INHOUDS OPGAVE. Synopsis Hoofdvraag. Bevindingen Planning Onderzoek Scenario Interview vragen Onderzoek Tijdlijn Analyses Conclusies

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "INHOUDS OPGAVE. Synopsis Hoofdvraag. Bevindingen Planning Onderzoek Scenario Interview vragen Onderzoek Tijdlijn Analyses Conclusies"

Transcriptie

1

2 INHOUDS OPGAVE Synopsis Hoofdvraag Bevindingen Planning Onderzoek Scenario Interview vragen Onderzoek Tijdlijn Analyses Conclusies Reflectieverslag Jon Reflectieverslag Jeroen

3 SYNOPSIS DVD & Blu-ray cover tekst Iedereen kent de films en series zoals Bullitt, Gone in 60 Seconds, The Dukes of Hazzard, Knight Rider en ga zo maar door. Bij het horen van de titel alleen al wordt er meteen aan de bijbehorende Amerikaanse wagens gedacht. Deze documentaire neemt je mee in de wondere wereld van het witte doek waar deze toffe Amerikaanse wagens worden gebruikt. Er komen veel mooie clips voorbij en aan de hand van een heldere tijdlijn krijg je de verschuiving te zien van de wagen als karakter naar de wagen als alleen maar een tof vervoersmiddel. Naast dit heerlijk grafisch geweld zie je ook interviews met onder andere experts over het vakgebied narrativiteit en eigenaren van Amerikaans wagen. Zij delen graag hun visie, ervaringen en meningen over het dit onderwerp. Kortom, een documentaire zoals je nog nooit gezien hebt! Let s rock!! and ride!

4 HOOFDVRAAG De documentaire gaat over het inzetten van met name Amerikaanse klassieke auto s in films en series. Tijdens ons onderzoek naar de rollen van deze auto s in films en series door de jaren heen werd ons al snel duidelijk dat er een verschuiving heeft plaatsgevonden met het inzetten van auto s in films en series. Daarom hebben we de volgende hoofdvraag bedacht: Waardoor zijn er verschuivingen ontstaan bij het inzetten van klassieke auto s in films en series?

5 BEVINDINGEN Doordat we snel een onderwerp hadden konen we hiermee snel van start gaan. Wij vinden beide de klassieke Amerikaanse auto s super tof, maar wat kunnen wij er eigenlijk mee zodat het interessant is voor CMD? We zijn gaan kijken hoe we ons idee om kunnen dopen tot een leuke docu met een CMD smaakje! We zijn films en series gaan kijken en hebben het web bespeurd. In vele films en series in de jaren komen de klassieke Amerikaanse auto s enorm veel voor, maar waarom vooral in deze tijd? Hier wilden wij vooral onderzoek naar gaan doen. Verschillende mensen interviewen, experts op het gebied van narrativiteit (het verhaal er achter). Eigenaren van vergelijkbare auto s, producers etc etc. We hebben zoveel mogelijk contacten gelegd met verschillende mensen. Sommige konden helaas niet of wilden liever niet voor de camera hun verhaal vertellen. Maar ondanks een aantal tegenslagen hebben we ons toch vol kunnen storten op deze interessante docu vol met mooie auto s en wijsheden.

6 PLANNING Om niet in de knoei te komen met tijd hebben we voor onszelf een duidelijke planning gemaakt: Week 1: Week 2: Week 3: Week 4: Week 5: Week 6: Week 7: Week 8: Week 9: Onderwerp kiezen waar we een seminar (docu) over willen gaan maken. Hierbij ook alvast vragen bedenken Uitwerken vragen, contacten zoeken, contact opnemen. Scenario uitschrijven van hoe de documentaire eruit komt te zien (evt storyboard). Interviews afnemen, nieuwe contacten opnemen indien nodig. Interviews afnemen. Ontwerpen auto s uit series (illustrator ontwerpen). Deskresearch naar gegeven inzichten experts. Monteren interviews, video s. Inkorten interviews zorgen onder de 10minturen. Eindmontage afmaken en inleveren.

7 ONDERZOEK We hebben onderzoek gedaan naar Narrativiteit. Wat is het ook al weer, is er verschil tussen algemene narrativteit en narrativiteit in films, zo ja wat zijn de verschillen dan? Narrativiteit Met narratief bedoelen we in taalgebruik in een verhaal. Je kan narratief definiëren als gebeurtenissen in een oorzaak en gevolg relatie dat plaats vindt in bepaalde tijd en ruimte. Een verhaal waarin personages voorkomen die handelingen verrichten. Narrativiteit in films en series Narrativiteit is per medium verschillend. Het verschil is de manier op hoe het verteld wordt. Een verhaal wordt namelijk anders verteld in een boek dan in een film. Rollen binnen narrativiteit De protagonist is duidelijk het belangrijkste en daarom meest uitgewerkte personage in het verhaal. De tegenhanger van de protagonist is de antagonist. Dat is de tegenpool van de protagonist. De antagonist wil meestal het tegenovergestelde en doet zijn best het zo moeilijk mogelijk te maken voor de protagonist. De twee personages zijn even belangrijk in het verhaal. De deuteragonist, dit komt van het grieks deuteragonistes en betekend de tweede acteur. De aanduiding voor het personage dat in een verhaal de op een na belangrijkste rol speelt na de protagonist maar voor de tritagonist. In literatuur is de deuteragonist vaak het hulpje van de protagonist. Dan is er nog de tritagonist, dit komt van het grieks: tritagonistes en betekend de derde acteur. De aanduiding voor dit personage is dat in een verhaal de op twee na belangrijkste rol speelt na de protagonist en de deuteragonist. Aanvankelijk bestonden dramastukken uit slechts 1 belangrijk personage (de hoofdrolspeler de protagonist) en voor de rest een koor van achtergrondpersonages. Na de invoer van de deuteragonist, die volgens Aristoteles (Poetica) bedacht was door toneelschrijver Aischylos, werd al snel het concept van de tritagonist geïntroduceerd. In stukken met maar 2 acteurs had de deuteragonist de rol van de tegenstander van de protagonist. Door een derde karakter te introduceren kon deze die rol overgenomen worden. Zo kon de deuteragonist voor de verandering een bondgenoot van de protagonist worden of een derde partij in het verhaal spelen.

8 ONDERZOEK Archetypes Een archetype is een personificaties van iets. Dit kan bijvoorbeeld zijn een objecten of voorwerp of persoon zijn. Dit komt uit de verschillende culturele traditie voort, (drama, de literatuur, de mythologie, religie). Zelfs uit de geschiedenis (de helden) kunnen dienen als archetype. Er zijn meerdere personen die archetypes beschreven hebben. Hieronder staan enkele. Archetypes van Joseph Campbell. De held moet altijd een bepaalde prijs betalen om zijn doel te kunnen bereiken. De mentor is een bepaald karakter dat de held opleidt en/of helpt (wijsheid van de mentor). De schildwacht is de eerste hindernis van de held. De heraut is de persoon/informatie die de held uit zijn evenwicht haalt. De transformator of gedaantewisselaar is de metamorfose/verandering is de functie van dit archetype. De schaduw is de negatieve die in het verhaal voorkomt. De trickster of misleider spreekt voor zich. Archetypes van Vladimir Propp De schurk: strijd tegen de held. De donor: bereidt de held of geeft de held een of andere magische object. De (magische) helper: helpt de held in de zoektocht. De prinses en haar vader geeft de taak om de held, identificeert de valse held, trouwt met de held, vaak gezocht voor tijdens het verhaal. Propp opgemerkt dat functioneel, de prinses en de vader kan niet duidelijk worden onderscheiden. De dispatcher-personage: dat het gebrek bekend maakt en stuurt de held uit. De held of slachtoffer/zoeker: held reageert op de donor, weds de prinses. Valse held neemt krediet voor de acties van de held of probeert de prinses te trouwen.

9 ONDERZOEK Personificatie Een personificatie is een vorm van beeldspraak waarbij levenloze zaken, nietmenselijke levensvormen of abstracte begrippen menselijke eigenschappen krijgen toegeschreven of waarbij ze als een (levend) persoon worden opgevoerd. Disney maakt erg veel gebruik van personificatie, denk aan de theepot uit belle en het beest, de deurknop uit Alice in Wonderland. Wat recentere voorbeelden zijn Wall-E en natuurlijk Cars van Pixar.

10 ONDERZOEK Charactertypes Een flat character is een personage met een simpel, vereenvoudigd karakter, in tegenstelling tot een round character. Meestal is het karakter van een flat character slechts functioneel, om het personage in het verhaal te doen passen. Er wordt verder weinig over gezegd. Flat characters blijven het hele verhaal door hetzelfde, ze veranderen niet en tonen geen karakterontwikkeling. Dergelijke personages zijn dus voorspelbaar. Dit kan een schrijver in zijn verhaal gebruiken om de hoofdpersonen in perspectief te plaatsen. Flat characters zijn soms vergelijkbaar met stereotypen of figuren die slechts één karaktertrek hebben, zoals stripfiguren. Round character Flat character

11 SCENARIO We hebben enkele scenario s uitgeschreven zoals wij de documentaire graag in elkaar wilden gaan zetten. Uiteindelijk zijn we tot een uiteindelijk scenario gekomen, deze hebben we aangehouden. Dit was geschreven voor de interviews met experts, we hielden in ons achterhoofd dat aan de hand van de interviews het toch iets anders zou kunnen uitpakken. We hadden nu in ieder geval een mooi houvast. Het scenario Intro Inleiding over narrativiteit, antagonist, protagonist (opfrissing, inhoudelijk over narrativiteit). Dit word gedaan door middel van Interview(s) met specialist(en). Wisselende beelden, expert(interview) die verteld en voorbeelden(film beelden). Narrativiteit in films Wisselende beelden, expert(interview) die verteld en voorbeelden(film beelden). Narrativiteit in film met betrekking op auto s. Wisselende beelden, expert(interview) die verteld en voorbeelden(film/serie beelden). Hoofdvraag Wat was de rol van Amerikaanse auto in de jaren 60 t m jaren 80? (Wat was de rol? Hoe is dit veranderd? Waarom is dit veranderd?) Middenstuk Voorbeelden van vroeger (series/films: The Dukes of Hazzard, Herbie, A-team, etc. op chronologisch volgorde). Beelden uit de verschillende series, waarin je kunt zien dat de tijd veranderd. Infographic > bewegende auto s tijdens afspelen video s van series/films Voorbeelden van nu Beelden uit series/films waar je ziet dat de auto s langzaam bijzaak zijn geworden. (bv: James Bond, zijn oude Austin Martin, die telkens opnieuw gebruikt werd en op den duur veranderde)

12 SCENARIO Eigenaren van Amerikaanse auto s, hoe komen zij bij deze auto s, kennen ze deze uit films? Is dat de reden dat ze juist die auto hebben? Interview beelden afgewisseld met video s van de auto s van de eigenaar (en films waarin dezelfde auto een rol gespeeld heeft) Interview met eigenaar auto flodder (roze caddilac). Waarom een roze caddilac, waarom deze keuze? Wat vindt hij ervan dat zijn auto een rol heeft in een serie (voegt volgens hem de auto iets toe aan de serie)? Interview beelden afgewisseld met video s van de auto s van de eigenaar (en films waarin dezelfde auto een rol gespeeld heeft) Interview met Eric Corton (als dit mogelijk is) over zijn Chevy die terug komt in de serie penoza, tv autoweek etc. Wat vind hij van zijn auto in een serie? Einde/ afsluiting / slot / conclusie / samenvatting Het einde is nog niet helemaal duidelijk. Het zou mooi zijn als we hier een afsluiting hebben die uit éen van de interviews gekomen is een conclusie of afsluiting. Contact opgenomen met: - Narrativiteit docenten (Marion, Judith, Madris & Dick). - Eric Corton (chevy eigenaar, tester van nieuwe Chevy, zijn auto in serie penoza). - Auto eigenaar van de Flodder auto - Dick Maas (Flodder) - Enkele eigenaren van Americaanse auto s (patrick, wouter) Uiteindelijk hebben we ervoor gekozen om het scenario toch nog aan te passen doordat de interviews met de experts Madris Duric en Dick Swart zo interessant waren dat we gekozen hebben om hen met name informatie te geven over de rollen van de Amerikaanse auto s in films en series. De meerwaarde om eigenaren van dit soort auto s te interviewen zagen wij niet als meerwaarde meer. Ook waren beide interviews zo interessant dat we materiaal te veel hadden waardoor alles meer ingekort moest worden om onder de 10 minuten documentaire te krijgen. Zoals je in het scenario kan zien was de hoofdvraag eerst ook nog niet helemaal helder. Deze hebben we wat later gevormd toen we goede info hadden en duidelijk hadden wat we wilden overbrengen aan de kijker.

13 INTERVIEW VRAGEN Voordat we de interviews aflegden hebben we eerst een aantal vragen bedacht die we graag wilde stellen, tijdens de interviews gingen we dieper op de antwoorden in. Komende twee pagina s staan de vragen die we gebruikt hebben. Kunt u uitleggen kort uitleggen wat narrativiteit inhoud volgens u? Als we het hebben over Narrativiteit in films, kunt u hier iets over vertellen? Wat is het verschil/verschillen tussen narrativiteit als algemeen en narraviteit in films? Narrativiteit is een verhaal waarin personages voorkomen die handelingen verrichten, kunnen dit ook objecten of voorwerpen zijn volgens u? Heeft dit ook nog een speciale benaming? Ons valt het op dat de auto s in de jaren 60 tot 80 telkens dezelfde zijn in films en series. Heeft u enig idee hoe dit komt? Als we kijken naar bv: knight rider. Wat voor rol heeft de pratende auto dan? Hoe heet de rol die de auto speelt in de serie? Als we kijken naar de Dukes of hazzard. De oranje stunt wagen, heeft deze dan dezelfde rol als de pratende auto in Knight Rider of zijn deze toch wel verschillend?

14 INTERVIEW VRAGEN Als wij mensen vragen waar zij aan denken als we zeggen Dukes of Hazzard wordt er vaak gezegd, ohja, die oranje auto. Kunnen wij stellen dat de auto dan een hoofdpersoon is of ziet u dit anders? Vladimir Propp heeft 7 personages bedacht die volgens hem in alle verhalen zouden moeten voorkomen (helden, zender, onechte/valse held, gezochte/ meeste, de tegenstander, de helper, de bovennatuurlijke helper). Kan het zijn dat een van die personages ook een auto zou kunnen zijn? James Bond had vanaf Goldfinger (1964) de zilvergrijze 1963 Aston Martin DB5, dat was een soort imago. Net pak mooie auto en een mooie vrouw en actie. Tegenwoordig lijkt het in onze ogen alleen maar een man in pak, vrouwen en actie en hij heeft een auto(explodeert en krijgt weer een nieuwe). Heeft u een idee hoe deze verschuiving komt? Als we naar Nederlandse series kijken zien we een vergelijkbaar fenomeen. De roze Cadillac van Flodder. Als er 1 door de straat zal rijden zouden veel mensen zeggen, Hey, een Flodder bak! Staat deze auto dan symbool of als imago voor de familie Flodder of denk u dat dit anders hier anders over? Zouden de series met bekende auto s het ook hebben gered als ze in per aflevering een andere auto zouden hebben gebruikt volgens u? Tegenwoordig zie je weinig tot geen series en films meer waarin een auto gebruikt wordt die symbool staat voor die bepaalde serie/film/familie, waarom denkt u dat dit niet meer gebeurd? U heeft vroeger ongetwijfeld enkele series gezien, kunt u daar uw mening over geven? Vond u deze series vroeger leuk? Hoe kijkt u er nu op terug? Herbie en KITT (Knight Rider) zijn voorbeelden van auto s als daadwerkelijk een personage, hoe zou je de andere auto s kunnen omschrijven die een grote betekenis hebben voor die bepaalde film of serie, maar geen echt personage zijn? (denk aan the dukes of hazzard, waar steeds dezelde auto wordt gebruikt om te ontsnappen).

15 ONDERZOEK Doordat wij al vrij vroeg een aantal interviews afgelegd hadden zijn we tot nieuwe inzichten gekomen. De eerste twee experts op het gebied van narrativiteit gaven ons enkele tips om opzoek te gaan naar de rol van de auto in de Amerikaanse cultuur. De auto s in de films en series zijn niet zomaar in gezet, hier zit meer achter. De auto staat niet alleen in films en series symbool maar dit zit volgens hen veel dieper geworteld dan bij ons in Europa. De Amerikaanse jongeren gebruikten de auto niet alleen als een vervoersmiddel om naar school te komen, dit was veel meer voor hen. Zij zagen dit meer als mobiele huiskamer waar de ouders niet kwamen. In de grote depressie was de auto het reddingsmiddel om uit de dust bowl te komen. De rol van de auto in de Amerikaanse cultuur was enorm groot, in Nederland heeft dit nooit die zelfde impact gehad als in Amerika. In Amerika is een auto iets heel anders dan een gewoon vervoersmiddel. De auto staat daar als symbool voor vrijheid, individiualiteit. De betekenis van de auto in de Amerikaanse cultuur had een een weerslag in films en series, het is niet zo dat de film een invloed had op hoe Amerikanen de auto is gaan beleven. (Dit werd pas later, dit werden klassiekers). We zijn hier verder onderzoek naar gaan doen: Wanneer zijn in Amerika de eerste auto s van de band gerold? Wat betekende dit? Hoe ging dit? Wat betekende dit voor de individu? Voor een groep? etc. Dit is hierna te lezen.

16 ONDERZOEK De Geschiedenis van de Amerikaanse Auto ( ) Zoals bij vele vragen ligt het antwoord vaak in de historie. De Amerikaanse auto s van nu zijn zo groot omdat ze dat in het verleden altijd ook al zo werden gemaakt. De auto industrie begon ooit met een andere instelling. Tot rond 1908 stelde de auto industrie in de Amerika nog niet veel voor, er waren rond het jaar 1900 maar auto s geregistreerd in het hele land. Toen Henry Ford met de innoveringen, een slimme technicus die zelf (in de staat Michigan) had meegemaakt hoe afgesloten de landelijke gebieden van de VS waren van de stedelijke gebieden, begon de Amerikaanse auto-industrie serieuze vormen aan te krijgen. Mr Ford bouwde zelf zijn eerste benzinemotor in 1892 en richtte tien jaar later de Ford Motor Company op. Hij wilde een veilige, betrouwbare auto bouwen die eenvoudig te besturen was. Daarnaast moest de auto ook nog betaalbaar zijn voor iedereen. Henry hoopte hiermee de landelijke gebieden van Amerika eindelijk te kunnen ontsluiten. Het resultaat hiervan werd de Model T met een prijs van $850 deze uitgebracht in De boeren van het Midwesten leerden al snel hoe handig deze auto was en van 1908 tot 1916 liep het aantal verkopen op van ongeveer naar Hierdoor daalde de prijs naar meer dan $360. In 1927, toen de productie van de Model T werd stopgezet, waren er ruim 15 miljoen van verkocht en reed de hele natie in Ford s creatie. Ford zorgde ook voor een revolutie op een ander gebied. In 1914 toen fabrieksarbeiders in Amerika gemiddeld zo n $11 per week verdienden, verhoogde Ford het loon van zijn werknemers naar $5 per dag om ze in staat te stellen zelf ook een Model T te kunnen kopen. Hierdoor werd Ford nog rijker hij was in zijn hoogtijdagen zelfs de rijkste man ter wereld. In het 1908 dat de Model T voor het eerst werd uitgebracht gebeurde er echter nog iets belangwekkends in de auto industrie in de VS: General Motors werd opgericht door William Durant. De filosofie achter dit autobedrijf was anders dan die van Ford. In plaats van één auto voor iedereen te bouwen, wilde Durant een hele rij compleet verschillende auto s bouwen - zodat iedereen in Amerika naar eigen smaak een auto kon uitkiezen. Van klein tot groot, een twee en een vierzitter en ook keuze van verschillende kleuren. Durant richtte verschillende merken op: Buick, Cadillac, Chevrolet, Oldsmobile, en Pontiac. In 1920 verkocht hij al bijna auto s per jaar. Het resultaat van de twee bedrijven en Chrysler en Dodge, was gigantisch. Het aantal geregistreerde auto s in Amerika steeg van bijna niets in 1900 naar 26.5 miljoen in 1929, wat betekende dat er één auto was per vijf Amerikanen. De Europese autofabrikanten hadden het voor nakijken. Detroit in Michigan was in 1929 het autocentrum van de wereld. De groei van de de auto industrie in de Verenigde Staten had grote gevolgen voor het land. De suburbs stadjes die verder weg lagen van de werkgelegenheid werden nu bereikbaar voor de gewone man en groeiden hierdoor explosief. Voorbeelden zijn Beverly Hills en Elmwood Park daar was de groei tussen 1920 en 1930 met 2845% en 717%!

17 ONDERZOEK De bewogen periode van de jaren twintig Zoals veel goederen in de jaren 20 van de vorige eeuw werd zo ook de Amerikaanse auto veel gekocht op afbetaling. De Roaring Twenties zoals deze jaren genoemd werden, zagen een grote stijging in de verkoop van allerlei soorten duurdere goederen o.a. de auto die niet in één keer betaald konden worden. Dit systeem leek voor iedereen toen te werken. De gewone man kon zich nu ook een auto veroorloven en de fabrikanten zagen hun verkopen recordhoogtes bereiken. Aan het eind van de jaren 20 daalden de verkopen echter even snel als ze gestegen waren. De hele boel stortte in oktober 1929 in elkaar. Men kwam erachter dat dit systeem van afbetaling helemaal niet werkte. Hoe kun je iets nieuwe kopen als je de oude nog moet afbetalen? De mensen die nog vastzaten aan afbetalingstermijnen kochten steeds minder. Hierdoor proberen ze nog wat geld over te houden om het brood op de plank te kunnen krijgen. Het gevolg was dat de verkopen stagneerden waardoor de productie daalde en de winsten kelderden. Hierdoor kwamen de arbeiders op straat te staan. Deze ontslagen arbeiders konden dan geen afbetalingen meer maken. Daardoor werden de verliezen nog meer en kwamen er zo nog meer mensen op straat te staan. Duizenden bedrijven gingen in enkele weken bankroet. De paniek die volgde ging de beurs op Wall Street tegen de vlakte. De Depressie In de jaren daarop ging het erg slecht met de auto industrie van de VS. De mensen waren arm en werkeloos en kochten niets waardoor de bedrijven ook niemand konden inhuren voor werk. Vele bekende en minder bekende merken gingen failliet zoals bv: de Duesenburg van Auburn Automobile Co. en de Hupmobile. Ook Ford moest bijna gesloten worden. Niemand wist dit doordat het autobedrijf in private handen was en de boekhouding uiterst primitief. Tijdens deze economische crisis werd ook de werknemersorganisatie United Auto Workers gevormd. Deze organisatie kwam voort uit stakingen bij Ford en GM in 1937 en zorgde voor nog grotere verliezen bij de overgebleven autofabrikanten. In 1941 werd Amerika betrokken bij de Tweede Wereldoorlog. Grote delen van de industrie van het land werden ingezet voor de oorlogsproductie, en ook de Amerikaanse personenauto moest eraan geloven. Alle autofabrieken werden ingezet bij het bouwen van oorlogsmaterieel, en de laatste Amerikaanse auto tijdens de Tweede Wereldoorlog rolde op 9 februari 1942 van de band.

18 ONDERZOEK Herpositionering autofabrikanten In 1946 begonnen de eerste personenauto s weer van de band te rollen. Dit was een grote verandering na de jarenlange productie van de nieuwe Jeep en ander oorlogsmaterieel. Honderdduizenden mannen kwamen terug van het front, met geld in hun zakken en wilden een auto kopen. In Europa lag de auto-industrie op z n gat toen het hele continent in puin lag. In de VS was wel weer genoeg geld en bedrijven als Ford en GM konden de vraag naar de Amerikaanse auto nauwelijks aan. Alles wat kon rijden en vier wielen en een motor bezat werd verkocht. Toch gingen vele grote en minder grote namen failliet onder hen American Motors, Studebaker en Kaiser-Frazer. De reden hiervoor waren de kosten. Twerijl ze soms redelijke aantallen Amerikaanse auto s verkochten deden veel autofabrikanten dit met verlies. Er werden nu jaarlijks nieuwe modellen geïntroduceerd wat nog meer extra kosten met zich meebracht. Vele kleinere merken konden hier niet in meegaan en gingen failliet. In 1948 en 1949 deden zich enkele belangrijke verschuivingen in de Amerikaanse autoindustrie voor. Ten eerste kwam in 1948 de eerste Cadillac uit met de kenmerkende vormen. Dat idee werd in volgende jaren door andere autofabrikanten overgenomen. Ten tweede versloegen de nieuwe Ford-modellen van 1949 de wat oubolligere modellen van Chrysler waardoor de laatste zijn nummer 1 positie permanent verloor. Met GM en Ford in de leiderspositie werd de Amerikaanse auto steeds groter en ruimer luxe werd belangrijker, net als motorcapaciteit. Het grote publiek werd er spontaan verliefd op en de verkopen van de Amerikaanse auto stegen naar ongekende hoogten 4,8 miljoen stuks in 1949 en 7,2 miljoen in Vervuiling Langzaamaan kwam er echter ook een probleem in zicht. In Los Angeles werd meer en meer smog gezien en de grote benzine drinkende Amerikaanse auto werd aangemerkt als de oorzaak. Vanuit Europa werden nieuwe kleinere modellen geleverd van onder andere Volkswagen, Porsche en Triumph. In 1956 werden minder Amerikaanse auto s verkocht terwijl de importverkopen verdubbelden de giganten van Detroit werden nu ook wakker geschud. In 1960 werden nieuwe kleinere (maar naar Europese maatstaven nog steeds grote) modellen geïntroduceerd, zoals de Ford Falcon, Plymouth Valiant en Chevrolet Corvair. Vooral de Corvair deed veel stof opwaaien, maar niet in positieve zin. De auto bleek een levensgevaarlijk stuk blik en veroorzaakte vele dodelijke ongelukken. In 1965 werden er enige veranderingen aangebracht, maar tegen die tijd reden er al ruim een miljoen over de Amerikaanse wegen. Een jonge afgestudeerde rechtenstudent genaamd Ralph Nader onderzocht de auto en schreef een boek getiteld Unsafe At Any Speed een aanklacht tegen zowel de Amerikaanse auto-industrie in het algemeen als, meer specifiek, de Corvair.

19 ONDERZOEK Er volgde een ingewikkeld schandaal dat eindigde met een publiek excuus van GM aan Nader. Hoewel het model van 1965 veel veiliger was dan dat van 1960 was de Corvair tot de ondergang gedoemd. Dit werd ook nog eens versneld door het nieuwe model van Ford in 1964, de Mustang. De verkopen van de Corvair daalden razendsnelen in 1969 verdween de auto van het toneel. De verkopen van de Amerikaanse auto bleven hoog ondanks alle schandalen maar er was iets veranderd. De auto had niet langer het onaantastbare imago van de jaren 40 en 50 en de verliefdheid van veel Amerikanen met hun favoriete modellen Amerikaanse auto zo werd gezegd was voorbij. Afvlakking van de Amerikaanse auto Tussen 1960 en 1970 veranderde er meer in de Amerikaanse auto-industrie de visionairs die mooie modellen wilden voor iedere Amerikaan verdwenen en hun plaats werd overgenomen door economen en andere financiële experts. Het resultaat was dat er na 1970 modellen uitkwamen die voor veel mensen hun charme verloren hadden. Ze begonnen dan ook in een andere richting te kijken naar Europa en Japan. Er was wel meer mis met de Amerikaanse auto zoals ook het schandaal met de Corvair had getoond. Ze waren enorm groot, zwaar, onveilig, luxueus, met standaard allerlei dure gimmicks zoals electrische zijramen en remmen. Ze dronken benzine als nooit tevoren soms niet minder dan 1 op 4. Maar wie maalde erom benzine was spotgoedkoop. Begin 1973 kostte één gallon (3,8 liter) niet meer dan 37 dollarcent. De oliecrises In 1973 werd 40% van de olie in de VS geïmporteerd en toen de OPEC plotseling besloot het land niet langer van olie te voorzien. Plotseling had men auto s nodig die minder benzine verbruikten en daar was de Amerikaanse auto niet op gebouwd. De Amerikaanse auto-industrie had dan ook geen antwoord op deze gebeurtenis.

20 ONDERZOEK De Japanners hadden hier wel een antwoord op. Zij zagen hun kans schoon en infiltreerden de Amerikaanse markt op grote schaal met hun kleinere, zuinigere autootjes. Zelfs Volkswagen die sinds 1950 de importkoning in de VS moest eraan geloven in 1975 en 1976 haalden Toyota en Nissan de Europese autofabrikant in. Tegen 1980 verkochten de Japanners al 2,5 miljoen auto s per jaar, zo n 25% van de complete jaaromzet. Lee Iacocca, een slimme autoverkoper van Ford en later het brein achter de succesvolle Mustang, had het tot president van Ford had geschopt en haalde de Amerikaanse auto althans gedeeltelijk weer uit het slop. Hij wist wat Amerikanen zo mooi vonden aan auto s en produceerde dus niet alleen modellen die de financiële bazen wilden verkopen. Dit werkte niet in zijn voordeel en al in 1978 werd hij ontslagen. Iaccoca trok meteen naar Chrysler dat grote problemen had het hoofd boven water te houden. Hij vroeg de Amerikaanse overheid om hulp en kreeg die 1.2 biljoen dollar. Hij werd een volksheld en verscheen in 1981 persoonlijk op tv om de nieuwe Chrysler LeBaron aan te prijzen. Na een tweede oliecrisis in 1979 was de maat voor veel Amerikanen vol. Als ze hun grote Amerikaanse auto niet na 1973 al gedumpt hadden deden ze dat nu en kochten de kleinere en zuinigere Japanners. De grote zware Amerikaanse auto s verdwenen langzaam van het toneel en maakten plaats voor de kleinere en veiligere modellen. Aziatische automerken Sinds die tijd zijn er meerdere pogingen ondernomen de Amerikaanse auto weer in de mode te brengen. De Aziaten wisten echter niet van ophouden en bleven doorgaan. Na Toyota en Nissan kwamen Subaru (1969), Honda, Mazda (1970) en Mitsubishi (1971) op de Amerikaanse automarkt. In eerste instantie waren alle auto s geïmporteerd, maar in 1982 begon het succesvolle Honda de auto s direct in de VS te fabriceren. Andere merken volgden, en in 1996 werkten er meer Amerikanen in door buitenlanders gebouwde autofabrieken dan in de fabrieken van Ford en Chrysler.

21 ONDERZOEK De val van de Amerikaanse auto-industrie Tot het midden van het eerste decennium van de 21e eeuw ging het schijnbaar prima met de Amerikaanse auto, ondanks de weidverbreide infiltratie van de andere aanbieders. Hun kosten liepen weliswaar op, veelal door de toegenomen verplichtingen aan gepensioneerde medewerkers, maar de verkopen van hoogprofitabele trucks liepen prima. Er waren tal van succesverhalen van Amerikaanse auto s. Eén van die succesverhalen was de Saturn, een auto van General Motors die meer gebaseerd was op de Japanse en Europese modellen). Het bedrijf werd begin 1985 opgericht en fabriceerde in 1990 de eerste auto. In 1995 reden er al een miljoen Saturns rond en was de klantenservice ronduit populair bij de klanten. De Amerikanen zaten weer op de goede weg, althans zolang de Amerikanen auto s bleven kopen. Totdat de crisis van 2008 uitbrak. Toen viel de bodem onder de autoverkopen uit wat met name de Amerikaanse fabrikanten hard raakte. Ineens kochten consumenten nauwelijks meer auto s en zelfs een Cash for Clunkers programma, waarbij Amerikanen een door de overheid gefinancierde korting kregen als ze nieuwe, zuiniger auto s kochten, hielp nauwelijks. Onder meer Saturn moest eraan geloven. Ondanks de successen van de jaren 90 was de markt van deze auto te klein om levensvatbaar te blijven. In 2009 stootte GM een aantal automerken af, waaronder Hummer en Saturn. De overheid moest daarnaast bij GM en Chrysler ingrijpen om te voorkomen dat de autobedrijven geheel ten onder zouden gaan. Alleen Ford had genoeg reserves om op zichzelf staande te blijven. Na een zeer moeilijke periode presenteerde GM pas in 2010 weer positieve cijfers.

"bucketseats" voor en een kleine achterbank. Er was een diep, schotelvormig stuurwiel geplaatst en een horizontale snelheidsmeter

bucketseats voor en een kleine achterbank. Er was een diep, schotelvormig stuurwiel geplaatst en een horizontale snelheidsmeter De Ford Mustang bestaat dit jaar 36 jaar. Als prototype bestond de Mustang als 2-zitter sportwagen al in 1962, alwaar hij met een V4 middenmotor uit Duitsland zijn rondjes draaide als opwarmertje bij de

Nadere informatie

Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk

Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk Persbericht Hilversum, 8 januari 2008 Kans op milieukorting verschilt sterk per automerk Het wordt financieel steeds interessanter om een milieuvriendelijke auto te kiezen. Uit de door Vroemm.nl ontwikkelde

Nadere informatie

Beste lezers van De Geldfabriek,

Beste lezers van De Geldfabriek, Beste lezers van De Geldfabriek, Ik hoop dat jullie veel plezier hebben gehad met het lezen van dit verhaal. Vonden jullie ook dat Pippa wel erg veel aan mooie spullen dacht? En dat sommige mensen onaardig

Nadere informatie

Goodwood Pressday. 3 e Jaargang, extra editie. Verzamelde oude en nieuwe verhalen / verslagen van Regio West door Gerard Neijts. In deze aflevering:

Goodwood Pressday. 3 e Jaargang, extra editie. Verzamelde oude en nieuwe verhalen / verslagen van Regio West door Gerard Neijts. In deze aflevering: Verzamelde oude en nieuwe verhalen / verslagen van Regio West door Gerard Neijts 3 e Jaargang, extra editie In deze aflevering: Goodwood Pressday Tekst: Jacques van den Bergh, Foto s: Renske en Jacques

Nadere informatie

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project

Documentaire. Voorbereiding op het documentaire project Documentaire Voorbereiding op het documentaire project Inhoud 1. Wat is een documentaire? 2. Interview techniek 3. Documentaire maken in 3 stappen 3.1. Ontwerpen 3.2. Opnemen 3.3. Monteren 4. Werkdocument

Nadere informatie

Is jouw eurocent al gevallen

Is jouw eurocent al gevallen Crisis graad 3 Is jouw eurocent al gevallen Lesvoorbereiding Projecteer de krantenkoppen of verzamel zelf krantenkoppen over de economische crisis. Knip het verhaal van de crisis in 6 stukken (1 deel voor

Nadere informatie

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto

Auto. Inleiding. Geschiedenis van de auto Auto Inleiding Ik heb dit onderwerp gekozen omdat veel mensen dagelijks gebruik van de auto maken en onze wereld zonder auto's nauwelijks meer voor te stellen is. Bovendien wist ik er zelf ook nog niet

Nadere informatie

Filmtitels: Ontwikkelingen in de afgelopen 60 jaar.

Filmtitels: Ontwikkelingen in de afgelopen 60 jaar. Filmtitels: Ontwikkelingen in de afgelopen 60 jaar. Amanda de Rijk, 1562243 Docent: Dick Swart Specialisatie: Visual Seminar - 2014-B Trefwoorden: Typografie, film, ontwikkelingen, vergelijking, titels,

Nadere informatie

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie:

Hanneke van Herk. 1. Beschrijvingsopdracht: Uitgewerkt persoonlijke reactie: 1. Beschrijvingsopdracht: Motivatie: Ik heb dit boek gelezen, omdat ik een deel van de film had gezien en nieuwsgierig was naar de rest van het verhaal. Ik was eerst begonnen aan het boek Karakter van

Nadere informatie

Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013. Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders?

Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013. Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders? Kwaliteitsmeting leadopvolging 2013 Hoe volgen de verschillende merken aanvragen op van zakelijke rijders? 2 Leadopvolging 2013 Vereniging Auto Van De Zaak KWALITEITSMETING LEADOPVOLGING 2013 3 Leadopvolging

Nadere informatie

Gegevens van het boek

Gegevens van het boek Gegevens van het boek Titel: Het gouden ei Schrijver: Tim Krabbé Gelezen: 33e druk. 1e druk, 1984, Amsterdam, uitgeverij Bakker (nu Prometheus). Er staat geen motto in het boek. In het boek staan geen

Nadere informatie

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007

De groei voorbij. Jaap van Duijn september 2007 De groei voorbij Jaap van Duijn september 2007 1 Een welvaartsexplosie Na WO II is de welvaart meer gestegen dan in de 300 jaar daarvoor Oorzaken: inhaalslag, technologische verandering en bevolkingsgroei

Nadere informatie

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel

Over het toneelstuk Gijsbrecht van Amstel Voorwoord Gijsbrecht van Amstel leefde rond 1300. Hij was de belangrijkste man van de stad Amsterdam in die tijd. Gijsbrecht was geliefd bij de bevolking van Amsterdam, maar hij had ook veel vijanden.

Nadere informatie

Narrativiteit. Opdracht 2. Cursuscode JDE-NARRAT.2V-14. Docent Madris Duric. Student Anouk Roumans 1639316. Klas JDE- B04

Narrativiteit. Opdracht 2. Cursuscode JDE-NARRAT.2V-14. Docent Madris Duric. Student Anouk Roumans 1639316. Klas JDE- B04 Narrativiteit Opdracht 2 Cursuscode JDE-NARRAT.2V-14 Docent Madris Duric Student Anouk Roumans 1639316 Klas JDE- B04 1 Het verhaal De verslaving. Het is 4 uur in de middag. De man zit op de bank televisie

Nadere informatie

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson

De Jefferson Bijbel. Thomas Jefferson De Jefferson Bijbel Thomas Jefferson Vertaald en ingeleid door: Sadije Bunjaku & Thomas Heij Inhoud Inleiding 1. De geheime Bijbel van Thomas Jefferson 2. De filosofische president Het leven van Thomas

Nadere informatie

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau

Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen. En zei: vandaag word mevr. Catharina. 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Een buik van wol. Tom! Tom! Cato kwam hard aan rennen En zei: vandaag word mevr. Catharina 90 jaar en ik wil haar een heel mooi cadeau Geven. Ja maar wat zei Tom. Umm wacht ik Weet het zei Cato een herinnering.

Nadere informatie

MOVING: workshop filmmaken

MOVING: workshop filmmaken Dit werkblad is van: klas: MOVING: workshop filmmaken Neem zelf bewegend beeld op en maak er een videoclip, korte film of reportage van door er geluid, effecten en titels aan toe te voegen... Clips op

Nadere informatie

Tweede wereldoorlog:

Tweede wereldoorlog: geschiedenis Tweede wereldoorlog: Auto s en wegen Omschrijving van de opdracht: Wat doe je als leerkracht? Introductie Thema: Tweede Wereldoorlog: auto s en wegen Introduceren thema Tweede Wereldoorlog:

Nadere informatie

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden

National Gummi AB. Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi AB Thomas Helgasson - Halmstad-universiteit Zweden National Gummi heeft problemen. Voor het bedrijf zijn deze nieuw, maar het middenen kleinbedrijf krijgt er tegenwoordig vaak mee te maken,

Nadere informatie

Verslagen partijen 2 e ronde

Verslagen partijen 2 e ronde Verslagen partijen 2 e ronde Geschreven door Dewi van den Bos Het Roode Hert en de rest van het bestuur van het toernooi kunnen niet aansprakelijk gesteld worden. 13 april 2012, 6 e en laatste speelavond

Nadere informatie

Elke miskraam is anders (deel 2)

Elke miskraam is anders (deel 2) Elke miskraam is anders (deel 2) Eindelijk zijn we twee weken verder en heb ik inmiddels de ingreep gehad waar ik op zat te wachten. In de tussen tijd dacht ik eerst dat ik nu wel schoon zou zijn, maar

Nadere informatie

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces

Apple Fanboy. Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C. De intro. De opdracht. Proces Apple Fanboy Leerling: Jippe Joosten Opleiding: Game Development Klas: G&I1C De intro Welkom in het verslag van de Apple fanboy, ik ben Jippe Joosten en ik ben enorm fan van Apple. Ik ben nu 21 jaar oud

Nadere informatie

Gave opmaak! Er is gebruik gemaakt van een vorm van een lichaam die aanduid waar welke opmerking thuis hoort, doet denken aan de basispunten van HTML.

Gave opmaak! Er is gebruik gemaakt van een vorm van een lichaam die aanduid waar welke opmerking thuis hoort, doet denken aan de basispunten van HTML. De impact van technologie op je nachtrust. Deze vind ik persoonlijk heel erg goed, mede ook door de inhoud. Hij ziet er naar mijn mening ook gaaf uit, simple maar dat spreekt me aan! Felle kleuren die

Nadere informatie

Tekst: Luna Andrea Foto s: Gerard Neijts

Tekst: Luna Andrea Foto s: Gerard Neijts Verzamelde oude en nieuwe verhalen / verslagen van Regio West door Gerard Neijts Derde jaargang Nr. 8 In deze aflevering: Walhalla van klassieke auto s Tekst: Luna Andrea Foto s: Gerard Neijts Pagina 2

Nadere informatie

Special: Toekomstige EV modellen

Special: Toekomstige EV modellen Special: Toekomstige EV modellen De afgelopen jaren is het aantal elektrische voertuigen in Nederland flink gestegen. Ook het aanbod vanuit de voertuigfabrikanten groeit: steeds meer merken bieden een

Nadere informatie

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013

WAT WIL de BIJLAGENRAPPORT. en WAT WIL de Werkgever? nationaal zakenauto onderzoek. nationaal zakenauto onderzoek 2013 nationaal zakenauto onderzoek 2013 WAT WIL de zakelijke rijder? en WAT WIL de Werkgever? BIJLAGENRAPPORT nationaal zakenauto onderzoek 2013 NZO 2013 Basisanalyses Berijders Onderwerpen: 1. De Zakenauto

Nadere informatie

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons

Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Johannes 6,1-15 - We danken God, want Jezus zorgt voor ons Dankdag voor gewas en arbeid Liturgie Voorzang LB 448,1.3.4 Stil gebed Votum Groet Zingen: Gez 146,1.2 Gebed Lezen: Johannes 6,1-15 Zingen: Ps

Nadere informatie

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Bijlagenrapport BEDRIJVEN NATIONAAL ZAKENAUTO ONDERZOEK 2014 ZAKENAUTO IN NEDERLAND WAT WIL DE WERKGEVER? EN WAT MAG DE ZAKELIJKE RIJDER (NOG)? NATIONAAL ZAKENAUTO ONDERZOEK

Nadere informatie

Schrijver Trent Stewart

Schrijver Trent Stewart Schrijver Trent Stewart Door : Thomas Pereira School : het Baken Klas : 7A Datum : 2010-02-15 Pagina: 1 Inhoudsopgave Inhoudsopgave... 2 1. Inleiding... 3 2. Biografie... 4 3. Boeken die geschreven staan....

Nadere informatie

Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten!

Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Naima El Bouzidi & Sun Jung Hwang Tekst Naima El Bouzidi Tekeningen Sun Jung Hwang Hoe Farah meedoet met de Ramadan, zonder te vasten! Wist jij dat...

Nadere informatie

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama

Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Boek 1 De jongen in de gestreepte pyjama Zakelijke gegevens: 1. Titel van het boek: De jongen in de gestreepte pyjama. 2. Het boek heeft geen ondertitel. 3. De auteur van het boek is John Boyne 4. Het

Nadere informatie

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift -

Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - Zin in schrijven! Workshop vrij en creatief schrijven voor jonge anderstaligen door Fros van der Maden - auteur Op Schrift - I Oefenen met observeren 1. Het woordenschilderij A Kijk 60 seconden heel goed

Nadere informatie

Project Interactieve multimedia

Project Interactieve multimedia Project Interactieve multimedia Jerney van Schagen Inleiding: Het eerste idee van het project bij mij was dat het een vrij breed project zou worden, maar in een van de eerste colleges kwam ik er al gauw

Nadere informatie

De logo s heb ik zelf gemaakt.

De logo s heb ik zelf gemaakt. Voorwoord: Mijn tijdschrift gaat vooral over YouTube, want dat is een van mijn grootste hobby s. Ook zit er veel van mijn persoonlijkheid in. Voor deze opdracht heb ik vooral naar mezelf gekeken en het

Nadere informatie

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten

Pizza Verdi. Opdrachtenblad. Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Pizza Verdi Regie: Gary Nadeau Jaar: 2011 Duur: 8 minuten Opdrachtenblad Lesuurpakket Pizza Verdi (thema s: sociale verschillen, stereotyperingen/vooroordelen; verdiepingsopdracht Amerikaanse burgerrechten)

Nadere informatie

Wijnimport Nederland naar regio

Wijnimport Nederland naar regio DO RESEARCH Wijnimport Nederland naar regio Sterke opmars wijn uit Chili Jeroen den Ouden 1-10-2011 Inleiding en inhoudsopgave Pagina I De invoer van wijn in Nederland 1 II De invoer van wijn naar herkomst

Nadere informatie

Enkele vragen aan Kristin Harmel

Enkele vragen aan Kristin Harmel Enkele vragen aan Kristin Harmel Waar gaat Zolang er sterren aan de hemel staan over? Zolang er sterren aan de hemel staan gaat over Hope McKenna- Smith, eigenaresse van een bakkerij in Cape Cod. Ze komt

Nadere informatie

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info

Spreekbeurten.info Spreekbeurten en Werkstukken http://spreekbeurten.info Spyker Over Spyker Mijn spreekbeurt gaat over Spyker. Al een aantal jaren ben ik fan van de formule 1. Dat weten jullie wel. Nu is er een Nederlands autobedrijf dat vanaf 2007 ook gaat meedoen in de formule

Nadere informatie

maak zelf een filmpje

maak zelf een filmpje maak zelf een filmpje 1 Zelf een filmpje maken is nog nooit zo makkelijk geweest. Iedereen kan een IPAD met camera oppakken en aan de slag gaan. Maar bij het maken van een goed filmpje (dat veel kijkers

Nadere informatie

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman

Suzanne Peters. Blijf bij me! liefdesroman Suzanne Peters Blijf bij me! liefdesroman Hoofdstuk 1 Katja belde aan bij het huis. Ze vond het toch wel erg spannend. Het was de tweede keer dat ze op visite ging bij de hondenfokker en deze keer zou

Nadere informatie

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over,

Theorieboek. leeftijd, dezelfde hobby, of ze houden van hetzelfde. Een vriend heeft iets voor je over, 3F Wat is vriendschap? 1 Iedereen heeft vrienden, iedereen vindt het hebben van vrienden van groot belang. Maar als we proberen uit te leggen wat vriendschap precies is staan we al snel met de mond vol

Nadere informatie

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013

Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Adviesrapport Decentralisatie Jeugdzorg Wageningen 2013 Jongerenraad Wageningen Adviesnr. : 1 Datum : 29-05-2013 Colofon De Jongerenraad, een adviesorgaan van de gemeente Wageningen, is geïnstalleerd in

Nadere informatie

De economische wereldcrisis

De economische wereldcrisis De economische wereldcrisis (9.2) Onderzoeksvraag: Wat waren de oorzaken van de economische wereldcrisis van 1929 en waarom duurde die crisis zo lang? Kenmerkend aspect: De crisis van het wereldkapitalisme.

Nadere informatie

Individueel verslag. Wheeler Dealers

Individueel verslag. Wheeler Dealers Individueel verslag Wheeler Dealers Gydo Meyerink Mov2A - Voorblad - Inhoudsopgave - Film 1 - Film 2 & 3 - Film 4 & 5 - Film 6 - Bevindingen Register Film 1 In de filmpjes van Wheeler Dealers gaan Mike

Nadere informatie

Een nieuwe generatie Disney-schurken

Een nieuwe generatie Disney-schurken 17 SEPTEMBER 2015 TV Een nieuwe generatie Disney-schurken 19 fden nog lang Door Menno Woudt - En ze lee ookje. Maar hoe en gelukkig. Zo eindigt elk spr echt verder? gaan al die verhalen eigenlijk scendants

Nadere informatie

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid

De Nieuwe Buren. Creatieve vrijheid De Nieuwe Buren Zoals al eerder gezegd, wij zijn De Nieuwe Buren B.V. Wij doen het graag een beetje anders. Iedereen die bij ons werkt zit nog op school. In 2007 zijn wij opgericht door het Mediacollege

Nadere informatie

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk?

Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Wat is verantwoordelijkheid en waarom is het belangrijk? Verantwoordelijkheid. Ja, ook heel belangrijk voor school!!! Het lijkt veel op zelfstandigheid, maar toch is het net iets anders. Verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep.

Nico bleef altijd rustig, legde dingen goed en duidelijk uit en nam de tijd, net zolang tot je het begreep. Review van Denice: Beste Nico, Voordat ik bij Nico kwam lessen, zat ik bij een andere rijschool. Bij deze rijschool lukte het maar niet om verbetering te krijgen in mijn rijden. Dit was frustrerend en

Nadere informatie

Afsluiting kinderjury 2013

Afsluiting kinderjury 2013 Afsluiting kinderjury 2013 Schrijverbezoek: Gerard van Gemert 1. Kastor en Tim Wanneer bent u begonnen met schrijven? Gerard van Gemert is in 2005 begonnen met schrijven toen hij met zijn dochters een

Nadere informatie

CONCEPTVERSIE STORYTELLING

CONCEPTVERSIE STORYTELLING CONCEPTVERSIE STORYTELLING Priscilla van der Pluijm 2050563 VCMD2A6 Drie profielschetsen Lucian (mannelijke boom) Het hoofdpersonage is een mannelijke boom genaamd Lucian. Hij is een haagbeuk en deze staat

Nadere informatie

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels

Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Fictiedossier Op blote voeten Maren Stoffels Mariska Wijlens Klas 3T2 Docent: Mevrouw Scholten 1. Zakelijke gegevens Titel: Op blote voeten Auteur: Maren Stoffels Uitgever: Leopold Jaar van verschijnen:

Nadere informatie

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4

1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 Inhoudsopgave Pagina: 1. Inleiding 3 2. Waarom heb ik voor deze verzameling gekozen? 3 3. Foto s verzameling 4 3.1. 9 september: Huisduinen, Donkere Duinen 4 3.2. 20 september: Donkere Duinen 5 3.3. 27

Nadere informatie

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014

Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Na#onaal Zakenauto Onderzoek 2014 Bijlagenrapport BERIJDERS NATIONAAL ZAKENAUTO ONDERZOEK 2014 ZAKENAUTO IN NEDERLAND WAT WIL DE WERKGEVER? EN WAT MAG DE ZAKELIJKE RIJDER (NOG)? NATIONAAL ZAKENAUTO ONDERZOEK

Nadere informatie

Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in:

Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in: Wat is een campagne? Tijdens de training gaan we op de volgende vragen in: 0 Wat is een campagne? 0 Hoe geef je een campagne vorm? 0 Hoe pitch je je initiatief? Campagnes zijn er allerlei soorten en maten.

Nadere informatie

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c

Bedrijven safari. Daphne Meijer 0821393 CMD 1c Bedrijven safari Daphne Meijer 0821393 CMD 1c TamTam Korte historie van het bedrijf Tam Tam is in 1996 opgericht door Paul en Bart Manuel. Paul en Bart zijn als partners aan Tam Tam verbonden en spelen

Nadere informatie

- 21 INSPIRERENDE QUOTES VOOR LEERKRACHTEN -

- 21 INSPIRERENDE QUOTES VOOR LEERKRACHTEN - Beste collega, Ik houd van quotes. Zoals je misschien wel weet, plaats ik dagelijks waardevolle tips, verhalen, video s en quotes op mijn Facebookpagina: www.fb.com/positiefleren.nl Ik merk dat ik veel

Nadere informatie

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb

hoe we onszelf zien, hoe we dingen doen, hoe we tegen de toekomst aankijken. Mijn vader en moeder luisteren nooit naar wat ik te zeggen heb hoofdstuk 8 Kernovertuigingen Kernovertuigingen zijn vaste gedachten en ideeën die we over onszelf hebben. Ze helpen ons te voorspellen wat er gaat gebeuren en te begrijpen hoe de wereld in elkaar zit.

Nadere informatie

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1

Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Zo verleid je de vrouw van je dromen! UITGELEKT Pagina 1 Hoofdstuk 5: Hoe Je De Kans Op Success Verruïneerd De Vijf Dodelijke Misvattingen Eén van de manieren om je kansen op succes gegarandeerd te verruïneren

Nadere informatie

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940)

Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Naam: NEDERLAND IN OORLOG Begin WO2 (1932 tot 1940) Adolf Hitler In 1933 kwam Adolf Hitler in Duitsland aan de macht. Hij was de leider van de nazi-partij. Hij zei tegen de mensen: `Ik maak van Duitsland

Nadere informatie

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011.

Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. Dagboek Alpha European Select Fund d.d. 9-9-2011. 447 miljard dollar gaat Obama uitgeven voor banen. Tijd 09:03 uur. Vanaf vijf voor negen gaat de FTI snel omhoog van 281,20 tot nu 282,80. Dat is zuur

Nadere informatie

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen?

werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? werkblad Scheldeberoep verkennen Veel beroepen hebben met de Schelde te maken. Welk beroep zou jij verder willen verkennen? Noteer ook 2 reservekeuzen: 1. 2. 1. Wat weet je al van dit beroep? Schrijf het

Nadere informatie

8MM Tips. 8mm film is geweldig, maar kent een aantal grote verschillen met digitale handycams/dvcamera's:

8MM Tips. 8mm film is geweldig, maar kent een aantal grote verschillen met digitale handycams/dvcamera's: 8MM Tips Hieronder hebben we wat tips en links voor je op papier gezet. Mocht je verder nog vragen hebben of tegen problemen aanlopen, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. We helpen je graag

Nadere informatie

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2013-I

Eindexamen vwo aardrijkskunde 2013-I Wereld Opgave 1 Ontwikkelingen in de mondiale autoproductie Bestudeer de bronnen 1 en 2 uit het bronnenboekje die bij deze opgave horen. Gebruik bron 1. 1p 1 Met welk begrip wordt de mondiale verandering

Nadere informatie

Jaap Bierman G&I klas 1A. Auto-biotic self-portrait Art, Media & Me Docenten: Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin

Jaap Bierman G&I klas 1A. Auto-biotic self-portrait Art, Media & Me Docenten: Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin G&I klas 1A Auto-biotic self-portrait Art, Media & Me Docenten: Saskia Freeke Sonja van Vuure Martin Lacet John Hennequin Mijn Artefact: Personaliteam Van links naar rechts: Luther, Luna, Lucina, Lucas

Nadere informatie

Onderzoek Rolling Wheel Nederland

Onderzoek Rolling Wheel Nederland Onderzoek Rolling Wheel Nederland Oktober 2012 Parameters van het onderzoek Validatie van de steekproef Resultaten van het onderzoek Parameters van het onderzoek Parameters van het onderzoek 1.500 willekeurig

Nadere informatie

Onderzoek Rolling Wheel

Onderzoek Rolling Wheel Onderzoek Rolling Wheel Mei 2013 Parameters van het onderzoek Validatie van de steekproef Resultaten van het onderzoek Waargenomen marktaandelen Parameters van het onderzoek Parameters van het onderzoek

Nadere informatie

Het maken van een werkstuk

Het maken van een werkstuk Het maken van een werkstuk Deze papieren geven informatie over: A. De verzorging : Hoe hoort een werkstuk er uit te zien? B. De indeling : Hoe wordt een werkstuk ingedeeld? C. Het onderwerp : Waarover

Nadere informatie

Eindverslag SLB module 12

Eindverslag SLB module 12 Eindverslag SLB module 12 Marthe Verwater HDT 3C 0901129 Inhoudsopgave: Eindreflectie.. Blz.3 Reflectieverslag les 1.. Blz.4 Reflectieverslag les 2.. Blz.6 Reflectieverslag les 3.. Blz.8 2 Eindreflectie

Nadere informatie

waarom ontwikkelingssamenwerking?

waarom ontwikkelingssamenwerking? ontwikkeling EN waarom ontwikkelingssamenwerking? EUROPESE COMMISSIE DE 116 MEI 2003 EN waarom ontwikkelingssamenwerking? Dit boekje vertelt een verhaal zoals ik vroeger zelf graag aan mijn drie kinderen

Nadere informatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie

Diesel Online. Ex a m e n o p d r a c h t. Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management. Interactieve Communicatie Ex a m e n o p d r a c h t Interactieve Communicatie Diesel Online Stijn Verbruggen Bachelor Na Bachelor Advanced Business Management Interactieve Communicatie De heer Jesse Wynants I n l e i d i n g Het

Nadere informatie

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten

Arm en Rijk. Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten Arm en Rijk Hoofdstuk 2: Arm en rijk in de Verenigde Staten 2.1 Rijk en arm in de Verenigde Staten De rijke Verenigde Staten Je kunt op verschillende manieren aantonen dat de VS een rijk land is. Het BNP

Nadere informatie

32 porsche scene live

32 porsche scene live 32 porschescenelive porsche classic beutler porsche Zeldzame Porschevariant Mark Wegh van Porsche Centrum Gelderland is gek van bijzondere auto s, met name van speciaal gefabriceerde modellen die op basis

Nadere informatie

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011

Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Pumadrivers nieuwsbrief 3/2011 Van de voorzitter Ik heb in de eerste nieuwsbrief van dit jaar gezegd dat er nieuws moet zijn voor een nieuwe nieuwsbrief En nieuws hebben we zeker weer. Nieuwe bestuursleden

Nadere informatie

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk

Profielen. Inhoud. 1. Het profielwerkstuk. Stappenplan, tips en ideeën Profielwerkstuk Ben je op zoek naar een onderwerp voor je profielwerkstuk? Dan is het Woudagemaal misschien interessant voor je. Profielen Volg je het profiel Natuur & Techniek, dan zit je goed! Want in dit stappenplan

Nadere informatie

VAN WERKPAARD NAAR LUXE PAARD

VAN WERKPAARD NAAR LUXE PAARD P E E J S C I S S A L C e p o l r o De vo r id u h e d s van ie t a r e n ige ge VAN WERKPAARD NAAR LUXE PAARD D oor de Tweede Wereldoorlog werd de naam Jeep een legende. Het oorspronkelijke ontwerp van

Nadere informatie

STILL: workshop fotobewerking

STILL: workshop fotobewerking Dit werkblad is van: klas: STILL: workshop fotobewerking Ontwerp en maak je eigen digitale flyer, poster of fotocollage met zelfgemaakt foto s! Je kent ze wel: coole flyers voor een feest, bewerkte foto

Nadere informatie

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll

Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Een dag uit het leven van een au pair Doëlla Kroll Weer een dag dat ik vroeg moet op staan, de ellende weer begint. De dagen worden steeds langer en vermoeiender. De dingen waaraan ik gedacht heb om het

Nadere informatie

Mijn moeder is dominee

Mijn moeder is dominee Mijn moeder is dominee 1 Opgedragen aan mijn dochter: Renske Aussems 2 Mijn moeder is dominee Annemike van der Meiden 3 Schrijver: Annemike F.R. van der Meiden Editors Marinus den Oudsten en Jeannette

Nadere informatie

Wat is er gebeurd? HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52690

Wat is er gebeurd? HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52690 Wat is er gebeurd? HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52690 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Introductie. Het concept. De website

Introductie. Het concept. De website Gijs Bos IM1109 Project Interactieve Multimedia 28 juni 2011 Introductie Het project begonnen wij met een ander concept, deze zou gaan over een eerstejaars student die zijn eerste stappen op de Universiteit

Nadere informatie

Iedereen overal en altijd laden

Iedereen overal en altijd laden Iedereen overal en altijd laden Jorrit Zijdewind 19-11-2015 1 1 intro zelf 19-11-2015 Allego template Even voorstellen 2 Geboren en getogen in Utrecht Onrustig en reislustig Van fysiotherapeut naar communicatiefanaat

Nadere informatie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie

Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Steven Smit Voor de mens in organisaties Met NLP de kredietcrisis te lijf Duurzaam winst behalen door compassie Door Steven Smit 2008 Steven Smit BV voor de mens in organisaties Chopinstraat 148 1817 GD

Nadere informatie

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten.

Bert staat op een ladder. En trekt aan de planten die groeien in de dakgoot. Hij verstopt de luidspreker en het stopcontact achter de planten. Helaas Wanneer besloot Bert om Lizzy te vermoorden? Vreemd. Hij herinnert zich het niet precies. Het was in ieder geval toen Lizzy dat wijf leerde kennen. Dat idiote wijf met haar rare verhalen. Bert staat

Nadere informatie

De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie. achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning - tabellenboek

De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie. achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning - tabellenboek De Tweedehands Automarkt en Variabilisatie achterliggend rapport bij deelrapport 1: een marktverkenning tabellenboek \inisterie van Verkeer en Waterstaat 'irectoraatgeneraal Rijkswaterstaat Colofon Uitgave:

Nadere informatie

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935

JE EIGEN BUURT OMSTREEKS 1935 1 VIDEO/FILM Maak een video over jouw buren of buurt over de tijd van ongeveer 1930-1935. Enkele ideeën: Interview met buurtbewoner Misschien wonen er nog wel mensen in jouw buurt die je kunt interviewen

Nadere informatie

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto

Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Elektrische auto stoot evenveel CO 2 uit als gewone auto Bron 1: Elektrische auto s zijn duur en helpen vooralsnog niets. Zet liever in op zuinige auto s, zegt Guus Kroes. 1. De elektrische auto is in

Nadere informatie

Barometer van de Belgische Automobielsector

Barometer van de Belgische Automobielsector Persbericht 31 maart 2010 Barometer van de Belgische Automobielsector Kernpunten van de eerste barometer Maart 2009 Februari 2010 Inschrijvingen op de West-Europese automarkt gestegen met 6,1% 2010: een

Nadere informatie

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail

Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail Druk: september 2014 Copyright 2014 obs Oldenije PIT (www.pitcc.nl) en DurvDesign (www.durvdesign.nl) Als je iets wilt gebruiken uit dit boek, mail ons dan eerst even via info@pitcc.nl en dan hebben we

Nadere informatie

Hoe lang duurt geluk?

Hoe lang duurt geluk? Hoe lang duurt geluk? Op dit moment ben ik gelukkig. Na veel pech ben ik dan eindelijk een vrolijke schrijver. Mijn roman is goed gelukt. En ik verdien er veel geld mee. En ik heb ook nog eens een mooie,

Nadere informatie

landelijk, licht EN eclectisch interieur

landelijk, licht EN eclectisch interieur interieur landelijk, licht EN eclectisch TEKST: ANNEMIE WILLEMSE - FOTOGRAFIE: JAN VERLINDE De bewoners van dit huis woonden eerder al in hetzelfde park. Ze waren het erover eens dat dit het leukste en

Nadere informatie

Kunstlessen over Hundertwasser

Kunstlessen over Hundertwasser Kunstlessen over Hundertwasser Bovenbouw primair onderwijs en vmbo - een tekst met vragen en opdrachten voor een les op school - opdrachten in de tentoonstelling in het Cobra Museum Colofon 2013 Uitgave

Nadere informatie

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit

Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst. Voorganger: ds. Bert de Wit Preek Zondag 6 maart 2016, 10.00 uur Jeugddienst Thema: @Home Voorganger: ds. Bert de Wit Schriftlezing: Lucas 15:11-32 Een vader had twee zonen zo begint het verhaal. Met de beschrijving van een gezin.

Nadere informatie

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren!

Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16. De Romeinen! NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! Praktische Opdracht (p.o.) brugklassen 2015-16 NAAM: KLAS: ONDERWERP: 01-02-2016 p.o. inleveren! De Romeinen! Inhoudsopgave Hoe gaan jullie te werk? Blz. 2 Hoofd- en deelvragen bedenken Blz. 3 Inleiding

Nadere informatie

Inhoud. De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Bijlage

Inhoud. De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Bijlage Inhoud De achtergrond Resultaten autokoper Conclusies onderzoek Bijlage 2 Autokoper 2008 Onderzoek AutoTrack.nl & Newcom onder n = 1.000 Consumenten hebben vertrouwen in de markt Internet en merkdealers

Nadere informatie

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in

Theorieboek. Knuffel. Mensen zijn afhankelijk van elkaar, want de mens is een sociaal dier dat het liefst in 4c Relatie 1 Wat is een relatie? Wanneer je deze vraag aan een aantal verschillende mensen stelt dan zullen zij allen een antwoord geven. Want wat een relatie precies is, is voor ieder persoon verschillend.

Nadere informatie