weg naar bijna energieneutrale gebouwen, met gezonde ventilatie Themabijeenkomst De Nieuwe Standaard In Ventileren ing. G.A. (Gerton) Starink Nieman Raadgevende Ingenieurs B.V. 22-5-2015 2 1 Op weg

Nadere informatie

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+

Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ Datum: 2012-06-05 Auteur: Schiedel-Bemal / MS Versie 4 Vraaggestuurde natuurlijke ventilatie Systeem Bemal A+ p1/11 Inhoudsopgave: 1) Systeem... 3 2) Reductiefactor... 3 3) Invloed op het E-peil... 4 4)

Nadere informatie

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering

ComfoFan CO 2 -systeem. Koeling Ventilatie Filtering -systeem Verwarming Koeling Ventilatie Filtering - systeem nog eenvoudiger ventileren Voor een optimaal binnenklimaat is continue ventilatie onontbeerlijk. Hiervoor wordt verse buitenlucht toegevoerd en

Nadere informatie

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF

WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF WTCB EEN UITGAVE VAN HET WETENSCHAPPELIJK EN TECHNISCH CENTRUM VOOR HET BOUWBEDRIJF VENTILATIE VAN WONINGEN Dit Digest is het eerste van een drietal over ventilatie. Het geeft een beknopte inleiding over

Nadere informatie

Invisivent EVO < Klepventilatieroosters op het raam

Invisivent EVO < Klepventilatieroosters op het raam I L Invisivent VO < Klepventilatieroosters op het raam O A A M F M S I T C O N D B N K i-flux 3 et meest discrete, zelfregelende raamventilatierooster De Invisivent VO maakt stijlvol ventileren mogelijk.

Nadere informatie

ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur

ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur ComfoFan S 425 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur Handleiding voor de installateur z.o.z. Manuel de l installateur t.s.v.p. Heating Koeling Fresh Air Clean Air Inhoudsopgave 1. Introductie...1

Nadere informatie

Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D. Koeling Ventilatie Luchtzuivering

Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D. Koeling Ventilatie Luchtzuivering Ventilatie in uw woning Systeem C en Systeem D Verwarming Koeling Ventilatie Luchtzuivering Wat is ventileren? Isoleren = ventileren Wist u dat we gemiddeld zo n 70% van onze tijd tussen 4 muren doorbrengen?

Nadere informatie

Vochtoverlast en ventilatie in de woning

Vochtoverlast en ventilatie in de woning Vochtoverlast en ventilatie in de woning Soms hebben mensen last van vocht in hun woning. Vochtoverlast wordt meestal in een laat stadium ontdekt. Er komen schimmelplekken op de muur, behang laat los en

Nadere informatie

Aangifteplichtige : WoninGent. Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg. App 2.4 Resultaat : K-peil : geen (*) E-peil : geen (*)

Aangifteplichtige : WoninGent. Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg. App 2.4 Resultaat : K-peil : geen (*) E-peil : geen (*) Aangifteplichtige : WoninGent Ligging : Louis Schuermansstraat 4, Sint-Amandsberg Woord vooraf : Dit verslag (startberekening) geeft alle materialen/installaties weer die noodzakelijk zijn voor het behalen

Nadere informatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie

Ventileren in huis. Handleiding warmte-terug-win-installatie Ventileren in huis Handleiding warmte-terug-win-installatie Samen met uw huisgenoten, huisdieren en kamerplanten produceert u iedere dag gemiddeld tien liter vocht. Tel daarbij op de waterdamp die vrijkomt

Nadere informatie

Unity, de enige unit conform EPB

Unity, de enige unit conform EPB Unity Gamma SCVU100 Ventilatoren met een constant debiet De gecentraliseerde extractie 100% conform met de normen Unity, de enige unit conform EPB V E N T I L A T I E De innovatieve technologie levert

Nadere informatie

ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur

ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur ComfoFan S R 275 Handleiding voor de gebruiker Manuel de l utilisateur Handleiding voor de installateur z.o.z. Manuel de l installateur t.s.v.p. Heating Koeling Fresh Air Clean Air Inhoudsopgave 1. Introductie...1

Nadere informatie

Inhoud. Regelgeving. J.E. StorkAir. Jerôme Corba Adviseur woningbouw. - Regelgeving. - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC.

Inhoud. Regelgeving. J.E. StorkAir. Jerôme Corba Adviseur woningbouw. - Regelgeving. - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC. J.E. StorkAir Jerôme Corba Adviseur woningbouw Inhoud - Regelgeving - Bouwbesluit berekening / installatie ontwerp - EPC - Bestekken Regelgeving - Wat is het Bouwbesluit - Wanneer dien je aan het Bouwbesluit

Nadere informatie

Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem

Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem Model opnamerapport mechanisch ventilatiesysteem Datum en tijd: Naam controlerende instantie: Naam inspecteur: Aanwezig bij het onderzoek: Project: Adres of bouwnummer: Type ventilatiesysteem Fabricaat

Nadere informatie

MultiVent ventilatieprogramma. Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort

MultiVent ventilatieprogramma. Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort MultiVent ventilatieprogramma Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort Optimale ventilatie voor een gezond binnenklimaat Voor een gezond binnenklimaat is optimale ventilatie onmisbaar. Het

Nadere informatie

Programma RENSON. Healthy Domestic Concept. 3 Pijlers A. BASISVENTILATIE TOEVOER 1 DOORVOER AFVOER 3 B. BUITENZONWERING C.

Programma RENSON. Healthy Domestic Concept. 3 Pijlers A. BASISVENTILATIE TOEVOER 1 DOORVOER AFVOER 3 B. BUITENZONWERING C. Programma RENSON De verschillende ventilatiesystemen Healthy Domestic Concept Productoplossingen van Renson Maatregelenpakketten van E80 naar E60 in de sociale woningbouw Contactgegevens Healthy Domestic

Nadere informatie

> Verwarmen en ventileren

> Verwarmen en ventileren > Verwarmen en Verwarmen en Vochtproblemen in huis, condens op de ramen, een beschimmelde muur u kunt het allemaal voorkomen door goed te en te verwarmen. Zorg voor voldoende frisse lucht in huis. Lees

Nadere informatie

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen

Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Slimme keuzes voor woningconcepten met warmtepompen Interactie tussen gevelisolatie, ventilatiesystemen en capaciteit warmtepompsystemen Per 1 januari 2015 worden de EPCeisen aangescherpt. Voor woningen

Nadere informatie

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen

Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen Passiefhuis-Platform vzw De REFLEX voor energiebewust bouwen Stefan Van Loon, technical consultant Ruimteverwarming in combinatie met balansventilatie 1 Programma Definitie passiefhuis zeer laagenergie

Nadere informatie

Zehnder ComfoFan Opti-Air Energiebesparende vraaggestuurde woonhuisventilatie

Zehnder ComfoFan Opti-Air Energiebesparende vraaggestuurde woonhuisventilatie Belangrijke kenmerken Hoofdcomponent van het vraaggestuurd ventilatiesysteem C van Zehnder - ComfoFan Opti- Air Intelligente vraagsturing via hygro-presence sensoren en/of CO2-sensoren (i.f.v. gekozen

Nadere informatie

be EPB - WAARDEN VENtilAtiE EPB

be EPB - WAARDEN VENtilAtiE EPB be EPB - WAARDEN Ventilatie EPB HOME OF OXYGEN Duco geeft op een natuurlijke manier zuurstof aan ieder gebouw. Verse lucht rechtstreeks via de gevel binnenbrengen, zonder complexe toevoerkanalen, is de

Nadere informatie

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be

Brink Renovent. www.atc-ventilation.be Brink Renovent www.atc-ventilation.be Renovent A B Brink Renovent Excellent 180 pagina 3 A+ A Brink Renovent Excellent 300/400/450 pagina 7 A+ A pagina 11 Brink Renovent Sky Brink Renovent Excellent 180

Nadere informatie

351 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken.

351 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken. nummer postnummer Gentse steenweg 10 bus 5 9300 gemeente Aalst bestemming appartement type - bouwjaar 1971 softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²jaar): 351 De energiescore laat toe om de heid

Nadere informatie

Opleiding Duurzaam Gebouw:

Opleiding Duurzaam Gebouw: Opleiding Duurzaam Gebouw: Diagnosetools voor renovatie Leefmilieu Brussel Diagnose van de isolatie van de luchtichteid Gauthier KEUTGEN ICEDD Doelstelling(en) van de presentatie De aandacht vestigen op

Nadere informatie

Gezonde, frisse lucht in huis

Gezonde, frisse lucht in huis Een buitengewoon binnenklimaat VENTILATIE VOOR WONINGBOUW Gezonde, frisse lucht in huis EEN HELDERE KIJK OP VENTILATIE Heerlijk, continu frisse lucht in mijn werkkamer. Zo kan ik goed geconcentreerd thuis

Nadere informatie

Vraaggestuurd, hybride ventilatiesysteem Vent-O-Hybrid

Vraaggestuurd, hybride ventilatiesysteem Vent-O-Hybrid Vraaggestuurd, hybride ventilatiesysteem Vent-O-Hybrid Natuurlijk als het kan, mechanisch als het moet Hybride ventilatiesysteem Ventileren met een hybride ventilatiesysteem brengt het beste van twee werelden

Nadere informatie

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning

VOCHT EN VENTILATIE. Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VOCHT EN VENTILATIE Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning VENTILEREN GEZOND LUCHT OPEN BUITENLUCHT VOCHT RAMEN WONING Goede ventilatie voorkomt vocht in uw woning Het voorkomen van vocht in uw woning

Nadere informatie

MultiVent ventilatieprogramma. Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort

MultiVent ventilatieprogramma. Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort MultiVent ventilatieprogramma Voor een gezond binnenklimaat en verhoogd wooncomfort OPTIMALE VENTILATIE VOOR EEN GEZOND BINNENKLIMAAT Voor een gezond binnenklimaat is optimale ventilatie onmisbaar. Het

Nadere informatie

227 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken.

227 De energiescore laat toe om de energiezuinigheid van appartementen te vergelijken. nummer postnummer Louis Dhont 24 bus 9 9800 gemeente Deinze bestemming appartement type - bouwar 1994 softwareversie 1.5.2 berekende energiescore (kwh/m²ar): 227 De energiescore laat toe om de heid van

Nadere informatie

Opstarthandleiding Healthconnector. Ø125/ 125m³/h, Ø200/ 400m³/h & Ø250/ 600m³/h

Opstarthandleiding Healthconnector. Ø125/ 125m³/h, Ø200/ 400m³/h & Ø250/ 600m³/h Opstarthandleiding Healthconnector Ø125/ 125m³/h, Ø200/ 400m³/h & Ø250/ 600m³/h 1 Inhoudstabel 1. Inleiding 1.1. Transport en verpakking 1.2. Veiligheidsvoorschriften 2. Werking 3. Healthconnector Ø125/

Nadere informatie