Dutch Green Building Benchmark Onafhankelijke benchmark gemeten energiegebruik kantoren

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Dutch Green Building Benchmark 2012. Onafhankelijke benchmark gemeten energiegebruik kantoren"

Transcriptie

1 Dutch Green Building Benchmark 2012 Onafhankelijke benchmark gemeten energiegebruik kantoren

2 Dutch Green Building Council De Dutch Green Building Council (DGBC) is een onafhankelijke non-profit organisatie die streeft naar blijvende verduurzaming van de bebouwde omgeving in Nederland. Daartoe ontwikkelen wij onder andere keurmerken (BREEAM-NL) voor een onafhankelijke beoordeling van gebouwen (zowel nieuw als bestaand), gebieden en projecten op het gebied van duurzaamheid. Ook traint DGBC professionals om de beoordelingen te kunnen uitvoeren. Daarnaast onderneemt DGBC een veelvoud aan acties, allemaal gericht op het verduurzamen van!de bebouwde omgeving. Zo organiseren wij meerdere keren per jaar gratis thematische bijeenkomsten speciaal voor onze participanten. Ook organiseren wij zogenaamde marktgroepen voor organisaties die aantoonbaar vóórliggen op het gebied van verduurzaming en er al langere tijd meer dan gemiddeld actief op zijn. Om de politiek dichterbij de markt!te brengen organiseren we drie keer per jaar een zogenaamde Groene Kamer. Omdat het ontwikkelen van keurmerken een doorlopend proces is en wij het belangrijk vinden om een zo direct mogelijke dialoog met de markt te houden organiseren wij daarnaast regelmatig feedbackbijeenkomsten. Meer informatie op 2 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

3 Voorwoord Met veel genoegen bieden wij u de eerste DGB-Benchmark voor kantoren aan; het eerste uitgebreide onderzoek waarin energiegebruiken van kantoren op objectieve wijze met elkaar vergeleken zijn. De DGB-Benchmark bevat onder andere data van gebouwen in eigendom of beheer van Bouwfonds, Bouwinvest, CBRE Global Investors, Syntrus Achmea, NSI en Schiphol Real Estate. In de DGB-Benchmark is rekening gehouden met essentiële kenmerken als de bezettingsgraad en gebruikstijden. De DGB-Benchmark is een initiatief van de Dutch Green Building Council, bbn adviseurs, CFP, Cofely Energy Solutions, INNAX, NSI, ABN AMRO. In de ontwikkeling is samengewerkt met een breed scala aan partijen uit de markt van beleggers, gebruikers, beheerders, meetbedrijven en energieleveranciers. Dit om een zo breed mogelijke afspiegeling van de markt te verkrijgen. Er is gezamenlijk met veel zorg gewerkt aan de juiste randvoorwaarden voor de dataverzameling. De database met gevalideerde data bestaat per september 2013 uit circa 250 kantoren met een totaal oppervlak van ruim 3 miljoen m². Het verzamelen van data over het jaar 2012 is echter nog niet gestopt. Waarschijnlijk kunnen we het jaar afsluiten met meer dan 5 miljoen m². Dat is circa 10% van de Nederlandse kantorenmarkt. Wij denken dat de DGB-Benchmark bijdraagt aan uw inzicht in de energieprestaties van Nederlandse kantoren. En we hopen natuurlijk dat deze Benchmark het startpunt is van een objectieve analyse en verbetering van het energiegebruik van uw kantoren. Wij wensen u daarbij veel succes! Wilt u van gedachten wisselen over de cijfers of methodiek van de DGB-Benchmark? Graag! Neem hiervoor contact op met de DGBC: Met vriendelijke groet, Arne Balvers, bbn adviseurs Stefan van Uffelen, Dutch Green Building Council DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 3

4 Inhoudsopgave Voorwoord... 2 Inhoudsopgave... 4 Dutch Green Building Benchmark Gewogen bezettingsgraad gebouw... 6 Effectieve bouwjaar... 7 Gebouwgrootte... 8 Gemeten energiegebruik... 8 Verantwoording van de methode Samenstelling database in context met Energielabels Wijze van verzameling Correcties van data Mogelijkheden voor onderzoek DGB-Benchmark Over de DGB-Benchmark Onafhankelijk Anoniem Beschikbaar via externe software Meedoen met DGB-Benchmark Samenvatting Bijlage 1: Terminologie DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

5 Dutch Green Building Benchmark 2012 Hoe presteren gebouwen op het gebied van energiegebruik? Dat laat de Dutch Green Building Benchmark 2012 zien. De mediane energie-intensiteit van kantoorgebouwen is 0,56 GJ per m 2 bruto vloeroppervlakte (BVO). Bij kantoorgebouwen met een energielabel is de mediane energieintensiteit 0,53 GJ per m 2 BVO. De mediane energie-intensiteit van kantoorgebouwen zonder energielabel is 55% hoger in vergelijking met kantoorgebouwen met een energielabel. Deze cijfers zijn omgerekend van het gemeten energiegebruik met correctie voor graaddagen voor het jaar Er is een grote spreiding te zien in de gemeten energie-intensiteit over de gebouwen die zijn ingevoerd in de database. In afbeelding 1 zijn boxplots weergegeven per energielabel. Daarin valt op dat de spreiding binnen een labelklasse ook groot is, maar de verschillen in de mediaan tussen de labelklasse weer relatief klein is. Het vertoont weinig overeenkomst met de theoretische prestatie van het energielabel. 1,5 1,0 0,5 0,0 A++ A+ A B C D E F G Afbeelding 1 ongefilterde energie-intensiteit gecategoriseerd naar energielabel Om de spreiding zoveel mogelijk te kunnen verklaren, worden er andere variabelen toegevoegd aan de analyse die onderscheidend zijn voor de Key Performance Indicator (KPI). Het gaat hierbij om de gewogen bezettingsgraad van een gebouw, het effectieve bouwjaar, de grootte van het gebouw en het gemeten energiegebruik. DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 5

6 Gewogen bezettingsgraad gebouw De bezettingsgraad heeft een significante invloed op het gemeten energiegebruik. Er zijn in de DGB-Benchmark 4 categorieën gedefinieerd om de bezettingsgraad van een gebouw in kaart te brengen. Categorie I 0% 25% Categorie II 25% 50% Categorie III 50% 75% Categorie IV 75% 100% Uit de Benchmark blijkt dat een gebouw met een bezetting in de categorie van 25-50% met een energielabel D hetzelfde gebruikt als een energielabel A gebouw met een bezetting van %. De DGB-Benchmark bevat van 86 gebouwen gedetailleerde informatie over onder andere de bezettingsgraad. Deze gegevens kunnen gebruikt worden om de set te filteren en om de juiste referentie te bepalen voor een vergelijking. In afbeelding 2 zijn de gebouwen weergegeven op bezetting afgezet tegen het gemeten energie-intensiteit en energielabel. In de metingen valt op dat gebouwen met een volledige bezetting vaker een groener energielabel hebben dan de gebouwen in de overige categorieën. 2,0 1,8 Werkelijk energiegebruik (GJ/m 2 BVO) 1,6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 A+ A B C D E F Afbeelding 2 bezettingsgraad, energielabel en gemeten energie-intensiteit 6 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

7 Effectief Bouwjaar De theoretische energieprestatie (energielabel) van gebouwen houdt sterk verband met het jaar waarin het kantoorgebouw is gebouwd. De sterke vergroening in energielabels vanaf eind jaren 90 is waarschijnlijk te danken aan de introductie van EPC voor nieuwbouw gebouwen in Nederland. De DGB-Benchmark bevat relatief meer metingen van gebouwen gebouwd in de periode In afbeelding 3 is met de grootte van de stippen aangegeven wat de bezettingsgraad is van de kantoorgebouwen. De kleinste stippen zijn gebouwen waarvan de bezetting onbekend is. Opvallend is te zien dat er vooral veel gebouwen met een groen energielabel volledig zijn bezet. De spreiding van het gemeten energiegebruik wordt kleiner bij gebouwen die gebouwd zijn na ,0 Werkelijk energiegebruik (GJ/m 2 BVO) 2,5 2,0 1,5 1,0 0,5 0, Afbeelding 3 Bezettingsgraad, energielabel, bouwjaar en gemeten energie-intensiteit DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 7

8 Gebouwgrootte De gebouwgrootte is ook een belangrijke variabele voor de DGB-Benchmark. Het heeft een sterke relatie met het aantal gebouwgebruikers en het is een onderdeel van de eenheid waarin de DGB-Benchmark wordt uitgedrukt. Na filtering op bezettingsgraad werd het aantal gebouwen te klein om nog een filtering te doen op gebouwgrootte. In de volgende DGB- Benchmark is er naar verwachting wel voldoende data beschikbaar. Gemeten energiegebruik Het energielabel voor gebouwen wordt berekend aan de hand van gebouw- en installatiekenmerken. Het brengt het theoretisch primaire energiegebruik van een gebouw in kaart. De uitkomst van deze berekening is de basis voor de energie-index en label-klasse. Het totale energiegebruik bevat naast het theoretische energiegebruik van het gebouw ook het gedrag van de kantoorgebruiker. Werkelijk energiegebruik = Energiegebruik!"#$%#!&'(" + Gebruiker!"#$%&'()* + εᵢ Van de gebouwen waarvan de bezetting bekend is in de DGB-Benchmark, is het energiegebruik omgerekend naar primaire energie. Dit is gedaan om een vergelijking te kunnen maken met het theoretische energiegebruik. Deze metingen zijn in de afbeeldingen 4 en 5 in het oranje weergegeven. De oranje lijn in de grafiek is een kwadratische fit line voor alle gemeten waarden. De paarse stippen zijn berekende theoretische gebruiken op basis van de energie-index van het gebouw. De paarse lijn is de fit line van alle theoretische energiegebruiken. Afbeelding 4 bevat gebouwen met een bezettingsgraad tussen de 50% - 100%. Gebouwen waarvan de bezettingsgraad lager of onbekend is, zijn niet opgenomen in deze analyse. Het aantal metingen is lager naarmate de selectie smaller wordt. Het effect van individuele metingen op de fit line is sterker. Zodoende ontstaat er een zichtbaardere kromming. In beide grafieken is duidelijk te zien dat er een afname is van de gemeten energie-intensiteit bij een dalende energie-index. De afname is groter dan de theoretische energie-intensiteit tussen de energielabels A+ en C bij gefilterde resultaten met een bezettingsgraad van 75% - 100%. 8 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

9 Afbeelding 4 Gebouwen met een bezetting tussen 50% - 100% Afbeelding 5 Gebouwen met een bezetting tussen 75% - 100%, n=58 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 9

10 Verantwoording van de methode De DGB-Benchmark bevat in totaal 286 kantoorgebouwen in Nederland. Verdeeld over de energielabels bevat de DGB-Benchmark meer gebouwen met een A-label dan de database van Agentschap-NL. Echter, het aantal is niet overheersend. De gebruiksdata voor de DGB- Benchmark zijn afkomstig van metingen in 2011 en 2012 waarbij de data zijn gecorrigeerd naar de graaddagen van Van 86 gebouwen is meer informatie bekend over het gebruik, zoals bezettingsgraad, openingsduur en gebruiksintensiteit. G, 22,3% Agentschap-NL A++, A+, 1,1%2,9% A, 16,9% F, 7,7% DGB-Benchmark G, 14,4% A++, 1,0% A+, 2,1% A, 27,7% F, 8,1% B, 9,5% E, 12,3% E, 10,4% D, 12,6% C, 16,0% D, 17,4% C, 14,9% B, 15,4% Afbeelding 6, verdeling Samenstelling database in context met energielabels Er is duidelijk te zien dat de DGB-Benchmark over meer informatie van duurzamere panden beschikt dan de benchmark van Agentschap-NL. Het verschil komt niet alleen maar door de leeftijd van de kantoren die er in de benchmarks zijn opgenomen. Hoewel de DGB-Benchmark een aanzienlijk hoge bijdrage van recente kantoorpanden heeft, wijkt dit niet af van de Agentschap-NL informatie. Zodoende kan worden gesteld dat de gebouwen opgenomen in de DGB-Benchmark op betere (energetische) prestaties zijn vergeleken dan het gemiddelde opgenomen kantoorgebouw in de Agentschap-NL database. Wijze van verzameling Er is gebruikgemaakt van een koppeling van twee databases die alle energetische factoren van kantoorgebouwen bevatten. Gebouwspecifieke kenmerken zijn verzameld in de DGB- Benchmark. Dit inzicht helpt bij het gericht verbeteren van de duurzaamheidsprestaties van gebouwen. De energielabels en de energie-index worden vervolgens gecontroleerd en eventueel aangevuld met behulp van de Agentschap-NL database. Eerst wordt de relatie tussen energiegebruik, bezettingsgraad en bouwjaar onderzocht, waarna het werkelijke energiegebruik met de energielabels worden vergeleken. Om een accurate vergelijking te maken wordt het werkelijke energiegebruik gefilterd op een bezettingsgraad van %. 10 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

11 Correcties van data Eerst is een snelle analyse uitgevoerd om de extreme uitschieters in de DGB-Benchmark uit de set te verwijderen. Dit is gedaan voor kantoorpanden die met een factor 4 verschillen van bekende ratio s. Deze bekende ratio's zijn gebaseerd op het gebruik voor zowel elektriciteit en gas. Deze gebruiksdata komen van Agentschap-NL. Het gasgebruik wordt geïndexeerd voor het betreffende jaar van de meting via de zogenaamde graaddagen om een nauwkeurige weergave van de gegevens te krijgen. Om een vergelijking met de energielabels te kunnen maken zijn de gebruiksdata geconverteerd naar primair werkelijk energiegebruik. Het primaire gebruik kan berekend worden als de resultante van winning, aanvoer, afleveringen en voorraadmutaties en is per definitie gelijk aan de resultante van de omzettingssaldi en het finaal gebruik. Kortom, het genoteerde werkelijke energiegebruik en het transport en opwekkingsverlies. Mogelijkheden voor onderzoek Meer inzicht leidt tot nieuwe vragen, vragen die helpen om de verduurzaming van de bebouwde omgeving te versnellen kunnen ondersteund worden met de data uit de DGB-Benchmark. Een voorbeeld hiervan is het onderzoek van afstudeerder Luc Baas (TU Delft). Hij onderzocht de financiële effecten van energiezuinige gebouwen in de gebruiksfase (Baas, 2013). Energiezuinige gebouwen hebben een hogere huurprijs, maar de gemeten energiebesparing levert meer euro s op. DGB-Benchmark 2013 Met de resultaten van de DGB-Benchmark 2012 is aangetoond dat de bezettingsgraad een significante invloed heeft op de relatie tussen theoretische en daadwerkelijke energiegebruik. Voor de volgende editie van DGB-Benchmark 2013 zal meer informatie verzameld worden over de bezettingsgraad van de gebouwen. Daarnaast komt er meer aandacht voor andere duurzaamheidsparameters als waterverbruik en afvalproductie. Daarnaast zijn er andere vragen die mogelijk beantwoord kunnen worden in DGB-Benchmark 2013: - Kan er een benchmark worden gedaan voor gedeeltelijk bezette gebouwen? - Wat zijn de verschillen in steden of gebieden? - Heeft een hogere intensiteit significant invloed op het energiegebruik? - Heeft een langere openingsduur significant invloed op het energiegebruik? DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 11

12 Over de DGB-Benchmark Onafhankelijk De Dutch Green Building Council heeft het initiatief genomen met marktpartijen om de duurzaamheidsprestatie van gebouwen in Nederland met elkaar te vergelijken aan de hand van daadwerkelijke verbruiksdata. De DGBC zal zorgdragen voor de onafhankelijkheid en betrouwbaarheid van de database en de DGB-Benchmark. Anoniem De DGB-Benchmark is ontwikkeld met de kennis en steun van marktpartijen. DGBC werkt samen met de markt voor dataverzameling voor de benchmark en rapportage naar de deelnemers. De ingevoerde data blijven eigendom van de partij die deze heeft ingevoerd. Gebouwen worden in de database geanonimiseerd voordat ze beschikbaar worden gesteld voor benchmarking. Beschikbaar via externe software Naast dit benchmark rapport is het mogelijk om op een gedetailleerder niveau doorsnedes te maken in de DGB-Benchmark. Hiermee kunnen op maat gemaakte benchmarks worden samengesteld. Een overzicht van software dat hiervoor geschikt is, is te vinden op Meedoen met DGB-Benchmark Deelnemen is kosteloos voor alle gebouweigenaren en gebouwgebruikers. Data van deze nieuwe gebouwen zorgen voor verrijking van de database. Inzicht op gebouw- of portfolioniveau kan ook via de initiatiefnemers, vastgoedmaps.nl, CFP, Cofely en Innax. De deelnemers kunnen dan specifieke doorsnedes maken van de Benchmark om gelijkwaardige gebouwen te selecteren voor vergelijkingen. Wilt u deelnemen? Neem contact op met Dong Cao, projectmanager van de DGBC. Hij is te bereiken via DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

13 Samenvatting Dit rapport bevat de resultaten van de onafhankelijke benchmark op energieprestatie van Nederlandse kantoorgebouwen. De Dutch Green Building Benchmark is samengesteld met gegevens van 286 kantoorgebouwen. Van deze gebouwen zijn zowel de fysieke gegevens als de gebruiksspecifieke kenmerken opgenomen. Uit de benchmark valt af te leiden dat gebouwen met een groen energielabel in de praktijk ook minder energie gebruiken dan gebouwen met een rood energielabel. Kantoorgebouwen met een energielabel hebben een mediane energie-intensiteit van 0,53 GJ per m 2 bruto vloeroppervlakte (BVO). Kantoorgebouwen zonder energielabel gebruiken gemiddeld 55% meer. De mediane energie-intensiteit van alle ingevoerde gebouwen is 0,56 GJ per m 2 BVO. In de benchmark is veel spreiding te zien in de energie-intensiteit per m 2 BVO. Deze spreiding is deels te verklaren door de bezettingsgraad. Meer informatie over gebruiksspecifieke parameters zoals openingsuren en gebruiksintensiteit zal zorgen voor meer verfijning van de DGB- Benchmark. DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 13

14 Bijlage 1: Terminologie Boxplot: is een grafische weergave van de vijf-getallensamenvatting. Deze vijfgetallensamenvatting bestaat uit het minimum, het eerste kwartiel, de mediaan (of tweede kwartiel), het derde kwartiel en het maximum van de waargenomen data. Effectief bouwjaar: indien er een renovatie heeft plaatsgevonden is het bouwjaar gecorrigeerd naar het jaar van renovatie. Energie-intensiteit: is de som van alle door nutsvoorzieningen geleverde energiestromen uitgedrukt in GJ/m2 BVO. Gebruikstijden: hierin leggen we vast gedurende welke tijdsvlakken het gebouw in gebruik is. Dit zijn de tijdstippen waarbinnen mensen in het gebouw aanwezig zijn. Dit is niet gelijk aan de bedrijfstijden van de installaties. Gewogen bezettingsgraad: is het deel van het gebouw dat over het gehele jaar gezien in gebruik was, waarbij een weging wordt gebruikt van tijd en m² BVO. Graaddag: Een graaddag is een rekeneenheid om de (variërende) temperatuur op een eenvoudige manier mee te kunnen nemen in berekeningen, met name in berekeningen over energiegebruik. Een graaddag is relatief ten opzichte van een referentietemperatuur, meestal die waarbij geen verwarming meer nodig is (18 graden Celsius). Intensiteit gebruik: hierbij gaat het om de verhouding tussen het aantal personen dat in het gebouw werkt en het bruto vloeroppervlak van het gebouw. Ofwel m² BVO per werkplek. Het gemiddelde in Nederland is 22 m² BVO. Mediaan: de middelste meting bij geordende verzameling van gegevens. Indien er een even aantal metingen zijn, is de mediaan het gemiddelde van de middelste twee metingen. 14 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC

15 Colofon Dit rapport is een uitgave van: Dutch Green Building Council (DGBC) Vlasmarkt 1c 4e verdieping 3011 PW Rotterdam!Tel: +31 (0) Website: Met dank aan Uitsluiting aansprakelijkheid DGBC en degenen die aan dit product hebben meegewerkt, hebben een zo groot mogelijke zorgvuldigheid betracht bij het samenstellen van deze publicatie. Toch kan niet worden uitgesloten dat de inhoud onjuistheden bevat. De gebruiker van dit product aanvaardt daarvoor het risico. DGBC sluit, mede ten behoeve van de auteurs, iedere aansprakelijkheid uit voor schade die mocht voortvloeien uit het gebruik van informatie uit dit product. Vormgeving Dutch Green Building Council Druk Het printercollectief Rotterdam, september 2013 DUTCH GREEN BUILDING BENCHMARK 2012 DGBC 15

Dutch Green Building Council: Netwerkorganisatie met een missie: het verduurzamen van de gebouwde omgeving

Dutch Green Building Council: Netwerkorganisatie met een missie: het verduurzamen van de gebouwde omgeving Dutch Green Building Council: Netwerkorganisatie met een missie: het verduurzamen van de gebouwde omgeving Over de DGBC Stichting Dutch Green Building Council (DGBC) is een onafhankelijke netwerkorganisatie

Nadere informatie

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel

EPA U. advies- en ingenieursbureau. Nieuwbouw kantoorpand Demostraat, Tiel Nieuwbouwkantoorpand Demostraat,Tiel EPA U Adresgegevens Fokkerstraat 39, 3905 KV Veenendaal Postbus 1152, 3900 BD Veenendaal T 0318-75 78 88 F 0318-75 78 87 info@enerpro.nl www.enerpro.nl Voorbeeldbedrijf

Nadere informatie

Groene start voor grootschalige verduurzaming. Nulmeting Rotterdams kantoren vastgoed

Groene start voor grootschalige verduurzaming. Nulmeting Rotterdams kantoren vastgoed Groene start voor grootschalige verduurzaming Nulmeting Rotterdams kantoren vastgoed 2 Groene start voor grootschalige verduurzaming DGBC, bbn adviseurs, Gemeente Rotterdam Over Inhoudsopgave Dutch Green

Nadere informatie

Ketenanalyse Duo-label retail advies

Ketenanalyse Duo-label retail advies Ketenanalyse Duo-label retail advies Search Consultancy Oktober 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 3 1.1. Doelstelling van het onderzoek... 3 1.2. Projectafbakening... 3 2. Uitgangspunten... 4 3. Beschrijving

Nadere informatie

F (zie toelichting in bijlage)

F (zie toelichting in bijlage) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden F (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

Werken aan minder CO2

Werken aan minder CO2 Werken aan minder CO2 Emissie-inventaris DWA 2013 Goed rentmeesterschap inspireert ons steeds opnieuw om bij te dragen aan een duurzame samenleving. Daar rekenen we voor én tekenen we voor. Het levert

Nadere informatie

Dutch Institutional Office Fund NV

Dutch Institutional Office Fund NV Dutch Institutional Office Fund NV Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen Jaarverslag 2012 Kantorenfonds Het Bouwinvest Dutch Institutional Office Fund N.V. is een kantorenfonds zonder leverage en een

Nadere informatie

BREEAM-NL Infra. Keurmerk voor duurzame infrastructuur. Jeroen van Haasteren DGBC

BREEAM-NL Infra. Keurmerk voor duurzame infrastructuur. Jeroen van Haasteren DGBC BREEAM-NL Infra Keurmerk voor duurzame infrastructuur Jeroen van Haasteren DGBC Inhoud Introductie DGBC Introductie BREEAM Toelichting BREEAM-NL Infra Tot slot Vragen De Dutch Green Building Council Primaire

Nadere informatie

Het effect van technische duurzaamheid op de huurprijs van kantoorgebouwen.

Het effect van technische duurzaamheid op de huurprijs van kantoorgebouwen. Het effect van technische duurzaamheid op de huurprijs van kantoorgebouwen. Een onderzoek naar de effecten van technische duurzaamheidaspecten op de huurprijs van kantoorgebouwen. 08-04-2014 Thijs leijen

Nadere informatie

De module MJA voegt aan uw Erbis-versie de volgende mogelijkheden toe:

De module MJA voegt aan uw Erbis-versie de volgende mogelijkheden toe: MODULE MJA De module MJA voegt aan uw Erbis-versie de volgende mogelijkheden toe: Het kunnen registreren van besparingsmaatregelen en aan de hand hiervan berekenen van besparingseffecten en maken van prognoses.

Nadere informatie

De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers

De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers White paper 30 oktober 2014 De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers De aanleiding Duurzaamheid is niet meer weg te denken in de moderne bedrijfsvoering. Veel organisaties houden zich

Nadere informatie

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers

17.000.000 m². 15 m². OfficeRank. Kansrijk - Kansloos. Schatting structureel overschot 2015. Ruimte/werknemer - 2015. Aantal kantoorwerknemers In dit onderzoek analyseren we de levensvatbaarheid van de kantoren in Nederland op basis van een verdeling per gebouwen van kansrijk via kansarm naar kansloos. Ons eerdere onderzoek gaf, vanuit de vraag

Nadere informatie

Rapport: Benchmark Helpdesk. ten behoeve van ANONIEM. Hoe gebruikt u het rapport?

Rapport: Benchmark Helpdesk. ten behoeve van ANONIEM. Hoe gebruikt u het rapport? Rapport: Benchmark Helpdesk ten behoeve van ANONIEM. Dit rapport geeft u een overzicht van uw prestatie en de organisatie-inrichting voor uw helpdesk. Dit overzicht heeft als doel u meer inzicht te geven

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven

Sector- en keteninitiatieven Sector- en keteninitiatieven Conform de CO 2 -prestatieladder 2.2 1/5 Inleiding Vanuit de CO 2 Prestatieladder wordt gevraagd om deelname aan een sector- of keteninitiatief. Het bedrijf dient zich daarbij

Nadere informatie

Datum Referentie E-mail Behandeld door 26 maart 2015 20140737-02 peter-paul.smoor@dpa.nl P. Smoor/CVr

Datum Referentie E-mail Behandeld door 26 maart 2015 20140737-02 peter-paul.smoor@dpa.nl P. Smoor/CVr Gatwickstraat 11 1043 GL AMSTERDAM Postbus 9396 1006 AJ AMSTERDAM T +31 (0)20-6967181 F +31 (0)20-6634962 E amsterdam.ch@dpa.nl www.chri.nl MEMO T.a.v. Van Mevrouw C. Bouwens ir. P.M. Smoor K.v.K 58792562

Nadere informatie

De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers

De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers White paper 30 oktober 2014 De verschillende duurzaamheidssegmenten van eindgebruikers De aanleiding Duurzaamheid is niet meer weg te denken in de moderne bedrijfsvoering. Veel organisaties houden zich

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen

[MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen [MISSION SUSTAINABLE] Praktisch innoveren in bestaande gebouwen Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings Expertgroep Circulaire en Inclusieve Economie @ FMN Groeiende wereldbevolking

Nadere informatie

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013

ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 ENERGETISCHE VERBETERINGSMAATREGELEN IN DE SOCIALE HUURSECTOR ENKELE UITKOMSTEN VAN DE SHAERE-MONITOR 2010-2013 1 WAT IS DE SHAERE-MONITOR? In de afgelopen jaren zijn allerlei initiatieven ontplooid om

Nadere informatie

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn.

Energiebesparing. Betonkernactivering. Programma. Energiebesparing EPBD. Energy Performance Building Directive. Europese richtlijn. Programma Energiebesparing & Betonkernactivering Energiebesparing Europa Nederland Besparingspotentieel Specialisten gevraagd? Betonkernactivering Publicatie Leergang Kees Arkesteijn 1 2 Energiebesparing

Nadere informatie

Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles

Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles Rendements Analyse voor Vastgoed Portefeuilles Portefeuilleanalyse en Objectanalyse Direct Rendement per Object trademark Vastgoed drs. Ernst RADEMA MSc Real Estate Finance 020 67 37 937 RADEMA@tRADEMArk-Vastgoed.nl

Nadere informatie

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar

Bestaand Vastgoed. Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011. DHV 2011 All rights reserved Openbaar Bestaand Vastgoed Hoe beweging krijgen in verduurzaming? Vincent Swinkels Mei 2011 DHV 2011 All rights reserved Openbaar Wat is er aan de hand? Circa 1/3 energiegebruik NL zit in gebouwde omgeving Focus

Nadere informatie

Datum Referentie E-mail Behandeld door 21 maart 2016 00839-11967-01 thijs.vanbrakel@dpa.nl ir. D.M. van Brakel/ATr

Datum Referentie E-mail Behandeld door 21 maart 2016 00839-11967-01 thijs.vanbrakel@dpa.nl ir. D.M. van Brakel/ATr T.a.v. Van Mevrouw C. Bouwens De heer ir. D.M. van Brakel 8013 NE ZWOLLE Postbus 1590 8001 BN ZWOLLE T +31 (0)38-4221411 F +31 (0)38-4223197 E zwolle.ch@dpa.nl www.dpa.nl/cauberg-huygen K.v.K 58792562

Nadere informatie

Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501

Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501 KBI Wijzigingsblad d.d. 2012-09-27 bij BRL 9501 Vastgesteld door het CCvD van de Stichting Kwaliteitsborging Installatiesector op 27 september 2012 Aanvaard door de Harmonisatie Commissie Bouw van de Stichting

Nadere informatie

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013

Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Compensatie CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie Den Haag over 2013 Inhoud 1 Aanleiding 1 2 Werkwijze 2 2.1. Bronnen 2 2.2. Kentallen 2 3 CO 2 -emissie gemeentelijke organisatie 3 4 Ontwikkeling 5 5

Nadere informatie

BREEAM-NL Algemeen Oktober 2013. Part of the BRE Trust

BREEAM-NL Algemeen Oktober 2013. Part of the BRE Trust BREEAM-NL Algemeen Oktober 2013 Part of the BRE Trust Dutch Green Building Council Algemeen Opgericht 1 juni 2008 Marktinitiatief: zorg voor één gemeenschappelijke taal voor duurzaamheid in vastgoed Onafhankelijke

Nadere informatie

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten

Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten Verduurzamen van commercieel vastgoed juridische aspecten 19 juni 2014 Inleiding Rollen en partijen Verschillende typen vastgoed met een eigen regime Woningen, winkels en overige bedrijfsruimte De split

Nadere informatie

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING'

FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' FEDEC ROADMAP 'OVERZICHT VAN INSTRUMENTEN MET BETREKKING OP ENERGIEBESPARING' INHOUDSOPGAVEN INTRODUCTIE 2 BREEAM NL 3 MEERJARENAFSPRAKEN 5 ENE RGIE-AUDIT 7 ENERGIELABEL VOOR WONINGEN 9 Introductie FedEC

Nadere informatie

Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01

Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01 Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Referentie 20131023-01 Referentie 20131023-01 Rapporttitel Willem II Singel 25 te Roermond Energielabel Datum 29 juli 2013 Opdrachtgever

Nadere informatie

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1

Green-Consultant - info@green-consultant.nl - Tel. 06-51861495 Triodos Bank NL17TRIO0254755585 - KvK 58024565 - BTW nummer NL070503849B01 1 Bestemd voor: Klant t.a.v. de heer GoedOpWeg 27 3331 LA Rommeldam Digitale offerte Nummer: Datum: Betreft: CO 2 -Footprint & CO 2 -Reductie Geldigheid: Baarn, 24-08-2014 Geachte heer Klant, Met veel plezier

Nadere informatie

E (zie toelichting in bijlage)

E (zie toelichting in bijlage) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden E (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt de vergelijking

Nadere informatie

Effecten van energiebesparende maatregelen

Effecten van energiebesparende maatregelen Effecten van energiebesparende maatregelen Laure Itard, Olivia Guerra Santin 7-12-2009 Delft University of Technology Challenge the future Historisch gasverbruik huishoudens Gemiddeld huishoudelijk gasverbruik

Nadere informatie

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed

Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Project Verduurzamen gemeentelijk onroerend goed Lester Agten & Hans de Groot Versie: 24 maart 2014 Introductie Lester Agten Financieel adviseur voor afdeling Leefomgeving en Welzijn BOR, MaZa en Wijkzaken

Nadere informatie

Gebouwsimulatie koppelen aan Productiviteit en Ziekteverzuim

Gebouwsimulatie koppelen aan Productiviteit en Ziekteverzuim Gebouwsimulatie koppelen aan Productiviteit en Ziekteverzuim Binnenmilieu heeft duidelijke invloed op Productiviteit en Ziekteverzuim van de medewerkers De ISSO/Rehva handleiding 901 Binnenmilieu en productiviteit

Nadere informatie

Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel

Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel 63 Dé BREEAM Uitdaging het onderzoeksvoorstel BREEAM-NL In Use is, als het gaat om de gebouwde omgeving te verduurzamen, een heel bruikbaar instrument. Wij, Sannie Verweij van Gebouwinzicht en Robert Sengers

Nadere informatie

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw?

Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Gaat kosten efficiency voor verduurzaming bij bestaande bouw? Workshop Energie Besparen blok 2: 13:20 u- 14:10 u Agenda Welkom Even Voorstellen De CO 2 -ladder Verduurzaming woningbouw in de praktijk Oplossingsrichting

Nadere informatie

Sector- en keteninitiatieven Conform de CO2-prestatieladder 3.0

Sector- en keteninitiatieven Conform de CO2-prestatieladder 3.0 Sector- en keteninitiatieven Conform de CO2-prestatieladder 3.0 1.D.1 & 3.D.1 & 3.D.2 Sector- en keteninitiatieven 1! /! 6 Inleiding Vanuit de CO2 Prestatieladder wordt gevraagd om deelname aan een sector-

Nadere informatie

nergiebesparing in de ICT

nergiebesparing in de ICT nergiebesparing in de ICT Een koud kunstje? 10 April Green IT Energy Solutions Niels Sijpheer 3671 Meter (Q=m.g.h) 100 kg massa en 1 kwh arbeid: Hoe hoog kom ik? A Minder dan100 meter B Tussen 100 en 1000

Nadere informatie

Thermische prestatie contracten

Thermische prestatie contracten 10 november 2005 Thermische prestatie contracten Conform ISSO-publicatie 74 Bert Elkhuizen Chrit Cox TNO Bouw en Ondergrond te Delft Contactgegevens: 015 276 33 10 Bert.Elkhuizen@tno.nl Inhoudsopgave 1.

Nadere informatie

Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw. sebas.veldhuisen@terristories.nl

Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw. sebas.veldhuisen@terristories.nl Januari 2011 Vereniging van Bouwkunst Tilburg Workshop Duurzame Stedenbouw sebas.veldhuisen@terristories.nl programma 29 januari 2011 Duurzame Stedenbouw10:00 - Ontvangst met koffie en thee 10:15 - Presentatie

Nadere informatie

Huur kantoorruimte op Karspeldreef 8 te Amsterdam Zuid-Oost 150 per m2, per jaar

Huur kantoorruimte op Karspeldreef 8 te Amsterdam Zuid-Oost 150 per m2, per jaar Huur kantoorruimte op Karspeldreef 8 te Amsterdam Zuid-Oost 150 per m2, per jaar Aanbiedende partij: BASED REAL ESTATE BV Email: info@based.nl Telefoon: (020) 20 44 595 Website: www.based.nl Omschrijving

Nadere informatie

Check Je Kamer Rapportage 2014

Check Je Kamer Rapportage 2014 Check Je Kamer Rapportage 2014 Kwantitatieve analyse van de studentenwoningmarkt April 2015 Dit is een uitgave van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVb). Voor vragen of extra informatie kan gemaild worden

Nadere informatie

Green Deal Circulaire Gebouwen officieel uit de startblokken met bijna 60 deelnemende organisaties

Green Deal Circulaire Gebouwen officieel uit de startblokken met bijna 60 deelnemende organisaties PERSBERICHT 14 januari 2015 Green Deal Circulaire Gebouwen officieel uit de startblokken met bijna 60 deelnemende organisaties De Green Deal Circulaire Gebouwen is geen loze belofte, maar een krachtige

Nadere informatie

Zuidas 2014. Duurzaamheidsonderzoek

Zuidas 2014. Duurzaamheidsonderzoek Zuidas 2014 Duurzaamheidsonderzoek 1 INLEIDING DUURZAAMHEIDSONDERZOEK ZUIDAS 2014 Voor u liggen de resultaten van een grootschalig onderzoek naar de duurzaamheid van bestaande gebouwen op Zuidas. Dit onderzoek

Nadere informatie

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten

Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal. Informatiebijeenkomsten Kantoren vernieuwen naar Energieneutraal Informatiebijeenkomsten Over Energiesprong Praktijkexperimenten voor vernieuwing volkshuisvesting van onderaf Programma s 1. Huren en Kopen 2. Verdichten en Verdunnen

Nadere informatie

Building Information

Building Information Building Information Paviljoensgracht 1-3 te Den Haag PROPERTY INFORMATION Project code PAV PROPERTY M² Available Project name Paviljoensgracht Project Address Paviljoensgracht 1-3 ground floor 1285.2

Nadere informatie

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator

HANDLEIDING. EigenEnergieOpSchool. Besparingscalculator Hoofdstuk: 1. Introductie HANDLEIDING EigenEnergieOpSchool Besparingscalculator Datum: januari 2013 Versie: V1.0 Versie EEOS Besparingscalculator: V1.a Benodigde Excel versie: Office 2010 1 Hoofdstuk:

Nadere informatie

Artikelen. Energiegebruik

Artikelen. Energiegebruik De eerste onderzoeksresultaten zijn gebaseerd op de vragenlijst. In de grafieken zijn de gemiddelden weergegeven. In twee artikelen, beide in de Engelse taal, zijn de resultaten meer diepgaand geanalyseerd

Nadere informatie

[MISSION SUSTAINABLE]

[MISSION SUSTAINABLE] [MISSION SUSTAINABLE] PRAKTISCH INNOVEREN IN BESTAANDE GEBOUWEN [MISSION SUSTAINABLE] Bert van Renselaar Manager Operations @ CFP Green Buildings TITEL GROEIENDE WERELDBEVOLKING LEGT STEEDS GROTER BESLAG

Nadere informatie

Energielabel voor gebouwen

Energielabel voor gebouwen Energielabel voor gebouwen Het energielabel, wegwijzer naar lagere kosten en een beter milieu Energielabel voor gebouwen Inhoud 1. Wat biedt het energielabel 05 2. Enkele feiten op een rij 07 3. Een energielabel

Nadere informatie

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd

Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Een comfortabel en duurzaam gebouw, gegarandeerd Ministerie van Financiën, Den Haag Manesco helpt gebouweigenaren met comfortverbetering, energiebesparing én, tegen lagere exploitatiekosten. Manesco is

Nadere informatie

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra

Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Energiebesparing in Nederlandse Universitaire Medische Centra Een benadering van het optimale energiemanagement Ilse Schoenmakers Het onderzoek 1.0 Duurzaamheid krijgt weinig aandacht in de zorgsector.

Nadere informatie

Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam

Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam pagina 1 / 5 Rekenkamer Metropool Amsterdam T.a.v. de heer J. de Ridder Postbus 202 1000 AE Amsterdam Datum: 15 maart 2016 Kenmerk: 201/0007, JvdV Archiefnummer: 5.90/3 Betreft: Bestuurlijke Reactie op

Nadere informatie

Léon van Maurik Kingspan Duurzame Bouwsystemen BREEAM-NL Expert & betrokken binnen verschillende DGBC klankbord groepen

Léon van Maurik Kingspan Duurzame Bouwsystemen BREEAM-NL Expert & betrokken binnen verschillende DGBC klankbord groepen Léon van Maurik Kingspan Duurzame Bouwsystemen BREEAM-NL Expert & betrokken binnen verschillende DGBC klankbord groepen Inhoud Introductie DGBC Introductie BREEAM-NL algemeen BREEAM voorbeelden uit de

Nadere informatie

HANDBOEK ENERGIEZORG. Opdrachtgever K.F. Veninga. LOXIA B.V. G.H.W. Veringa Kenmerk: Handboek Energiezorg Versie 2.0. Definitief

HANDBOEK ENERGIEZORG. Opdrachtgever K.F. Veninga. LOXIA B.V. G.H.W. Veringa Kenmerk: Handboek Energiezorg Versie 2.0. Definitief HANDBOEK ENERGIEZORG RIGD-LOXIA Opdrachtgever K.F. Veninga LOXIA B.V. G.H.W. Veringa Kenmerk: Handboek Energiezorg Definitief Utrecht, 20 maart 2013 2013, LOXIA B.V. Alle rechten voorbehouden. Niets uit

Nadere informatie

Informatie avond Streefverbruik. Jan Willems

Informatie avond Streefverbruik. Jan Willems Informatie avond Streefverbruik Jan Willems Agenda - Hoe meet je energiebesparing? - Wat is de definitie van een graaddag? - Wat zijn gewogen graaddagen? - Gemiddelde binnentemperatuur - Waar wordt in

Nadere informatie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie

BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie BREEAM NL en de relatie tot bodemenergie Edwin van Noort Dutch Green Building Council Inleiding tot BREEAM NL DGBC is opgericht in juni 2008 Marktinitiatief: zorg voor 1 gemeenschappelijke taal in vastgoed

Nadere informatie

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope

Inhoudsopgave: 1. Inleiding 3. 2. Reductiedoelstellingen 4 2.1 Algemeen 2.2 Per scope Energie management actieplan Conform 3.B.2 Op basis van de internationale norm ISO 50001 4.4.3, 4.4.4, 4.4.5, 4.4.6, 4.6.1 en 4.6.4 CO 2 -prestatieladder Niveau 3 Auteur(s): F. Reijm () A.T. Zweers (A.T.

Nadere informatie

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt

Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt Analyse Structureel aanbod op de Nederlandse kantorenmarkt DO Research 1 Structureel aanbod op de kantorenmarkt Het aanbod van kantoorruimte in Nederland loopt nog altijd op. In totaal wordt momenteel

Nadere informatie

Agrarische grondprijzen in soorten en maten

Agrarische grondprijzen in soorten en maten Agrarische grondprijzen in soorten en maten Oktober 2015 Wietse Dol, Paul Peter Kuiper 1 en Martien Voskuilen De gemiddelde grondprijs geeft een goed beeld van de grondprijsontwikkeling, mits rekening

Nadere informatie

Groene bedrijfsvoering

Groene bedrijfsvoering Groene bedrijfsvoering Emissie-inventaris DWA 2011 2 DWA installatie- en energieadvies (DWA) is een adviesbureau met ambitie. Met meer dan honderd collega s werken wij aan de verduurzaming van onder meer

Nadere informatie

Impactanalyse Raadsman bij politieverhoor

Impactanalyse Raadsman bij politieverhoor Impactanalyse Raadsman bij politieverhoor Rapportage - deel 2 Nadere (piek- en dal)analyse voor consultaties en eerste verhoren Nationale Politie Barneveld, 22 december 2015 Referentie: WJ/bv/14.343 Versie:

Nadere informatie

Veelgestelde vragen BRL9500

Veelgestelde vragen BRL9500 Veelgestelde vragen BRL9500 1. Waarom de BRL9500? Bedrijven die energieprestatiecertificaten ofwel energielabels voor gebouwen willen gaan afgeven zullen zich verplicht moeten certificeren voor BRL9500.

Nadere informatie

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE

RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE RENOVATIE KANTOOR NOTITIE ENERGIEBESPARING EN INVESTERINGEN INHOUDSPOGAVE SAMENVATTING 0. INLEIDING 1. ISOLATIE 2. INSTALLATIE 3. RAMEN EN KOZIJNEN 4. ZONWERING EN KOELING 5. VERLICHTING DIA duurzame auteur:

Nadere informatie

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen gehele waardeketen: upstream en downstream De waardeketen is onderverdeeld in twee stromen: de upstream en de downstream. In de upstream bevinden

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013 CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2013 (1 e halfjaar) Periode: 1 januari t/m 30 juni 2013 Auteur Jan ten Cate en Gerda de Raad Versienummer: 2 Versie datum: 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

C (zie toelichting in bijlage)

C (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden C (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

DE ZUIDAS. Cradle to Cradle Amsterdam 22 mei 2008 Annemarie van Doorn ABN AMRO Special Projects BU NL

DE ZUIDAS. Cradle to Cradle Amsterdam 22 mei 2008 Annemarie van Doorn ABN AMRO Special Projects BU NL DE ZUIDAS Cradle to Cradle Amsterdam 22 mei 2008 Annemarie van Doorn ABN AMRO Special Projects BU NL Zuidas ambitie Internationale allure Toplocatie voor wonen, werken en voorzieningen Volwaardig stadscentrum

Nadere informatie

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels

CO 2. -Ketenanalyse. Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen. Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels -Ketenanalyse Duurzaamheidsprestaties in de waardeketen Het slimme duurzame bouwconcept. Van VolkerWessels Een slimmer concept door inzicht in de keten Met PlusWonen streeft VolkerWessels naar het minimaliseren

Nadere informatie

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen Programma Kennismaken

Nadere informatie

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant

De bakens verzetten. Verduurzamen van commercieel vastgoed. Machiel Karels - consultant De bakens verzetten Verduurzamen van commercieel vastgoed Machiel Karels - consultant Het glas is half leeg PROFIT 20-6- 20-6- Meer dan 25% van gebouwgebruikers klaagt over de huisvesting Ziekteverzuim

Nadere informatie

Onderzoek naar het energie- en CO2- reductiepotentieel

Onderzoek naar het energie- en CO2- reductiepotentieel Onderzoek naar het energie- en CO2- reductiepotentieel Duurzaam inkopen van gebouwen, de Rijksgebouwendienst als voorbeeld Opdrachtgever: Agentschap NL september 2010 Onderzoek naar het energie- en CO2-

Nadere informatie

A (zie toelichting in bijlage)

A (zie toelichting in bijlage) Energielabel woning Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Uw woning Weinig besparingsmogelijkheden Labelklasse maakt vergelijking

Nadere informatie

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012

CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 CO 2 Prestatieladder Voortgangsrapportage 2012 Periode: 1 januari t/m 31 december 2012 Auteur Jan ten Cate en Gerda de Raad Versienummer: 4 Versie datum: 26 november 2013 Inhoudsopgave 1. Inleiding...

Nadere informatie

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015

TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie. Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 TKI-KIEM WP1 - Methode voor integrale Energie- en Milieuprestatie Erik Alsema, David Anink, W/E adviseurs 1 april 2015 Doel Ontwikkeling van integrale methodiek om de milieueffecten als gevolg van energiegebruik

Nadere informatie

Figuur 1: impressie Rabobank Dommelstreek te Geldrop. Figuur 2: uitleg ontwerpconcept oorwarmers

Figuur 1: impressie Rabobank Dommelstreek te Geldrop. Figuur 2: uitleg ontwerpconcept oorwarmers Omschrijving van het project Rabobank Dommelstreek heeft in Geldrop het bestaand kantoor herontwikkeld. Er is een kantoor ontstaan met alle faciliteiten onder één dak. Een vernieuwde omgeving die beter

Nadere informatie

Werkt energiebeleid met prestatienorm?

Werkt energiebeleid met prestatienorm? 1 Werkt energiebeleid met prestatienorm? Werkelijke besparingen en uitgevoerde maatregelen in kantoren Samenvatting Energieprestatieberekeningen worden uitgevoerd ten behoeve van de bouwaanvraag. Het ontwerp

Nadere informatie

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker?

Discussiebijeenkomst Breeam In-Use Wat levert het op voor de gebruiker? Dutch Green Building Week, 16 september 2013 ANWB & Techniplan Adviseurs 1. Introductie (15.15 15.25 uur) 2. Vraagstelling DGBC Stefan van Uffelen (15.25 15.30 uur) 3.1. Discussie in workshopvorm deel

Nadere informatie

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016

Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie beoordelingsverslag 2015 11-02-2016 Energie Beoordelingsverslag 2015 Inhoudsopgave 1. Inleiding 3 2. Bedrijf 4 2.1 Activiteiten 4 2.2 Bedrijfsonderdelen 4 2.3 Factoren die het energieverbruik beïnvloeden

Nadere informatie

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A

Opgesteld door: drs. G.W. Brandsen. Gecontroleerd door: ing. N.G.C.M. Quaijtaal. Projectnummer: B02015.000151.0100. Ons kenmerk: 077443609:A MEMO ARCADIS NEDERLAND BV Mercatorplein 1 Postbus 1018 5200 BA 's-hertogenbosch Tel 073 6809 211 Fax 073 6144 606 www.arcadis.nl Onderwerp: Gebruik Heatsavr in Buitenbad De Bercken in Reuver 's-hertogenbosch,

Nadere informatie

Nieuwbouw. Veelgesteldevragenover BREEAM-NL Aleenhetbesteisgoed genoegvoorlely Pionierslateneigen woningcertificeren

Nieuwbouw. Veelgesteldevragenover BREEAM-NL Aleenhetbesteisgoed genoegvoorlely Pionierslateneigen woningcertificeren Veelgesteldevragenover BREEAM-NL Aleenhetbesteisgoed genoegvoorlely Pionierslateneigen woningcertificeren Veelgestelde vragen over BREEAM-NL De Dutch Green Building Council krijgt regelmatig inhoudelijke

Nadere informatie

Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011

Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 / 2 Energiezuinige woningen en de financieringslasttabellen 2011 Nibud, 2011 3

Nadere informatie

Energielabel rapportage

Energielabel rapportage Pagina : 1 van 13 Energielabel rapportage Folgeren 32 te DRACHTEN Pagina : 2 van 13 Rapportgegevens en verantwoording Opdrachtgever Keuringsinstantie Naam mevrouw D Lee Naam Adres Postbus 574 Adres Kerkstraat

Nadere informatie

3 Energiegebruik huidige situatie

3 Energiegebruik huidige situatie 3 Energiegebruik huidige situatie 3.1 Het Energie Prestatie Certificaat In het kader van de Europese regelgeving (EPBD) bent u verplicht om, bij verkoop of verhuur van de woning, een energiecertificaat

Nadere informatie

Overzichten genereren in het FMIS

Overzichten genereren in het FMIS Overzichten genereren in het FMIS 1. Algemeen Het FMIS is een database-applicatie waarin een gigantische set aan gegevens zit. Deze gegevens worden beheerd door gebruik te maken van de verschillende modules:

Nadere informatie

Bijlage 10.4 Toelichting nieuwe systematiek gebruiksvergoeding

Bijlage 10.4 Toelichting nieuwe systematiek gebruiksvergoeding Bijlage 10.4 Toelichting nieuwe systematiek gebruiksvergoeding Het document Gebruiksvergoeding op het spoor van 29 juni 2012 beschrijft de systematiek die ProRail heeft ontwikkeld 1 voor het vaststellen

Nadere informatie

Burg. Haspelslaan 45-83 Amstelveen BUILDING INFORMATION

Burg. Haspelslaan 45-83 Amstelveen BUILDING INFORMATION Burg. Haspelslaan 45-83 Amstelveen BUILDING INFORMATION Stena Realty BV Burgemeester Haspelslaan 61 Tel +31 20 426 16 16 Chamber of Commerce Amsterdam 1181 NB Amstelveen Fax +31 20 426 16 20 Trade register

Nadere informatie

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO

Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw. Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen ten behoeve van Nieuwbouw/Bestaande bouw Kees Arkesteijn, ISSO Gecontroleerde kwaliteits-/ gelijkwaardigheidsverklaringen Programma Kennismaken

Nadere informatie

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen?

Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of slopen en nieuw bouwen? Verschenen in Vastgoedmarkt, juni 2011 John Mak, W/E adviseurs Naar Energie-nul in 2020: Renoveren of nieuw bouwen? Kiezen voor nieuwbouw

Nadere informatie

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen

Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Aanvulling ISSO 39: definitie en monitoring van de SPF van bodemenergiesystemen Normatieve teksten ISSO-kontaktgroep De heer ir. H.J. Broekhuizen De heer ing. A.W.F. Vlooswijk De heer ing. H.C. Roel (voorzitter)

Nadere informatie

Rapport energiecijfers kantoren

Rapport energiecijfers kantoren Rapport energiecijfers kantoren Dit rapport is aangemaakt op 08/31/10 om 11:31. De website Energiecijfers van NL Energie en Klimaat levert u actuele gegevens over energieprijzen en alle aspecten van energiegebruik

Nadere informatie

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO)

Energieprestatie. Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector. Kees Arkesteijn (ISSO) Energieprestatie Energieprestatie van gebouwen en de rol van de installatiesector Kees Arkesteijn (ISSO) Programma 1. Inleiding Energieprestatie gebouwen 2. Methoden bepaling Energieprestatie 3. Wet en

Nadere informatie

Datum: [Datum van inzending] Betreft: Aanvraag technische onderbouwing binnen de tender Kantoren vernieuwen naar energieneutraal.

Datum: [Datum van inzending] Betreft: Aanvraag technische onderbouwing binnen de tender Kantoren vernieuwen naar energieneutraal. Aanbiedingsbrief SEV/Energiesprong Postbus 1878 3000 BW Rotterdam Datum: [Datum van inzending] Betreft: Aanvraag technische onderbouwing binnen de tender Kantoren vernieuwen naar energieneutraal. L.S.

Nadere informatie

Beloningsstructuur CAD Engineers CADJOBS.nl & CADZONE.nl 2010

Beloningsstructuur CAD Engineers CADJOBS.nl & CADZONE.nl 2010 Beloningsstructuur CAD Engineers CADJOBS.nl & CADZONE.nl 2010 1 Inhoud Inhoud... 2 Inleiding... 4 1. Methodiek... 5 Enquête... 5 Steekproef... 5 Resultaten... 5 2. Resultaten gehele steekproef... 6 Opleidingsniveau

Nadere informatie

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org)

Powered by TCPDF (www.tcpdf.org) Powered by TCPDF (www.tcpdf.org) Energielabel gebouw Afgegeven conform de Regeling energieprestatie gebouwen. Veel besparingsmogelijkheden A (zie toelichting in bijlage) Dit gebouw Weinig besparingsmogelijkheden

Nadere informatie

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen

Situering algemene en universitaire ziekenhuizen Situering Sinds 1 januari 2005 moet ieder Vlaams ziekenhuis een periodieke evaluatie maken van de kwaliteit van de zorgen in het eigen ziekenhuis. Dit staat beschreven in het kwaliteitsdecreet van 17 oktober

Nadere informatie

WB 9501 Wijzigingsblad d.d. 4 december 2014 bij BRL 9501

WB 9501 Wijzigingsblad d.d. 4 december 2014 bij BRL 9501 WB 9501 Wijzigingsblad d.d. 4 december 2014 bij BRL 9501 Vastgesteld door het CCvD van de Stichting Kwaliteit voor Installaties Nederland op 4 december 2014 Aanvaard door de Harmonisatie Commissie Bouw

Nadere informatie

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler

Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Lang leven het Smart Grid! Nu het gebouw nog! Wim Zeiler Context 40% van alle energie wordt in de westerse wereld gebruikt in gebouwen [1] Elektriciteit is een duurzame energie drager Een nieuw type elektriciteitsnet

Nadere informatie

Kervelstraat 23. 105.000 k.k. 6833 GC Arnhem. Volkshuisvesting Arnhem. woonoppervlakte 86 m2. perceeloppervlakte 144 m2. 3 slaapkamers.

Kervelstraat 23. 105.000 k.k. 6833 GC Arnhem. Volkshuisvesting Arnhem. woonoppervlakte 86 m2. perceeloppervlakte 144 m2. 3 slaapkamers. Kervelstraat 23 6833 GC Arnhem woonoppervlakte 86 m2 perceeloppervlakte 144 m2 3 slaapkamers te koop 105.000 k.k. Volkshuisvesting Arnhem info@volkshuisvesting.nl 026-371 27 12 www.volkshuisvesting.nl

Nadere informatie

Hardheidsclausule energiebeleid

Hardheidsclausule energiebeleid Hardheidsclausule energiebeleid Inleiding QuaWonen heeft, ook op aangeven van haar stakeholders, meer aandacht heeft voor duurzaamheid en energiebesparing. Dit heeft zich concreet vertaalt in onder andere

Nadere informatie