ONZE ANIMATIES VOOR SCHOLEN IN HET GEWESTELIJK CENTRUM VOOR ECOLOGIE - INITIATIE TE BOSVOORDE*

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "ONZE ANIMATIES VOOR SCHOLEN IN HET GEWESTELIJK CENTRUM VOOR ECOLOGIE - INITIATIE TE BOSVOORDE*"

Transcriptie

1 ONZE ANIMATIES VOOR SCHOLEN IN HET GEWESTELIJK CENTRUM VOOR ECOLOGIE - INITIATIE TE BOSVOORDE* * Identieke informatie te vinden op onze website: asbl Tournesol-Zonnebloem vzw Terhulpsesteenweg Brussel - 02/

2 We bieden een reeks animaties aan voor kleuter- lager- en secundair onderwijs. We hebben als doel kinderen en jongeren te stimuleren om hun leefomgeving anders te bekijken, te begrijpen en te respecteren. Waar? GCEI Gewestelijk Centrum voor Ecologie Initiatie Terhulpsesteenweg Brussel Tel: 02/ Fax: 02/ Hoeve van Ukkel (*) Oude Molenstraat, Brussel Tel: 02/ (*) Ontdek ons aanbod in de Hoeve van Ukkel op onze website: Onze pedagogische methode: We willen de leerlingen hun leefomgeving zoveel mogelijk actief, zelf laten ontdekken. Vandaar, dat we bij voorkeur in kleine groepen werken zodanig dat elke leerling over het nodige materiaal kan beschikken om te observeren, te meten,... Actief ontdekken op terrein, in direct contact met de natuur vormt de basis van onze ecologische activiteiten. Uurrooster: Animaties voor één hele dag: 9:30 15:00 Animaties voor één halve dag: 9:30 11:30 à 12:00 Prijs: Klas van 20 à 25 leerlingen: 50 voor een halve dag, 100 voor een volledige dag. Klassen kleiner dan 20 leerlingen: 2,5 euro per halve dag, 5 euro voor een volledige dag. Klassen van 26 à 30 leerlingen: 12 euro surplus per halve dag. We bieden speciale tarieven aan voor scholen met beperkte financiële middelen (contacteer ons). Maaltijd: Er wordt geen voedsel verkocht in de gebouwen, de leerlingen moeten dus zelf een tussendoortje en picknick meebrengen (bij voorkeur een ecologisch verantwoorde picknick: drinkbus en brooddoos). Kledij: Er zijn meestal terreinactiviteiten. Gelieve ervoor te zorgen dat de kinderen aangepaste kledij dragen (laarzen, regenjas,...). Voorzie ook pantoffels of turnschoenen voor de binnenateliers. Begeleiding: De groep wordt begeleid door één of twee gidsen. Tijdens de animaties verwachten we van de leerkrachten dat die mee instaan voor de discipline van de groep. Tijdens de maaltijd, in de gebouwen of in het park, staan de leerlingen onder toezicht van de leerkrachten.

3 ANIMATIES VOOR DE KLEUTERKLASSEN EIGENAARDIGE BEWONERS VAN HET PARK Oscar de huisjesslak is het beu om steeds z n huisje met zich mee te slepen. Hij besluit z n vriendjes op te zoeken om hen om raad te vragen. Waar wonen ze en hoe zien hun huisjes eruit? De kleuters vergezellen Oscar op z n zoektocht. Kinderversje over een grijze huisjesslak. Ontmoeting met de verschillende personages uit het rijmpje: kikker in de rozentuin, eekhoorn in de bomen, duif in het oude kasteel en lieveheersbeestje in de tuin. Periode : Periode: Van september tot oktober en van april tot juni. Uurrooster : 9:30-11:00 Leeftijdscategorie : 2 de kleuterklas

4 VOOR HET LAGER ONDERWIJS AFVALBEHEER EN AFVALPREVENTIE Zullen we gedurende 2 dagen (kan ook op één dag gebeuren) de vuilnisbak uitpluizen? Wat gooien we er allemaal in? Waar komen die vuilniszakken terecht? Hoe beheert het Brussels Gewest al het afval? En vooral: hoe kunnen we afval voorkomen? Het afval van ons tussendoortje wegen, een gezamenlijk tussendoortje klaarmaken, kringlooppapier maken, slogans bedenken, composteren, Een hele reeks concrete stappen om het afval thuis en op school beter te beheren en vooral te voorkomen. - Definitie afval. - Uitleg over de reisweg van een vuilniszak aan de hand van dia s. - Sorteren en wegen van het afval van onze tussendoortjes. - Een gezamenlijk tussendoortje maken. - Keuze uit diverse activiteiten: zelf gerecycleerd papier maken, winkelspel, de compost en compostbewoners, functie van verpakkingen,... - Debat over acties die men kan uitvoeren om afval te vermijden. Periode: Van Allerheiligen tot Pasen Leeftijdscategorie: 3 de tot 6 de leerjaar

5 ONTDEKKING VAN DE NATUUR MET DE ZINTUIGEN Welkom in de tentoonstelling van Moeder Natuur! Niets vergeten? Neus, tong, ogen, handen en oren... prima! Deze zijn trouwens onmisbaar om met onze zintuigen volop te genieten van de meesterwerken die Moeder Natuur biedt. Lucht, water & aarde zullen hun geuren, kleuren en smaken prijsgeven. - Wandeling door het park en de natuur ontdekken met onze verschillende zintuigen via ludieke of creatieve activiteiten. - Kleuren in de natuur: mimicry en camouflage. - Kruidenkaas maken en proeven. Periode: Van april tot juni Leeftijdscategorie: 1ste tot 4de leerjaar CARTOGRAFIE EN ORIËNTATIE Ook al eens verloren gelopen? Ziehier wat je nodig hebt: een kaart en een kompas. En? Toch niet zo gemakkelijk om op stap te gaan in een onbekend gebied... Wel, wij gaan samen wat meer leren over kaarten, wat daar eigenlijk allemaal op staat, hoe we die juist kunnen oriënteren en over het kompas,... Nog een beetje oefenen en je raakt het noorden nooit meer kwijt. Als visuele synthese bouwen we in de namiddag een maquette van het park. Voormiddag: - Gebruik kaart en kompas. - Bereken de schaal van een kaart. - Reliëf: hoogtelijnen en hoogteverschil. - Vegetatiekaart maken via observatie op het terrein. Namiddag: - Observatie en analyse van luchtfoto s en kaarten. - Maquette maken van het park. Periode: Tussen Allerheiligen en Pasen Leeftijdscategorie: 4 de tot 6 de leerjaar

6 TIJDREIZEN IN HET ZONIËNWOUD Dankzij een wandeling doorheen de Vuilbeekvallei en de Vallei van de Verdronken kinderen ontdekken we een hele reeks geheimen van het Zoniënwoud. Een beek, een boom, de bodem, het landschap,... Als je die goed bekijkt, kom je heel wat te weten over de geschiedenis van het bos. Wat is er nu zo typisch aan de bodem van het Zoniënwoud? Hoe zag het reliëf er vroeger uit? Zijn er nog bronnen? Welke planten groeien in dit bos? We duiken enkele miljoenen jaren terug in de tijd om te begrijpen waar het huidige Zoniënwoud zijn typisch landschap en reliëf vandaan haalt. Met enkele experimenten ontdekken we in de namiddag de kenmerken van verschillende bodemtypes en hoe de erosie van de bodem ontstaat. - Wandeling van 6 km door het Zoniënwoud om het ontstaan van zijn reliëf te illustreren. - Observatie van de vegetatie. - Het belang van de werking van water op het reliëf ontdekken. - Experimenten in verband met permeabiliteit, meanders en waterhoudende grondlaag. Periode: Van Allerheiligen tot Pasen Leeftijdscategorie: 4 de tot 6 de leerjaar WATERKWALITEIT «Bruoscella» betekent «huis in de moerassen», een veldnaam die meer dan 1000 jaar geleden op de oevers en de eilandjes van de Zenne ontstond. Hoe zit het vandaag met het water in Brussel? Zijn er nog beekjes en moerassen te vinden? Is het water proper? Zullen we dat aan specialisten overlaten? Nee hoor, met onze netjes en emmers trekken we naar de Vuylbeek en naar het Woluwedal op zoek naar ongewervelde waterdieren. In het labo kunnen we dankzij deze waterdiertjes en enkele chemische testen de waterkwaliteit van de twee beekjes vergelijken. Is watervervuiling altijd zichtbaar? Hoe en door wie wordt het water vervuild? Kunnen wij er iets aan doen? Op al deze vragen proberen we samen een antwoord te vinden. - Observatie van beken en hun omgeving. - Fysische metingen (temperatuur, stroomsnelheid, breedte en diepte van de beek,...). - Staalname van het water en het vangen van ongewervelde waterdieren. - Observatie en determinatie van de ongewervelde waterdieren met behulp van binoculair en determinatiesleutels. - Chemische analyse van de waterstalen. - Schatting van de biotische en chemische index en discussie van de resultaten. Synthese. Periode: september tot oktober en van april tot juni Leeftijdscategorie: 6de leerjaar

7 BIODIVERSITEIT Iedereen praat erover, maar wat betekent biodiversiteit eigenlijk? Hoe is de biodiversiteit geëvolueerd doorheen de tijd? Welk nut heeft de biodiversiteit voor de mens en de planeet? Wat kunnen we doen om de biodiversiteit te herstellen en te behouden? Voormiddag: - Evolutie van de biodiversiteit doorheen de tijd: tijdslijn construeren met geweldige illustraties vanaf het ontstaan van de Aarde tot vandaag. - Is de biodiversiteit ooit al bedreigt geweest in het verleden? Hoe heeft het zich aangepast? Hoe staat het met de biodiversiteit vandaag? - Activiteit met de zintuigen: gebruiksnut van de biodiversiteit voor de mens. - Bordspel: Wat is de impact van habitatverlies op de biodiversiteit? Namiddag: - Ontdekkingsspel: De biodiversiteit van het park in kaart brengen. - Acties om de biodiversiteit een handje toe te steken. Periode: van september tot juni Uurrooster: 9:30 15:00 Leeftijdscategorie: 4 de tot 6 de leerjaar

8 VIJVERLEVEN Gewapend met netten en emmers trekken we naar de rozentuin om waterdiertjes op te sporen. Is dat een kikkervisje, een salamander of gewoon een visje? Luister even: is dat de meerkoet? Let maar goed op want in, op en rond de vijver bruist het van leven. Tussen de waterplanten zien we grote en kleine diertjes zwemmen, kruipen, springen, roeien, glijden. In de namiddag nemen we onze overvolle emmers mee naar het labo om dit alles met binoculairs te bestuderen. Dan komen we wat meer te weten over het ecosysteem van een vijver. - Observatie van de omgeving rond de vijver en de verschillende manieren van watertoevoer naar de vijver. - Observatie en determinatie van de vegetatie langs de vijver. -Observatie en determinatie van de vogels op en rond de vijver. -Inzamelen van ongewervelde waterdieren. - Observatie en determinatie van de ingezamelde ongewervelde waterdieren met behulp van een binoculair en determinatiesleutel. - Synthese ecosysteem vijver. Periode: Van september tot oktober en van april tot juni. Leeftijdscategorie: 2 de tot 6 de leerjaar BOSECOLOGIE Sylvania is een grote en prachtige stad met architecten, mijnwerkers, maaiers, zangers, sierschilders, luchtverversers en nog veel meer. Eens de winter voorbij, hebben al de bewoners het heel druk. Vandaag zullen we van al dat leven volop genieten want Sylvania viert haar opendeurdag. Maar opgelet, de bewoners houden hun stad verborgen. Daarom zullen we langs een geheim pad naar Sylvania geleid worden. Eindelijk mogen we de stad dankzij onze nieuwe identiteitskaarten verkennen Periode: Oktober en van april tot juni. Leeftijdscategorie: 4 de tot 6 de leerjaar - Geblinddoekt op weg naar Sylvania. - Ontmoeting met de inwoners en aanvraag verblijfsver gunning. - Kandidaatstelling om één van de vele beroepen in Sylvania uit te voeren. - Experimenten met de permeabiliteit van verschillende bodemtypes: klei, leem en zand. - Observatie van ongewervelde bodemdieren.

9 VRUCHTEN Iedereen kent de appel en de kastanje, maar hoe ziet de vrucht van de els of de sneeuwbes eruit? De herfst is de ideale periode om door het park en de boomgaard te kuieren en nootjes, bessen en andere vruchten te verzamelen. Zijn al die vruchten eetbaar? Zo niet, waarvoor dienen die dan? Trouwens, wat is een vrucht eigenlijk? En een groente? Een bord vol lekkers om over na te denken. En ook om van te smullen, met lekkere herfstpannenkoeken. - Wat zijn vruchten en wat is hun functie? - Observatie en determinatie van vruchten die we in het park vinden. - Verspreidingsmechanismen van zaden. - Vruchten kneden uit klei. - Herfstpannenkoeken maken. Periode: Van september tot oktober. Leeftijdscategorie: 2 de tot 6 de leerjaar BOMEN Elke dag komen we bomen tegen. Maar staan we er ooit bij stil dat ze ademen, groeien, water nodig hebben? Ze blijven heel het jaar door buiten staan, sommige kunnen ziek worden, anderen kunnen heel oud worden en hebben al heel wat meegemaakt. Ken jij het verschil tussen naaldbomen en loofbomen? Samen ontdekken wij het leven van de bomen, wat zij nodig hebben en waar zij nuttig voor zijn. Voormiddag: - Wat zijn de verschillende delen van de boom en wat zijn hun functies? - Determinatie van bomen met behulp van de bladeren of boomknoppen. - Gebruiksnut van bomen voor de mens Namiddag Afhankelijk van het seizoen en de leeftijd van de leerlingen worden één of twee van de volgende activiteiten voorgesteld: - Afdruk blad in gips maken - Zwarte inkt maken - Experimenten met betrekking tot de fotosynthese en de transpiratie van planten - Associatiespel blad-vrucht van bomen Periode: Van september tot juni. Leeftijdscategorie: 1 ste tot 6 de leerjaar

10 BLOEMEN Daar is de lente! Daar steken de eerste lentebloemen hun kop op! Heerlijke geuren en mooie kleuren betoveren onze tuinen en parken. Maar zijn die bloemen daar enkel voor ons plezier? Honderden gevleugelde wezentjes komen uit hun schuilplaats tevoorschijn en storten zich op die uitnodigende bloemen. Waarom? In het labo bekijken we die bloemen met een vergrootglas en vinden we zeker een paar antwoorden op deze vragen. - Gedetailleerde observatie van bloemen. - Functie van de verschillende onderdelen: kelken kroonbladeren, stamper, meeldraden,... - Relatie bloemen en insecten. - Determinatie van bloemplanten langs de vijver en/of in de weide. - Gedetailleerde observatie van bloemdelen met binoculair. - Bloemen maken in bijenwas. - Bloemen en insectenspel (1ste en 2de leerjaar). Periode: Van april tot juni. Leeftijdscategorie: 1 ste tot 6 de leerjaar ONGEWERVELDEN Ongewervelden...al van gehoord? We gaan op zoek naar deze kleine geheimzinnige diertjes die zich onder de blaadjes, tussen de takjes, in de bomen en onder de stenen verstoppen. Maar sommige lopen te snel of zijn schuw. Dan maar op zoek naar hun sporen, een echt speurwerk. We bekijken de ongewervelden met een vergrootglas en zo komen we meer te weten over hun nut, hun naam, hun plaats in het ecosysteem. En met natuurlijk materiaal maken we er zelf eentje. Voormiddag: - Verschil tussen gewervelde en ongewervelde dieren. - Observatie van ongewervelde dieren uit verschillende milieus: lucht, water en aarde. - Op zoek naar sporen van ongewervelde dieren. Namiddag: - Observatie en determinatie van ongewervelde bodemdieren. - Modulatie in bijenwas Periode: Van september tot oktober en van april tot juni. Uurrooster: 9:30 15:00 Leeftijdscategorie: 1 ste tot 6 de leerjaar

11 VOGELS Luister eens goed en hou je ogen wijdt open. Dan pas kan je genieten van de pracht en praal van een vogelkoor. Hoor je al de vogels, zie je ze, kan je ze herkennen? Vogels bestuderen is niet zo gemakkelijk. We moeten geduld oefenen, aandacht besteden aan details, het verschil kunnen maken tussen een lied en een alarmsignaal. En met ons pluimenspel komen we meer te weten over de leefgewoontes van deze vogels. - Op wat moeten we letten bij het observeren van vogels: vorm, kleur, grootte, bek, poten,... - Observatie van vogels in verschillende milieus met behulp van een verrekijker: grasperk, bos, vijver,... - Observatie vogelsporen. - Het grote pluimenspel: Welke pluimen horen bij welke vogel? - Aan de hand van raadsels een vogelmobiel maken. Periode: Allerheiligen tot Pasen. Leeftijdscategorie: 3 de tot 6 de leerjaar DIERENSPOREN Dieren houden zich, met recht en rede, verborgen in het struikgewas, de bomen en de strooisellaag. Wanneer ze ons zien, horen of ruiken kiezen zij vaak het hazenpad. Toch blijft hun aanwezigheid niet onopgemerkt voor de aandachtige wandelaar. Ze laten namelijk voetafdrukken, voedselresten, nesten en nog veel meer achter. Dankzij het sporenspel worden de kinderen echte sporenzoekers. - Inleiding soorten sporen: uitwerpselen, voetafdrukken, delen van het lichaam, voedselresten,... - Op zoek naar sporen en achterhalen van de eigenaar. - Ontdekkingsspel van een diersoort aan de hand van verschillende sporen. Periode: Van september tot oktober Leeftijdscategorie: 1 ste tot 6 de leerjaar

12 EVOLUTIE VAN HET LANDSCHAP (TE NEERPEDE) Van zodra we de ring oversteken en verder binnendringen in Neerpede, verandert het landschap van Anderlecht. Van de stad lijken we terecht te komen op het platteland. In dit landschappelijk kader ontdekken we de verschillende elementen die een landschap vormgeven doorheen de tijd: de werking van het water, menselijke activiteiten, seizoenen,... - Wandeling in landelijk Neerpede (ongeveer 3 km). - Wat is een landschap? - Hoe verandert het landschap doorheen de tijd? - Elementen van vroeger en nu herkennen. - De werking van een rivier op het reliëf. - Evolutie nederzettingen bij rivieren, nadruk op landbouw, indien mogelijk bezoek boerderij. - Het landschap van vroeger en nu... en in de toekomst? Periode: november, maart en april Uurrooster: 9:15 12:00 Leeftijdscategorie: 3 de 6 de leerjaar DRINKWATER Kraantjeswater is niet lekker en ook niet gezond beweren sommigen... Maar kunnen ze dat ook bewijzen? Laten we dat cliché eerst met een proef onderzoeken. Dit water smaakt raar... maar hoe komt het eigenlijk dat water een smaak heeft? Samen ontdekken we waar het drinkwater vandaan komt, wat een waterkringloop is en of er bronnen te vinden zijn in het Zoniënwoud. Voormiddag: - Inleiding: klasgesprek rond drinkwatergebruik. - Degustatie van verschillende soorten water (flessenwater en kraantjeswater). - Discussie omtrent de smaakverschillen, de herkomst van het water. - Synthese water- en materiecyclus. Namiddag: - Op zoek naar een waterbron. Nemen van waterstaal en de vervuiling ervan meten. - Flessen- of kraantjeswater? Impact van onze keuze op het milieu, de gezondheid, de economie,... Opmerking: Elke beschrijving van een animatie is slechts een voorstel van hoe deze animatie kan verlopen. Indien u welbepaalde wensen hebt: u wilt een bepaald project ontwikkelen,... aarzel dan niet om ons te contacteren; naargelang de mogelijkheden kunnen wij onze animaties aanpassen. Periode: Van september tot oktober en van april tot juni Uurrooster: 9:30 15:00 Leeftijdscategorie: 6 de leerjaar

13 INSCHRIJVINGSFORMULIER LAGER ONDERWIJS DATUM VERZENDING DATUM ONTVANGST INGEVULD TERUGSTUREN NAAR: Gewestelijk Centrum voor Ecologie-Initiatie Terhulpsesteenweg, Bosvoorde Tel.: Fax: Mail naar: SCHOOL: DIRECTIE: ADRES: TELEFOON: FAX: LEERKRACHT/VERANTWOORDELIJKE TE CONTACTEREN: HET GESCHIKTE UUR OM U TE BEREIKEN: PRIVÉ ADRES (INDIEN NODIG): PRIVÉ TEL (INDIEN NODIG): VERPLAATSING: PRIVÉ BUS OPENBAAR: TREIN, BUS, TRAM TE VOET MET DE FIETS UURROOSTER VOOR DE MEESTE ANIMATIES: 09:30-15:OO PAST DIT UURROOSTER NIET, VUL DAN HIERONDER HET GEWENSTE UURROOSTER IN: BEGIN:.... EINDE:... Opmerking : Wensen jullie een afspraak om de inhoud van de animatie(s) te bespreken: Ja Wanneer:... Huidige natuur- en milieuprojecten in uw school: * Dit inschrijvingsformulier hebben we nodig (fax, post) om de animaties in te plannen. Daarna bellen we u op om de data vast te leggen. Tenslotte krijgen jullie met het pedagogisch contract ook een bevestiging van deze afspraak toegestuurd. Vergeet niet het pedagogisch contract (ondertekend) terug te sturen. Wij danken u voor uw medewerking.

14 AANVRAAG ANIMATIES School:...Tel:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:... Naam titularis... Klas... Aantal lln... Thema... ½ dag hele dag*... Plaats... Voorkeur : maand... dag* MA DI WO DO VR Voormiddag Namiddag* * doorhalen wat niet verlangd wordt... Opmerkingen:...

15 VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS BIODIVERSITEIT, VAN LEVENSBELANG? Iedereen praat erover, maar wat betekent biodiversiteit eigenlijk? Hoe werd het leefmilieu opgebouwd doorheen de tijd? Hoe kunnen we nagaan of een bos al dan niet rijk is aan biodiversiteit? Zijn wij voor ons dagelijks leven afhankelijk van de biodiversiteit? Is de biodiversiteit bedreigd? Bestaan er al acties en middelen om het verdwijnen van de biodiversiteit tegen te gaan? Wat kunnen we zelf ondernemen om het biodiversiteitsverlies te stoppen? Voormiddag, terreinactiviteiten. - Inleiding: Biodiversiteit begrijpen, zijn rol voor de mens en de natuur achterhalen. - Biodiversiteit: een dynamisch erfgoed met een lang verleden! Evolutie van de biodiversiteit - ontstaan en verdwijnen van soorten, massa - extincties Wat gebeurde er honderden, miljoenen jaar geleden? Hoe zit het met de biodiversiteit vandaag en wat zijn de gevolgen voor morgen? - Potentiële biodiversiteitsindex, toegepast in het Zoniënwoud. Door verschillende aspecten van het Zoniënwoud te onderzoeken (geschiedenis, beheer, context, milieus), kunnen we nagaan of deze plek gunstig is voor het ontvangen van een brede waaier aan fauna en flora. We ondervinden ook hoe al deze aspecten samenhangen. Namiddag, synthese en bespreking : - De mens en de biodiversiteit: onderzoek van de diensten en producten die de biodiversiteit ons biedt en bewustwording van de rol die biodiversiteit speelt in ons dagelijks leven. Via een concreet voorbeeld (de productie van tomaten) de oorzaken van biodiversiteitsverlies bespreken en acties bedenken om dit fenomeen tegen te gaan. Periode: september juni Uurrooster: 9:30 15:00 Leeftijdscategorie: 1 ste 6 de leerjaar secundair onderwijs

16 ENERGIE IN HUIS Wat we doen in huis, heeft een impact op onze omgeving! Wat zijn de gevolgen van onze dagelijkse handelingen, wat zijn de mogelijke alternatieven,...? Voormiddag: - Inleiding. - Op zoek gaan naar en analyse van de belangrijkste energievreters in huis op basis van een maquette. - Vanwaar komt de energie die we in huis gebruiken? - We testen de efficiëntie van verschillende isolatiematerialen en we vergelijken hun technische eigenschappen: de impact op onze gezondheid en het milieu, zowel tijdens hun fabricatie, gebruik en verwerking. Namiddag: - Experimenten met energieverbruik (verlichting, sluipverbruik,...) - Het opstellen van een mini-zonnepaneel en fysische experimenten om de werking ervan te begrijpen. - Synthese Opmerking: Elke beschrijving van een animatie is slechts een voorstel van hoe deze animatie kan verlopen. Indien u welbepaalde wensen hebt: u wilt een bepaald project ontwikkelen,... aarzel dan niet om ons te contacteren; naargelang de mogelijkheden kunnen wij onze animaties aanpassen. Periode: Bij voorkeur vanaf Allerheiligen tot Pasen Uurrooster: 9:30-15:00 Leeftijdscategorie: 1 ste 6 de leerjaar secundair onderwijs

17 HET ECOSYSTEEM VAN DE VIJVER Tijdens observatie van de vijver, ontdekken we dat planten en dieren een evenwichtig geheel vormen met hun omgeving. - Op zoek naar bronnen en andere manieren van watertoevoer naar de vijver. - Observatie van de randvegetatie met behulp van determinatiesleutels. - Het nemen en onderzoeken van een grondstaal. - Observatie van watervogels met behulp van verrekijkers. - Vangen van ongewervelde waterdieren. - Observatie en determinatie van ongewervelde waterdieren met behulp van binoculair en determinatiesleutels. - Levenswijze van aquatische ongewervelde dieren: levenscyclus, ademhaling, voeding,... - Synthese van een vijverecosysteem Periode: van midden september tot midden oktober en vanaf april tot juni Uurrooster: 9:30 15:00 Leeftijdscategorie: 1 ste - 6 de leerjaar secundair onderwijs DE KWALITEIT VAN HET OPPERVLAKTEWATER Op zoek naar ongewervelde waterdieren die representatief zijn voor de kwaliteit van het water waarin ze in leven. Voormiddag, veldonderzoek: Observatie van beken en hun omgeving. Fysische metingen (temperatuur, stroomsnelheid, breedte en diepte van de beek,...). Staalname van het water en het vangen van ongewervelde waterdieren. Namiddag, laboratoriumonderzoek: Observatie en determinatie van de ongewervelde waterdieren met behulp van binoculair en determinatiesleutels. Chemische analyse van de waterstalen Schatting van de biotische en chemische index en discussie van de resultaten Synthese Periode: van midden september tot eind oktober en vanaf maart tot juni Uurrooster: 9:30-15:00 Leeftijdscategorie: 1 ste - 6 de leerjaar secundair onderwijs

18 INSCHRIJVINGSFORMULIER SECUNDAIR ONDERWIJS Datum verzending... Datum ontvangst... Ingevuld terugsturen naar: Gewestelijk Centrum voor Ecologie-Initiatie Terhulpsesteenweg Brussel Tel: 02/ Fax: 02/ Mail naar: School:... Directie:... Adres:... Tel:... Fax: Leekracht/verantwoordelijke te contacteren:... Het geschikte uur om u te bereiken:... Privé adres (indien nodig):... Privé tel. (indien nodig):... Verplaatsing privé bus openbaar vervoer (trein, bus, tram) te voet Past het voorgestelde uurrooster (Bij voorkeur: 9:30-15:00)? Ja Nee Zoniet, welk uurrooster past wel?... Opmerkingen: In aanvulling op onze animaties, hebt u nood aan andere diensten die wij eventueel zouden kunnen aanbieden? Welke natuur- en milieu edactie projecten organiseert uw school? Bedankt voor uw medewerking

19 AANVRAAG ANIMATIES School:...Tel:... 1 ste trimester (vanaf14 september) Naam leerkracht Mej./Mvr./Mr. Klas Aantal lln Thema 1/2 dag of 1dag Voorkeur weekdagen + maand 2 de trimester Naam leerkracht Mej./Mevr./Mr. Klas Aantal lln Thema 1/2 dag of 1 dag Voorkeur weekdagen + maand 3 de trimester Naam leerkracht Mej./ Mevr./Mr. Klas Aantal lln Thema 1/2 dag of 1 dag Voorkeur weekdagen + maand

20 ANIMATIEPROGRAMMA VOOR DE KLEUTERS Eigenaardige bewoners van het park ANIMATIEPROGRAMMA LAGER ONDERWIJS: OVERZICHT ANIMATIES In het thema Planten : Bomen Vruchten Bloemen In het thema Dieren Ongewervelden Dierensporen Vogels In het thema Ecosystemen Vijverleven Bosecologie In het thema Algemeen Cartografie en oriëntatie Ontdekking van de natuur met de zintuigen Biodiversiteit (nieuw) Waterkwaliteit Tijdreizen in het Zoniënwoud (nieuw) Evolutie van het landschap te Neerpede (nieuw) In het thema Ecoconsumptie Drinkwater Afvalpreventie en afvalbeheer ANIMATIEPROGRAMMA SECUNDAIR ONDERWIJS: Biodiversiteit (nieuw) Ecosysteem van de vijver Kwaliteit van het oppervlaktewater (nieuw) Energie in huis (nieuw) Zijn we te ver van uw school gelegen? Ontdek ons aanbod animaties op externe locaties via onze website: Geïnteresseerd in een animatie op de Hoeve van Ukkel, neem dan snel een kijkje op onze website:

21 BEREIKBAARHEID De ingang van het Tournay-Solvay park bevindt zich op de parking van het treinstation Bosvoorde (Terhulpsesteenweg 199, 1170 Brussel). Er zijn verschillende manieren om met het openbaar vervoer naar het park te komen: NMBS Stoptrein vanuit Brussel richting Ottignies/Louvain-la-Neuve: halte Bosvoorde NMBS trein lijn 26, halte Boondaal (vervolgens te voet: 25 min. of tram 94) Tram 94 : halte Station Bosvoorde Bus 17 : halte Wiener (15 min. te voet) Bus 41 : halte Boondaal Station (25 min. te voet of tram 94) Bus 95 : halte Wiener (15 min. te voet)

ANIMATIES VOOR UW KLAS

ANIMATIES VOOR UW KLAS ANIMATIES VOOR UW KLAS VERENIGINGEN 1. APIS BRUOC SELLA Deze vereniging wil de stadsbewoners warm maken voor het milieu en mikt meer bepaald op stadsnatuureducatie. Als lesmateriaal maakt ze daarbij op

Nadere informatie

PEDAGOGISCHE LEERMIDDELEN

PEDAGOGISCHE LEERMIDDELEN PEDAGOGISCHE LEERMIDDELEN Sinds vele jaren ontwikkelt Leefmilieu Brussel pedagogisch materiaal ten dienste van het onderwijzend personeel. Hiermee kunnen zij het thema 'leefmilieu' in hun lessen integreren

Nadere informatie

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater

Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater Doel expo = we volgen de reis van het kraantjeswater - Rode vlak is Brussel uitvergroten heel wat water in Brussel, zie blauwe lijntjes. - Is er een waterloop in de buurt van je school? Waar ligt je school

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen

WERKBLAD OPDRACHTEN. Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen. 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen Dassenwerk WERKBLAD OPDRACHTEN Locatie: De Drie Linden Giersbergen 8 Drunen 2008 Nationaal Park De Loonse en Drunense Duinen 1. Waar ben je? Je gaat een onderzoek doen in een klein gebied van Nationaal

Nadere informatie

Themawandeling Herfst

Themawandeling Herfst Themawandeling Herfst Leerdoelen: De leerlingen tonen respect voor de natuur De leerlingen kunnen enkele typische herfstverschijnselen uit het bos verklaren De leerlingen kunnen op een aangepaste manier

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau vanuit MASSEMBRE 1 Inhoudstafel I. Fauna II. Habitats III. Wildcraft & Oriëntatie IV. Kunstenaarshoek V. Outdoor Bijlage I: Activiteiten / Seizoenen Bijlage

Nadere informatie

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau vanuit de Jeugherberg van Malmedy 1 Inhoudstafel I. Fauna II. Habitats III. Wildcraft & Oriëntatie IV. Kunstenaarshoek V. Outdoor Bijlage I: Activiteiten / Seizoenen

Nadere informatie

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau vanuit het vakantiehuis A l'abri in Brisy

Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau vanuit het vakantiehuis A l'abri in Brisy Activiteiten o.l.v. Gidsen van Gidsenbureau vanuit het vakantiehuis A l'abri in Brisy 1 Inhoudstafel I. Fauna II. Habitats III. Wildcraft & Oriëntatie IV. Kunstenaarshoek V. Outdoor Bijlage I: Activiteiten

Nadere informatie

Derde kleuter en eerste graad la ger onderwijs

Derde kleuter en eerste graad la ger onderwijs Floepje en het Water De kleuters en kinderen van de eerste graad maken kennis met het wezentje Floepje dat zowel kan zwemmen als vliegen. Floepje komt op een dag in vervuild water terecht en wordt ziek.

Nadere informatie

De vier seizoenen in de boomgaard

De vier seizoenen in de boomgaard Verantwoordelijke uitgever: Ann Cloet - Tel 056.860.150 De vier seizoenen in de boomgaard Draaiboek de animatie rond «Boomgaard» Voornaam:... Realisatie : CRIE Moeskroen en (Stad Moeskroen) Editie Jaar

Nadere informatie

Aanbod NME voorjaar 2014

Aanbod NME voorjaar 2014 Aanbod NME voorjaar 2014 Natuur- en milieueducatie (NME) Heemtuin Muntendam biedt een aanvulling op het reguliere schoolprogramma. We richten ons in de lessen vooral op zaken die in de klas minder snel

Nadere informatie

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam.

2. Maak met de 4 buizen een vierkant op de grond. Dit is het zoekraam. Opdracht 1. Gebruik je ogen goed. In het bos kun je van alles ontdekken! Komen er onder de bomen verschillende soorten insecten en of bodemdiertjes voor? Het beste bos 1. Materiaal tas 1: zoekraam, 1 schepje,

Nadere informatie

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad OMSCHRIJVING LESSEN Dora- en Diegopad / Heksenpad Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad In het voorjaar en de zomer wijzen Dora en Diego

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010

Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persdossier ikgeeflevenaanmijnplaneet.indeklas.be 28 september 2010 Persbericht Wat vind je in de virtuele edukit? Een dynamische website Activiteiten in detail De algemene campagne ikgeeflevenaanmijnplaneet.be

Nadere informatie

Ontdekkingstocht voor gezinnen

Ontdekkingstocht voor gezinnen Rivierenhof Ontdekkingstocht voor gezinnen Tjakkie de specht ontdekt de herfst INLEIDING TJAKKIE HERFST Tjakkie de specht voor gezinnen is een ontdekkingstocht met een bewegwijzerde route doorheen het

Nadere informatie

Maak van je tuin, een levende tuin!

Maak van je tuin, een levende tuin! Maak van je tuin, een levende tuin! Ontdek hoe je van jouw tuin een duurzame tuin kan maken. 2 Samen bouwen aan meer leven in de tuin. Gewoonweg door een paar stenen in jouw tuin te vervangen door groen.

Nadere informatie

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek?

De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? De Leemvallei, ga je mee op onderzoek? Hallo allemaal, welkom in dit waanzinnige park voor jong en oud! Vandaag krijgen jullie de kans om dit park in het echt te openen met elkaar. Dit gaan we doen op

Nadere informatie

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2015/2016 Inhoud Algemeen Extra aandachtspunten Natuuractiviteiten 2015/2016 Slecht weer beslissing Dagdelen natuuractiviteiten

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Bezoekerscentrum Oisterwijk Natuurmonumenten van Tienhovenlaan 5 5062 SK Oisterwijk Tel. 013-5231800 @ i bc.oisterwijk@natuurmonumenten.nl www.natuurmonumenten.nl facebook.com/natuurmonumenten

Nadere informatie

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud 1. Paddenstoelen/ Herfstsafari In de herfst voor de groepen 1 Tot in de vorige eeuw werden paddenstoelen gezien als geheimzinnige, duivelse wezens. Ze verschenen plotseling,

Nadere informatie

4-7 jaar Scharrelavontuur. 4-7 jaar Scharrelavontuur. Sterke geuren. Aardegeuren. Pluk een blaadje van een plantje.

4-7 jaar Scharrelavontuur. 4-7 jaar Scharrelavontuur. Sterke geuren. Aardegeuren. Pluk een blaadje van een plantje. Sterke geuren Pluk een blaadje van een plantje. Wrijf erover met je vingers, en verkreukel het blaadje een beetje. Ruik nu eens. Laat elkaar je blaadje ruiken. Waar ruikt het naar? Aardegeuren Ga op de

Nadere informatie

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk

Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inhoud 4 e druk Natuuronderwijs inzichtelijk Inleiding 1 PLANTEN 1.1 Indeling van het plantenrijk 1.1.1 De groene wereld van de planten 1.1.2 Wieren (algen) 1.1.3 Mossen 1.1.4 Paardenstaarten 1.1.5 Varens

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

2 de, 3 de graad. 3 de graad

2 de, 3 de graad. 3 de graad Aan klassen van het basisonderwijs bieden wij een ruim aanbod aan natuureducatieve activiteiten. Alle zijn erop gericht de leerlingen op een speelse wijze actief en onderzoekend aan het werk te zetten.

Nadere informatie

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad

Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Ontdek je mee het leven in vijver en sloot? Zeg niet gewoon vis tegen een vis. Visinitiatie en Visdeterminatie voor de 3 de graad Opdrachten voor de 3 de graad Wil je met je klas meer leren over vissen?

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os)

Gedicht over de Loonse en Drunense Duinen (Uit: Bergen Zand met hoedjes op van Elle van Lieshout en Erik van Os) Keutelgedichten Het konijntje Er was eens een konijntje en hij was echt niet dom hij keek wanneer hij drukken moest steeds even achterom Dan telde hij de keuteltjes die vielen in het gras zo wist hij elke

Nadere informatie

Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot?

Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot? Raadsel 1: Wat is het verschil tussen de westkant en de oostkant van de Grote Vlasroot? Loop een rondje om het ven; ga over het dammetje. Let ook op hoogteverschillen. Materialen: Neem het kompas. Raadsel

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

Bloeiend plantje Spoor van een dier

Bloeiend plantje Spoor van een dier Volwassen boom Jonge boom Dode boom Hoge struik Lage struik Varen Mos Klimmende plant Bloeiend plantje Spoor van een dier Paddenstoel (op de grond) Bodemdiertje Paddenstoel (op een boom) Activiteit 3 :

Nadere informatie

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet Waterpark Lankheet Erfgoed/NME project voor groep 8 Handleiding leerkracht Opdrachtgever: Waterpark Lankheet en Commissie Culturele Vorming Haaksbergen Bronmateriaal: Waterpark Lankheet/Historische Kring

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

JAARPLAN NATUURWETENSCHAPPEN tweede jaar

JAARPLAN NATUURWETENSCHAPPEN tweede jaar JAARPLAN NATUURWETENSCHAPPEN tweede jaar DEEL 1 Organismen vormen een levensgemeenschap Hoofdstuk 1 Voedselrelaties Hoofdstuk 2 Foto DEEL 2 Organismen planten zich voort Hoofdstuk 1 Voortplanting bij bloemplanten

Nadere informatie

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan.

De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. De Dender ontspringt in... en mondt uit in de... in de stad... Deze stad dankt zijn naam hieraan. Dit werkblad en volgend werkblad worden in de klas gemaakt, voor dat ze op stap gaan en de Dender van dichtbij

Nadere informatie

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4

Raar, maar waar! deel 1. groep 3 en 4 Raar, maar waar! deel 1 Natuur groep 3 en 4 Inhoud 1 Raar, maar waar! 3 2 Een vreemd ei 4 3 Spring er maar uit 5 4 Verstopt 6 5 Slim 7 6 Vlieg er niet in 8 7 Een kever met een luchtje 9 8 Een zware hap

Nadere informatie

Portfolio Natuurtalenten

Portfolio Natuurtalenten Portfolio Natuurtalenten Naschoolse Activiteiten van Natuur en Milieu Educatie Het NME heeft een breed aanbod van naschoolse cursussen waarbij Natuur en Milieu centraal staan, maar de werkvormen zeer divers

Nadere informatie

Loof-en naaldbomen. Naam :

Loof-en naaldbomen. Naam : Loof-en naaldbomen Naam : Veel bomen maken een bos In een boomgaard staan soms honderden bomen, en toch is een boomgaard geen bos. Ook in een park kun je veel bomen zien, maar een park is beslist geen

Nadere informatie

een productie van uitgeverij i.s.m. Djapo vzw 2014 LES ILES / DJAPO djapo.be / info@djapo.be lesiles.be / lesilespublishers@gmail.

een productie van uitgeverij i.s.m. Djapo vzw 2014 LES ILES / DJAPO djapo.be / info@djapo.be lesiles.be / lesilespublishers@gmail. een productie van uitgeverij i.s.m. Djapo vzw 2014 LES ILES / DJAPO djapo.be / info@djapo.be lesiles.be / lesilespublishers@gmail.com ISBN: 978-94-91545-17-7 WD: D/2014/12.833/20 Nur Code : 273 / 274 Prentenboek

Nadere informatie

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014 Stichting Natuur & Landschap Zwijndrechtse Waard (SN&LZW) zet zich in voor behoud en verbetering en duurzaamheid van Natuur en Landschap in de Zwijndrechtse Waard. De IVN-schoolgidsen verzorgen natuur-

Nadere informatie

Sporen opsnorren docentenhandleiding

Sporen opsnorren docentenhandleiding Sporen opsnorren docentenhandleiding Doelgroep: VMBO onderbouw Doelen: leerlingen: - Leren diersporen herkennen - Ontdekken dat diersporen overal om ons heen te vinden zijn - Leren voedingssporen te onderscheiden

Nadere informatie

vzw GORS Herberg het Klokhuis Martinusstraat 34 3840 Borgloon

vzw GORS Herberg het Klokhuis Martinusstraat 34 3840 Borgloon RESERVATIEBEVESTIGING Haspengouwklassen herberg het Klokhuis Naam van de school: Contactpersoon: Adres : Telefoon : Mail adres : Datum verblijf : Aankomst:. Vertrek:. begeleiding: Prijzen De prijs voor

Nadere informatie

dieren in de dierentuin

dieren in de dierentuin dieren in de groep 4-5 Geachte leerkracht, Dit lespakket ondersteunt u bij het voorbereiden van uw schoolreisje naar Burgers Zoo. Daarnaast kan het ook prima worden ingezet als u een thema over en of exotische

Nadere informatie

Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie

Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie Landbouw graad 2 Afval als voedsel - voedsel maken zónder olie Lesvoorbereiding Toon de foto's industriële landbouw op het smartboard Print en knip de boomkaarten en de tuinbouwkaarten zoveel keer uit

Nadere informatie

Overzicht educatieve pakketten

Overzicht educatieve pakketten 1 Kasteel Wijnendale & Wijnendalebos Natuureducatieve pakketten Bezoek Kasteel Wijnendale en Wijnendalebos met je klas. Maak kennis met de natuur Toerisme Torhout Ravenhofstraat 5 8820 Torhout 050 22 07

Nadere informatie

Vakantieland of crisisland

Vakantieland of crisisland Vakantieland of crisisland Crisis graad 1 Lesvoorbereiding Projecteer de foto's van Zuid-Europa. Print de 4 tekeningen van kinderen: Dora uit Griekenland, Carlos uit Spanje, Sofia uit Italië, Thomas uit

Nadere informatie

Gidsenbureau www.gidsenbureau.eu - Mobile : 0498 04 30 68

Gidsenbureau www.gidsenbureau.eu - Mobile : 0498 04 30 68 Habitats de 5 Stars van Limburg RivierPark Maasvallei Grootschalige positieve gevolgen van het ecologisch herstel van de Maas Nieuwe wilde natuur, beheer met wilde paarden,... In een woord, de Belgische

Nadere informatie

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013

Winterslaap. Met filmpjes, werkblad en puzzels. groep 5/6. uitgave januari 2013 uitgave januari 2013 Winterslaap Met filmpjes, werkblad en puzzels groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers

Nadere informatie

6+ 10 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 3+ 8 + Opdracht EDUKIT 3

6+ 10 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 3+ 8 + Opdracht EDUKIT 3 WAT MAAKT EEN BOS TOT EEN BOS? 6+ 10 + Wanneer is een bos een bos? Een paar bomen samen vormen pas een bos als ze een oppervlakte van 1/2 hectare beslaan. Je zou dit kunnen vergelijken met een voetbalvel

Nadere informatie

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Doelgroep: Midden- en bovenbouw basisonderwijs: groep 5-8 Jaargetijde: Herfst, winter, lente en een stukje zomer. Plaats:

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

Ontdek de eekhoorn. Ontdek de eekhoorn!

Ontdek de eekhoorn. Ontdek de eekhoorn! Rode Eekhoorn foto: Maaike Plomp Ontdek de eekhoorn! Ontdek de eekhoorn bestaat uit verschillende onderdelen. Deze zijn ook los van elkaar te gebruiken in de klas, de Buitenschoolse Opvang of elders. De

Nadere informatie

In de weer met striphelden

In de weer met striphelden Weer graad 1 In de weer met striphelden Lesvoorbereiding Bij lesmateriaal op de site vind je het nodige lesmateriaal voor deze les. Print het stripblad dubbelzijdig uit voor elke leerling. Dit zijn in

Nadere informatie

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het

Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het 1 2 Naar aanleiding van de avond met de klankbordgroep is de keuze gemaakt om te zoeken naar avontuurlijk spelen / spelen in het groen in plaats van het traditionele spelen. Ook is op die avond gesproken

Nadere informatie

GROENTE & FRUIT LESPAKKET

GROENTE & FRUIT LESPAKKET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET LESPAKKET: MAAK KENNIS MET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET INLEESBLAD Beste leerkracht, Maak kennis met het Groente en Fruit lespakket van de Louis Bonduelle Foundation. Het

Nadere informatie

Activiteiten o.l.v. Gidsenbureau

Activiteiten o.l.v. Gidsenbureau Activiteiten o.l.v. Gidsenbureau in Limburg 1 Inhoudstafel I. Habitats: de 5 Stars van Limburg Uniek! RivierPark MaasVallei met een Stilsloep! II. Fauna III. Wildcraft & Oriëntatie IV. Kunstenaarshoek

Nadere informatie

ONTRAFEL MET JE KLAS DE VELE GEHEIMEN VAN DE NATUUR! EDUCATIEVE PROJECTEN SECUNDAIR ONDERWIJS

ONTRAFEL MET JE KLAS DE VELE GEHEIMEN VAN DE NATUUR! EDUCATIEVE PROJECTEN SECUNDAIR ONDERWIJS ONTRAFEL MET JE KLAS DE VELE GEHEIMEN VAN DE NATUUR! EDUCATIEVE PROJECTEN SECUNDAIR ONDERWIJS EEN BOS, MEER DAN BOMEN ALLEEN VERNIEUWD! De leerlingen vergelijken twee bostypes die opmerkelijke verschillen

Nadere informatie

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links!

Op het einde van de fotozoektocht moet je een klein stukje langs een vrij drukke straat stappen. Wees dus voorzichtig en hou uiterst links! Startplaats We starten de fotozoektocht op de parking van de Hospicebossen te Nazareth. Deze parking bevindt zich aan de ingang vlakbij de brug over de autosnelweg. Wegbeschrijving: Vanaf de startplaats

Nadere informatie

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 7-8

Voorbereiding post 4. Mondjes open mondjes dicht Groep 7-8 Voorbereiding post 4 Mondjes open mondjes dicht Groep 7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 4: Mondjes open mondjes dicht, voor groep 7 en 8. Inhoud: Algemeen

Nadere informatie

opdracht 1 opdracht 2 opdracht 3 opdracht 4 Beweging en voeding Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar?

opdracht 1 opdracht 2 opdracht 3 opdracht 4 Beweging en voeding Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar? opdracht 1 opdracht 2 Leven en waarnemen Welke woorden horen bij elkaar? Oor proeven Oog voelen Tong luchttrillingen Huid ruiken Neus lens Beweging en voeding Welk woord past bij de zin? Kies uit: vitamines

Nadere informatie

Welkom op de eigen pagina van speelzaal Kleine Columbus. Seizoen 2013 / 2014. Thema "water" In dit thema staat water centraal.

Welkom op de eigen pagina van speelzaal Kleine Columbus. Seizoen 2013 / 2014. Thema water In dit thema staat water centraal. Welkom op de eigen pagina van speelzaal Kleine Columbus Seizoen 2013 / 2014 Thema "water" In dit thema staat water centraal. Water komt uit de kraan maar zit ook in een fles, je kunt het drinken maar je

Nadere informatie

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel

Team 5: Natuur. Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Zonnepanelen op school Team 5: Natuur Onderzoek naar de natuurlijke zonnecel Jullie gaan onderzoeken of de plant een zonnecel is en wie daar gebruik van maken 1. SAMENWERKEN IN EEN TEAM Jullie gaan samenwerken

Nadere informatie

Naam: WATER. pagina 1 van 8

Naam: WATER. pagina 1 van 8 Naam: WATER Geen leven zonder water Zonder water kun je niet leven. Als je niet genoeg drinkt, krijgt je dorst. Als je dorst hebt, heeft je lichaam water tekort. Je raakt dit water vooral kwijt door te

Nadere informatie

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur 3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur Activiteiten en bereik 2011: Vrije bezoekers: 23.119 NME activiteiten: 1046 Avonturenclubs: 1474 Speciale doelgroepen 20 Openbare

Nadere informatie

7 e biologische diversiteit een moeilijk te vrijwaren rijkdom

7 e biologische diversiteit een moeilijk te vrijwaren rijkdom D 7 e biologische diversiteit een moeilijk te vrijwaren rijkdom In Ukkel Onze Gemeente Ukkel maakt deel uit van de groenste gemeenten van Brussel. In een Ukkelse straat of in het Zoniënwoud kan u soms

Nadere informatie

Het geheim van de piramide

Het geheim van de piramide colofon Uitgave 2015 Nationaal Park Weerribben-Wieden www.np-weerribbenwieden.nl Illustraties Femke van Gent Vormgeving Ontwerpbureau Lood Velp Het geheim van de piramide In samenwerking met Natuurmonumenten

Nadere informatie

De Oude Kaasmakerij. Algemeen

De Oude Kaasmakerij. Algemeen Lesbrief De Oude Kaasmakerij Algemeen Deze lesbrief is opgemaakt voor het lager onderwijs. Voor leerlingen uit eerste, tweede en derde graad van het basisonderwijs werd een specifieke rondleiding uitgewerkt

Nadere informatie

Lespakket over elzenbroekbossen 3e graad lager onderwijs

Lespakket over elzenbroekbossen 3e graad lager onderwijs Lespakket over elzenbroekbossen 3e graad lager onderwijs In de Polders van Kruibeke vind je elzenbroekbossen, een beetje de Vlaamse versie van de mangrovebossen die voorkomen in de tropische gebieden.

Nadere informatie

Maand van het Bos. 24 september 26 oktober 2007

Maand van het Bos. 24 september 26 oktober 2007 Maand van het Bos Ieper Heuvelland Poperinge Zonnebeke Mesen - Vleteren 24 september 26 oktober 2007 Speciaal voor de lagere scholen van Ieper wordt in de herfstperiode een Maand van het Bos PROGRAMMA

Nadere informatie

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1

MEMORY WOORDEN 1.1. TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 MEMORY WOORDEN 1.1 TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 1 ik jij hij zij wij jullie zij de baby het kind ja nee de naam TaalCompleet A1 Memory Woorden 1 2 MEMORY WOORDEN 1.2 TaalCompleet A1 Memory Woorden

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

De waterratten van de Fintele. Moord in de Poel WATERKRONKELS VOOR DE DERDE GRAAD WATERKRONKELS VOOR DE DERDE GRAAD

De waterratten van de Fintele. Moord in de Poel WATERKRONKELS VOOR DE DERDE GRAAD WATERKRONKELS VOOR DE DERDE GRAAD Moord in de Poel De kinderen kruipen even in de huid van professionele speurders die de verdachte dood van één van de poeldieren oplossen. Het spel start met een spannend moordverhaal waarin de spelers

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Natuurmonumenten Schaapskooiweg 99 6414 EL HEERLEN Tel. 045-563 03 55 @ bc.brunssummerheide@natuurmonumenten.nl i www.natuurmonumenten.nl f facebook.com/brunssummerheide Openingstijden Het bezoekerscentrum

Nadere informatie

Biodiversiteits heg. www.enand-design.com. 2007 De Biodiversiteits heg is een auteursrechtelijk beschermd werk van Jacqueline Couwenberg 06-52088979

Biodiversiteits heg. www.enand-design.com. 2007 De Biodiversiteits heg is een auteursrechtelijk beschermd werk van Jacqueline Couwenberg 06-52088979 Biodiversiteits heg 2007 De Biodiversiteits heg is een auteursrechtelijk beschermd werk van Jacqueline Couwenberg 06-52088979 www.enand-design.com Voor vogels zijn er plekken gemaakt waarin ze kunnen nestelen,

Nadere informatie

BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN

BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN 1 BIODIVERSITEIT IN GEUREN EN KLEUREN Doel: - lln maken kennis met het begrip biodiversiteit - lln ontdekken dat er verschillende soorten planten en dieren zijn - lln ontdekken dat de dieren en planten

Nadere informatie

Ons kringbord vullen we vanaf nu wat anders in. Onze vlinders hebben onze dagen van de week, de daglijn, het weer, al heel goed onder de knie.

Ons kringbord vullen we vanaf nu wat anders in. Onze vlinders hebben onze dagen van de week, de daglijn, het weer, al heel goed onder de knie. KLASNIEUWS 31 ma di wo do vr za zo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 MEI 2016 JUNI 2016 ma di wo do vr za zo 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Nadere informatie

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8

NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 NME-leerroute Kleine inwoners van de stad 8 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Tijdens deze wandeling ontdekken we meer over de bijen, kleine maar belangrijke inwoners van de stad.

Nadere informatie

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST

Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST Koninklijke Bibliotheek van België EDUCATIEVE DIENST INTRO No furniture so charming as books, verkondigde de Engelse schrijver Sydney Smith twee eeuwen geleden. Boeken hebben we in de Koninklijke Bibliotheek

Nadere informatie

Expeditie Boswachterscode

Expeditie Boswachterscode Boswachterscode Ontdek jij je zesde zintuig? Kinderen tussen de 7 en 10 jaar opgelet! Zet je zintuigen op scherp. Volg het spoor van Benno Buitenpret. Speciaal voor jou heeft hij zijn persoonlijke en buitengewoon

Nadere informatie

De milieu-impact van al deze overbodige kilometers verschilt van voertuig tot voertuig. Dit komt omdat niet elk voertuig evenveel CO 2

De milieu-impact van al deze overbodige kilometers verschilt van voertuig tot voertuig. Dit komt omdat niet elk voertuig evenveel CO 2 Groenten en fruit van het seizoen Wie door de groenten- en fruitafdeling van de lokale supermarkt loopt, krijgt vaak het gevoel dat de wereld aan zijn voeten ligt. Je vindt er boontjes uit Kenia, tomaten

Nadere informatie

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2

1. Je woont in... persoonlijke voetafdruk. Ruimte. een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 1. Je woont in... een appartement of een klein huis met 1 à 2 slaapkamers? (+/- 80m²) 2 een groot appartement of een huis met 3 à 4 slaapkamers? (+/- 120m²) 3 een groot huis met meer dan 4 slaapkamers?

Nadere informatie

Winterslaap. groep 5/6

Winterslaap. groep 5/6 Winterslaap groep 5/6 inhoud blz. Inleiding 3 1. Wat is een winterslaap? 4 2. Lage hartslag 5 3. Lage temperatuur 6 4. Winterrust 7 5. Winterslapers 8 Werkblad winterslaap 15 Schrijf je eigen e-boek 16

Nadere informatie

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje?

4. Hoeveel rupsjes verdwijnen per dag in het opengesperde bekje van een jong koolmeesje? Bos- en natuurquiz 1. Hoeveel procent van de oppervlakte van Vlaanderen is bos? a. 10% b. 30% c. 50% d. 80% 2. Er bestaan verschillende soorten spechten: de zwarte specht, de groene specht, de grote bonte

Nadere informatie

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten

Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten Onderzoek op de Boerderij 2010 Buitenopdrachten paard sporen stap draf Paarden hebben hoefijzers. Pak eens een hoefijzer uit de emmer en bekijk hem goed. 1 Waar zijn de gaatjes voor? Waar zijn hoefijzers

Nadere informatie

Pedagogische gids (voor leerkrachten)

Pedagogische gids (voor leerkrachten) Pedagogische fiche / Het water van de kanalen Pedagogische gids (voor leerkrachten) Doelstellingen van de les: Weten hoe een kanaal wordt bevoorraad met water en hoe dat water er circuleert. Introductie

Nadere informatie

Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan

Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan Voldoende warm kleden zodat de verwarming een graadje lager kan Het is natuurlijk ook niet de bedoeling om kou te lijden in de klas. Een ideale temperatuur voor een klaslokaal is 19 à 20 C. Is het in jullie

Nadere informatie

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature.

Thema Zintuigen. BSO in 2 nature Bushraft activiteit. www.in2nature.eu info@in2nature.eu. stichting in2nature. www.in2nature.eu info@in2nature. BSO in 2 nature Bushraft activiteit www..eu info@.eu Thema Zintuigen www..eu info@.eu Johan en Sandra Van der Wielen Verbindingsweg 22 3921DM Elst (ut) 0318-471974 Triodos: 390288675 KvK: 30264584 Inleiding

Nadere informatie

u i t n o d i g i n g www.fietsersbond.be/ontmoetingsdag2010

u i t n o d i g i n g www.fietsersbond.be/ontmoetingsdag2010 uitnodiging www.fietsersbond.be/ontmoetingsdag2010 v a n h a r t e w e l k o m! De Fietsersbond nodigt alle leden op 9 oktober uit in het Geuzenhuis in Gent, voor een dag boordevol boeiende informatie

Nadere informatie

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1

Lesbrief Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Bij, wesp, hommel of zweefvlieg? 1 Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Lesduur: Werkvorm: Leerstofgebied: ± 45 minuten Groepjes of zelfstandig Wereldoriëntatie Doel van de opdracht: Het leren herkennen van een bij,

Nadere informatie

Krak de eekhoorn, mag naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel.

Krak de eekhoorn, mag naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel. Van tak naar tak......met Friedel en Krak Natuurbelevingspad voor kleuters Krak de eekhoorn neemt de kleuters mee naar het verjaardagsfeestje van zijn vriendinnetje Friedel. Onderweg voeren de kinderen

Nadere informatie

BIJLOKESITE II LEOPOLDSKAZERNE III SITE SINT-PIETERSPLEIN IV SITE CITADELPARK

BIJLOKESITE II LEOPOLDSKAZERNE III SITE SINT-PIETERSPLEIN IV SITE CITADELPARK FLORALIËN GENT 2016 22.04 > 01.05 2016 BLOEMEN & PLANTEN IN DIALOOG MET UNIEKE STADSLOCATIES OVERZICHT ACTIVITEITEN VOOR HET SECUNDAIR ONDERWIJS BIJLOKESITE II LEOPOLDSKAZERNE III SITE SINT-PIETERSPLEIN

Nadere informatie

- NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten

- NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten - NIEUWSBRIEF JANUARI 2016 - Welkom op onze activiteiten Nieuwe Resterheidegidsen gezocht. Natuurpunt Hechtel-Eksel organiseert in maart 2016 een nieuwe opleiding voor Resterheidegidsen. Resterheide? Het

Nadere informatie

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat?

Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Inleiding In het najaar worden de dagen steeds korter en de nachten steeds langer. Kun je je voorstellen dat je in de maand november naar bed gaat? Je valt in een diepe slaap en wordt in maart pas weer

Nadere informatie

Maandbericht. Coördinator van het oud papier is Gerhard Bos (0621267668). Op www.obs-de-meent.nl kunt u een handleiding vinden voor het inzamelen.

Maandbericht. Coördinator van het oud papier is Gerhard Bos (0621267668). Op www.obs-de-meent.nl kunt u een handleiding vinden voor het inzamelen. www.obs-de-meent.nl Maandbericht Agenda jaargang 6 vrijdag 3 juli 2015 11 juli Oud papier 8 aug. Oud papier 17 aug. Eerste schooldag OUD PAPIER-ouders juli augustus : Wouter en Jasper Bos Merel Alberts

Nadere informatie