BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..."

Transcriptie

1 BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:

2 INHOUDSOPGAVE INLEIDING LES 1.1: DE ONTBIJTTAFEL LES 1.2: OP ZOEK NAAR EEN BOER LES 2 THEMA 1: BOER & GROEIEN LES 2 THEMA 2: BOERENWERK LES 2 THEMA 3: WELZIJN LES 2 THEMA 4: OMGEVING LES 3: OP BEZOEK BIJ DE BOER VRAGENBLAD VRAGENBLAD

3 INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten over allerlei soorten boerenbedrijven. Je gaat in de klas met website en werkboek onderzoek doen naar wat het betekent om boer te zijn. Maar dat niet alleen. Je gaat ook onderzoeken wat landbouw met jouw leven te maken heeft. Na dit onderzoek breng je met de klas een bezoek aan een boer/boerin bij jullie in de buurt. Door je onderzoek ben je daar goed op voorbereid en weet je beter wat je de boer/boerin kunt vragen. Je werkt niet het hele boek door. Het vooronderzoek, De ontbijttafel en In de buurt, doen jullie klassikaal. Daarna werk je met een groepje een van de vier thema s uit. Het materiaal vind je dus op de website, de opdrachten staan in dit werkboek. Iedere groep verzamelt vragen om aan de boer te stellen. Daarna gaan jullie klassikaal het bezoek voorbereiden. Daarbij kan iedere groep vragen en ideeën inbrengen. En dan: op bezoek bij de boer! 3

4 LES 1.1: DE ONTBIJTTAFEL Op de website vind je de afbeelding van de ontbijttafel. Herken jij alle producten? OPDRACHT 1. PLANT OF DIER? Schrijf hieronder welke producten je ziet en schrijf bij elk product op waar het vandaan komt: van een dier of van een plant. Onderzoek daarna van welk dier of van welke plant de producten afkomstig zijn. Kom je er niet meteen uit? Op de website vind je links naar andere websites die je bij het onderzoek kunnen helpen. Naam van het product? Plant of een dier? Welke plant of welk dier? 4

5 Ga naar de website voor opdracht 2. OPDRACHT 2. DE ENE BOER IS DE ANDERE NIET De producten van de ontbijttafel komen allemaal van een boerenbedrijf. Op de website heb je net gezien dat er verschillende soorten boerenbedrijven zijn. We spreken ook wel van agrarische sectoren. Noteer hieronder welk product van de ontbijttafel uit welke sector komt. Naam product Sector 5

6 Ga nu naar de website voor de instructies bij de extra opdracht. EXTRA OPDRACHT Staan er op de ontbijttafel ook producten die niet uit Nederland komen? Kleur dan op het kaartje hieronder de verschillende landen of gebieden waar die producten vandaan komen. Kom je er niet uit? Dan kan je de websites gebruiken die bij de extra opdracht staan aangegeven. 6

7 LES 1.2: OP ZOEK NAAR EEN BOER! Jullie gaan een boerenbedrijf bij jullie in de buurt zoeken. In de buurt kan op honderd meter vanaf je school zijn. Maar als je in een stad woont, ligt de dichtstbijzijnde boerderij misschien wel tien kilometer verderop. Als grens nemen we 15 kilometer, daar doe je op de fiets ongeveer een uur over. OPDRACHT 1: HOE VER is SCHOOL VAN HUIS? Om dat uit te zoeken ga je naar de website. Noteer de uitkomst hieronder. Noteer hieronder de afstand van jouw huis naar de school. Als je 10 kilometer van huis woont streep je het woord meter door. Ik woon. meter/ kilometer van school. 15 kilometer is dus. keer zo ver Wil je ook zien hoe groot een straal van 15 kilometer rond je woonplaats is? Onderzoek dit nu op de website. In een straal van 15 kilometer van mijn woonplaats liggen de plaatsen en.. LET OP: dit is de afstand hemelsbreed, niet de afstand over de weg. Die is altijd langer omdat je nooit rechtdoor fietst. Wil je niet meer dan 15 kilometer fietsen, dan kun je dus beter zoeken binnen 10 kilometer van je woonplaats. Maar de echte sportievelingen draaien hun hand natuurlijk niet om voor een kilometertje meer of minder 7

8 OPDRACHT 2. OP ZOEK NAAR EEN BOER IN DE BUURT? Volg onderstaande stappen, als eerste krijg je een soort bedrijf van de juf of meester. Wat moet je doen voor stap 1: Opschrijven Hierbij zoek je op een bepaald soort bedrijf, bijvoorbeeld veehouderij. De juf of meester vertelt welk soort bedrijf jouw groepje gaat zoeken. Schrijf het soort bedrijf van jullie groepje op:.. Wat moet je doen voor stap 2: Zoeken Boerenbedrijven in de buurt? Waar en welke? Dat ga je nu uitzoeken, op internet, via de Gouden Gids. Hoe je dat doet staat beschreven in de stappen hieronder. Gebruik hiervoor het soort bedrijf dat je hierboven, bij stap 1, hebt opgeschreven. Ga nu naar de website voor stap 2 en volg de onderstaande instructies. 1. Je gaat naar 2. Je klikt op bedrijven : 8

9 3. Je vult in dit scherm het soort bedrijf in dat je zoekt, en de plaats waar jullie school staat, bijvoorbeeld: Groentekwekerij Alkmaar 4. Je klinkt op zoek en je vindt de bedrijven in jouw woonplaats of in plaatsen in de buurt, bijvoorbeeld: 5. Scrol door om te kijken of er nog meer van dit soort bedrijven in deze lijst staan. 9

10 Als je op deze manier geen bedrijf vindt doe je het volgende: 1. Vraag aan je juf of meester de postcode van jullie school. 2. Ga terug naar het eerste scherm en vul de postcode in in het daarvoor bestemde vakje. 3. Vul daarna een afstand in. Begin met 1 km. Dit doe je door op het woord Afstand te klikken. 4. Klik op zoek. Als je niets vindt, vul je een andere afstand in, net zolang tot je een bedrijf gevonden hebt. Voorbeeld: 10

11 Volg de instructies voor stap 3 op de website. Wat moet je doen voor stap 3: Noteren Schrijf de resultaten van jullie zoektocht op in het onderstaande schema. Soort bedrijf van mijn groepje: Nummer Naam bedrijf Plaats Afstand (km) vanaf school Volg de instructies voor stap 4 op de website. Wat moet je doen voor stap 4: Verslag uitbrengen Schrijf je verslag hieronder kort ( met steekwoorden ) op

12 EXTRA OPDRACHT Thuis navragen of je familie hebt die boer is of was. Opa s, oma s, overgrootouders. Waar was dat en hoe lang is dat geleden? Vul hieronder je antwoord in:. 12

13 LES 2 THEMA 1: BOER & GROEIEN In deze les ga je in een groepje onderzoeken wat groeien betekent op de boerderij. OPDRACHT 1: NAAR DE BOLLEN Ga naar de website en bekijk de bovenstaande illustratie. Wat gebeurt hier precies? Wat gebeurt er precies op de illustratie? Beschrijf dat hieronder in je eigen woorden

14 OPDRACHT 2: VOORUIT MET DE KOE Je hebt net bij de bollenboer gekeken. Je hebt opgeschreven wat er gebeurt met de bollen, hoe het kan dat er elk jaar opnieuw krokussen en tulpen bloeien. Maar hoe zou zoiets gaan in een ander bedrijf, met andere producten? Ga naar de website en maak de puzzel vooruit met de koe. Zo krijg je een idee van de groeicirkel op een melkveehouderij. Puzzel gemaakt? Kies dan samen een ander soort boerenbedrijf en bedenk hoe de groeicirkel op dit bedrijf er uitziet. Vergeten welke soorten landbouwbedrijven er zijn? Kijk op de website bij het vooronderzoek. De Waar komt ons eten vandaan? en scrol daar naar 2. De ene boer is de andere niet. Vul schema A of schema B in. Hoe? Dat lees je bij de tips. Lees die eerst goed door, voor je begint. 14

15 Tips bij de opdracht: Als je een bepaald bedrijf gekozen hebt, kies dan een product dat daar verbouwd of geteeld wordt. Voorbeeld: akkerbouwbedrijf - aardappels. Pak dan schema A erbij. Schrijf bij elke pijl een of twee woorden of een kort zinnetje. De woorden onder de cirkel zijn bedoeldom je op weg te helpen. Je kunt ook andere woorden gebruiken. Let op! In de schema A staan 5 pijlen, maar misschien heb je er minder nodig. Gebruik dan schema B en teken zelf een cirkel, met het juiste aantal pijlen. Je kunt jullie schema mooier maken met plaatjes en tekeningen. Schema A Onderzoek: de groeicirkel Schema B Onderzoek: de groeicirkel Soort bedrijf: Product: Soort bedrijf: Product: zaaien geboorte groei oogsten slachten afscheid nemen beschermen verzorgen verkopen planten zaaien geboorte groei oogsten slachten afscheid nemen beschermen verzorgen verkopen planten 15

16 16

17 OPDRACHT 3: HET JAAR VAN DE BOER Jullie hebben aangegeven wat er in de groeicirkel (groeicyclus) gebeurt met de dieren of planten. Maar wat betekent die groeicirkel voor de boer en boerin? Ga naar de website en bekijk de informatie. Probeer te bedenken hoe het is om boer/boerin te zijn op dit bedrijf. Ben je als boer/boerin overal altijd verantwoordelijk voor je planten/dieren of zijn er ook dingen die je niet in de hand hebt? Kun je alles zelf regelen of ben je soms afhankelijk van omstandigheden? Wat zijn moeilijke momenten, wat zijn hoogtepunten? Noteer wat jullie hebben bedacht in het schema hieronder. Schrijf een vraag op je vragenblad. Let op: misschien kom je er niet helemaal uit. Dat is helemaal niet erg: dan heb je voor het bezoek aan de boerderij een mooie vraag. Noteer die op het vragen-verzamelformulier achter in je werkboek. De boer/boerin Jouw antwoord Is verantwoordelijk voor Is afhankelijk van Moet zich extra inspannen als Moet afwachten wanneer Vindt dit een moeilijk moment Vindt dit het mooiste moment 17

18 Jullie gaan binnenkort met de klas naar de boerderij. Bedenk twee vragen die je aan de boer of boerin wilt stellen over Boer en groeien. Noteer die vragen op het vragen-verzamelblad achter in je werkboek. EXTRA OPDRACHT Misschien denk je er niet zo bij na, want je eten ligt voor het grijpen in de supermarkt. Maar voor heel veel mensen over de hele wereld is het het hoogtepunt van het jaar: de oogst. Dan weten ze dat ze het komende jaar geen honger hoeven te lijden en dat er genoeg geld is om van te leven. Tijd voor feest dus: het oogstfeest. Mensen zijn blij en dankbaar dat de oogst gelukt is. Wil je meer weten over oogstfeesten? Kijk dan naar de video op de website. Bedenk een oogstdankfeest op de boerderij die jullie gaan bezoeken. Maak een uitnodiging met programma? Doe dat in het volgende schema. 18

19 Maak hieronder een uitnodiging voor een oogstfeest. 19

20 LES 2 THEMA 2: BOERENWERK In deze les ga je in een groepje onderzoeken wat werk betekent voor de boer. OPDRACHT 1. BOEREN EN WERK Ga naar de website en bekijk de illustratie. Wat gebeurt hier precies en wat zie je de boer allemaal doen? Schrijf hieronder in eigen woorden op wat er precies gebeurt op de illustratie en wat de boer allemaal doet. 20

21 OPDRACHT 2. BOER OP VAKANTIE? Je hebt op de website een indruk gekregen over werk en vrije tijd op een aantal bedrijven. Maar hoe zit dat op het bedrijf dat jullie gaan bezoeken? Wat moet een boer daar allemaal doen? In welke seizoenen doet hij dat? Verzamel jullie ideeën daarover en schrijf deze op in de tabel hieronder. Als je er samen niet uitkomt, kun je op internet naar informatie zoeken. Kies een bepaald product, bijvoorbeeld suikerbiet. Zoek dat product op wikipedia op. Lees daar het stukje teelt. Schrijf een vraag op je vragenblad. Je kunt je vragen over het werk in bepaalde seizoenen straks ook aan de boer stellen. Noteer jullie vraag op het vragenformulier achterin je werkboekje. Seizoen Dit doet de boer Lente Zomer Herfst Winter 21

22 OPDRACHT 3: HELP, GEVAAR! De boer heeft veel te doen voordat hij zijn product kan verkopen. Maar je hebt als boer niet alles in de hand, kijk maar naar de filmpjes op de website. Ga naar de website en bekijk de filmpjes bij Help, gevaar! Beantwoord onderstaande vragen bij de filmpjes en vul deze in in de tabel. Vraag 1: Met welk probleem hadden de boeren in de filmpjes te maken? Kun je bij elke boer nog andere onzekerheden/tegenslagen bedenken? Vraag 2: De boer kan natuurlijk ook geluk hebben. Bedenk daarvan een voorbeeld en schrijf dat ook op. Boer Welk probleem Andere tegenslag? Geluk? Kippenboer/ pluimveehouder (eieren) Aardappelboer en bietenboer Kippenboer/ pluimveehouderij (slachtkippen) Onze boer.. xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx Daar moet je nog achter komen. 22

23 Jullie gaan binnenkort naar een boerenbedrijf. Met welke tegenslagen kan deze boer te maken krijgen? En met welke gelukjes? Bedenk er een paar en schrijf deze hieronder op. Schrijf een vraag op je vragenblad. Je kunt over tegenslagen en geluk een vraag bedenken voor de boer. Ga naar het verzamelblad achter in het werkboek en noteer je vraag. 23

24 OPDRACHT 4: QUIZ & SNOEPJES Ga naar de website en doe daar de quiz! Je weet nu hoeveel een boer voor verschillende producten krijgt. Vul hieronder in hoeveel snoepjes van 0.05 cent je voor het bedrag dat de boer per product krijgt kan kopen? Product Aantal snoepjes Pak melk Kilo rundergehakt Kilo uien Kilo aardappelen vragen op. Schrijf een vraag op je vragenblad. Heb je nu nog vragen voor jullie eigen boer en boerin? Ga dan naar het verzamelblad achter in je werkboek en schrijf je 24

25 OPDRACHT 5. WAAR DOET DE BOER HET VOOR? Boeren werken natuurlijk voor het geld. Maar niet alleen daarvoor. Stap 1 Op de website vertelt een aantal boeren waar ze voor werken. Bij hun verhalen hoort de volgende opdracht. Voor je gaat kijken of lezen splits je jullie groepje in twee- of drietallen. Elke tweetal of drietal kiest vooraf één boer: Boer 1 Boer 2 Boer 3 Boer 4 Welke boer dat is en wat voor bedrijf hij heeft weet je dus pas als je het bijbehorende artikel of fragment gaat kijken of lezen op de website. Ga naar de website en lees of kijk het fragment dat bij jou gekozen boer hoort. Stap 3 Na het kijken of lezen maak je een facebookpagina van de gekozen boer. Daarop verwerk je de antwoorden op de vragen bij stap 2. Een model van een facebook-pagina vind je hieronder. Stap 2 Terwijl je kijkt of leest, beantwoord je de volgende vragen: Wat levert het werk de boer op, behalve geld? Wat vindt hij het mooie van zijn werk? Waarom is hij eigenlijk boer geworden? Of wil hij/zij boer worden? Schrijf dat hieronder op: 25

26 Naam: Leeftijd: Soort boerderij: Een stukje over mij: EXTRA OPDRACHT In Nederland komen steeds meer zorgboerderijen. Dat zijn boerderijen waar boeren hun boerenbedrijf combineren met zorg voor mensen. Bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke of lichamelijke beperking, of ex-verslaafden. Op zo n boerderij zijn mensen bezig en komen zij tot rust. 26

27 Wil je zien wat er op zo n boerderij gebeurt? Hoe de zorgboer zijn dag indeelt? En waar je bij jou in de buurt een zorgboerderij kunt vinden? Ga naar de website en bekijk het filmpje. Bekijk het filmpje en schrijf een klus op die de mensen op deze zorgboerderij doen. 27

28 LES 2 THEMA 3: WELZIJN In deze les gaan jullie onderzoeken hoe het zit met het welzijn op de boerderij. Het gaat vooral over veeteelt en dierenwelzijn. OPDRACHT 1: MEER VOOR MINDER Ga naar de website en bekijk de illustratie van Boer en welzijn. Wat gebeurt er precies? Schrijf hieronder in eigen woorden op wat er precies gebeurt op de illustratie. 28

29 OPDRACHT 2: BOERDERIJ OF FABRIEK? Op de website heb je het al kunnen zien: er komen steeds grotere bedrijven. Er zijn nog boeren die hun bedrijf klein te houden. Vaak zijn dat biologische boeren; ook zo n bedrijf heb je op de website gezien. Maar meestal lijkt een moderne boerderij meer op een fabriek dan op de gezellige boerderij in de reclamespotjes. Sommige bedrijven zijn zelfs zo groot, dat ze mega-bedrijven of megastallen genoemd worden. Ga naar de website en lees wat de voor- en nadelen van een megastal zijn. Denk dan na over de volgende vragen en schrijf je antwoorden op. Streep door wat niet van toepassing is. De boer kiest voor/tegen de megastal, want De megastal is wel/niet het beste voor het dier, want De klant in de supermarkt is voor/tegen de megastal, want Wij zijn voor/tegen de megastal, want 29

30 Schrijf een vraag op je vragenblad. Jullie gaan binnenkort naar een boerenbedrijf. Hoe groot is dat bedrijf? Is het een normaal bedrijf, mega-bedrijf of biologisch bedrijf? Welke vragen bij deze opdracht zou je aan de boer willen stellen? Noteer deze op het verzamelblad achter in het werkboek. Let op: Misschien heeft jullie boer een heel ander soort bedrijf, bijvoorbeeld een tomatenkwekerij. Ook daar wordt natuurlijk zoveel mogelijk geproduceerd. Wat heeft deze boer nodig om dat te bereiken? Wat zijn de voor- en nadelen daarvan? Bedenk daarover een aantal vragen. 30

31 OPDRACHT 3: DIER OF DING? Grote bedrijven produceren veel melk, eieren en vlees. Dat is goed, zou je denken: hoe meer hoe beter. Maar wat betekent dat voor het dier? Ga naar de website en doe de quiz: Dier of Ding. Quiz gedaan? Waren de antwoorden een verrassing voor je? In het filmpje Dier of ding vertelt een boer over zijn nieuwe stal en over de productiekringloop. Wat vonden jullie, ging het over het varken als dier of als ding? Beantwoord onderstaande vragen. De boer praat over zijn varkens als dingen, want De boer praat over zijn varkens als dieren, want Dieren hebben van nature bepaalde eigenschappen en mensen proberen dat te beïnvloeden. Wat vind je, moet de mens zich aan het dier aanpassen? Of moet het dier zich aan de mens aanpassen? Wij vinden dat.. Hoe kan de boer het beste voor zijn dier zorgen? Waar kan hij rekening mee houden? De boer kan

32 32

33 OPDRACHT 4: WAT MAG HET KOSTEN? Ga naar de website en lees de tekstjes over het verschil tussen gangbare en biologische landbouw. Biologische producten zijn duurder. Hoeveel duurder? Dat gaan we nu zien. Je gaat namelijk boodschappen doen. Online, wel zo gemakkelijk. Links naar de web shops van supermarkten vind je op de website. Ga naar de website en ga boodschappen doen bij de verschillende supermarkten Splits je groepje. Je werkt dus in twee- of drietallen. Ieder tweetal/drietal heeft 10,00 te besteden. Het ene duo of trio koopt gangbare artikelen. Het andere duo of trio koopt biologische artikelen. Heb je geld over, dan mag je een toetje kiezen. Vul nu de boodschappenlijstjes in de tabel op de volgende bladzijde in. 33

34 Boodschappenlijstje: Normale prijs / : Biologische prijs / : 500 gram rundergehakt 1 komkommer 1 doosje cherrytomaten 1 kilo aardappels 6 eieren 1 liter halfvolle melk Toetje Totaal Als jullie klaar zijn vergelijken jullie de boodschappenlijstjes. Voor welk lijstje zou jij gaan en waarom? De normale of de biologische? Schrijf dat hieronder op: 34

35 EXTRA OPDRACHT Als mensen meer geld te besteden hebben, gaan ze meer vlees eten. Dat is niet alleen in Nederland zo. Over de hele wereld wordt meer en meer vlees gegeten. Ook worden steeds meer melkproducten gekocht. Zelfs in landen waar mensen deze producten vroeger nooit gebruikten. Ga naar de website en bekijk het filmpje bij de extra opdracht Wat vinden jullie: kan het nog wel, veel vlees eten? Is het eerlijk tegenover mensen in andere landen? Is het verantwoord voor het milieu? Wat betekent het voor de boeren, als iedereen minder vlees zou eten en minder melk zou drinken? Schrijf hier jullie mening op. 35

36 LES 2 THEMA 4: OMGEVING In deze les gaan we kijken wat de boer allemaal meemaakt in zijn of haar omgeving. OPDRACHT 1. BOEREN EN NATUUR Ga naar de website en bekijk de illustratie bij Boeren en natuur. Wat gebeurt hier precies? Schrijf hieronder in eigen woorden op wat er precies gebeurt op de illustratie. 36

37 OPDRACHT 2. LAST VAN DE NATUUR? Ga naar de website, lees de intro bij Last van de natuur, bekijk de filmpjes en maak onderstaande opdrachten. In het filmpje Bermen is een mevrouw aan het woord. Zij werkt bij een landbouworganisatie (LTO) en vertegenwoordigt de boeren. Ze heeft kritiek op de terreinbeheerders. Dat zijn de organisaties die verantwoordelijk zijn voor het onderhoud van de wegen en het terrein daaromheen. Denk bijvoorbeeld aan de gemeente. Schrijf hieronder in je eigen woorden wat er in het filmpje aan de hand is. Het probleem is: De mensen die er last van hebben zijn: De oplossing is: 37

38 In het filmpje Vogelgriep schrikt het dorp Barneveld begin 2015 op van een besmettelijke dierziekte. Iedereen maakt zich zorgen: de kerken, de boeren, en de landbouworganisaties. Hoe kan dit probleem voorkomen worden? Schrijf hieronder in je eigen woorden wat er in het filmpje aan de hand is. Het probleem is: De mensen die er last van hebben zijn: De oplossing is: Ga na het maken van de vragen bij de filmpjes naar de quiz: Zoek de Lastposten. Jullie gaan met de klas binnenkort een boerenbedrijf bezoeken. Welk product levert die boer? En van welke lastposten uit de natuur (= plagen) heeft hij last, denk je? Teken of beschrijf dat in hieronder. 38

39 OPDRACHT 3: DOKTEREN Boeren proberen ervoor te zorgen dat hun product niet aangetast wordt. Daar zijn verschillende manieren voor. 1. Je kunt chemische middelen spuiten. Die doden de beestjes en planten waar je last van hebt. Zulke middelen wordt door de fabrikanten gewasbeschermers genoemd. 2. Je kunt niet-schadelijke beestjes inzetten die schadelijke dieren opeten. Dat heet biologische bestrijding. 3. Veel boeren gebruiken een combinatie van chemische middelen en biologische bestrijding. 4. Je kunt proberen de lastposten af te schrikken. Denk aan de ouderwetse vogelverschrikker. Ga naar de website en bekijk de filmpjes over het bestrijden van plagen. Maak dan onderstaande opdrachten. Bekijk de filmpjes en schrijf in de tabel hieronder op van welke plaag de boer last heeft en hoe deze plaag wordt bestreden. Welk filmpje? Heeft last van Hij bestrijdt de plaag met Filmpje 1: de appelteler van Alliance Filmpje 2: de appelteler uit Brabant Filmpje 3: de tomatenkweker 39

40 Boeren gebruiken dus bestrijdingsmiddelen/gewasbeschermers om hun oogst te beschermen tegen schadelijke dieren. Zo krijgen we appels en groenten zonder beestjes en gaatjes in de supermarkt. Maar wat zijn de gevolgen voor de natuur? Ga naar de website en bekijk de filmpjes over vogels en bijen. Maak dan onderstaande opdrachten. Bekijk het filmpje Vogels. Schrijf hieronder in je eigen woorden wat er in het filmpje aan de hand is. Het probleem is: Hoe wordt dit probleem veroorzaakt: De oplossing is: Schrijf een vraag op je vragenblad. Je hebt een paar voorbeelden gezien van plagen waar de boer mee te maken kan krijgen. Je hebt ook gezien hoe dit wordt opgelost en wat de gevolgen kunnen zijn. Bedenk nu een of twee vragen voor de boer die jullie gaan bezoeken en schrijf deze op je vragenblad achterin. 40

41 OPDRACHT 4. RUIMTE VOOR BOER EN NATUUR? Boeren hebben ruimte nodig voor hun bedrijf. Dat geldt natuurlijk voor bedrijven waar bijvoorbeeld graan of aardappels verbouwd worden. Maar ook melkveebedrijven hebben veel land nodig. Zij moeten zorgen dat er genoeg voedzaam gras is voor de koeien. Ga naar de website en bekijk de filmpjes. Maak dan onderstaande opdrachten. Bekijk de filmpjes en geef je mening. Kunnen boer en grutto samengaan? Geef hieronder je mening en vertel waarom de boer en grutto wel of niet samen kunnen gaan: 41

42 5. BOEREN EN BEZOEK Boeren wonen en werken vaak in gebieden die ook voor anderen interessant zijn. Niet alleen voor de buren van de boer, maar ook voor toeristen. Veel toeristen en mensen uit de steden zoeken in het weekend platteland en natuur op, om te fietsen en te wandelen. Ga naar de website en bekijk het filmpje. Maak dan onderstaande opdrachten. Stel je voor: je bent boer in de Krimpenerwaard. Je hebt toerisme nodig maar de boer moet ook door met zijn werk. Bekijk het filmpje Verkiezingen in de Krimpenerwaard. Schrijf hieronder in je eigen woorden wat er in het filmpje aan de hand is. Het probleem is: Hoe wordt dit probleem veroorzaakt: De oplossing is: 42

43 Schrijf een vraag op je vragenblad Je hebt bij opdracht 4 en 5 gezien wat er gebeurt als boeren de ruimte delen met de natuur en bezoekers van buiten. Bedenk een of twee vragen voor de boer die jullie gaan bezoeken. Schrijf je vragen op het verzamelblad achterin het werkboek. EXTRA OPDRACHT Dit onderzoek heet Boer en natuur. Maar wat is dat eigenlijk: natuur? En is er wel natuur in Nederland? Ga naar de website en bekijk de filmpjes. Maak dan onderstaande opdrachten. Bekijk de filmpjes Wel of geen natuur? en Wat is echte natuur?. Geef hieronder je mening. Natuur is:.. Er is wel/geen natuur in Nederland, want:. 43

44 LES 3: OP BEZOEK BIJ DE BOER Jullie gaan binnenkort op bezoek bij een boer in de buurt. Daar ga je in gesprek met de boer of boerin. Jullie gaan alle vragen verzamelen die jullie op het vragenblad hebben ingevuld zodat jullie hiermee het gesprek aan kunnen gaan. Maar hoe voer je zo een gesprek? En wat zijn de regels? Ga naar de website en volg de instructies over hoe je een dialoog aangaat. 44

45 VRAGENBLAD Jullie gaan binnenkort op bezoek bij een boer in de buurt. Schrijf hier per thema je vragen voor de boer op. Deze vragen bereiden je voor op het bezoek bij de boer. Neem dit vragenblad mee als jullie naar de boer toe gaan. THEMA 1: BOER EN GROEIEN Vragen voor de boer: VRAGENBLAD 2 THEMA 2: BOERENWERK Vragen voor de boer: 45

46 THEMA 3: WELZIJN Vragen voor de boer: THEMA 4: DE OMGEVING Vragen voor de boer: 46

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:...

BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:... BOER IN DE BUURT DIT IS HET WERKBOEK VAN:..................... INLEIDING Dit werkboek hoort bij de website Boer in de buurt (www.boerindebuurt.nl). Op deze website vind je filmpjes, illustraties en opdrachten

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding

Waar groeit mijn eten? handleiding Waar groeit mijn eten? handleiding Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens Redactie/layout: Hans Wilschut, Marijntje van

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau B, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4

De lessen LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 LESBRIEF VOOR DE LEERKRACHT - GROEP 3/4 In deze lesbrief staan vier lessen die u kunt gebruiken binnen het thema de boerderij, zuivel, koeien of de lente. De lessen duren ongeveer 35 minuten. Les 1: Het

Nadere informatie

Werkboek Het is mijn leven

Werkboek Het is mijn leven Werkboek Het is mijn leven Het is mijn leven Een werkboek voor jongeren die zelf willen kiezen in hun leven. Vul dit werkboek in met mensen die je vertrouwt, bespreek het met mensen die om je geven. Er

Nadere informatie

Streekproducten en eten uit de buurt

Streekproducten en eten uit de buurt Spreekbeurt of werkstuk Streekproducten en eten uit de buurt Inhoud Stap 1. Ga zelf op onderzoek uit Stap 2. Streekproducten of gewoon producten uit de buurt Stap 3. Waarom zijn streekproducten zo bijzonder?

Nadere informatie

Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles

Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles Waar groeit mijn eten? handleiding opwarmles Uitgave: Amsterdams NME Centrum Waar groeit mijn eten? handleiding, opwarmles Ontwikkeld in opdracht van Vereniging Boerenstadswens www.boerenstadswens.nl Redactie/layout:

Nadere informatie

Speklappen en rookworsten

Speklappen en rookworsten Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. Nodig: A3-papier, zwarte stift. Om vlees te kunnen eten, worden er dieren geslacht. In jouw gemeente waren er vanaf 1850 veel slachterijen en vleesfabrieken

Nadere informatie

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen

Waarom ga je schrijven? Om de directeur te overtuigen week 17 20 april 2015 - Schrijfopdrachten niveau A, les 1 Les 1: Een overtuigende tekst schrijven Beantwoord deze vragen: Een mooie manier om te herdenken 1. Waarom is het volgens jou belangrijk om de

Nadere informatie

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan?

Handleiding docent Waar komt ons eten vandaan? Waar komt ons eten vandaan? Inleiding Via de lessen van Boerderijeducatie Gooi en Vechtstreek worden leerlingen uitgenodigd kennis te maken met een boerderij in de Gooi en Vechtstreek. Er zijn totaal 15

Nadere informatie

Werkblad: Vind me dan

Werkblad: Vind me dan Werkblad: Vind me dan Stap 1 Stap 2 Wat is het probleem? Vraag het de natuur! Hoe lost de natuur dit probleem op? Hoe zorgen planten en dieren ervoor dat ze niet opvallen? Kennen jullie voorbeelden? Schrijf

Nadere informatie

Tekst lezen en vragen stellen

Tekst lezen en vragen stellen 1. Lees de uitleg. Tekst lezen en vragen stellen Als je een tekst leest, kunnen er allerlei vragen bij je opkomen. Bijvoorbeeld: Welke leerwegen zijn er binnen het vmbo? Waarom moet je kritisch zijn bij

Nadere informatie

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen.

Kopieer dit e-boek en stuur het door naar anderen. Lente groep 3/4 inhoud blz Lente 3 1 Langer licht 4 2 Bollen 5 3 Wakker worden 6 4 Frisse blaadjes 7 5 Kikkerdril 8 6 Op reis 9 7 In de wei 10 8 Er op uit! 11 9 Filmpjes 12 Werkblad winter 13 Schrijf je

Nadere informatie

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling?

LESBRIEF LES 1 DE VOEDSELKETENLES SAMENVATTING LES 1 VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD. Wat is voedselverspilling? SAMENVATTING In deze les wordt het begrip voedselverspilling geïntroduceerd. De leerlingen maken kennis met een voedselketen en ontdekken welke partijen daarbij betrokken zijn (de schakels in de voedselketen:

Nadere informatie

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6

Werkstukken maken op PCBO-Het Mozaiek Groep 6 We gaan een werkstuk maken en je mag het helemaal zelf doen. Het is helemaal jouw eigen werkstuk. Maar om je even goed op weg te helpen hebben we hieronder alle stapjes even op een rij gezet. Wat moet

Nadere informatie

Lesbrief begrijpend lezen (Nieuwsbegrip) tekst groep 5 en 6

Lesbrief begrijpend lezen (Nieuwsbegrip) tekst groep 5 en 6 tekst groep 5 en 6 Carnaval In een deel van Nederland vieren mensen weer carnaval. Carnaval duurt van 18 tot en met 21 februari. De mensen vieren dit feest ieder jaar. Carnaval is een feest met veel tradities

Nadere informatie

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna

Werkboekje. Natuur en milieu educatie. Groep 7. Naam: Fruit in de mix. Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkboekje Natuur en milieu educatie Naam: Groep 7 Fruit in de mix Dit is een product van Stichting Vogelpark Avifauna Werkblad 1 Waar komt ons fruit vandaan? Vul 1. Teken het klassikale woordenweb die

Nadere informatie

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst

Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst Opdrachten bij cahier Foodtopia Het voedsel van de toekomst BEWAREN EN BEHOUDEN Wij vinden het heel normaal dat de supermarkt vol eten ligt. Vandaag, morgen, volgende week en daarna. Dat is mogelijk doordat

Nadere informatie

Thuis films kijken. Acteurs spelen het verhaal na. de acteur = iemand die voor zijn beroep toneelspeelt of in een film speelt

Thuis films kijken. Acteurs spelen het verhaal na. de acteur = iemand die voor zijn beroep toneelspeelt of in een film speelt Speciale les over auteursrecht tekst niveau AA Thuis films kijken 1 Jij kijkt vast wel eens naar een film. 2 Dat kan in de bioscoop. 3 Maar je kunt films ook thuis bekijken. Op internet. 4 Dat is lekker

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 5 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Marc ter Horst, Jacques van der Pijl THEMA 4 thema 4 les 1 Wat eten

Nadere informatie

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs

Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Werkboek van: Den Haneker Educatie Streekonderwijs Inhoud Inhoud... 2 1. De Melkveehouderij in onze streek... 3 1.1 Onze streek... 3 1.2 Wat is veen?... 3 1.3 Boeren vanaf het begin... 3 1.4 Koeien melken...

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting

Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Zwijsen Wielewoelewool, ik ga naar school! Toelichting Inhoud Inleiding 3 Materialen 3 Voor het eerst naar school 4 Doelstelling 4 Opbouw prentenboek en plakboek 4 Werkwijze 5 Ouders 5 2 Inleiding Voor

Nadere informatie

Tekst lezen en een tekstschema invullen

Tekst lezen en een tekstschema invullen Tekst lezen en een tekstschema invullen Je gaat straks bij opdracht 2 de tekst samenvatten. In een samenvatting vertel je in het kort waar de tekst over gaat. 1. Lees eerst de tekst en onderstreep de woorden

Nadere informatie

werkbladen thema 5 werk

werkbladen thema 5 werk werkbladen thema 5 werk 5.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken 1 Jan staat voor het uitzendbureau. Jan heeft werk. Tarik wil taxichauffeur

Nadere informatie

Betaalbaar bio in 6 stappen

Betaalbaar bio in 6 stappen Betaalbaar bio in 6 stappen Biologisch eten duur? Veel mensen denken dat biologisch eten niet in hun budget past. Ik heb dat ook heel lang gedacht. Tot ik ontdekte dat je door anders boodschappen te doen

Nadere informatie

Films kijken op internet: verboden of niet?

Films kijken op internet: verboden of niet? Les over auteursrecht tekst niveau A Films kijken op internet: verboden of niet? Veel mensen kijken graag naar films. Jij ook? Als je zin hebt om een film te zien, kun je natuurlijk naar de bioscoop gaan.

Nadere informatie

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Voorbereiden: hoe moet je je dier verzorgen? De Nieuwsbegriples gaat over vogelgriep. De vogels moet je nu goed verzorgen. Anders worden ze ziek. Eigenlijk

Nadere informatie

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent.

Ik ben de Klomp. Europees landbouwbeleid groep 5-6. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent. De Klomp is een boer. Wel een hele aardige boer. Maar wel met een boer n accent Zo! Goedemorgen of goedemiddag, wat is t? Ik moet zo de koeien weer melken, dus... Excuus, dat ik wat stink. Ik heb het zo

Nadere informatie

Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar

Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar TIPS EN IDEEËN VOOR JE WERKSTUK OF SPREEKBEURT Kraanwater, je hebt het elke dag nodig. Om te drinken bijvoorbeeld, maar ook om je tanden mee te poetsen of om mee te koken. Kraanwater is gezond, duurzaam

Nadere informatie

Zuivel is belangrijk. Melk is goed voor... ELK!

Zuivel is belangrijk. Melk is goed voor... ELK! tweede leerjaar 2 Zuivel is belangrijk Melk is goed voor... ELK! Plaats de passende leeftijd bij elke tekening. Kies uit: 6 tot 12 jaar, 1 tot 3 jaar, 0 jaar, meer dan 60 jaar, 12 tot 18 jaar, 6 maanden

Nadere informatie

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur

Circuitles. Thema: de biologische melkveehouderij Doelgroep: middenbouw Lesduur: maximaal een dagdeel Voorbereidingstijd: 1/2 uur ZO ZIT DAT! Handleiding voor de docent Het uitgangspunt van de biologische land- en tuinbouw is de zorg voor de gezondheid en het welzijn van dieren en de zorg voor de gewassen, de bodem en de leefomgeving.

Nadere informatie

Anders denken, anders doen!!

Anders denken, anders doen!! Schrijvers: Julia van der Ploeg & Jannie Verloop Sector: economie Vakken: economie & biologie Begeleider: Meneer Boonstra Inleverdatum: 18-12-2014 Inhoudsopgave Inleiding blz 3 De hoofdvraag blz 4 Deelvraag

Nadere informatie

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK

Meander. Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK 7 Meander Aardrijkskunde WERKBOEK Eindredactie: Carla Wiechers Leerlijnen: Mark van Heck Auteurs: Meie Kiel, Jacques van der Pijl, Maril Rijks THEMA 4 thema 4 les 1 Volop

Nadere informatie

LESBRIEF LES 3 DE APPELTAARTLES SAMENVATTING VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LEGENDA LESDOELEN. De impact van voedselverspilling

LESBRIEF LES 3 DE APPELTAARTLES SAMENVATTING VOORBEREIDING BENODIGDHEDEN DUUR LEGENDA LESDOELEN. De impact van voedselverspilling De impact van voedselverspilling SAMENVATTING In deze les maken de leerlingen kennis met de andere verspilling die gepaard gaat met het weggooien van voedsel. Ze ontdekken dat alles wat nodig is om een

Nadere informatie

Opdracht 1 Deze week ga je precies bijhouden wat je allemaal eet en drinkt. Dat kun je noteren in je weekmenu, dat je van je juf of meester krijgt.

Opdracht 1 Deze week ga je precies bijhouden wat je allemaal eet en drinkt. Dat kun je noteren in je weekmenu, dat je van je juf of meester krijgt. Opdracht 1 Deze week ga je precies bijhouden wat je allemaal eet en drinkt. Dat kun je noteren in je weekmenu, dat je van je juf of meester krijgt. Opdracht 2 Aten de mensen vroeger hetzelfde als wij nu?

Nadere informatie

Werkbladen Groep 7 & 8

Werkbladen Groep 7 & 8 Werkbladen Groep 7 & 8 H1: Werkblad Sociale media Weet jij wat sociale media zijn? Zoek op internet wat je kunt vinden over sociale media. Bekijk onderstaande logo s en omcirkel de logo s waarvan jij denkt

Nadere informatie

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil!

'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Kijkje in de keuken 'Waar komt melk vandaan?' 'Uit de winkel!'. Natuurlijk weet iedereen dat melk uit de koe komt, maar je staat er niet zo vaak bij stil! Tussen de productie van voeding en het opeten

Nadere informatie

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek

hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Groep 7 & 8 Team van maximaal 4 leerlingen Leerling materiaal TECHNIEK TOERNOOI hoge stroming Fase Ontdek en onderzoek Verdeel de rollen Je werkt in een groepje van vier leerlingen. Iedereen in je groepje

Nadere informatie

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd

werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd werkbladen thema 6 feestdagen en vrije tijd 6.0 vragen bij de film alleen Kijk naar de film. Geef antwoord op de vragen. eerste ronde filmkijken Badria wordt vandaag 5 jaar. Jan koopt een boek voor Badria.

Nadere informatie

Resultaten landbouwenquête. September 2013

Resultaten landbouwenquête. September 2013 Resultaten landbouwenquête September 2013 1 Landbouwenquête 2013 Inleiding In juni 2013 hebben de noordelijke Natuur en Milieufederaties en LTO Noord in samenwerking met het Dagblad van het Noorden en

Nadere informatie

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd

Werkstuk. En natuurlijk ook spreekbeurt. Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd Werkstuk En natuurlijk ook spreekbeurt Gemaakt door: Dimanida Kemkievelden Groep 7abcd (Op het voorblad komt de titel van je werkstuk, een foto of een plaatje van je onderwerp, je naam en je klas.) Inhoudsopgave

Nadere informatie

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES

LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES LESPROGRAMMA LES 1. INTRODUCTIELES Inhoud In de introductieles gaat u met de leerlingen aan de slag met het thema duurzaam en eerlijk eten. Samen met de leerlingen bekijkt u drie filmpjes die uitleggen

Nadere informatie

De Bovenstreek, Oldebroek

De Bovenstreek, Oldebroek De Bovenstreek, Oldebroek Educatief project Lesbrief Handleiding 1 Projectoverzicht leerlijn erfgoededucatie Elburg Groep 4 Museum Elburg Musa - de museumman, een project over verzamelen Groep 5 Museum

Nadere informatie

Thema In en om het huis

Thema In en om het huis http://www.edusom.nl Thema In en om het huis Les 24. Boodschappen doen in de supermarkt Wat leert u in deze les? Welke zinnen en woorden u kunt gebruiken tijdens het boodschappen doen. Welke producten

Nadere informatie

Feest in de Boeskoolstad

Feest in de Boeskoolstad Opdracht 1 Nodig: vragenlijst voor jezelf Hoe beleef jij carnaval? In deze opdracht ga je jezelf interviewen over het carnaval. Van je juf of meester krijg je een vragenlijst. Vul deze lijst in. Bewaar

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS

HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS HET KLOKHUIS ZOEKT ONTWERPERS Lesbrief Naam Groep Naam ontwerpteam Iedereen aan tafel Bij jullie thuis staat vast een tafel in de woon- of eetkamer. Ook hebben jullie vast stoelen, bestek en servies. Allemaal

Nadere informatie

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST!

OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! ietsroute Hoogland West OPDRACHTEN bij de FIETSEXCURSIE van het project MOOI HOOGLAND-WEST! 5 4 6 3 2 1 Let op het verkeer en zet je fiets goed aan de kant! Mooi Hoogland-West! 1 Bolle akker locatie 1

Nadere informatie

Wat weet jij over biologisch en over de bodem?

Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Met leuke vragen, opdrachten en experimenten voor thuis! Wat weet jij over biologisch en over de bodem? Biologisch, lekker natuurlijk! Heb je er wel eens over nagedacht dat alles wat je eet, van een plant

Nadere informatie

4 manieren om Samsam te gebruiken

4 manieren om Samsam te gebruiken sam samsam Lesbrief wereldburgerschap Samsam gaat over alle thema's van wereldburgerschap. Door met de onderstaande opdrachten een les samen te stellen, sluit u altijd aan bij één van de kerndoelen van

Nadere informatie

Lente. groep 3, 4 en 5

Lente. groep 3, 4 en 5 Lente groep 3, 4 en 5 Inhoud Lente 3 1. Langer licht 4 2. Bollen 5 3. Wakker worden 6 4. Frisse blaadjes 7 5. Kikkerdril 8 6. Op reis 9 7. In de wei 10 8. Er op uit! 11 9. Filmpjes 12 Werkblad lente 14

Nadere informatie

Let op! Alles graag getypt in lettergrootte 12, lettertype mag je zelf kiezen.

Let op! Alles graag getypt in lettergrootte 12, lettertype mag je zelf kiezen. Beste leerling van groep 6 en ouders, Afgelopen weken zijn de leerlingen bezig geweest met het maken van een klad-werkstuk, over een onderwerp naar eigen keuze. Thuis moeten de leerlingen het net-werkstuk

Nadere informatie

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen?

Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer. Introductiefase: 2. Vraag: Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het voorspellen? Les 2: Voorspellen Tekst: Veilig in het verkeer "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vorige week zijn we begonnen met voorspellen." 2. Vraag: "Kan iemand zich nog herinneren wat de bedoeling was bij het

Nadere informatie

Opening van het thema op vrijdag 5 november.

Opening van het thema op vrijdag 5 november. Grote Klus Thema : Lekker Fit Als je 5 opdrachten maakt en laat aftekenen, mag je meedoen met een leuke en gezonde activiteit in het restaurant. Als je de grote klus met een groepje maakt, moet je meer

Nadere informatie

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!!

Jouw werkstuk lever je uiterlijk in op donderdag 20 maart 2014!! Hoe maak ik in groep 8 een werkstuk? Jij gaat de komende weken thuis een werkstuk maken. Een werkstuk is een lange weettekst. Het wordt geschreven om iemand iets te leren of te laten weten. Net als in

Nadere informatie

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed.

1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. D S K C N L gemeente Olst-Wijhe Opdracht 1 Deze opdracht doe je in een groepje van vier. Nodig: papier, lijm. 1. Je krijgt van je juf of meester een plaatje. Bekijk het plaatje goed. 2. Zoek nu een klasgenoot

Nadere informatie

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij?

Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Een meneer heeft veel ballonnen. Hij roept: Kinderen, kom erbij! Mijn ballonnen die zijn gratis. Wie wil een ballon van mij? Wat een mooie luchtballonnen! Geel, oranje, groen en blauw. Kies maar uit Daan,

Nadere informatie

Lesbrief begrijpend lezen groep 5 en 6 (Nieuwsbegrip)

Lesbrief begrijpend lezen groep 5 en 6 (Nieuwsbegrip) handleiding Deze les kunt u op dezelfde manier behandelen als de methode Nieuwsbegrip die wordt gebruikt voor begrijpend lezen. De tekst komt oorspronkelijk uit week 6-2010 en is toegespitst op het actuele

Nadere informatie

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum.

Mijn Mokum is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het Amsterdam Museum. 2 INTRODUCTIE is een project voor NT2 cursisten. Het is gemaakt door het. In het wordt de geschiedenis verteld aan de hand van schilderijen en voorwerpen. Je gaat met de groep naar het museum. In dit werkboekje

Nadere informatie

Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie.

Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie. Titel Vruchtentaart Groep / niveau Groep 5/6 Leerstofaspecten Benodigdheden Organisatie Bedoeling Voorwaardelijke vaardigheden Lesactiviteit Gebruiken en begrijpen van de formele breuknotatie. Leerkracht:

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Stap 1: Onderwerp en vraag Voordat je kunt beginnen met het maken van een werkstuk, moet je natuurlijk een onderwerp kiezen. Als je een onderwerp hebt gekozen ga je bedenken wat

Nadere informatie

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet.

Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Bezoek op kantoor Papa en mama hebben ruzie. Ton en Toya vinden dat niet leuk. Papa wil graag dat Ton en Toya bij hem op bezoek komen, maar van mama mag dat niet. Ton en Toya hebben wat problemen thuis.

Nadere informatie

Werkboek LEVEL BLOK NAAM GROEP

Werkboek LEVEL BLOK NAAM GROEP Werkboek LEVEL BLOK NAAM GROEP Dit leerlingwerkboek is een onderdeel van Levelwerk, een uitgave van Eduforce. Auteur: Jan Kuipers Vormgeving: Eduforce Druk: Cedin Eduforce 2014 Uitgeverij Eduforce Lavendelheide

Nadere informatie

Hoe maak ik een werkstuk?

Hoe maak ik een werkstuk? Hoe maak ik een werkstuk? Je gaat, misschien wel voor de eerste keer, een eigen werkstuk maken. Dat is leuk, maar ook best moeilijk. Je moet er namelijk een heleboel voor doen. Heb je al eens een eigen

Nadere informatie

Spreken Oefentoets spreken. SPREKEN NIVEAU A1

Spreken Oefentoets spreken. SPREKEN NIVEAU A1 SPREKEN NIVEAU A1 www.nt2taalmenu.nl Wat leer je? Spreken Oefentoets spreken Dit is een oefentoets voor cursisten die klaar zijn met het programma voor niveau A1. Hier zijn een paar tips om de oefening

Nadere informatie

LESBRIEF LES 3 DE APPELTAARTLES SAMENVATTING LES 3 BENODIGDHEDEN DUUR WERKVORMEN LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD VOORBEREIDING

LESBRIEF LES 3 DE APPELTAARTLES SAMENVATTING LES 3 BENODIGDHEDEN DUUR WERKVORMEN LESDOELEN LINK ZAAKVAKKENINHOUD VOORBEREIDING SAMENVATTING In deze les maken de leerlingen kennis met de andere verspilling die gepaard gaat met het weggooien van voedsel. Ze ontdekken dat alles wat nodig is om een voedselproduct in de winkel te krijgen,

Nadere informatie

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig.

Dwerggras 30, Rotterdam. 1. Schrijf tijdens het kijken dingen op die jou belangrijk lijken. Je hebt dit later nodig. Les 1: Een Wikitekst schrijven Waarom ga je schrijven: het Jeugdjournaalfilmpje bekijken Bekijk met de klas het Jeugdjournaalfilmpje over koningin Beatrix op www.nieuwsbegrip.nl 1. Schrijf tijdens het

Nadere informatie

In Nederland zijn het klimaat en het landschap zeer geschikt voor veeteelt. Logisch dat we veel koeien houden en melkproducten maken.

In Nederland zijn het klimaat en het landschap zeer geschikt voor veeteelt. Logisch dat we veel koeien houden en melkproducten maken. DE ZUIVELSECTOR > Inleiding In Nederland zijn het klimaat en het landschap zeer geschikt voor veeteelt. Logisch dat we veel koeien houden en melkproducten maken. De zuivelsector is belangrijk voor de Nederlandse

Nadere informatie

Maak samen een glossy groep 8

Maak samen een glossy groep 8 Maak samen een glossy groep 8 Er zijn hieronder werkbladen voor: brainstorm & mindmap om inhoud te bepalen voor het tijdschrift persoonlijke pagina maken interview meester, juf of klasgenoten een echte

Nadere informatie

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn.

Zorg dat je een onderwerp kiest, waarvan je echt meer wilt weten. Dat is interessanter, leuker en makkelijker om mee bezig te zijn. Werkstukwijzer Deze werkstukwijzer helpt je om een werkstuk in elkaar te zetten. Je vult eerst een formulier in. Op dit formulier komt te staan waar je werkstuk over gaat en hoe je het aanpakt. Met behulp

Nadere informatie

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol

Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Lesbrief bij Een caravan in de winter van Louisa van der Pol Voor groep 7 en 8 Inhoud van deze lesbrief Thema s in het boek Lesopzet Doel van de les Uitwerking Bijlage: opdrachtenblad Thema s in het boek

Nadere informatie

Lente. Lente. Zomer. Herfst. Winter

Lente. Lente. Zomer. Herfst. Winter Lente Winter Lente Zomer Herfst De zon schijnt, de lucht is blauw, de vogeltjes fluiten en het wordt een mooie dag! Beer Juf zingt: La, la, la, ik ben vandaag zo vrolijk, zo vrolijk, zo vrolijk. Zo vrolijk

Nadere informatie

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts

Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts Les 1 Vragen stellen Leestekst: De tandarts "Welkom:... " Introductiefase: 1. "Vandaag gaan we weer een tekst lezen. Daarbij gaan we een nieuwe strategie leren. Deze strategie heet vragen stellen. We gaan

Nadere informatie

Ik ben minister van landbouw in Kenia Ik ben de koe van de familie Osomo uit Kenia

Ik ben minister van landbouw in Kenia Ik ben de koe van de familie Osomo uit Kenia Ik ben minister van landbouw in Kenia Steeds meer bedrijven uit Europa en Azië willen in ons land hun bedrijf zetten. Hier is immers veel grond, er zijn minder regels dan in hun land en de lonen van onze

Nadere informatie

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS?

Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Gewoon zo! WONEN: HOE ONTMOET JE BUURTBEWONERS? Inhoud WELKE INFORMATIE VIND JE IN DIT BOEKJE? Bladzijde 3 - Waarom een boekje over je buurt? Bladzijde 4 - Ontdek je buurt Bladzijde 6 - Een buurtkaart

Nadere informatie

Dit stappenplan is ingevuld door:

Dit stappenplan is ingevuld door: STAPPENPLAN Dit stappenplan is ingevuld door: Dit is jullie opdracht: Bekijk de kranten en/of nieuwssites die je toegewezen krijgt. Ga op zoek naar een nieuwsartikel waarin techniek een belangrijke rol

Nadere informatie

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA

LESBRIEF GROEP THEMA: CHINA LESBRIEF GROEP 5 + 6 THEMA: CHINA Verwerkingsopdrachten & kopieerbladen voor Samsam nr. 1, 2017 Zo gebruikt u Samsam in de klas Weinig tijd: bekijk de filmpjes bij opdracht 1. Verdieping: kopieer de werkbladen

Nadere informatie

VIA EEN GOUDEN WEBSITE # K L A N T B E L E V I N G O N L I N E

VIA EEN GOUDEN WEBSITE # K L A N T B E L E V I N G O N L I N E MEER GASTEN NAAR JE CAMPING VIA EEN WEBSITE # K L A N T B E L E V I N G O N L I N E VERSIE 2.0 I N H O U D S O P G A V E Warm welkom Goede website Gouden website Ons verhaal A U T E U R Johanna Bruggeman

Nadere informatie

Hoe maak ik... Naam: Groep:

Hoe maak ik... Naam: Groep: Hoe maak ik... Naam: Groep: Inleiding Een spreekbeurt houden is niet niets! Je moet daar heel wat voor kunnen. Wat dacht je van: Goed kunnen lezen Goed kunnen begrijpen wat je leest Goed dingen kunnen

Nadere informatie

www.praktischtechniek.nl

www.praktischtechniek.nl D. Bekijk nu de andere zaklampen. Vul de tabel in. Werken alle zaklampen? Ja / nee Omdat: Welke zaklamp schijnt het langst? Techniekkit: Noord Nederland Domein: Energie omzetting Competentie: Ontwerpen

Nadere informatie

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS

ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS ECHT ETEN JONATHAN KARPATHIOS kok boer vader ondernemer IK BEN VADER, KOK, BOER EN ONDERNEMER. Het verhaal dat ik vandaag ga vertellen: Ik ben, kok, boer en ondernemer. JEUGD KEUZES, KEUZES, KEUZES. ACHTERGROND:

Nadere informatie

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw

Lesbrief voor het basisonderwijs Bovenbouw Lesbrief voor het basisonderwijs INFORMATIE VOOR LEERKRACHTEN Deze lesbrief hoort bij de Dorcas Voedselactie. Tijdens de Dorcas Voedselactie zamelt Dorcas in heel Nederland producten in voor de allerarmsten

Nadere informatie

Hoe maak je een werkstuk?

Hoe maak je een werkstuk? Hoe maak je een werkstuk? Je gaat een werkstuk maken. Maar hoe zit een werkstuk nou eigenlijk in elkaar? Hoe moet je beginnen? En hoe kies je nou een onderwerp? Op deze vragen en nog vele anderen krijg

Nadere informatie

Jezus vertelt, dat God onze Vader is

Jezus vertelt, dat God onze Vader is Eerste Communieproject 26 Jezus vertelt, dat God onze Vader is Jezus als leraar In les 4 hebben we gezien dat Jezus wordt geboren. De engelen zeggen: Hij is de Redder van de wereld. Maar nu is Jezus groot.

Nadere informatie

Liefdesgedichten schrijven

Liefdesgedichten schrijven Deze les hoort bij het boek Wil jij... met mij? geschreven door Rian Visser met tekeningen van Annet Schaap en gepubliceerd door uitgeverij Moon. Doel: leerlingen zelf gedichten laten schrijven Leeftijd:

Nadere informatie

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje.

1. Van je juf of meester krijg je een plaatje. Bekijk je plaatje goed. 3. Zoek samen nog vier klasgenoten met een ander plaatje. Opdracht 1 Ongeveer 150 jaar geleden stonden er veel steenfabrieken langs de IJssel. De stenen werden van klei gemaakt. Dat kon je langs de IJssel vinden. Als de rivier overstroomde, bleef er een laagje

Nadere informatie

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 +

LESBRIEF NR 1 OPDRACHT 1 FEEST! SAMSAM = 40 JAAR! VOOR GROEP 7 + 8 + LESBRIEF NR 1 VOOR GROEP 7 + 8 + DOWNLOAD DEZE LESBRIEF OOK OP SAMSAM.NET Wat is Samsam? Samsam is een cross-mediale methode over wereldburgerschap en kinderrechten. Het doel van Samsam is leerlingen te

Nadere informatie

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B.

Een deel van het onderzoek doe je met z n tweeën, het andere deel doe je zelfstandig. Dit onderzoek telt als repetitie A en B. In jouw stad of dorp zijn er vast wel wijken waar mensen met wat hogere inkomens wonen en wijken waar mensen met wat lagere inkomens wonen. Er wordt beweerd dat mensen met een hoger inkomen meer en verder

Nadere informatie

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen?

Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Lesbrief: Bewust sociaal Thema: Wat is Mens & Dienstverlenen? Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Zonder dat we het door hebben worden we steeds asocialer. Dit

Nadere informatie

Lesbrief: Slimme oplossingen Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst

Lesbrief: Slimme oplossingen Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Lesbrief: Slimme oplossingen Thema: Mens & Dienstverlenen in de toekomst Copyright Stichting Vakcollege Groep 2015. Alle rechten voorbehouden. Inleiding Slimme oplossingen beginnen altijd met een probleem.

Nadere informatie

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar

Bijeenkomst over geloofsopvoeding Communiceren met je puber Deze bijeenkomst sluit aan bij Moments, magazine voor ouders van jongeren van 12-18 jaar DOELSTELLINGEN Ouders zijn zich ervan bewust dat je altijd en overal communiceert Ouders wisselen ervaringen met elkaar uit over hoe de communicatie met hun pubers verloopt Ouders verwerven meer inzicht

Nadere informatie

Voorblad Wat is geld?

Voorblad Wat is geld? Voorblad Wat is geld? Hieronder staan allerlei vragen over geld Beantwoord ze eerst zelf. Je bespreekt de antwoorden met de leraar. De opdrachten met * zijn extra. Heb jij weleens iets geruild met iemand?

Nadere informatie

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken

Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken Huiswerk Spreekbeurten Werkstukken - 2 - Weer huiswerk? Nee, deze keer geen huiswerk, maar een boekje óver huiswerk! Wij (de meesters en juffrouws) horen jullie wel eens mopperen als je huiswerk opkrijgt.

Nadere informatie

Spreekbeurt, en werkstuk

Spreekbeurt, en werkstuk Spreekbeurt, krantenkring en werkstuk Dit boekje is van: Datum spreekbeurt Datum krantenkring Inleverdatum werkstukken Werkstuk 1: 11 november 2015 Werkstuk 2: 6 april 2016 Bewaar dit goed! Hoe bereid

Nadere informatie

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen

Introductieles. Vogels in de klas. groep 5/6. Handleiding leerkracht. Inhoud in het kort. Kerndoelen. Lesdoelen Handleiding leerkracht Vogels in de klas Introductieles Inhoud in het kort Voor de groepen 5-6 bieden we, naast verbale activiteiten, een werkblad aan waarmee de leerlingen aan de slag gaan. In deze les

Nadere informatie

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier

Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Les 1: Een verzorgingskaart maken voor je huisdier Voorbereiden: hoe moet je je dier verzorgen? De Nieuwsbegriples gaat over vogelgriep. De vogels moet je nu goed verzorgen. Anders worden ze ziek. Eigenlijk

Nadere informatie

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94

Inhoud. Inleiding 7. Eindverslag 86. Extra opdrachten 90. Tips voor op school 94 Inhoud Inleiding 7 deel 1 lees- en kijkbio Hoofdstuk 1 Verhalen vertellen 10 Hoofdstuk 2 Zelf verhalen vertellen 12 Hoofdstuk 3 Voorlezen 16 Hoofdstuk 4 Verhalen lezen 18 Hoofdstuk 5 Verhalen in boeken

Nadere informatie

Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8. welkom

Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8. welkom Bijlage I Lesopzet voor leerlingen groep 7 en 8 welkom t r u u b s k in de voulgblik n oud nieuws en ee ter welkom in de volksbuurt oud nieuws en een terugblik Introductie Eerst bekijken jullie de animatiefilm

Nadere informatie