Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Workshop 3 e nationaal congres Opvoedingsondersteuning. Opvoedingsondersteuning. Kenniswerkplaats Tienplus"

Transcriptie

1 Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning aan ouders met tieners in Amsterdam Pauline Naber, Hogeschool INHolland Marjan de Gruijter, Verwey-Jonker Instituut Onderdeel ZonMw-programma Diversiteit in het Jeugdbeleid Opgesteld op verzoek van het ministerie voor Jeugd & Gezin. En Ministerie Wonen, Wijken & Integratie. Doel: verbeteren positie van migrantenkinderen en -jongeren in het jeugdbeleid, verminderen van maatschappelijke achterstand en voorkomen van polarisatie en radicalisering. Drie programmalijnen: Intercultureel vakmanschap; Versterking (lokale) jeugdvoorzieningen en Interculturele Kennis (drie regionale academische werkplaatsen).

2 Opzet Workshop Achtergrond en leefsituatie van de jeugd in Amsterdam Wat is en doet Kenniswerkplaats 10+ Achtergrond: opvoeden in multi-etnische stad Introductie dilemma s en discussie Afsluiting Achtergrond en leefsituatie migrantenjeugd Amsterdam Van de Amsterdamse bevolking is 29% jonger dan 25 jaar. In totaal jeugdigen, waarvan 60% ouders met niet-westerse achtergrond. Grootste groepen: Marokkaanse, Turkse, Surinaamse of Antilliaanse achtergrond. Idem leeftijdgroep jaar (doelgroep Kenniswerkplaats Tienplus).

3 Achtergrond en leefsituatie van migrantenjeugd Amsterdam Drie stadsdelen, onderling verschillend: Slotervaart: 63% van de jongeren niet-westerse herkomst (vooral Marokkaans en Turks) Noord: 55% van de jongeren niet-westerse herkomst (Marokkaans, Turks, Surinaams) Zuidoost: 80% van de jongeren niet-westerse herkomst (Surinaams, maar ook Afrikaans, bijvoorbeeld Ghanees) Achtergrond en leefsituatie migrantenjeugd Amsterdam Een derde van 0-17-jarigen in de drie standsdelen groeit op onder de armoedegrens (verg. bij autochtone jongeren 13%) In gezinnen met niet-westerse achtergrond in de drie stadsdelen spreekt de helft thuis geen Nederlands In drie stadsdelen: lager opleidingsniveau (ouders en kinderen) en meer vroegtijdig schoolverlaten

4 Kenniswerkplaats Tienplus, doel en werkwijze Versterking pedagogische infrastructuur rondom gezin Verankering en verbinding beleid en voorzieningen Onderzoek dichtbij praktijk Door kennis ondersteunde doorontwikkeling Kennis delen en naar opleidingen Onderzoek migrantenouders en jeugd Behoefte aan ondersteuning bij: Leren communiceren Overgang nieuwe opvoeding Begeleiden kind in onderwijsloopbaan Begeleiding bij religieuze vorming Puberteit, overgang po-vo Context: Onveilige wijken, armoede Eenouderschap Soms gebrekkige taalbeheersing Argwaan tov professionele voorzieningen

5 Een citaat Sinds ik in Nederland woon is de opvoeding voor mij moeilijker geworden, want ik weet niet meer hoe de juiste opvoeding is. Ik twijfel aan alles en ben bang dat ik het fout en verkeerd doe. Zelfs straf geven doe ik niet alleen ( ). Ik moest een keer mijn jongste dochter straffen, daar hebben we met de oudere kinderen samen over nagedacht en over beslist. (Irakese moeder, 4 kinderen) In Suriname hebben we geen puberteit. We moesten gewoon gehoorzamen. De Nederlandse instanties willen dat we t op hún manier doen. (Surinaamse moeder, 3 kinderen) Onderzoek preventieve voorzieningen Niet overal dekkend aanbod; Beperkt aanbod voor ouders met tieners; Nog weinig voorbeelden van samenwerking tussen professionele voorzieningen en zelforganisaties; OKC nog weinig bekend en vertrouwd

6 Resultaten voorbereidingsjaar Onderbereik preventieve voorzieningen Gebrekkige aansluiting voorzieningen ouders Traag proces van interculturalisatie Sterke nadruk op evidence base Gebrekkige evidence base bottom-up projecten Projectencarroussel: weinig verankering Ouder en Kindcentra in ontwikkeling Deelprojecten Ondersteuning ouders op vindplaats school verbinding OKC en school in laagdrempelige ondersteuning ouders op maat steunaanbod dat aansluit bij vragen en behoeften van ouders Triple P-Divers doorontwikkeling interventie Triple P Verbinding bottom-up en regulier aanbod schakeling opvoedingsondersteuning door migrantenorganisaties en reguliere aanbod Professionalisering diversiteitsgevoeliger maken van opleidingen en professionals

7 Dilemma 1 Ouderbetrokkenheid om de kloof tussen thuis en school te verkleinen? Ik vind het ook belangrijk dat ouders meer betrokken zijn bij onze school, maar ik hoef geen vader mee op werkweek die wil controleren wat z n dochter doet. (docent school voortgezet onderwijs) Ouderbetrokkenheid betekent voor mij dat als mijn kind een onvoldoende haalt, dat de school mij dan direct zou bellen. Dan kan ik maatregelen nemen. Nu hoor ik het vaak pas later. (moeder kind in bovenbouw)

8 Dilemma 1 Ouderbetrokkenheid om de kloof tussen thuis en school te verkleinen? Wat is en beoogt ouderbetrokkenheid? Wederkerige relatie. Ouderbetrokkenheid = extra taken voor docenten? Wat zijn de behoeften van leerlingen? Hoe afstemming samenwerking ouders, OKC en school. Dilemma 2 Voldoet de inzet van bestaand aanbod om migrantenouders te ondersteunen?

9 Als je op het schoolplein tussen de moeders staat, dan hoor je vanzelf wel wat ouders nodig hebben. Dat is hulp bij het aanvragen van een uitkering, oplossen van huurschuld, weten welke school voor het kind te kiezen. Pas als dat geregeld is, komt er ruimte voor opvoedvragen die ouders hebben. Die vragen zijn niet meteen zichtbaar, maar ze zijn er wel. (vertegenwoordiger zelforganisatie) Ik heb eerst een opvoedcursus in het Nederlands gedaan. Maar die begreep ik niet zo goed, het ging ook zo snel. Toen ben ik bij de Marokkaanse vrouwengroep geweest. Die vrouw kwam ik tegen in de buurt. Dat was heel leuk, ik hoorde van andere moeders hoe ze de opvoeding doen. Toen snapte ik het wel. (Marokkaanse moeder, 4 kinderen)

10 Dilemma 2 Inzetten van bestaand aanbod om vragen van migrantenouders te beantwoorden? Materiële en immateriële vragen zijn verweven Vraagarticulatie Bottum-up werken versus gebruik maken van effectieve interventies Dilemma 3 Nieuwe lichting allochtone professionals: is de interculturalisatie van opvoedingsondersteuning voltooid?

11 Op school en in de stage leren we hoe we gezinnen moeten begeleiden, dat ouders niet mogen slaan, hun kinderen niet alleen mogen laten. Maar ik ben het thuis anders gewend. En ik snap die moeders wel hoor. Maar dat mag ik dan niet zeggen. (Antilliaanse student, 22 jaar, 2 kinderen) Ik was nog nooit bij een Marokkaans of Turks gezin thuis geweest. In dit onderzoek heb ik gesprekken met moeders gedaan. Ik weet niet of hun opvoedingsvragen zo anders zijn. (Nederlandse student, 45 jaar, 2 kinderen) Dilemma 3 Multiculturele klas leidt niet vanzelf tot diversiteitgevoelige professionals Visie van de opleiding op diversiteit en onderwijs. Inzicht in welk type kennis, training en ervaring nodig is. Docent als spil. Teamleren en HRM-beleid.

12 Meer weten?

School en CJG: pedagogische

School en CJG: pedagogische School en CJG: pedagogische partners Workshop 1 Congres Een wereld te winnen. Kwaliteit in de zorg voor alle jeugd 10 november 2011 Ahmed El Aslouni Hans Bellaart Marjan de Gruijter Berend Meijer Programma

Nadere informatie

Kenniswerkplaats Tienplus

Kenniswerkplaats Tienplus Workshop Jeugd in Onderzoek Kenniswerkplaats Tienplus Laagdrempelige ondersteuning van ouders met tieners in Amsterdam http://www.kenniswerkplaats-tienplus.nl Triple P divers Marjolijn Distelbrink Verwey-Jonker

Nadere informatie

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders

Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Triple P Divers: nog beter aansluiten bij migrantenouders Voor wie? Deze brochure is bedoeld voor alle beroepskrachten die met Triple P werken of daar in de toekomst mee aan de slag willen gaan. Triple

Nadere informatie

Wat migrantenjongeren met wie bespreken

Wat migrantenjongeren met wie bespreken Wat migrantenjongeren met wie bespreken Ouders, vrienden en beroepskrachten als gesprekspartner 17 september 2010 Marjolein Bijvoets, Mieke van Heerebeek Relaties, seks, uiterlijk, alcohol- en drugsgebruik

Nadere informatie

Opvoeden in andere culturen

Opvoeden in andere culturen Opvoeden in andere culturen Bevorderen en versterken: competenties vergroten Een betere leven DVD 1 Bevolkingsgroepen aantal Allochtoon3.287.706 Autochtoon13.198.081 Europese Unie (exclusief autochtoon)877.552

Nadere informatie

Opvoedthema s in migrantengezinnen met tieners

Opvoedthema s in migrantengezinnen met tieners Opvoedthema s in migrantengezinnen met tieners Trees Pels en Marjolijn Distelbrink 2014 Inleiding Welke zijn de meest gestelde opvoedvragen door ouders van tieners uit migrantengezinnen? Deze vraag wordt

Nadere informatie

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen)

kinderen toch blijven ondersteunen. Het maakt niet uit wat (Surinaamse vader, 3 kinderen) In opdracht van de Gemeente Amsterdam (Dienst Maatschappelijke Ontwikkeling) Als ik mijn vader had gehad vanaf mijn jeugd, dan zou ik misschien anders zijn in het leven. (...) Wat ik allemaal wel niet

Nadere informatie

School en ouders als partners in de opvoeding van tieners. Marjan de Gruijter Marjolein Bijvoets Pauline Naber

School en ouders als partners in de opvoeding van tieners. Marjan de Gruijter Marjolein Bijvoets Pauline Naber School en ouders als partners in de opvoeding van tieners Marjan de Gruijter Marjolein Bijvoets Pauline Naber Februari 2011 2 Inhoud Samenvatting 5 1 Inleiding 8 1.1 Onderzoekskader: Kenniswerkplaats Tienplus

Nadere informatie

Uitvoeringsplan 2009-2011

Uitvoeringsplan 2009-2011 1 KENNISWERKPLAATS Tienplus Toegankelijke opvoedsteun voor migrantenouders met tieners in Amsterdam Uitvoeringsplan 2009-2011 Publieksbewerking van de aanvraag zoals ingediend bij ZonMw zomer 2009 door

Nadere informatie

CONFERENTIE INTERCULTURALISERING CENTRA VOOR JEUGD EN GEZIN

CONFERENTIE INTERCULTURALISERING CENTRA VOOR JEUGD EN GEZIN CONFERENTIE INTERCULTURALISERING CENTRA VOOR JEUGD EN GEZIN Vrijdag 8 oktober 2010 Conferentie Interculturalisering van Centra voor Jeugd en Gezin Naar een effectief bereik van migrantenouders en jeugdigen

Nadere informatie

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht.

Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Vierde nationaal congres opvoedingsondersteuning Workshop: Coach je kind zet allochtone ouders in hun kracht. Ede,1 juni 2012 1 Opbouw workshop Coach je kind Kort voorstellen, warming up Presentatie van

Nadere informatie

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG

De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG > Retouradres Postbus 20350 2500 EJ Den Haag De Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Postbus 20018 2500 EA DEN HAAG Bezoekadres: Rijnstraat 50 2515 XP Den Haag www.rijksoverheid.nl Bijlage(n)

Nadere informatie

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels

Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels Huiselijk geweld: achtergronden Verschuivende machtsrelaties in allochtone gezinnen Trees Pels 29 mei 2008 Congres Huiselijk Geweld: Families onder Druk Amsterdam, De Meervaart Meeste plegers zijn mannen,

Nadere informatie

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders

COACH JE KIND. ouders worden zelfredzame opvoeders COACH JE KIND ouders worden zelfredzame opvoeders 1 Eigen Kracht Iedere ouder heeft wel eens vragen over het opvoeden en opgroeien van hun kinderen. De meeste ouders weten waar ze terecht kunnen, zowel

Nadere informatie

Ondersteuning van opvoeders in Amsterdam Noord, Slotervaart en Zuidoost: beleid, praktijk en migrantenorganisaties

Ondersteuning van opvoeders in Amsterdam Noord, Slotervaart en Zuidoost: beleid, praktijk en migrantenorganisaties Ondersteuning van opvoeders in Amsterdam Noord, Slotervaart en Zuidoost: beleid, praktijk en migrantenorganisaties Inventarisatie voor de KENNISWERKPLAATS Tienplus Marjolijn Distelbrink met medewerking

Nadere informatie

Pedagogische ondersteuning en de spilfunctie van het CJG. Uitdagingen voor gemeenten en professionals

Pedagogische ondersteuning en de spilfunctie van het CJG. Uitdagingen voor gemeenten en professionals Pedagogische ondersteuning en de spilfunctie van het CJG. Uitdagingen voor gemeenten en professionals Marjolijn Distelbrink en Trees Pels (Verwey-Jonker Instituut) URN:NBN:NL:UI:10-1-100815 Samenvatting

Nadere informatie

Opbrengsten lokale initiatieven en participatieprojecten

Opbrengsten lokale initiatieven en participatieprojecten Verwey-Jonker Instituut Opbrengsten lokale initiatieven en participatieprojecten Analyse en bundeling van 31 projecten van het ZonMw-programma Diversiteit in het Jeugdbeleid Chella Harreveld Deze rapportage

Nadere informatie

Ontwikkeling en opvoeding van Migrantenjeugd eugd in Amsterdam

Ontwikkeling en opvoeding van Migrantenjeugd eugd in Amsterdam Ontwikkeling en opvoeding van Migrantenjeugd eugd in Amsterdam Gesprekken met tieners en ouders in Slotervaart, Zuidoost en Noord. Deelproject van de kenniswerkplaats Amsterdam Inclusief 10+ in het kader

Nadere informatie

Diversiteit in Vakmanschap

Diversiteit in Vakmanschap Diversiteit in Vakmanschap Opleiden met gevoel voor diversiteit Pauline Naber Veerle Knippels Diversiteit in Vakmanschap Opleiden met gevoel voor diversiteit Pauline Naber Veerle Knippels Met medewerking

Nadere informatie

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding

Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Introductie cultuursensitief werken: een kwestie van kennis én houding Cor Hoffer cultureel antropoloog en socioloog Info: www.corhoffer.nl 1 Onderwerpen: migratie cultuursensitief werken korte oefening

Nadere informatie

Meedoen, meedenken, meebeslissen

Meedoen, meedenken, meebeslissen Meedoen, meedenken, meebeslissen Participatie van allochtonen in gezondheidsbevordering De gezondheidssituatie van allochtonen is vaak slechter dan die van autochtone Nederlanders, maar ze worden minder

Nadere informatie

Voorzieningen bereiken migranten niet altijd

Voorzieningen bereiken migranten niet altijd Foto: Martine Sprangers Gebruik van hulp bij opvoeding, onderwijs, gezondheid en seksualiteit Voorzieningen bereiken migranten niet altijd Door Angela van den Broek en Ellen Kleijnen Gezinnen die problemen

Nadere informatie

Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin

Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Diane Bulsink Marian van der Klein Samen werken Een enquête onder professionals en vrijwilligers rond jeugd en gezin Diane

Nadere informatie

RESULTATEN, VOORBEELDEN EN INSPIRATIE

RESULTATEN, VOORBEELDEN EN INSPIRATIE Slotpublicatie van het ZonMw-programma Diversiteit in het Jeugdbeleid juni 2012 RESULTATEN, VOORBEELDEN EN INSPIRATIE INTERCULTUREEL VAKMANSCHAP Bewustwording en sensitiviteit ACADEMISCHE WERKPLAATSEN

Nadere informatie

Virtual Action Learning 3 jarig voltijd VWO traject 2010 2011. Door Marieke, Inge, Richard, Mariska Gabby, Lotte, Mirthe, Michiel,

Virtual Action Learning 3 jarig voltijd VWO traject 2010 2011. Door Marieke, Inge, Richard, Mariska Gabby, Lotte, Mirthe, Michiel, Virtual Action Learning 3 jarig voltijd VWO traject 2010 2011 Door Marieke, Inge, Richard, Mariska Gabby, Lotte, Mirthe, Michiel, Overzicht curriculum VWO traject LEERJAAR 1 PERIODE 1 PERIODE 2 PERIODE

Nadere informatie

Project Opvoeden is een gesprek Podium voor de theorieën, denkbeelden en praktijken van Nederlandse ouders met een migratieachtergrond

Project Opvoeden is een gesprek Podium voor de theorieën, denkbeelden en praktijken van Nederlandse ouders met een migratieachtergrond Project Opvoeden is een gesprek Podium voor de theorieën, denkbeelden en praktijken van Nederlandse ouders met een migratieachtergrond Algemene informatie Inleiding Opvoeden is een gesprek is een driejarig

Nadere informatie

Diversiteit in het Jeugdbeleid

Diversiteit in het Jeugdbeleid ZonMw-programma Diversiteit in het Jeugdbeleid = Gelijke kansen voor migrantenkinderen = Aan te bieden aan de ministers voor en voor November 2008 Colofon ZonMw is de Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek

Nadere informatie

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties

Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Seksuele gezondheid Uitdagingen voor migranten organisaties Bijeenkomst bevordering seksuele gezondheid Noord Nederland en de rol van de zelforganisaties Drachten 15-3-2010 Bram Tuk Pharos, kennis en adviescentrum

Nadere informatie

Voorzieningen bereiken migranten niet altijd

Voorzieningen bereiken migranten niet altijd Voorzieningen bereiken migranten niet altijd Gebruik van hulp bij opvoeding, onderwijs, gezondheid en seksualiteit 18 maart 2011 Angela van den Broek, Ellen Kleijnen Gezinnen die problemen hebben op het

Nadere informatie

Database wetenschappelijke onderzoeken & deskundigen

Database wetenschappelijke onderzoeken & deskundigen Database wetenschappelijke onderzoeken & deskundigen Februari 2012 Opvoeding Opdracht is uitgevoerd door Opvoeding Naar Hollands gebruik? Verschillen in gebruik van hulp bij opvoeding, onderwijs en gezondheid

Nadere informatie

Interculturele managementcompetenties

Interculturele managementcompetenties Handreiking Interculturele managementcompetenties Handreiking voor (opleidings)managers in het hsao HO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van het ZonMw programma

Nadere informatie

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering

Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Pedagogische uitdagingen voor het onderwijs Omgang met diversiteit en radicalisering Trees Pels Vrije Universiteit/Verwey-Jonker Instituut MBO-raad Platformdag Sociale Veiligheid; Veiligheid Verbinden

Nadere informatie

Om het kind. Hervorming zorg voor de jeugd in Amsterdam en de aansluiting op Passend Onderwijs

Om het kind. Hervorming zorg voor de jeugd in Amsterdam en de aansluiting op Passend Onderwijs Om het kind Hervorming zorg voor de jeugd in Amsterdam en de aansluiting op Passend Onderwijs Enkele feiten en cijfers 100.000 gezinnen 143.000 jeugdigen tot 18 jaar 67.000 jongeren 18 23 jaar Totaal budget

Nadere informatie

Opvoedsteun in de buurt: Schakelen tussen formele en informele voorzieningen

Opvoedsteun in de buurt: Schakelen tussen formele en informele voorzieningen Opvoedsteun in de buurt: Schakelen tussen formele en informele voorzieningen Elena Ponzoni (Vrije Universiteit) Marjolijn Distelbrink (Verwey-Jonker Instituut) Opvoedsteun in de buurt: Schakelen tussen

Nadere informatie

Wat werkt in wijkteams jeugd? Amsterdamse ervaringen doordenken

Wat werkt in wijkteams jeugd? Amsterdamse ervaringen doordenken Wat werkt in wijkteams jeugd? Amsterdamse ervaringen doordenken Workshop congres Toegang & Teams Nieuwegein, 7 april 2015 Rob Gilsing, Daphne Wind Wat gaan we doen? Presentatie belangrijkste resultaten

Nadere informatie

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao

Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao Handreiking Kwaliteitskader intercultureel vakmanschap in het hsao handreiking voor (opleidings)managers en docenten HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao Deelproject van

Nadere informatie

Samenvatting Jong; dus gezond!?

Samenvatting Jong; dus gezond!? Samenvatting Jong; dus gezond!? Deel III Gezondheidsprofiel regio Nieuwe Waterweg Noord, 2005-2008 Samenvatting rapport Jong; dus gezond!? Gezondheidssituatie van de Jeugd (2004-2006) Regio Nieuwe Waterweg

Nadere informatie

Interventies houden geen rekening met culturele verschillen

Interventies houden geen rekening met culturele verschillen Foto: Martine Sprangers Hulpverlening weet migrantenjeugd slecht te vinden Interventies houden geen rekening met culturele verschillen Door Gert van den Berg 8 De jeugdhulpverlening bereikt kinderen en

Nadere informatie

Beter samenwerken rond alleenstaande moeders

Beter samenwerken rond alleenstaande moeders Beter samenwerken rond alleenstaande moeders Een handreiking Marjolijn Distelbrink Beter samenwerken rond alleenstaande moeders Een handreiking Marjolijn Distelbrink (Verwey-Jonker Instituut) M.m.v. Elena

Nadere informatie

- P. Naber (10 oktober 2011). Inleiding Meiden meer in Beeld ikv Landelijk congres Positief Jeugdbeleid. Presentaties Dr.

- P. Naber (10 oktober 2011). Inleiding Meiden meer in Beeld ikv Landelijk congres Positief Jeugdbeleid. Presentaties Dr. Presentaties Dr. Pauline Naber 2012 - P. Naber (14 juni 2012). Paneldeelname Samenspel onderzoek, praktijk, beleid en onderwijs tijdens Congres Opgroeien als samenspel. Den Bosch: Congrescentrum Brabanthallen.

Nadere informatie

Theorie & Praktijk Sociale wijkteams

Theorie & Praktijk Sociale wijkteams Wmo-werkplaats Zwolle startevenement Theorie & Praktijk Sociale wijkteams 2 april 2014 Opbouw Rondje voorstellen Theorie Sociale wijkteams (Eelke) Theorie Sociale wijkteams (Albert) Praktijk Sociale wijkteams

Nadere informatie

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders

Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Zwanger, Bevallen, een Kind! Cursus voor alle aanstaande ouders Aya Crébas Programma - Voorstellen, ZBK gezamenlijk project - Optimale preventie begint voor de geboorte - Geboortecultuur en nieuwe Nederlanders

Nadere informatie

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita

Welkom / Swagatam. Stichting Vrouwen organisatie Sarita Welkom / Swagatam Stichting Vrouwen organisatie Sarita Stichting Sarita Vrouwenorganisatie Sarita opgericht 4 juni 1994 Nieuwe logo Betekenis De naam Sarita betekent letterlijk: een snel stromende rivier.

Nadere informatie

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies

Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Infosheet Tijdig ingrijpen: werkzame ingrediënten voor interventies Tijdig ingrijpen betekent voorkomen dat een de fout ingaat. Wie wil dat niet? Dat is dan ook precies wat deze infosheet beoogt: inzicht

Nadere informatie

Alle kansen voor migrantenkinderen

Alle kansen voor migrantenkinderen Alle kansen voor migrantenkinderen Analyse huidige situatie en toekomstige ontwikkelingen van de gemeenten Tilburg en Eindhoven en de uitwerking daarvan in 4 scenario s voor de toekomst Ab van de Wakker,

Nadere informatie

Diversiteit in transitie

Diversiteit in transitie Diversiteit in transitie Aandacht voor effectief bereik van migrantengezinnen in de transitie van de jeugdzorg Adviesrapport november 2014 Hans Bellaart 2 Diversiteit in transitie In h o u d 1. Inleiding

Nadere informatie

Opvoedingsondersteuning, wat werkt?

Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Opvoedingsondersteuning, wat werkt? Wat is er nodig voor een effectieve opvoedingsondersteuning van alle opvoeders in Nederland Bert Prinsen Ede, 4 juni 2010 Onderwerpen: * Visie op opvoeden en opvoedingsondersteuning

Nadere informatie

Passie voor jongeren. Goede jeugdzorg is een must Lenie Scholten wethouder jeugd

Passie voor jongeren. Goede jeugdzorg is een must Lenie Scholten wethouder jeugd Passie voor jongeren Goede jeugdzorg is een must Lenie Scholten wethouder jeugd Jongeren in Nijmegen 19.064 18 tot 23 jaar 9.543 12 t/m 17 jaar 3.107 10 en 11 jarigen 9.537 4 t/m 9 jaar 6.468 0 t/m 3 jaar

Nadere informatie

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan?

We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? We merken dat migrantencliënten anders aankijken tegen een beperking. Hoe kunnen we daarmee omgaan? Migranten kunnen anders tegen een beperking aankijken. Zij zien de beperking vaak als ziekte en houden

Nadere informatie

Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016

Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016 Visie op de Jeugd GGZ in de regio Groot Amsterdam 2015 2016 Versie 1, april 2015 SIGRA Netwerk Jeugd GGZ INHOUDSOPGAVE 1. Doelstelling 2. Psychische aandoeningen bij de jeugd in cijfers 3. Jeugd GGZ binnen

Nadere informatie

Interculturalisatie CJG Den Haag. Eindrapport. 27 januari 2010. Interculturalisatie CJG Den Haag 1

Interculturalisatie CJG Den Haag. Eindrapport. 27 januari 2010. Interculturalisatie CJG Den Haag 1 Interculturalisatie CJG Den Haag Eindrapport 27 januari 2010 Interculturalisatie CJG Den Haag 1 Colofon januari 2010, Pharos Kennis- en adviescentrum Vluchtelingen, Nieuwkomers en Gezondheid en Gemeente

Nadere informatie

Jongerenwerk als schakel in positief jeugdbeleid

Jongerenwerk als schakel in positief jeugdbeleid Jongerenwerk als schakel in positief jeugdbeleid Trees Pels Marjan de Gruijter Jongerenwerk als schakel in positief jeugdbeleid Trees Pels Marjan de Gruijter Juni 2014 Kenniswerkplaats Tienplus Verwey-Jonker

Nadere informatie

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:

1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen: 1 Transculturele pedagogiek Inhoudsopgave: 1 TRANSCULTUREEL DENKEN EN HANDELEN...1 1.1 Transculturele pedagogiek om cultuurverschillen te overbruggen:...1 1.2 Modellen en een metafoor:...2 1.3 Videotrainingsband:

Nadere informatie

Bereik alle doelgroepen optimaal

Bereik alle doelgroepen optimaal Handreiking Bereik alle doelgroepen optimaal Op weg naar een cultuursensitief Centrum voor Jeugd en Gezin Deze handreiking is een aangepaste versie van de handreiking die Pharos eerder schreef in samenwerking

Nadere informatie

Over geld & opvoeden. Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar. Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud)

Over geld & opvoeden. Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar. Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud) Over geld & opvoeden Cursus voor allochtone ouders van kinderen van 6-18 jaar Fatma Alakay (NIGZ) Fenneke Holthuis (Nibud) Programma: Wie zijn wij? Inhoud cursus Over geld en opvoeden Werken met het materiaal

Nadere informatie

gemeentelijk beleid Vroegsignalering en hulp bij internaliserend probleemgedrag van adolescenten uit migrantengezinnen

gemeentelijk beleid Vroegsignalering en hulp bij internaliserend probleemgedrag van adolescenten uit migrantengezinnen gemeentelijk beleid Vroegsignalering en hulp bij internaliserend probleemgedrag van adolescenten uit migrantengezinnen Trees Pels Marjan de Gruijter Vita Los Bouwstenen voor gemeentelijk beleid Vroegsignalering

Nadere informatie

Diversiteit in de praktijk

Diversiteit in de praktijk Diversiteit in de praktijk Amsterdamse ouders over Triple P tieners Susan Ketner Marjolijn Distelbrink Chella Harreveld Cecile Winkelman Maart 2012 Wat is Triple P? Triple P staat voor Positief Pedagogisch

Nadere informatie

Presentaties Dr. Pauline Naber

Presentaties Dr. Pauline Naber Presentaties Dr. Pauline Naber 2014 - P. Naber, V. Knippels, R. van Goor & M. van Heerebeek (20 maart 2014). Masterclass Triple P Tieners met Dr. Alan Ralph. Amsterdam: VU. - P. Naber & R. van Goor (10

Nadere informatie

Inhoudelijke Verantwoording 2010 Implementatie en Borging Triple P in Amsterdam

Inhoudelijke Verantwoording 2010 Implementatie en Borging Triple P in Amsterdam Inhoudelijke Verantwoording 2010 Implementatie en Borging Triple P in Amsterdam Colofon april 2011 Wildenborch 9, 3hoog 1112 XB Diemen Margreet de Jongh Programmamanager Triple P stadsregio Amsterdam Stichting

Nadere informatie

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen

Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Taal en ouderbetrokkenheid van ouders van VVE-kinderen Een kwantitatieve en kwalitatieve analyse In opdracht van: DWI en DMO Projectnummer: 13211 Foto: Voorlezende vader, fotograaf Tanja Kuut (2014) Lotje

Nadere informatie

Intercultureel vakmanschap in de stage

Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking C Intercultureel vakmanschap in de stage Handreiking voor hsao-opleidingen en stageverlenende instellingen in de jeugdzorg HBO-raad, oktober 2012 Project intercultureel vakmanschap in het hsao

Nadere informatie

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland

Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Factsheet Maatschappelijke positie van Voormalig Antilliaanse / Arubaanse Migranten in Nederland Onderwijs Het aandeel in de bevolking van 15 tot 64 jaar dat het onderwijs reeds heeft verlaten en hun onderwijscarrière

Nadere informatie

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz

Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz Interculturele psychiatrie en jeugd-ggz mr.dr. Lieke van Domburgh Onderzoeker Vumc, afd. Kinder- en Jeugdpsychiatrie Hoofd afdeling O&O Intermetzo prevalentie problemen: etniciteit en gender (Zwirs 2006)

Nadere informatie

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling?

Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? Marja Valkestijn, Deniz Ince & Willeke Daamen Wat werkt bij het bevorderen van een positieve ontwikkeling? De top tien beschermende factoren en handvatten voor jeugdbeleid Samenvatting Inleiding De transformatie

Nadere informatie

Presentaties Dr. Pauline Naber

Presentaties Dr. Pauline Naber Presentaties Dr. Pauline Naber 2013 - P. Naber, V. Knippels, M. van Heerebeek, L. van den Bos, R. van Goor & M. Bax (14 mei 2013). Kennisatelier Op Eigen Kracht. Hogeschool Inholland Amsterdam. Aantal

Nadere informatie

De Multi waaier 12 tips voor het opbouwen van een cultureel divers netwerk

De Multi waaier 12 tips voor het opbouwen van een cultureel divers netwerk De Multi waaier 12 tips voor het opbouwen van een cultureel divers netwerk Culturele diversiteit en amateurkunst Deze waaier biedt u twaalf tips om u op weg te helpen een cultureel divers netwerk op te

Nadere informatie

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland

Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Centra voor Jeugd en Gezin in Nederland Caroline Vink Nederlands Jeugdinstituut 28-02-2012 Inleiding: De ontwikkeling van de CJGs in Nederland Stelselwijziging De positie van het CJG in het nieuwe stelsel

Nadere informatie

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs

Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Transitie Jeugdzorg en Passend Onderwijs Naam Pieter Dekkers Ton Edelbroek Datum 5 december 2012 Opbouw presentatie 1. Introductie workshopleiders 2. Probleemschets 3. Passend Onderwijs en Transitie Jeugdzorg

Nadere informatie

7 Het zorgaanbod jeugdzorg 134 7.1 Inleiding 134 7.2 Provinciale jeugdzorg (voormalige jeugdhulpverlening) 135

7 Het zorgaanbod jeugdzorg 134 7.1 Inleiding 134 7.2 Provinciale jeugdzorg (voormalige jeugdhulpverlening) 135 Inhoud 1 Inleiding 11 1.1 Jeugdzorg en jeugdbeleid 11 1.2 Leeftijdsgrenzen 12 1.3 Ordening van jeugdzorg en jeugdbeleid 13 1.3.1 Algemeen jeugdbeleid 14 1.3.2 Specifiek gemeentelijk jeugdbeleid 14 1.3.3

Nadere informatie

Opvoeding & Ontwikkeling

Opvoeding & Ontwikkeling MEE Utrecht, Gooi & Vecht Ondersteuning bij leven met een beperking Opvoeding & Ontwikkeling Opvoeding & Ontwikkeling MEE is een organisatie voor iedereen met een beperking of chronische ziekte. MEE biedt

Nadere informatie

CJG,s onder migrantengezinnen. Bereik bereikt? Juli 2012. Daan Heineke Hans de Bruin Linda den Engelsman Jos Peters

CJG,s onder migrantengezinnen. Bereik bereikt? Juli 2012. Daan Heineke Hans de Bruin Linda den Engelsman Jos Peters Bereik bereikt? Juli 2012 Een onderzoek naar het berei k van CJG,s onder migrantengezinnen Daan Heineke Hans de Bruin Linda den Engelsman Jos Peters In opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken

Nadere informatie

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG

Plan voor een scholingsaanbod CJG: in en vanuit het CJG Plan voor een scholings CJG: in en vanuit het CJG Uitgaan van de eigen kracht van ouders en kinderen, die eigen kracht samen versterken en daar waar nodig er op af en ondersteunen Het scholingsplan CJG

Nadere informatie

TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP

TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP 1 TRAININGSAANBOD MULTICULTUREEL VAKMANSCHAP WELKE REFERENTIEKADERS, WAARDEN EN NORMEN VAN MIJZELF SPELEN MEE IN EEN CONTACT? Diversiteit in kleur en cultuur

Nadere informatie

Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society. Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel

Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society. Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel Theorie en praktijk in de Nederlandse pedagogische civil society Marian van der Klein, 15 januari 2015, Brussel Een pedagogische civil society: de theorie - 2011 Micha de Winter: Verbeter de wereld, begin

Nadere informatie

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod.

Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Inloopteams hebben als taak ouders te ondersteunen bij de opvoeding van hun jonge kinderen via een laagdrempelig en preventief activiteitenaanbod. Een inloopteam werkt doelgroepgericht. De gezinnen waar

Nadere informatie

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009

FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 2009 FORUM Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt: effecten van de economische crisis 2 e kwartaal 29 Groei van werkloosheid onder zet door! In het 2 e kwartaal van 29 groeide de werkloosheid onder (niet-westers)

Nadere informatie

De Onmisbare Schakel. Verslag werkconferentie. Zuidoost 2011. Voorwoord, Muriël Dalgliesh Portefeuillehouder Diversiteit

De Onmisbare Schakel. Verslag werkconferentie. Zuidoost 2011. Voorwoord, Muriël Dalgliesh Portefeuillehouder Diversiteit Verslag werkconferentie De Onmisbare Schakel Zuidoost 2011 Voorwoord, Muriël Dalgliesh Portefeuillehouder Diversiteit In dit verslag krijgt u een terugblik op een bijzondere conferentie. Er spreekt enthousiasme

Nadere informatie

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs

Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Ouderbetrokkenheid in het voortgezet onderwijs Een goede relatie tussen ouders en school komt het leerresultaat ten goede en dat is wat we allemaal willen! Convenant Impuls Kwaliteitsverbetering Onderwijs

Nadere informatie

Cultureel management van hogescholen

Cultureel management van hogescholen Cultureel management van hogescholen Workshop Fontys Docentevent Yolanda te Poel Lector Diversiteit in de jeugdzorg Fontys Hogeschool Pedagagogiek Eindhoven 10 januari 2013 Dialoog: Wat is goed cultureel

Nadere informatie

Decentralisatie en concentratie

Decentralisatie en concentratie Decentralisatie en concentratie Breda, 19 februari 2013 Paul Schnabel Sociaal en Cultureel Planbureau Universiteit Utrecht Huis van Thorbecke Rijk Ook direct contact met de burger Ministeriële verantwoordelijkheid

Nadere informatie

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg

Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Visie Jongerenwerk Leidschendam-Voorburg Juni 2014 Waarom een visie? Al sinds het bestaan van het vak jongerenwerk is er onduidelijkheid over wat jongerenwerk precies inhoudt. Hierover is doorgaans geen

Nadere informatie

Actieplan Veilige School 2015-2018

Actieplan Veilige School 2015-2018 Actieplan Veilige School 2015-2018 Inleiding De actieplannen Veilige School 1 van de afgelopen jaren hebben er voor gezorgd dat het onderwerp veiligheid goed op de kaart van het Haagse onderwijs staat.

Nadere informatie

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO

Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO Oudere minima in Amsterdam en het gebruik van de AIO In opdracht van: DWI Projectnummer: 13010 Anne Huizer Laure Michon Clemens Wenneker Jeroen Slot Bezoekadres: Oudezijds Voorburgwal 300 Telefoon 020

Nadere informatie

Marokkaanse vaders bereiken met opvoedsteun

Marokkaanse vaders bereiken met opvoedsteun Marjolijn Distelbrink 2014 Transformatie Jeugdveld en moeilijk bereikbare groepen Per 1 januari 2015 treedt de nieuwe jeugdwet in werking. Veel gemeenten werken met interdisciplinaire teams die ouders

Nadere informatie

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010

Allochtonen op de arbeidsmarkt 2009-2010 FORUM Maart Monitor Allochtonen op de arbeidsmarkt 9-8e monitor: effecten van de economische crisis In steeg de totale werkloosheid in Nederland met % naar 26 duizend personen. Het werkloosheidspercentage

Nadere informatie

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting

Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting Feiten en cijfers Hebben laaggeschoolden een hoger risico om in armoede te belanden? Ja. Laagopgeleiden hebben het vaak

Nadere informatie

Maatwerk DE TOEKOMST VAN HET MAATSCHAPPELIJK WERK PROFILEREN EN POSITIONEREN GESPREKSVOERING: HET HANDWERK VAN HET VAK

Maatwerk DE TOEKOMST VAN HET MAATSCHAPPELIJK WERK PROFILEREN EN POSITIONEREN GESPREKSVOERING: HET HANDWERK VAN HET VAK NUMMER 2 APRIL 2014 VAKBLAD VOOR MAATSCHAPPELIJK WERK Maatwerk DE TOEKOMST VAN HET MAATSCHAPPELIJK WERK PROFILEREN EN POSITIONEREN GESPREKSVOERING: HET HANDWERK VAN HET VAK MOEDERS EN GROOTFAMILIES VAN

Nadere informatie

Onderzoeksagenda Diversiteit in het jeugdbeleid

Onderzoeksagenda Diversiteit in het jeugdbeleid Onderzoeksagenda Diversiteit in het jeugdbeleid Een verkennende studie Marjolijn Distelbrink Ouafila Essayah Myriam Vandenbroucke Met medewerking van Hans Boutellier Juli 2010 2 Inhoud Voorwoord 5 Inleiding

Nadere informatie

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit

Jong spreekt Jong. Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Jong spreekt Jong Lectoraat grootstedelijke ontwikkeling Dick Lammers, Wouter Reith, Vincent Smit Programma 13.00 uur Inleiding; Vincent Smit 13.10 uur Jong spreekt jong; Dick Lammers en Wouter Reith Korte

Nadere informatie

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n)

monitor Marokkaanse Nederlanders in Maassluis bijlage(n) Raadsinformatiebrief (openbaar) gemeente Maassluis Aan de leden van de gemeenteraad in Maassluis Postbus 55 3140 AB Maassluis T 010-593 1931 E gemeente@maassluis.nl I www.maassluis.nl ons kenmerk 2010-4748

Nadere informatie

FACTSHEET Ontwikkeling jeugd in provincie Groningen 2000-2015

FACTSHEET Ontwikkeling jeugd in provincie Groningen 2000-2015 FACTSHEET Ontwikkeling jeugd in provincie 2000-2015 Recent zijn de bevolkingscijfers van het CBS over 2015 vastgesteld. Hoe verloopt de ontwikkeling van het aantal jeugdigen in de provincie tussen 2000

Nadere informatie

Factsheet Behoefte aan opvoedingsondersteuning

Factsheet Behoefte aan opvoedingsondersteuning Factsheet Behoefte aan opvoedingsondersteuning AANLEIDING Op dit moment wordt overal in het land hard gewerkt aan de Centra voor Jeugd en Gezin. Volgens planning moeten er in 2009 zo n 80 gemeenten starten

Nadere informatie

Vraag 4 Wat vind jij de meest geschikte houding? Vergelijk je antwoord met dat van je medestudenten. Typ het antwoord in in het antwoordformulier.

Vraag 4 Wat vind jij de meest geschikte houding? Vergelijk je antwoord met dat van je medestudenten. Typ het antwoord in in het antwoordformulier. Open vragen bij Casus Marco Vraag 1 Bekijk scène 1 nogmaals. Wat was jouw eerste reactie op het gedrag van Marco in het gesprek met de medewerker van Bureau HALT? Wat roept zijn gedrag op aan gedachten,

Nadere informatie

Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning

Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning Graduate School of Child Development and Education Opvoedingsondersteuning Mastertraject Pedagogische Wetenschappen Socrates, ongeveer 2500 jaar geleden: Onze jeugd heeft tegenwoordig een sterke hang naar

Nadere informatie

Voorbeeldadvies Cijfers

Voorbeeldadvies Cijfers Voorbeeldadvies GGD Twente heeft de taak de gezondheid van de Twentse jeugd, volwassenen en ouderen in kaart te brengen. In dit kader worden diverse gezondheidsmonitoren afgenomen om inzicht te verkrijgen

Nadere informatie

Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012. Inleiding

Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012. Inleiding Aanpak Marokkaanse risicogroepen 2010-2012 Inleiding In deze notitie worden de hoofdlijnen van beleid voor in eerste instantie 2010 aangegeven. De aanpak richt zich, zoals IMAR 2006-2009, op Marokkaanse

Nadere informatie

Inhoudelijk & financieel jaarverslag 2011 TRIAS PEDAGOGICA

Inhoudelijk & financieel jaarverslag 2011 TRIAS PEDAGOGICA Inhoudelijk & financieel jaarverslag 2011 TRIAS PEDAGOGICA Inhoudsopgave Voorwoord... 3 1 Over Trias Pedagogica... 4 2 Activiteiten... 7 2.1 Projecten... 7 2.2 Methodiekbeschrijving... 10 2.3 Trainingen...

Nadere informatie

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd

Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Positief Opvoeden, Triple P in de transitie stelsel jeugd Jacqueline van Rijn Jolyn Berns www.nji.nl Marion van Bommel Sandra Hollander Oktober 2013 Triple P Triple P is een evidence based opvoedondersteuningsprogramma,

Nadere informatie

Coach je kind, theoretische onderbouwing

Coach je kind, theoretische onderbouwing Coach je kind, theoretische onderbouwing Methodiekhandleiding deel 2 Marjolijn Distelbrink (Verwey-Jonker Instituut) Trees Pels (Verwey-Jonker Instituut) Suzanne Tan (Verwey-Jonker Instituut) Wilma Aarts

Nadere informatie