Toetshandleiding Erasmus School of Law

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Toetshandleiding Erasmus School of Law"

Transcriptie

1 Toetshandleiding Erasmus School of Law Januari 2013 Examencommissie ESL Erasmus Universiteit Rotterdam 1

2 Toetshandleiding: een leeswijzer 1 Deze toetshandleiding bevat richtlijnen en bijbehorende overwegingen die van belang zijn voor de kwaliteit van toetsen die ESL heef vastgelegd. De richtlijnen geven invulling aan de vereisten van het Toetsbeleid. Examinatoren dienen hun toetsen mede aan de hand hiervan te kunnen verantwoorden in hun collegiale overleg over toetsen die zij ontwikkelen en afnemen. De richtlijnen en overwegingen in deze handleiding bieden belangrijke handvatten voor de Examencommissie en de Toetscommissie(s) bij het bevorderen en bewaken van de kwaliteit van toetsen aan ESL. Er is doelbewust gekozen voor de begrippen richtlijnen en overwegingen. Deze toetshandleiding bevat geen specifieke en concrete eisen waaraan voldaan moet worden of regels die gevolgd moeten worden. Zij bevat ook geen technische voorwaarden die gehanteerd moeten worden bij het concreet opstellen van een toets. Dergelijke bepalingen hebben geen plaats in deze handleiding, die beoogt bij uitstek een oriëntatiekader te bieden voor examinatoren die beschikken over een toetskwalificatie en die ernaar streven om in collegiale samenwerking hun toetsen zo goed mogelijk te maken. Voor ervaren examinatoren zijn de hier vermelde richtlijnen voldoende als geheugensteun bij het ontwikkelen van toetsen. Deze handleiding bevat twee bijlagen waarin nader technisch wordt ingegaan op 1) het ontwikkelen van toetsen en 2) het gebruiken en maken van verschillende typen vragen. Deze bijlagen kunnen voor alle examinatoren, maar vooral voor degenen die nog minder ervaren zijn, dienen als beknopt naslagwerk. 1) Validiteit Richtlijnen: - Zorg dat vooraf concrete leerdoelen bij de cursus zijn geformuleerd. - Kies de toetsvormen die het beste passen bij de leerdoelen. - Houd rekening met het Toetsplan voor de opleiding. - Maak een toetsmatrijs. - Maak meer vragen dan de toetsmatrijs vraagt. In een latere fase kunnen vragen nog afvallen. - Het is handig om direct na het college vragen te maken over de behandelde stof; dan ligt nog vers in het geheugen waar in het college accenten op zijn gelegd. - Om er meer afstand van te kunnen nemen is het verstandig om de vragen een aantal dagen te laten liggen en er dan nog eens naar te kijken. - Laat het concept van een toets altijd door een (of meer) collega( s) beoordelen! Overwegingen: - De validiteit van de toets geeft aan of een toets meet wat hij behoort te meten. Daartoe moet goed overwogen worden welke toetsvormen het best passen bij de verschillende leerdoelen. Een goede afstemming tussen leerdoelen, vaardigheden, toetsinhoud en toetsvorm is van wezenlijk belang. - Het is verstandig dit uit te werken in een toetsmatrijs (zie punt 2) waarin ook het vereiste beheersingsniveau dat afhankelijk is van het niveau van het vak, expliciet aangegeven moet worden. De moeilijkheidsgraad van de toets moet hiermee in overeenstemming zijn. Het is een handig hulpmiddel voor het samenstellen van een evenwichtige toets waarin alle belangrijke elementen aan de orde komen. Voor eventuele volgende toetsen kan de toetsmatrijs ook handig zijn als ijkpunt. 1 Met dank aan Sey Lin van Munster voor een eerdere versie van deze toetshandleiding. 2

3 - Het is dus belangrijk dat er voor de cursus duidelijke leerdoelen zijn. Zeer algemene en abstracte formuleringen zijn hiervoor niet goed bruikbaar en moeten minstens nader concreet uitgewerkt worden. Daarna moet nagegaan worden of de toetsvorm past bij de leerdoelen. - Tenslotte moet nagegaan worden of er geen onderwerpen worden getoetst die nooit zijn aangekondigd. Leerdoelen, toetsvormen en algemene beoordelingscriteria moeten tijdig aan de studenten bekend gemaakt worden. Voorbeelden zijn hierbij van groot belang (zie punt 3). 2) Representativiteit Richtlijnen: - Stel de vragen goed verspreid over de leerstof en houd daarbij rekening met de leerdoelen. - Neem in hoofdzaak vragen op over de stof die terug te vinden zijn in de verplichte, - schriftelijke leerstof. Een beperkt aantal vragen (5%) kan gaan over collegestof; essentiële informatie is bij voorkeur wel op de sheets traceerbaar. - Bepaal het aantal vragen aan de hand van het aantal te bevragen onderwerpen. - Houd zo nodig en waar mogelijk, rekening met de condities van de student en pas eventueel de wijze van toetsen aan. Overwegingen: - Is de toets representatief voor de leerstof die de toets pretendeert te toetsen? Is de toets niet eenzijdig? Zijn de vragen en opdrachten adequaat onderling afgewogen wat betreft de te toetsen kennis, inzichten, studiehouding 2 en vaardigheden? De vragen en opdrachten moeten betrekking hebben op de geformuleerde leerdoelen, en de vragen moeten evenwichtig verspreid zijn over de verschillende leerdoelen. Ook hier biedt de toetsmatrijs een handig overzicht van de verdeling en zwaarte van de vragen. 3) Betrouwbaarheid Richtlijnen: - Zorg voor eenduidige interpretatie van de vragen en opdrachten in toetsen; - Meer vragen geven een hogere betrouwbaarheid, maar vragen ook meer tijd. Zorg voor een goede afweging en stel voldoende (verschillende) vragen om adequaat inzicht te krijgen in de beheersing bij de student van alle leerdoelen. - Zorg ervoor dat de toetsopdrachten zo kort, bondig en duidelijk mogelijk geformuleerd zijn. - Zorg ervoor dat de toets in de daarvoor beschikbare tijd door de studenten met voldoende resultaat te maken is. - Bepaal de definitieve vorm en inhoud van een toets altijd in of na overleg met een of meer collega s. - Stel criteria voor de beoordeling vast in overleg met collega s. - Deze criteria moeten door de examinator tegenover studenten verantwoord kunnen worden. Overwegingen: - Onder de betrouwbaarheid van een toets verstaat men de mate waarin de meting (de score) het ware niveau van beheersing door de student weergeeft en vrij is van nietbedoelde, toevallige invloeden zoals de keuze van de onderwerpen of de beoordeling van bepaalde personen. De stelregel is: hoe groter het aantal valide en representatieve vragen, 2 Wij merken hierbij op dat voor zover studiehouding in het PGO het cijfer van studenten bepaalt, hieraan in het toetsbeleid en mogelijk het OER aandacht besteed moet worden. Zie hiervoor Bijlage 3 van Studiesucces. 3

4 hoe betrouwbaarder de toets als geheel is. De hoeveelheid vragen wordt beperkt door bijvoorbeeld de beschikbare tentamentijd, de beschikbare correctietijd en de vermoeidheid bij deelnemers. De toets is ook betrouwbaarder als de scores een grote spreiding hebben. Dat geldt ook wanneer verschillende examinatoren overeenstemmen in hun oordeel. Langere, meer omvattende toetsen zijn binnen redelijke grenzen eveneens betrouwbaarder dan kortere toetsen. 4) Objectiviteit Richtlijnen: - Expliciteer de criteria voor beoordeling in een beoordelingsmodel. - Stel het beoordelingsmodel op in overleg met een of meer collega s. Overwegingen: - Een toets is objectief als verschillende beoordelaars dezelfde antwoorden, gedragingen of resultaten goed dan wel fout rekenen. In feite gaat die objectiviteit dus over het echt goed of fout zijn van de antwoorden. Om dat goed te kunnen beoordelen, is een sleutel van de toets of een antwoordmodel (met daarin de criteria waaraan een juist antwoord moet voldoen) onontbeerlijk. De beoordelingscriteria moeten zijn afgeleid van de leerdoelen. - De objectiviteit van een beoordeling neemt toe wanneer het beoordelingsmodel in overleg met collega s is vastgesteld. Het verdient ook aanbeveling om de toepassing van het model intercollegiaal te toetsen. 5) Specificiteit Richtlijn: - Er moet een aantoonbaar verschil zijn in de beantwoording van de vragen door studenten die serieus gestudeerd hebben en die zich niet adequaat hebben voorbereid. Leg in geval van twijfel over het onderscheidend vermogen de toets in concept voor aan collega s die bekend zijn met de leerstof en collega s die niet bekend zijn met de materie. Overwegingen: - In sommige toetssituaties kan een deelnemer met gezond verstand een heel eind komen. Dan is er iets niet in orde. Naarmate meer een beroep wordt gedaan op gezond verstand, kan worden aangenomen dat de spreiding van de scores klein zal zijn en dat de toets aan waarde en betrouwbaarheid zal inboeten. De specificiteit van een toets kan worden vastgesteld door de toets te laten maken door degenen die het onderwijsprogramma hebben gevolgd, en door degenen voor wie dat niet geldt. Als de toets specifiek genoeg is, zal de laatste groep in verhouding met de eerste groep er niets van terecht brengen. 6) Transparantie vooraf Richtlijnen: - Breng studenten op de hoogte van de leerdoelen die getoetst zullen worden. - Breng studenten op de hoogte van de vorm en de omvang van de toets evenals van de aard van de vragen en laat hen weten hoeveel tijd beschikbaar is. - Zorg dat de studenten zich ook een concrete voorstelling van de toets(en) kunnen vormen. Deel bijvoorbeeld tijdens de cursus een tentamen uit van een voorgaand jaar of houd een proeftentamen. - Breng studenten op de hoogte op welke aspecten zij beoordeeld worden, welke norm hierbij gehanteerd wordt en geef op hoofdlijnen aan hoe de puntenverdeling is van de verschillende toetsonderdelen. - Stel een termijn vast waarbinnen feedback wordt gegeven. Overwegingen: 4

5 - Om zich goed te kunnen voorbereiden, moet de student weten wat er bij de (verschillende) toets(onderdelen) wordt verwacht. Studenten dienen duidelijke informatie te krijgen over welke leerstof wordt beoordeeld en hoe dat gebeurt, het vereiste beheersingsniveau, wat wel en niet is toegestaan tijdens het tentamen, de gevolgen van onregelmatigheden, enz. De verwachtingen van de studenten kunnen gericht worden door bijvoorbeeld een tentamen van het voorgaande jaar uit te delen. De student zal zich dan niet overrompeld voelen door bepaalde typen vragen, weet hij hoeveel tijd er beschikbaar zal zijn voor de vragen en raakt hij bekend met de toetswijze. Het is van wezenlijk belang dat de nadruk op leerdoelen in het onderwijs goed aansluit bij de keuze van de toetsvorm(en) en de inhoud en zwaarte van de toetsonderdelen. 7) Transparantie achteraf Richtlijn: - Zorg voor adequate feedback aan de studenten, door een duidelijke, schriftelijke toelichting te geven op de wijze waarop de beoordeling heeft plaatsgevonden. - Organiseer een collectieve mondelinge nabespreking waarin studenten nadere toelichtende vragen kunnen stellen over de beoordeling. - Zorg voor een adequate procedure waarin studenten individueel kunnen reageren op de wijze waarop hun antwoorden beoordeeld zijn. - Zorg voor een procedure die het studenten mogelijk maakt om beargumenteerd een herbeoordeling van hun antwoorden te vragen. Het verdient aanbeveling om bij herbeoordeling naar alle toetsresultaten van de student te kijken. Overwegingen: - Transparantie achteraf betekent dat studenten moeten kunnen begrijpen hoe hun antwoorden concreet beoordeeld zijn. Daartoe moeten zij inzicht hebben in de wijze van beoordelen en de criteria die daarbij gehanteerd zijn. Zij moeten tevens inzage hebben in hun antwoorden om zo te kunnen beoordelen of ze inderdaad begrijpen waarom het oordeel is wat het is. Wanneer dat niet zo is, moet er gelegenheid zijn om hierover nader uitleg te vragen. In dit verband moet het voor de student die in eerste instantie niet overtuigd wordt ook mogelijk zijn om met redenen omkleed een algemene herbeoordeling aan te vragen. 8) Bijzondere aandacht voor Bachelor- en Masterscripties - Scripties zijn een bijzondere toetsvorm en verdienen speciale aandacht binnen een opleiding. Het verdient aanbeveling dat alle opleidingen voor hun scripties een beleidskader ontwikkelen waarin de bovengenoemde criteria geborgd worden. Belangrijke onderdelen daarvoor zijn onder andere de aanwijzing van een scriptiecoördinator, de wijze waarop onderwerpen aangeboden, goedgekeurd en toebedeeld worden, de wijze waarop begeleiders worden aangewezen, de wijze waarop studenten begeleid worden en de wijze waarop het oordeel door de begeleider en (tenminste) een andere examinator wordt vastgesteld. Het verdient eveneens aanbeveling dat opleidingen op het Bachelor- en op het Masterniveau streven naar onderlinge afstemming van hun beleidskaders. 5

6 Bijlage I STAPPENPLAN VOOR HET TOETSPROCES 3 Voorbereiding 1. Formuleer de leerdoelen. 2. Vul de toetsmatrijs in. 3. Kies de toetsvorm. 4. Stel de toets samen. 5. Schrijf een antwoordmodel en scoringsvoorschrift. 6. Bepaal de cesuur. 7. Laat een collega de toets beoordelen of maken. 8. Schrijf de instructies aan de student. 9. Ontwerp aanvullende toetsen, her- en proeftoetsen. Afname 10. Neem de toets af. Verwerking en evaluatie 11. Corrigeer de antwoorden. 12. Evalueer de toets. 13. Bepaal de cijfers. 14. Publiceer de cijfers 15. Bespreek de resultaten met de studenten. 16. Maak een procedure voor individuele reacties van studenten op beoordeling 17. Draag relevante informatie over aan toetscommissie. NB Het is van het grootste belang dat examinatoren bij de voorbereiding van het tentamen zorg dragen voor maximale vertrouwelijkheid in de omgang met alle documenten. Ad 1. Formuleer de leerdoelen Essentieel bij het ontwerpen van een toets zijn helder geformuleerde leerdoelen (gebruik actiewerkwoorden in de leerdoelen, en formuleer de leerdoelen positief). Als de doelen vaststaan, kun je je afvragen of het goede antwoord, het juiste gedrag of het gewenste product in een operationele vorm kan worden benoemd. Herlees de doelen en bekijk of het mogelijk is studievorderingen op die doelen te meten. Bekijk ook op welk niveau de doelen zich richten: gaat het om kennis, begrip, toepassing, analyse, synthese of evaluatie? Ad 2. Vul de toetsmatrijs in Een toetsmatrijs is een handig hulpmiddel om een kader te scheppen voor de samenstelling van de toets. Een toetsmatrijs is te vergelijken met een overzichtstabel, waarin aangegeven wordt om welke leerstof het in de toets zal moeten gaan, over welke vaardigheden de student zal moeten beschikken en hoe de vragen verdeeld zijn over deze leerstof en vaardigheden. Door een toetsmatrijs in te vullen ben je ook in staat om meer toetsen die inhoudelijk gezien vergelijkbaar zijn te construeren (zoals het hertentamen). Het gebruik van een toetsmatrijs heeft een aantal voordelen: - je vermijdt dat je te veel vragen maakt die gericht zijn op dezelfde leerstof of vaardigheid 3 Deze en volgende bijlage hebben nauwelijks of niet betrekking op scripties als toetsvorm. Zoals hierboven aangegeven, dienen opleidingen voor deze toetsvorm een specifieke beleidskader te ontwikkelen. 6

7 - wanneer de toetsmatrijs een juiste verhouding weergeeft van het aantal vragen en de verschillende onderdelen van het programma is de kans dat de toets een representatieve steekproef vormt van de te toetsen doelstellingen groter - je kunt als je twee toetsen over dezelfde leerstof wilt maken de gelijkwaardigheid tussen die toetsen vergroten door deze beide op te stellen aan de hand van één toetsmatrijs - je kunt gemakkelijk bepalen welke vraagvormen geschikt zijn voor een bepaald onderwerp/leerdoel Een voorbeeld van een toetsmatrijs: Leerdoelen/ onderwerp kennis Kennisvragen reproductief Inzichtsvragen (begrip) Toepassingsvragen Probleem oplossen (analyse, synthese, evaluatie) vaardigheden Motorische vaardigheden Interactief, sociaal en communicatief Reactief: houding punten Leerdoel A 2 x 5 pt 10 pt Leerdoel B 1 x 10 pt 1 x 15 pt 25 pt Leerdoel C 2 x 5 pt 1 x 10 pt 20 pt Leerdoel D 1 x 10 pt 1 x 15 pt 25 pt Leerdoel E 1 x 20 pt 20 pt Totaal 20 pt 100 pt ad 3. Kies de toetsvorm Je kiest een bepaald soort of combinatie van soorten toetsvragen door rekening te houden met: - de soorten leerdoelen - de benodigde en beschikbare constructietijd - de benodigde en beschikbare beoordelingstijd - de beschikbare afnametijd - de bekendheid met de verschillende toetsen Voor uitgebreide informatie over de verschillende vraagtypen, zie bijlage II. ad 4. Stel de toets samen Dit is de fase waarin het daadwerkelijke schrijven van de vragen aan de orde is. Er wordt aanbevolen om meer vragen te formuleren dan nodig is. De vragen die minder voldoen, kunnen dan bij nadere controle uit de toets worden geschrapt, maar in veel gevallen zijn die vragen wel geschikt om in een studietaak op te nemen. Andere goede vragen worden bewaard voor de hertoets. De meeste docenten maken een toets door er eens even voor te gaan zitten. Het is de vraag of het verstandig is alle vragen in een opwelling te produceren. Een goede manier is om direct na het college vragen te maken over de behandelde stof; dan ligt nog vers in het geheugen waar tijdens het college accenten op zijn gelegd. Aan het einde van de collegecyclus ligt dan een set vragen waaruit je kunt kiezen. Om er meer afstand van te kunnen nemen, is het verstandig dat je de vragen een paar dagen laat liggen en er dan nog eens naar kijkt. Een tip waarmee je tijd kunt besparen is om in een studietaak studenten toetsvragen te laten bedenken, die vervolgens op bruikbaarheid kunnen worden geselecteerd. De toetslengte is niet eenduidig vast te stellen, maar het aantal te behalen punten en het aantal vragen moeten zo samenhangen dat voldoende differentiatie tussen studenten mogelijk is: 10 open vragen met elk 5 punten of 2 open vragen met elk 25 punten bijvoorbeeld. Bepaal de 7

8 verhouding tussen het aantal relatief eenvoudige en moeilijke vragen (bijvoorbeeld 60% - 40%). In de onderstaand schema zijn de verschillende benodigde antwoordtijden van de meest voorkomende vraagtypen gezet: Vraagtype juist/onjuist vraag meerkeuzevraag met 2 antwoordmogelijkheden meerkeuzevraag met 3 antwoordmogelijkheden meerkeuzevraag met 4 of 5 antwoordmogelijkheden open vraag (antwoord vergt één woord of zin) open vraag (antwoord vergt 0,25 pagina A4) open vraag (antwoord vergt 0,5 pagina A4) open vraag (antwoord vergt 1 pagina A4) open vraag (antwoord vergt 2 pagina s A4) Noodzakelijke tijd 50 seconden 50 seconden 60 seconden 60 seconden 1 minuut 5 minuten 10 minuten 25 minuten 60 minuten Het verdient de voorkeur bij een combinatie van vraagtypen de gesloten vragen op te nemen in het eerste gedeelte van de toets, en daarna de open vragen. Geef iedere vraag een uniek nummer (dus doornummeren bij de open vragen; dit voorkomt verwarring bij een eventuele nabespreking). Kijk goed naar de lay-out: een heldere lay-out bevordert de leesbaarheid van de toets. ad 5. Schrijf een antwoordmodel en scoringsvoorschrift Een antwoordmodel kun je baseren op je eigen inzichten, maar ook op de antwoorden die een collega geeft op de geformuleerde vragen. Met een antwoordmodel vergroot je de objectiviteit van een toets en dus ook de betrouwbaarheid. In de dagelijkse praktijk wordt een grote diversiteit aan antwoordmodellen toegepast (Frijns, 1994). Deze modellen variëren sterk wat betreft de mate van structurering. In volgorde van toenemende structurering zijn dit: - vrije oordeel: de beoordelaars krijgen geen enkele inhoudelijke instructie - korte antwoordsleutel: een opsomming van de belangrijkste aspecten die in het antwoord aan de orde moeten komen - ingedikte criterialijst: een verdere detaillering van de korte antwoordsleutel en bevat de verschillende aspecten die tezamen het goede antwoord vormen - uitgebreide criterialijst: een verdere detaillering van de ingedikte criterialijst, waaraan ook synoniemen en/of aanvullende inhoudelijke informatie zijn toegevoegd Uit onderzoek van Frijns blijkt dat als beoordelaars over meer inhoudelijke informatie beschikken, zij strenger worden. Bij toenemende structurering van het antwoordmodel neemt de (gemiddelde) score af: het aantal geslaagden en gezakten varieert dus sterk per type antwoordmodel. Dit wil niet zeggen dat een antwoordmodel maar zo min mogelijk gestructureerd moet worden. Het betekent wel dat bij het vaststellen van de norm van de toets er uitdrukkelijk rekening gehouden moet worden met de invloed van het antwoordmodel. Op basis van het antwoordmodel stel je een scoringsvoorschrift (ook wel beoordelingsvoorschrift genoemd). Dit betekent dat je in het antwoordmodel het maximale aantal punten aangeeft dat een student kan verdienen indien hij (delen van) vragen juist heeft beantwoord. Voor het totale aantal punten van de vraag en de gehele toets kun je de opgestelde toetsmatrijs raadplegen. 8

9 ad 6. Bepaal de cesuur De grens tussen voldoende en onvoldoende (de cesuur) kun je op verschillende manieren bepalen: - door een extern criterium aan te leggen, bijvoorbeeld het beschikbare aantal studentplaatsen in een opleidingsjaar - door een vaste maat aan te leggen, bijvoorbeeld zeven van de tien vragen dienen correct te worden beantwoord (de zogenoemde absolute toets) - door de studenten onderling te vergelijken, bijvoorbeeld achteraf de afwijking van iedere toetsprestatie ten opzichte van het gemiddelde vaststellen en een onaanvaardbare afwijking als onvoldoende kwalificeren (de zogenoemde relatieve toets) - door het verworven eindniveau te vergelijken met het beginniveau: is er voldoende groei gerealiseerd? Je bepaalt als docent waar de grens tussen voldoende en onvoldoende ligt. Bij evenwichtige tentamens is 60% een gebruikelijk criterium, bij enigszins onevenwichtige tentamens is 60% van de 5% besten geschikt om de grens te bepalen. In dit geval wordt er dus zo gerekend: de beste 5% scoort 36 punten van de maximale 50 punten. De cesuur ligt dan bij 60% x 36 = 22 vragen goed. Een ander voorbeeld, met meerkeuzevragen: de docent bepaalt dat de cesuur bij 60% ligt. Bij 40 vierkeuzevragen betekent dit dat er 24 vragen goed moeten zijn. Van de resterende vragen (16) kan een student er door te raden al gemiddeld 4 goed hebben. Dan leg je de grens tussen voldoende en onvoldoende op 24+4=28 vragen. De ruimte tussen 28 en 40 verdeel je vervolgens gelijkmatig over de cijfers 6, 7, 8, 9 en 10. De scores 0 tot en met 27 over de cijfers 1, 2, 3, 4 en 5. ad 7. Laat een collega de toets beoordelen of maken In de ideale situatie laat u een collega-docent uw toets maken. Liefst een vakgenoot, zodat dubieuze vragen en dubieuze antwoorden eruit gehaald kunnen worden. Je collega kan ook aandacht schenken aan bijvoorbeeld: is de vraag relevant ten opzichte van de doelstelling en is het belangrijk dat de student het gevraagde weet of kan? Collegiale hulp heeft vooral een gunstige invloed op de betrouwbaarheid van een toets. Het is ook zeer informatief als een collega die het vak niet kent de toets maakt. Zo kan de benodigde tijd (let op: 2 uur geplande tijd is meestal 2,5 à 3 uur tentamentijd) en kans op gokgedrag worden ingeschat. ad 8. Schrijf de instructies aan de student Geef goede invulinstructies opdat de antwoorden eenduidig kunnen worden gescoord. Daarnaast is transparante communicatie rondom de cursus en de bijbehorende toets van groot belang. Hierbij is er een onderscheid te maken tussen mededelingen bij de aanvang van de cursus en kort voor de toets. Mededelingen bij aanvang van de cursus: - welke vorm krijgt de toets? - aan welke criteria moet de prestatie voldoen? - op welke dag vindt de toets plaats? - zijn er herkansingen? - moeten studenten zich opgeven voor de toets of is iedereen die zich aan de toets wil onderwerpen welkom? - regels bij afwezigheid toetsing 9

10 Mededelingen kort voor de toets: - hoeveel vragen van welk(e) type(n) kan de student verwachten? Deel eventueel een oud tentamen uit - wanneer vindt de toets plaats (datum, tijdstip, tijdsduur)? - waar vindt de toets plaats? - wat moeten de studenten meenemen? - voor welke materialen en hulpmiddelen zorgt de docent? - consequenties van overtreding - hoe vindt de scoring plaats? - hoe wordt beoordeeld? - hoe wordt de uitslag bekend gemaakt? - hoe werkt de sanctionering? Maak daarnaast eventueel een korte instructie voor de surveillanten. ad 9. Ontwerp aanvullende toetsen, her- en proeftoetsen Stel nu vast welke doelen met deze toets niet worden gedekt en ontwerp voor die doelen opdrachten (als aanvullende toetsen), inspanningscontracten of studentverslagen. Bepaal waar deze in de leerroute passen en wanneer ze moeten worden ingeleverd. Bepaal ook criteria voor het wel en niet voldaan hebben aan de opdrachten. Het is handig om tegelijk met de eindtoets ook hertoetsen en proeftoetsen te ontwikkelen, omdat je op dat moment goed in de stof zit. Op die manier is het ook gemakkelijker ervoor te zorgen dat bijvoorbeeld de moeilijkheidsgraad van toets en hertoets overeenkomt. Het is aan te bevelen om studenten op een bepaald moment in de leerroute een proeftoets te laten maken, zodat ze inzicht krijgen in wat zij bij de eindtoets kunnen verwachten. ad 10. Neem de toets af Deze stap spreekt voor zich. De toets wordt gemaakt door de studenten. Bij de toets is een examinator van het desbetreffende vak aanwezig of telefonisch bereikbaar om eventuele vragen van studenten over de toets te kunnen beantwoorden. Mondelinge tentamens verdienen geen aanbeveling; een mondeling tentamen geschiedt bij voorkeur door twee examinatoren. ad 11. Corrigeer de antwoorden Werk indien mogelijk met twee, onafhankelijk van elkaar werkende beoordelaars. Bij kleine aantallen, waarbij de docent de studenten goed kent is het aan te bevelen om met cijfercodes in plaats van namen op de antwoordformulieren te werken. Kijk het werk het liefst per vraag na, niet per persoon. Lees eerst de antwoorden per vraag, dat geeft een indruk van de te hanteren norm. Verander af en toe de volgorde van de stapel. Kijk indien mogelijk het werk na zonder te lange onderbrekingen, dit bevordert de homogeniteit van de oordelen. ad 12. Evalueer de toets Bestudeer de toetsresultaten Zeker als het gaat om een nieuwe m.c.-toets die nog niet getest is, zul je benieuwd zijn naar de kwaliteit van de toets als geheel en van de toetsvragen afzonderlijk. Om daar achter te komen wordt de toets aan een itemanalyse onderworpen. Het komt erop neer dat iedere vraag opnieuw wordt bestudeerd, voornamelijk aan de hand van de door de student gegeven antwoorden. Het gaat daarbij uiteraard om validiteit, betrouwbaarheid en bruikbaarheid. 10

11 Belangrijk materiaal levert een vergelijking van de toetsvragen met de door de studenten gegeven antwoorden. Zo kan het zijn dat uit de analyse van de toets blijkt dat vooral goede studenten een bepaalde vraag fout hebben beantwoord. Dit is een betrouwbaarheidsprobleem. Sommige computerprogramma s leveren automatisch zogenoemde ritwaarden. De ritwaarde duidt aan in welke mate de studenten die een vraag goed beantwoorden ook tot degenen behoren die op de toets in zijn geheel hoog scoren. Het is niet verstandig vragen op basis van hun ritwaarde zonder meer uit de toets te verwijderen. In veel gevallen is er sprake van een scoringsfout (per ongeluk is de verkeerde antwoordsleutel ingevoerd bijvoorbeeld). Het kan ook zijn dat een bepaalde vraag juist voor goede studenten moeilijk is. Verwijderen van een vraag uit de toets verstoort wellicht het geheel, dat je zo zorgvuldig met behulp van een toetsmatrijs hebt samengesteld. Ook kan blijken dat een bepaalde vraag moeilijker was dan aanvankelijk leek, bijvoorbeeld als bijna elke student een fout antwoord heeft gegeven. Toch kan het zinnig zijn zo n vraag te handhaven. Indien dat met te veel vragen het geval is en de toetsresultaten in hun geheel onder de maat waren, moet je je afvragen wat de oorzaak van die tegenvallende resultaten is. Mogelijke oorzaken zijn: het onderwijs was onvoldoende (studenten hebben voor het leren meer tijd nodig dan de meeste docenten veronderstellen), de toets is geen juiste representatie van de gegeven lessen en de leerstof, of de cesuur is te arbitrair en/of te streng. Om dit soort vragen te kunnen beantwoorden doe je er goed aan de toetsantwoorden aan een onderzoek te onderwerpen: hoeveel studenten gaven een foutief antwoord, zit er een patroon in die foutieve antwoorden, etc. Uiteindelijk kan verlaging of verhoging van de norm nodig zijn. Bekijk kritiek van studenten op de vragen Een andere methode om de kwaliteit van de toetsvragen te beoordelen, is studenten daarnaar vragen. Geef de studenten bij de toets een voorgedrukt formulier waarop ze bezwaren of opmerkingen over de toetsvragen kunnen aangeven. Studenten zullen eventuele onduidelijkheden in de vraagstelling en dubbelzinnigheden aanwijzen die jij misschien over het hoofd hebt gezien. Studenten reageren uiteraard ook als er vragen worden gesteld over niet-behandelde stof. Het kan zijn dat de stof in parallelgroepen uit elkaar is gelopen, terwijl ze toch dezelfde toets krijgen. Ook kan het zijn dat uit louter enthousiasme recente ontwikkelingen op het vakgebied in de vraag zijn verwerkt. Van studenten mag niet altijd worden verwacht dat ze daarvan op de hoogte zijn. ad 13. Bepaal de cijfers In het geval van meerkeuzevragen: de ruwe score houdt geen rekening met de raadfactor (de kans dat iemand het goede antwoord kiest zonder kennis). Die raadfactor is uiteraard afhankelijk van het aantal alternatieven: bij drie alternatieven is de kans 1 op 3 dat studenten het goede antwoord gokken. Dit betekent dat studenten zonder enige kennis 1/3 van de toetsvragen goed kunnen maken. Bij 50 meerkeuzevragen is een ruwe score van 17 of lager gebaseerd op gokken. Pas bij 17 of hoger is er sprake van enige kennis. Je moet de ruwe scores corrigeren voor de raadfactor. ad 14. Publiceer de cijfers Maak de cijfers bekend via LawWeb of SIN-Online. Studenten stellen het op prijs als zij tegelijkertijd inzicht krijgen in de onafgeronde scores en de gehanteerde beoordelingsmaatstaf. Overweeg of het nuttig is om deelcijfers bijv. van verschillende open vragen of het resultaat van het m.c. deel van de toets bekend te maken. Kondig aan wanneer, waar en hoe de nabespreking of inzage plaatsvindt. 11

12 Het is van groot belang dat uitsluitend de studenten die gerechtigd waren om deel te nemen inzicht krijgen in hun toetsresultaat. Studenten die niet gerechtigd zijn, dienen dat inzicht te krijgen via de Examencommissie indien deze besluit dat een behaald resultaat daadwerkelijk toegekend wordt. ad. 15. Bespreek de resultaten met de studenten Deze laatste fase is zeer belangrijk voor het leerproces van de studenten en voor de transparantie voor het hele toetsproces. Feedback, liefst zo concreet mogelijk, kan zowel individueel als in groepsverband worden gegeven. Van belang is dat dit ook gebeurt binnen de vooraf gestelde termijn. ad 16. Maak procedure voor individuele reacties van studenten op beoordeling Zorg voor een adequate procedure waarin studenten individueel kunnen reageren op de wijze waarop hun antwoorden beoordeeld zijn en op een beargumenteerde wijze een herbeoordeling van hun antwoorden kunnen vragen. Ad. 17. Draag relevante informatie over aan toetscommissie Verzamel alle relevante informatie zoals studiehandleiding, de toetsmatrijs en de toets, het beoordelingsmodel, de eindresultaten van de toets evenals de afzonderlijke resultaten per vraag en (indien van toepassing) de statistische beoordeling van de m.c.-vragen. Ook is het belangrijk om schriftelijk toelichting te geven indien sprake is van aanpassingen achteraf in de normering of bijv. m.c.-vragen vervallen zijn. Draag deze over aan de toetscommissie van de opleiding, zodat deze de kwaliteit van de toets kan evalueren. 12

13 Bijlage II Informatie over vraagtypen We onderscheiden de volgende vraagtypen: 1. meerkeuzevragen (multiple choice) 2. juist-onjuistvragen (true-false) 3. invulvragen (fill in the blank) 4. meerantwoordvragen (multiple answer) 5. combinatievragen (matching) 6. volgordevragen (ordering) 7. open vragen Vooral over de klassieke meerkeuzevragen is veel te melden; de informatie die daar staat heeft vaak ook betrekking op de andere vraagtypen. ad 1. Meerkeuzevragen Algemeen Een toets moet uit een groot aantal vragen bestaan (betere spreiding over de totale leerstof betekent een hogere representativiteit). De betrouwbaarheid van een toets is hoger naarmate de toets meer vragen bevat. De gewenste toetslengte hangt samen met het doel van de toetsing en met de gegeven toetstijd. Maak, in eerste instantie, 50% meer vragen dan uiteindelijk in de toets worden opgenomen (bij nadere controle vallen altijd vragen af). Ten aanzien van de gewenste toetslengte bij een toets voor de eindbeoordeling geeft de toetsliteratuur de volgende indicaties: - bij vierkeuzevragen: minstens 40 items - bij driekeuzevragen: minstens 60 items - bij tweekeuzevragen: minstens 80 items Leg de vragen voor aan collega-inhoudsdeskundigen. Controle voor afname (op vormtechnische en inhoudelijke gebreken) is nodig om problemen achteraf te voorkomen. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van een groepsbijeenkomst met docenten. Hierbij is stap 1 de docenten de vragen te laten beantwoorden, stap 2 de antwoorden te vergelijken en bij verschillen de vraag te verbeteren en/of de stam danwel de alternatieven te verbeteren en stap 3 de andere verbeteringen aan te brengen. Vuistregels bij de formulering Bij eindtoetsing is de vraagvorm waarbij één van de alternatieven het correcte antwoord biedt aan te bevelen, boven de vraag met stellingen die beoordeeld moeten worden. Deze veelgebruikte vraagvorm met twee stellingen waarbij de student moet aangeven juist/onjuist roept vaak discussies op. Zo kan de student zich afvragen niet geheel ten onrechte waarom hij voor een goede beantwoording van de helft van de vraag geen punten krijgt. Een meerkeuzevraag bevat bij voorkeur drie alternatieven: de sleutel en twee afleiders. Onderzoek leverde dit als optimum voor doelmatigheid, betrouwbaarheid en snelheid van constructie. Vierkeuzevragen komen overigens ook veel voor, omdat de kans op een goed antwoord bij raden hier kleiner is; het vierde alternatief blijkt echter vaak een minder goede afleider. Plaats de alternatieven van elke vraag in een logische volgorde, bijvoorbeeld bij woorden alfabetisch en bij cijfermatige antwoorden oplopend qua grootte. Dit verhoogt de 13

14 leesbaarheid van de alternatieven en verlaagt de kans dat studenten gaan zoeken naar manipulatie van de toetsconstructeur. Van iedere vraag moet kunnen worden aangegeven op welke eindterm (of welk leerdoel) de vraag betrekking heeft. Met andere woorden: vermijd irrelevante vragen. Een vraag moet zich richten op één enkel idee, feit of probleem. Een vraag mag geen grammaticale of andere aanwijzingen bevatten voor het juiste antwoord (bijvoorbeeld: Eén van de diersoorten die in Nederland is uitgestorven is de a) das b) roodborstje c) witte bergkonijn ). Een meerkeuzevraag mag niet naar algemene opinies vragen. Geef bij vragen over opinies altijd de context aan (bijvoorbeeld de naam van een filosoof). De stam van een meerkeuzevraag moet een probleem of een vraag bevatten (en niet te neutraal zijn zodat de vraag eigenlijk in de alternatieven zit in plaats van in de stam). Alternatieven dienen ongeveer even lang te zijn (vaak is het goede antwoord te lang in vergelijking met de afleiders!). Vermijd woordherhalingen in de alternatieven (de herhaling kan dan beter in de stam verwerkt worden). Bij een aanvulvraag moeten de alternatieven aan het einde van de stam geplaatst kunnen worden. Alle alternatieven moeten plausibel zijn; een alternatief dat onmiddellijk elimineerbaar is verhoogt de raadkans. De vraag mag geen suggesties bevatten voor het correcte alternatief. Vragen dienen kort en zakelijk geformuleerd te zij en geen overbodige informatie te bevatten. Een vraag is bij voorkeur niet negatief geformuleerd. Is dit niet te vermijden, benadruk dan de negatieve formulering door vet af te drukken of te onderstrepen. Vermijd: - dubbele ontkenningen - vage aanduidingen ( soms, veel ) - absolute beweringen ( nooit, altijd ) - geen van de vermelde alternatieven is correct - een vraag te beginnen met het ontbrekende woord Gebruik taal die aansluit bij de bestudeerde leerstof Alternatieven dienen elkaar uit te sluiten. Mogelijke variaties De directe vraag: Op welke datum begint de zomer? a, b, c De aanvulvraag: De zomer begint op a, b, c - Casus Welke van de genoemde rechtsregels zijn in de gegeven casus van belang? Stel: - een beschrijving- Welk begrip is hierop van toepassing? A en B zijn getrouwd op huwelijkse voorwaarden (algehele scheiding). Wat mag A niet zonder toestemming van B doen? Begrippen in een juiste volgorde laten plaatsen. ad 2. Juist-onjuist vragen (true-false) Algemeen De veronderstelling achter deze veelgebruikte vraagvorm is dat alle kennis uitgedrukt kan worden in proposities, stellingen, die juist of onjuist zijn. Naarmate studenten meer kennis 14

15 hebben van de leerstof zijn ze beter in staat om de juiste en onjuiste proposities uit die leerstof te herkennen. De stellingen moeten 100% juist of 100% onjuist zijn. Bij leerstof waar verschillende auteurs verschillende opvattingen hebben over eenzelfde onderwerp is het risico aanwezig dat een uitspraak niet geheel (on)juist blijkt te zijn. Let op: door te gokken kunnen studenten al 50% van de vragen goed hebben. Daarvoor kun je uiteraard corrigeren bij de bepaling van het uiteindelijke eindcijfer, maar het is toch jammer dat al die vragen dan niet meetellen. Ze dienen dan alleen als vulling van de toets. Ook bij diagnostische toetsen (zonder cijfer) is dit een nadeel: studenten hebben grote kans dat zij het antwoord goed raden en dan denken dat zij de stof goed beheersen. Vuistregels bij de formulering Zorg voor efficiënte formuleringen. Formuleer de stellingen bij voorkeur positief. Zorg voor stellingen die ondubbelzinnig juist of onjuist zijn. Zorg ervoor dat stellingen geen halve of gedeeltelijke waarheden bevatten. Gebruik geen woorden die al een antwoordindicatie geven. Attendeer studenten uitdrukkelijk op negatief gestelde stellingen (bijvoorbeeld door onderstreping). Maak ongeveer evenveel onjuiste als juiste stellingen. Zorg dat er in de volgorde van de stellingen geen antwoordpatroon zit. Voorkom het gebruik van vragen rechtstreeks uit de bestudeerde boeken. Zie ook vuistregels voor meerkeuzevragen. Mogelijke variaties De droge stelling: Het personen- en familierecht behoort tot publiekrecht De context met stelling: Jaap verkoopt zijn huis aan zijn zus Rita voor euro. Hier is sprake van een goederenrechtelijke overeenkomst tussen Jaap en Rita De context met verschillende stellingen: Rita is gescheiden en wil het huis waar ze woont verkopen. Haar broer Jaap koopt het huis voor een vrij laag bedrag van euro. Na enkele maanden bedenkt Rita dat ze toch niet zo gelukkig is met deze verkoop. Maar Jaap heeft het huis al weer doorverkocht aan Peter. Geef bij onderstaande stellingen aan of ze juist of onjuist zijn. Er bestaat een goederenrechtelijke relatie tussen: - Rita en Jaap - Jaap en Peter - Rita en Peter ad 3. Invulvragen (fill in the blank) Algemeen Deze vraagvorm is in feite een open vraagvorm : studenten moeten zelf een antwoord formuleren. Het is lastig om deze vraagvorm te gebruiken bij digitale afname omdat de scoring niet eenduidig te regelen is (denk aan hoofdletters, schrijffouten, gebruik afkortingen). Vuistregels bij de formulering Formuleer bepaalde uitspraken, stellingen en dergelijke en laat hieruit sleutelwoorden of belangrijke zinsdelen weg. Beperk je tot essentiële zaken. Maak de vraag zo dat de open ruimte aan het einde van de vraag komt. 15

16 Maak de vraag zo dat er maximaal twee open ruimten zijn. Meer open ruimten geven een te hoog puzzelgehalte. Zorg dat de vraag alle noodzakelijke informatie bevat om tot een goed antwoord te kunnen komen. Maak de vraag zo dat slechts één goed antwoord mogelijk is. Zorg dat de antwoordruimte gelijk is bij elke vraag (anders gaan studenten hier informatie uit afleiden). Zorg dat de vraag niet is ontleend aan zinnen uit de bestudeerde literatuur. ad 4. Meerantwoordenvragen (multiple answer) Algemeen Dit vraagtype biedt verschillende antwoordmogelijkheden en vraagt om die antwoorden aan te kruisen die juist zijn bij de vraagstelling. Bij de constructie moet je goed van te voren nadenken over de scoring: telt ieder goed gekozen antwoord of telt alleen een volledig goed gegeven antwoord? Zie ook alle adviezen bij de meerkeuzevragen ad 5. Combinatievragen (matching) Algemeen Een matchingvraag bevat twee kolommen met gegevens; uit beide kolommen moet steeds de bij elkaar horende gegevens gecombineerd worden. Je kunt verschillende vragen en verschillende aantallen antwoorden opnemen per vraag. Je kunt er ook voor zorgen dat gedeeltelijk goed beantwoorde matchingvragen punten opleveren. Een nadeel van dit type vragen is dat één fout meerdere fouten tot gevolg kan hebben. Je zou daarom in de eerste kolom meer elementen kunnen opnemen dan in de rechterkolom. Het is best lastig om dergelijke vragen eenduidig te construeren en worden om die reden in de praktijk weinig gebruikt. Het gaat bij deze vragen vooral om het toetsen van feitenkennis. ad 6. Volgordevragen (ordering) Algemeen Dit type vragen geeft een aantal antwoorden die door de student in de juiste volgorde moeten worden geplaatst, bijvoorbeeld in chronologische volgorde. Je kunt ervoor zorgen dat ook gedeeltelijk goed beantwoorde vragen punten oplevert. Ook deze vragen worden in de praktijk weinig gebruikt. Het gaat vooral om het toetsen van feitenkennis. ad 7. Open vragen Vuistregels bij de formulering Stel liever veel vragen met een beperkte antwoordmogelijkheid dan weinig vragen waarop lange antwoorden mogelijk zijn. Zoek evenwicht in de lengte van de antwoorden en de beschikbare tijd van de student. Gebruik geen woorden die een mogelijkheid uitdrukken, zoals mogen, kunnen, zou kunnen, is mogelijk etc. Maak alleen gebruik van bepaalde hoofdtelwoorden. Dus niet: Geef een aantal kenmerken, maar: Geef drie kenmerken. Vermijd formuleringen waarbij volstaan kan worden met ja of nee als antwoord. Dus niet: Kun je drie oorzaken noemen van, maar: Noem drie oorzaken van. Vermijd negatieve vraagstellingen. Dus niet: Wie zijn het met de volgende stellingen niet eens, maar: Noem de tegenstanders van de stellingen die beweren dat. 16

17 Maak duidelijk wanneer het gaat om de mening van de student zelf of om de mening van iemand anders. Dus niet: Noem vier punten van kritiek op, maar: Welke vier punten van kritiek geeft de schrijver van het boek op. Wees voorzichtig met het overnemen van formuleringen uit de leerstof. Ga altijd de bedoeling van de vraag na en formuleer vervolgens in eigen woorden. Stel nooit twee vragen in één vraagzin. Gebruik alleen die moeilijke woorden die de student moet kennen om te bewijzen dat hij de stof beheerst. Neem alle regels van grammatica, spelling en stijl in acht. Stel de vragen zo specifiek, dat experts het erover eens zijn welk antwoord beter is dan een ander (een vraag mag niet zo algemeen geformuleerd zijn dat men er in de beantwoording alle kanten mee uit kan). Geef de opdrachten (hetgeen gevraagd wordt) zo volledig en specifiek mogelijk. Het moet voor de student volstrekt duidelijk zijn hoeveel detail gewenst is, hoe lang het antwoord moet zijn. Zorg ervoor dat er voldoende tijd beschikbaar is voor het beantwoorden van elke vraag. Stel de vraag zo dat bij studenten geen misverstand kan ontstaan; de vraag moet gericht zijn. Formuleer de vraag zo veel mogelijk stellend (dat leidt tot meer rechtstreekse beantwoording dan een vragende vorm). Voorbeeld: Mintzberg onderscheidt drie managementniveaus binnen een organisatie: een strategisch, organisationeel en een operationeel niveau. Bespreek de relatie tussen deze niveaus. 17

Zelfevaluatie-instrument

Zelfevaluatie-instrument Zelfevaluatie-instrument voor het bepalen van de kwaliteit van een toets Faculteit Management en Bestuur Zoëzi Opleidingsadvies Drs. Hilde ter Horst Drs. Annemiek Metz Versie 4.0, 11 september 2008 1.

Nadere informatie

Toetshandleiding ESL

Toetshandleiding ESL Toetshandleiding ESL Vastgesteld door de examencommissie ESL in de vergadering van 9 februari 2015 1 Inhoudsopgave Leeswijzer p. 3 Stappenplan voor het toetsproces p. 4 Bijlage 1: Nadere informatie over

Nadere informatie

DEM Toets Beoordelingsformulier

DEM Toets Beoordelingsformulier Toets Beoordelingsrapport Algehele Conclusies Naam van het vak: Opleiding: Sterke punten: Aandachtspunten: Aanbeveling(en): Beoordeeld door: Datum: 1 Bijlage: Kopie van de Vakbeschrijving (BOE) / (BPO)

Nadere informatie

Mondeling versus schriftelijk examen

Mondeling versus schriftelijk examen Mondeling versus schriftelijk examen Omschrijving Een mondeling examen is een evaluatievorm waarbij aan de hand van een gesprek tussen de examinator en de student wordt nagegaan in welke mate de student

Nadere informatie

Kwaliteitsvol evalueren

Kwaliteitsvol evalueren Kwaliteitsvol evalueren Studiedag peer review van het toetsgebeuren, 31/5/2013 Dirk Van Landeghem Inleiding Kwaliteitsvol onderwijs vereist kwaliteitsvol evalueren Evaluatie = multidimensioneel en complex

Nadere informatie

Kwaliteit van Toetsen. Dr C.G.Groot

Kwaliteit van Toetsen. Dr C.G.Groot Kwaliteit van Toetsen Dr C.G.Groot Er was eens. - Vragen niet correct - Toets geen afspiegeling van de stof - Procedures onduidelijk - Mondeling (in dit geval) niet objectief 2 Wettelijk kader - Wet op

Nadere informatie

Tips voor het construeren van een toets en het verbeteren van de toetskwaliteit Faculteit Management en Bestuur

Tips voor het construeren van een toets en het verbeteren van de toetskwaliteit Faculteit Management en Bestuur Tips voor het construeren van een toets en het verbeteren van de toetskwaliteit Faculteit Management en Bestuur Zoëzi Opleidingsadvies Drs. Hilde ter Horst Drs. Annemiek Metz Versie 4.0, 11 september 2008

Nadere informatie

Meerkeuze-examen. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud

Meerkeuze-examen. 1 http://www.studielicht.be. Inhoud Meerkeuze-examen Inhoud Hoe ziet een meerkeuze-examen eruit?... 1 Hoe bereid ik me voor op een meerkeuze-examen?... 1 Hoe pak ik een meerkeuzevraag aan?... 2 Hoe werk ik met het antwoordformulier?... 3

Nadere informatie

Toetsen voor de Moderne Vreemde Talen en het Nederlands

Toetsen voor de Moderne Vreemde Talen en het Nederlands Toetsen voor de Moderne Vreemde Talen en het Nederlands bij het Common European Framework Instructie voor de kandidaat - 2 - Instructie voor de kandidaat Lees deze instructie voordat je een examen gaat

Nadere informatie

Toetsbekwaamheid SKE november 2016

Toetsbekwaamheid SKE november 2016 Toetsbekwaamheid SKE november 2016 De SeniorKwalificatie Examinering heeft als doel de hbo-toetspraktijk te versterken. De SKE kwalificatie is bij voorkeur een teamgericht proces waarin individuele docenten

Nadere informatie

TOETSONTWIKKELING. in de praktijk HOE MAAK IK GOEDE VRAGEN EN TOETSEN?

TOETSONTWIKKELING. in de praktijk HOE MAAK IK GOEDE VRAGEN EN TOETSEN? TOETSONTWIKKELING in de praktijk HOE MAAK IK GOEDE VRAGEN EN TOETSEN? Inhoudsopgave 1. Inleiding......................................................... 7 1.1 Doel en doelgroep......................................................

Nadere informatie

3. Een norm voor valide examenproducten norm voor valide examenproducten cesuur exameninstrumentarium

3. Een norm voor valide examenproducten norm voor valide examenproducten cesuur exameninstrumentarium Dit document is een onderdeel uit het advies Drie routes naar een valide examenproduct van mei 2016. De uitwerking van het advies vindt plaats vanaf augustus 2016 door de hiervoor aangestelde kwartiermaker

Nadere informatie

Gerard J.J.M. Straetmans Symposium De Logica van Mondelinge Toetsing Zutphen, 21 september G.J.J.M. Straetmans

Gerard J.J.M. Straetmans Symposium De Logica van Mondelinge Toetsing Zutphen, 21 september G.J.J.M. Straetmans Gerard J.J.M. Straetmans Symposium De Logica van Mondelinge Toetsing Zutphen, 21 september 2012 G.J.J.M. Straetmans Beslissingen nemen over onderwijsdeelnemers onderwijs Beslissing over toelating en plaatsing

Nadere informatie

VRAAGVORMEN OPTIMAAL GEBRUIKEN INSTRUCTIE VOOR VRAAGONTWIKKELAARS TESTVISION ONLINE

VRAAGVORMEN OPTIMAAL GEBRUIKEN INSTRUCTIE VOOR VRAAGONTWIKKELAARS TESTVISION ONLINE VRAAGVORMEN OPTIMAAL GEBRUIKEN INSTRUCTIE VOOR VRAAGONTWIKKELAARS TESTVISION ONLINE VERSIE: 4 DATUM: MEI 2014 INHOUDSOPGAVE Inleiding... 2 1. Eén-uit-meervraag... 3 1.1 Belangrijkste kenmerken... 3 1.2

Nadere informatie

Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9

Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9 Augustus 2015 Inhoud Inleiding... 3 1. Toetsen... 4 2. Toetsbespreking, correctie, normering, inzage... 8 3. Onregelmatigheden, bezwaar en beroep... 9 Pagina 2 van 9 Inleiding Over de regels en afspraken

Nadere informatie

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens

Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016. Regeling Externe toezichthouders bij examens Opleidingsstatuut Bacheloropleiding Automotive Studiejaar 2015 2016 Regeling Externe toezichthouders bij examens Inhoudsopgave 1. Positie en benoeming externe toezichthouders... 3 2. Taak externe toezichthouder

Nadere informatie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie

Toetsvormen. Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie Toetsvormen Onderwijsmiddag 14 februari 2012 Ferdi Engels & Gerrit Heil toetsadviescommissie 1 Waarom wordt er getoetst? Om te beoordelen in hoeverre de student in staat is te handelen zoals op academisch

Nadere informatie

TOETSPROTOCOL LYCEUM DE GRUNDEL (2014-2015) 1. Toetsprotocol

TOETSPROTOCOL LYCEUM DE GRUNDEL (2014-2015) 1. Toetsprotocol TOETSPROTOCOL LYCEUM DE GRUNDEL (2014-2015) 1. Toetsprotocol Als een leerling een toets maakt willen we de vakkennis en de aan dat vak gekoppelde vaardigheden toetsen. Dat betekent dat er duidelijkheid

Nadere informatie

TOETSTIP 10 NOVEMBER 2005

TOETSTIP 10 NOVEMBER 2005 TOETSTIP 10 NOVEMBER 2005 Bepaling wat en waarom je wilt meten Toetsopzet Materiaal Betrouwbaarheid Beoordeling Interpretatie resultaten TIP 10: HOE KAN IK DE PRODUCTIEVE TAALVAARDIGHEID VAN MIJN STUDENTEN

Nadere informatie

TIP 3 BEOORDEEL ZO OBJECTIEF EN CONSEQUENT MOGELIJK

TIP 3 BEOORDEEL ZO OBJECTIEF EN CONSEQUENT MOGELIJK TIP 3 BEOORDEEL ZO OBJECTIEF EN CONSEQUENT MOGELIJK WAT VOORAF GING? TIP 1 Bepaal wat u wilt weten/meten: in welke situaties heeft uw student Nederlands nodig (nu of eventueel in de toekomst)? TIP 2 Bedenk

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VMBO GT/TL

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VMBO GT/TL TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VMBO GT/TL EERSTE TIJDVAK 2011 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het

Nadere informatie

COLLEGE VAN BEROEP VOOR DE EXAMENS

COLLEGE VAN BEROEP VOOR DE EXAMENS COLLEGE VAN BEROEP VOOR DE EXAMENS Uitspraak inzake het beroep van dhr. x, hierna te noemen appellant, van 20 februari 2011, ontvangen 28 februari 2011, tegen het besluit d.d. 9 februari 2011 van de examencommissie

Nadere informatie

Protocol. Toetsing. 17 oktober versie def. na MR

Protocol. Toetsing. 17 oktober versie def. na MR Protocol Toetsing 17 oktober 2013 versie def. na MR Inleiding Huidige situatie Rondom toetsen zijn er geen Esdalbrede afspraken gemaakt. Locaties, zelfs secties hebben de vrijheid om zelf invulling te

Nadere informatie

Faculteit Ontwerpwetenschappen Handleiding Opstellen van een toetsmatrijs Versie 15/04/2015

Faculteit Ontwerpwetenschappen Handleiding Opstellen van een toetsmatrijs Versie 15/04/2015 Faculteit Ontwerpwetenschappen Handleiding Opstellen van een toetsmatrijs Versie 15/04/2015 FOW Handleiding toetsmatrijzen 1 Inhoud Woord vooraf... 3 DEEL 1: Theoretische achtergrond... 4 1. Kwaliteitsvol

Nadere informatie

Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F

Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F Samenspraak Examen Nederlands Spreken en Gesprekken voeren 3F Inhoudsopgave Informatie voor alle betrokkenen... 2 Examenboekje voor de kandidaat... 4 Bijlage 1. Input voor Student 1... 7 Bijlage 2. Input

Nadere informatie

TOETSTIP 1 JANUARI 2006 TIP 1: HOE ONTWIKKEL IK EEN VALIDE TOETS?

TOETSTIP 1 JANUARI 2006 TIP 1: HOE ONTWIKKEL IK EEN VALIDE TOETS? TOETSTIP 1 JANUARI 2006 Bepaling wat en waarom je wilt meten Toetsopzet Materiaal Betrouwbaarheid Beoordeling Interpretatie resultaten TIP 1: HOE ONTWIKKEL IK EEN VALIDE TOETS? Bij het ontwikkelen van

Nadere informatie

Doel. Programma. Computergebaseerd toetsen (CBT) Verschillende manieren van benaderen

Doel. Programma. Computergebaseerd toetsen (CBT) Verschillende manieren van benaderen Item- en toetsconstructie en analyse bij Computergebaseerd toetsen BKO-workshop Desirée Joosten, IPO/CELSTEC, Open Universiteit Nederland Doel Opfrissen van kennis en vaardigheden op het gebied van itemen

Nadere informatie

Naam Examenleverancier :

Naam Examenleverancier : Naam Eamenleverancier : Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Crebonummer : In te vullen door de Organisatie auditor van Kiwa Naar

Nadere informatie

Individueel Onderwijsontwerp Traject (IOT)

Individueel Onderwijsontwerp Traject (IOT) universitair onderwijscentrum groningen Cursusontwerp Individueel Onderwijsontwerp Traject (IOT) Versie Augustus 2013 Naam: Datum: Dit sjabloon geeft een structuur voor het ontwerpen van uw cursus. Onder

Nadere informatie

TOETSEN EN TOETSVRAGEN ANALYSEREN. E-merge Digitaal toetsen 2 november 2016

TOETSEN EN TOETSVRAGEN ANALYSEREN. E-merge Digitaal toetsen 2 november 2016 TOETSEN EN TOETSVRAGEN ANALYSEREN E-merge Digitaal toetsen 2 november 2016 INTRODUCTIE Sander Schenk Hogeschool Rotterdam sinds 1999 Instituut voor Financieel Management Docent manager beleidsadviseur

Nadere informatie

Borging van de kwaliteit van toetsing als wettelijke taak van de examencommissie. Christoffel Reumer Vrije Universiteit Amsterdam

Borging van de kwaliteit van toetsing als wettelijke taak van de examencommissie. Christoffel Reumer Vrije Universiteit Amsterdam Borging van de kwaliteit van toetsing als wettelijke taak van de examencommissie Christoffel Reumer Vrije Universiteit Amsterdam VSNU conferentie Versterking Examencommissies 9 maart 2016 Taken van de

Nadere informatie

De producteisen uit de norm voor valide exameninstrumenten

De producteisen uit de norm voor valide exameninstrumenten De producteisen uit de norm voor valide exameninstrumenten Juni 2017 Kwartiermaker Validering Examens MBO Inhoud Toelichting norm 2 Solide basis 2 Toepassing norm in de drie routes 2 Producteisen 4 Algemeen

Nadere informatie

REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie. studiejaar

REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie. studiejaar REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS Instituut voor Toegepaste Biowetenschappen en Chemie studiejaar 20172018 Inhoud REGELING EXTERNE TOEZICHTHOUDERS BIJ EXAMENS... 1 1. Positie en benoeming externe

Nadere informatie

SECTORWERKSTUK 2013-2014

SECTORWERKSTUK 2013-2014 SECTORWERKSTUK 2013-2014 1 HET SECTORWERKSTUK Het sectorwerkstuk is een verplicht onderdeel voor alle leerlingen uit het Mavo. Het maken van een sectorwerkstuk is een manier waarop je, als eindexamenkandidaat,

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE VMBO GT EERSTE TIJDVAK 2017

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE VMBO GT EERSTE TIJDVAK 2017 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ECONOMIE VMBO GT EERSTE TIJDVAK 2017 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

1 Inleiding... 2 2 Examencommissie... 3 3 Toelating... 4. 3.1 Toelatingseisen... 4 3.2 Vrijstellingen... 4. 4 De inrichting van toetsen...

1 Inleiding... 2 2 Examencommissie... 3 3 Toelating... 4. 3.1 Toelatingseisen... 4 3.2 Vrijstellingen... 4. 4 De inrichting van toetsen... Inhoudsopgave 1 Inleiding... 2 2 Examencommissie... 3 3 Toelating... 4 3.1 Toelatingseisen... 4 3.2 Vrijstellingen... 4 4 De inrichting van toetsen... 5 4.1 Toelating tot de toetsing... 5 4.2 Schriftelijke

Nadere informatie

Er is niet één manier, er is niet één cesuur die altijd past.

Er is niet één manier, er is niet één cesuur die altijd past. 1 Toets! Er is niet één manier, er is niet één cesuur die altijd past. door Tjeerd Haitjema psychometrisch expert & Yvonne van der Hoop toetsexpert artikel Wanneer geef ik een 5,5? Wie heeft een voldoende

Nadere informatie

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden

Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Wat ga je in deze opdracht leren? Meer leren over: soorten vragen, vraagwoorden, signaalwoorden en sleutelwoorden Soorten vragen, vraagwoorden, signaal- en sleutelwoorden Schema 1 Soorten vragen Open vraag

Nadere informatie

Toetscommissie Erasmus School of Law. Dr. R. Pieterman Woensdag 9 maart 2016

Toetscommissie Erasmus School of Law. Dr. R. Pieterman Woensdag 9 maart 2016 Toetscommissie Erasmus School of Law Dr. R. Pieterman Woensdag 9 maart 2016 Toetscommissie ESL Programma Toetsbeleid: Doel/taak Kernwaarden Toetscommissie (TC): TC volgens Toetsbeleid Ideeën vs uitwerking

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NEDERLANDS HAVO EERSTE TIJDVAK 2012 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN SPAANS VWO

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN SPAANS VWO TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN SPAANS VWO EERSTE TIJDVAK 2011 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN FRANS HAVO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3

BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Faculteit Geesteswetenschappen BEOORDELINGSFORMULIER STAGES BACHELOR NIVEAU 3 Onderstaand formulier betreft de beoordeling van het stageverslag en het onderzoeksverslag. Deze wordt door de begeleidende

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN WISKUNDE B VWO EERSTE TIJDVAK 2014

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN WISKUNDE B VWO EERSTE TIJDVAK 2014 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN WISKUNDE B VWO EERSTE TIJDVAK 2014 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

Wat betekent het twee examens aan elkaar te equivaleren?

Wat betekent het twee examens aan elkaar te equivaleren? Wat betekent het twee examens aan elkaar te equivaleren? Op grond van de principes van eerlijkheid en transparantie van toetsing mogen kandidaten verwachten dat het examen waarvoor ze opgaan gelijkwaardig

Nadere informatie

Criterium: Borging deskundigheid Een opleiding scoort voldoende op dit criterium wanneer de examinering overeenkomt met het volgende portret.

Criterium: Borging deskundigheid Een opleiding scoort voldoende op dit criterium wanneer de examinering overeenkomt met het volgende portret. Bijlage (Behorend bij de `Regeling standaarden examenkwaliteit MBO, van 31 januari 2009, kenmerk BVE-STELSEL/2009-97923) Inleiding Onderstaand worden 7 standaarden voor de examenkwaliteit gegeven. Bij

Nadere informatie

TOETSTIP 7 MAART 05 TIP 7: HOE KAN IK DE BETROUWBAARHEID VAN MIJN TOETS VERHOGEN?

TOETSTIP 7 MAART 05 TIP 7: HOE KAN IK DE BETROUWBAARHEID VAN MIJN TOETS VERHOGEN? TOETSTIP 7 MAART 05 Bepaling wat en waarom je wilt meten Toetsopzet Materiaal Betrouwbaarheid Beoordeling Interpretatie resultaten TIP 7: HOE KAN IK DE BETROUWBAARHEID VAN MIJN TOETS VERHOGEN? In de vorige

Nadere informatie

Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY)

Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY) Universitaire Pabo van Amsterdam Nieuwe Prinsengracht 130 1018 VZ Amsterdam E-mail: upva@uva.nl www.student.uva.nl/upva Studiehandleiding eigen vaardigheid basistoets Nederlands (studiegidsnr: 70710P06MY)

Nadere informatie

Autoschadehersteller. Crebonummer 91750 / 95030. PvB 01. Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie. Handleiding Proeve van Bekwaamheid

Autoschadehersteller. Crebonummer 91750 / 95030. PvB 01. Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie. Handleiding Proeve van Bekwaamheid Autoschadehersteller Crebonummer 91750 / 95030 PvB 01 Voertuig afleveringsklaarmaken na reparatie Handleiding Proeve van Bekwaamheid Voor de beoordelaar Handleiding PvB Carrosserietechniek voor de beoordelaar.

Nadere informatie

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN

OVERZICHT VAN TOETSVORMEN OVERZICHT VAN TOETSVORMEN Om tot een zekere standaardisering van de gehanteerde toetsvormen en de daarbij geldende criteria te komen, is onderstaand overzicht vastgesteld. In de afstudeerprogramma's voor

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN NASK 1 VMBO EERSTE TIJDVAK 2013 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

Dit reglement is een extract uit de Onderwijs- en Examenregeling van NOVI Hogeschool.

Dit reglement is een extract uit de Onderwijs- en Examenregeling van NOVI Hogeschool. EXAMENREGLEMENT Dit reglement is een extract uit de Onderwijs- en Examenregeling van NOVI Hogeschool. Art 5.1 Toetsing binnen de opleiding 1. Een tentamen ter afsluiting van een onderwijseenheid bestaat

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705

Vaardigheden - Enquête HV 2. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. http://maken.wikiwijs.nl/52705 Vaardigheden - Enquête HV 2 Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 21 July 2015 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52705 Dit lesmateriaal is gemaakt

Nadere informatie

Toetsregeling Klinische Vraagstukken

Toetsregeling Klinische Vraagstukken Toetsregeling Klinische Vraagstukken Bacheloropleidingen Geneeskunde Radboudumc Deze regeling is van kracht vanaf september 27. Begripsbepaling De tentamens Klinische vraagstukken niveau t/m 5 bestaan

Nadere informatie

6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken. Meer informatie? Bezoek ons op

6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken. Meer informatie? Bezoek ons op 6 Valkuilen bij het maken van testvragen die eenvoudig zijn te ontwijken Veel hangt af van de formulering van een vraag in een test, quiz of enquête. Ook als je precies weet wat je wilt vragen beïnvloedt

Nadere informatie

Toetsingsreglement Swalef Academie

Toetsingsreglement Swalef Academie September 2016 Artikel 1 Algemene bepalingen 1. Dit toetsingsreglement geeft de procedures weer met betrekking tot de organisatie en uitvoering van toetsen bij de Swalef Academie. 2. Het toetsingsreglement

Nadere informatie

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL

Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid. Leg het fundament. Crebonummer Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL Beoordelingseenheid A Proeve van Bekwaamheid Leg het fundament Crebonummer 91370 Opleiding Sociaal Cultureel Werker Kwalificatieniveau 4 BOL/BBL EXAMENBANK PROVE2MOVE 1 e herziene druk: november 2013 ISBN:

Nadere informatie

Die longitudinale toets

Die longitudinale toets Die longitudinale toets Hoe zit dat nu eigenlijk? d l / l Commissie Longitudinale Toetsing / Toetsteam Nieuwe Curricula Giel Bosman, Michiel Kornelissen, Marc Vorstenbosch en Mieke Latijnhouwers De formaliteiten

Nadere informatie

MEMO. Tilburg University College van Bestuur Toetsbeleid op Tilburg University Vastgesteld: 6 december 2011

MEMO. Tilburg University College van Bestuur Toetsbeleid op Tilburg University Vastgesteld: 6 december 2011 MEMO Aan: Tilburg University Van: College van Bestuur Onderwerp: Toetsbeleid op Tilburg University Vastgesteld: 6 december 2011 Informatie: h.c.annema@tilburguniversity.edu In de nieuwe wet Versterking

Nadere informatie

Opleiding Geneeskunde

Opleiding Geneeskunde Academisch Medisch Centrum Universiteit van Amsterdam Opleiding Geneeskunde Nieuwe richtlijnen Bonuspunten toetsing in het AMCurriculum 2010 Team Onderwijsontwikkeling & Kwaliteitszorg Afdeling Onderwijs

Nadere informatie

KANDIDATENBROCHURE. Wft-examens en PEplus-examens

KANDIDATENBROCHURE. Wft-examens en PEplus-examens KANDIDATENBROCHURE Wft-examens en PEplus-examens Inhoud: pagina: 1. Doel van deze brochure 3 2. Examen onderdelen 3 2.1 Eerste onderdeel: kennis en begrip 4 2.2 Tweede onderdeel: professioneel gedrag 4

Nadere informatie

RICHTLIJNEN TOETSKWALITEIT RECHTSGELEERDHEID Algemene bepalingen

RICHTLIJNEN TOETSKWALITEIT RECHTSGELEERDHEID Algemene bepalingen RICHTLIJNEN TOETSKWALITEIT RECHTSGELEERDHEID 2016-2017 1. Algemene bepalingen 1.1 Binnen een cursus zijn de cursuscoördinator en de betrokken hoogleraar dan wel universitair hoofddocent eindverantwoordelijken

Nadere informatie

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Naam Examenleverancier : KCH Examens Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Assistent Logistiek Medewerker Crebonummer : 93731 Is er

Nadere informatie

Online toetsing met Question Mark Perception aan de EhB

Online toetsing met Question Mark Perception aan de EhB Online toetsing met Question Mark Perception aan de EhB Arnout Horemans 5 juni 2007 Online toetsing met QMP - A. Horemans 1 Inhoud Wat? Voor en nadelen Perception in EhB Voorbeeld formatieve toets Feedback

Nadere informatie

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN

FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN FACULTEIT DER GEESTESWETENSCHAPPEN REGELS VOOR HET SCHRIJVEN EN BEOORDELEN VAN BACHELORSCRIPTIES BIJ KUNST- EN CULTUURWETENSCHAPPEN (tot 1 september 2015 geldt dit reglement ook voor de BA Religiewetenschappen)

Nadere informatie

Porfolio. Politie Vormingscentrum

Porfolio. Politie Vormingscentrum Porfolio 1. Inleiding 2. Wat is een portfolio? Hoe gebruik je het portfolio Reflectieverslagen Persoonlijke leerdoelen formuleren Werkwijze en denkmodel om opgaven/problemen op te lossen 1. INLEIDING Ligt

Nadere informatie

TERUGBLIK CENRAAL EXAMEN MAATSCHAPPIJLEER II VMBO GL/TL

TERUGBLIK CENRAAL EXAMEN MAATSCHAPPIJLEER II VMBO GL/TL TERUGBLIK CENRAAL EXAMEN MAATSCHAPPIJLEER II VMBO GL/TL EERSTE TIJDVAK 2011 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten

Nadere informatie

GOEDE TOETSEN INZETTEN IN HET GROENE VMBO

GOEDE TOETSEN INZETTEN IN HET GROENE VMBO GOEDE TOETSEN INZETTEN IN HET GROENE VMBO ERVARINGEN UIT DE PRAKTIJK JOSÉ DAMS, IDA BONTIUS EN WENDY ANKERSMIT WWW.CINOP.NL 2 GOEDE TOETSEN INZETTEN IN HET GROENE VMBO ERVARINGEN UIT DE PRAKTIJK In het

Nadere informatie

Examinering NEVI PLP leergang 2013/2014 (onder voorbehoud van wijzigingen)

Examinering NEVI PLP leergang 2013/2014 (onder voorbehoud van wijzigingen) NEVI PLP leergang 2013/2014 (onder voorbehoud van wijzigingen) De hoofdlijnen Verantwoordelijk voor de inhoud van de examinering is een examenbestuur NEVI PLP ten minste bestaande uit: een vertegenwoordiger

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN GESCHIEDENIS VWO EERSTE TIJDVAK 2015

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN GESCHIEDENIS VWO EERSTE TIJDVAK 2015 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN GESCHIEDENIS VWO EERSTE TIJDVAK 2015 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

Naam Examenleverancier

Naam Examenleverancier Naam Examenleverancier : SHE Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Manager/ondernemer Horeca Crebonummer : 90303 Is er sprake van

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN BIOLOGIE VWO

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN BIOLOGIE VWO TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN BIOLOGIE VWO EERSTE TIJDVAK 2012 1 Inleiding 1. Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal

Nadere informatie

Programma van toetsing

Programma van toetsing Programma van toetsing Inleiding In samenwerking met onderwijskundige experts hebben we ons programma van toetsing ontworpen. Het programma van toetsing is gevarieerd en bevat naast kennistoetsen en beoordelingen

Nadere informatie

Vaardigheden - Enquête HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie.

Vaardigheden - Enquête HV12. CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie. Auteurs VO-content Laatst gewijzigd Licentie Webadres 22 August 2016 CC Naamsvermelding-GelijkDelen 3.0 Nederland licentie http://maken.wikiwijs.nl/52705 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijsleermiddelenplein.

Nadere informatie

Faculteit der Sociale Wetenschappen Handleiding Toetsen en Beoordelen

Faculteit der Sociale Wetenschappen Handleiding Toetsen en Beoordelen Faculteit der Sociale Wetenschappen Handleiding Toetsen en Beoordelen Vastgesteld door het Faculteitsbestuur op 21 maart 2006, gehoord hebbende de Opleidingscommissies en de Gezamenlijke Vergadering. Inhoud

Nadere informatie

titel Examen Nederlands [vaardigheden en niveaus]

titel Examen Nederlands [vaardigheden en niveaus] titel Examen Nederlands [vaardigheden en niveaus] Inhoudsopgave Informatie voor alle betrokkenen 2 Examenboekje voor de kandidaat 3 Informatie voor de toetsleider 5 Informatie voor de gesprekspartner/-leider

Nadere informatie

KANDIDAAT BROCHURE. Wft-examens en PEplus-examens

KANDIDAAT BROCHURE. Wft-examens en PEplus-examens KANDIDAAT BROCHURE Wft-examens en PEplus-examens Inhoud: pagina: 1. Doel van deze brochure 3 2. Examen onderdelen 3 2.1 Eerste onderdeel: kennis en begrip 4 2.2 Tweede onderdeel: professioneel gedrag 4

Nadere informatie

Toetsvragen maken Toetsvragen die je gaat maken, worden geplaatst in een itembank. Je kunt dit vergelijken met een map in Office365.

Toetsvragen maken Toetsvragen die je gaat maken, worden geplaatst in een itembank. Je kunt dit vergelijken met een map in Office365. Quayn starten Meld je aan bij SOMtoday. Ga in een nieuw tabblad naar https://mondriaancollege.quayn.eu Je wordt direct herkend. Je ziet rechtsboven je naam staan. Handleiding Een uitgebreide handleiding

Nadere informatie

Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM

Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM Beoordelingscriteria scriptie Nemas HRM Instructie Dit document hoort bij het beoordelingsformulier. Op het beoordelingsformulier kan de score per criterium worden ingevuld. Elk criterium kan op vijf niveaus

Nadere informatie

Naar een valide, betrouwbare, transparante, haalbare leerlingenevaluatie in 4 stappen. Stap 1

Naar een valide, betrouwbare, transparante, haalbare leerlingenevaluatie in 4 stappen. Stap 1 Naar een valide, betrouwbare, transparante, haalbare leerlingenevaluatie in 4 stappen Stap 1 EVALUATIE IS EEN ONDERDEEL VAN HET LEERPROCES. VOLGENDE ACTIVITEITEN GAAN EVALUEREN VOORAF: 1 JE LEEST DE LEERPLAN

Nadere informatie

Inhoudsopgave : PARAGRAAF 4 EXAMEN 6 Artikel 4 Iudicium 6

Inhoudsopgave : PARAGRAAF 4 EXAMEN 6 Artikel 4 Iudicium 6 Regels en Richtlijnen voor de Bacheloropleiding Gezondheidswetenschappen 2015-2016 voor studenten die per 1 september 2014 of eerder zijn gestart met de opleiding, zoals bedoeld in artikel 7.12b van de

Nadere informatie

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014

TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014 TERUGBLIK CENTRAAL EXAMEN ENGELS VWO EERSTE TIJDVAK 2014 Inleiding Quickscan Via WOLF (Windows Optisch Leesbaar Formulier) geven examinatoren per vraag de scores van hun kandidaten voor het centraal examen

Nadere informatie

Normen en waarderingen bij toetsen van Taal actief 3

Normen en waarderingen bij toetsen van Taal actief 3 Normen en waarderingen bij toetsen van Taal actief 3 door Geert Peeters Inleiding Taal actief geeft duidelijke normen aan bij de beoordeling van de toetsresultaten voor taal en spelling, maar die beoordelingen

Nadere informatie

Naam Examenleverancier. Beoordeling audit examinering 2012 2013 Rapportage inkoopaudit examenproducten en diensten op examinering 2012 2013

Naam Examenleverancier. Beoordeling audit examinering 2012 2013 Rapportage inkoopaudit examenproducten en diensten op examinering 2012 2013 Naam Examenleverancier : Fundeon Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Waterbouwer Crebonummer : 94020 Is er sprake van een Kadertoets

Nadere informatie

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Naam Examenleverancier : Savantis Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Gezel Stukadoor (Decoratie) Crebonummer : 91501 Is er sprake

Nadere informatie

Handleiding Vergadertechnieken

Handleiding Vergadertechnieken Handleiding Vergadertechnieken Zelfstudie en rapporteren Bij OGO leer je niet alleen via het actief deelnemen aan groepsdiscussies, maar ook via het individueel uitvoeren van zelfstudieopdrachten (ZSO).

Nadere informatie

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst

Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Naam Examenleverancier : Savantis Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Schoonmaak- en Glazenwassen (Schoonmakermedewerker vloeronderhoud)

Nadere informatie

Dit portfolio is eigendom van: Naam: Adres: Postcode en woonplaats: Telefoon: Naam studieloopbaanbegeleider: Telefoon:

Dit portfolio is eigendom van: Naam: Adres: Postcode en woonplaats: Telefoon:   Naam studieloopbaanbegeleider: Telefoon: Dit portfolio is eigendom van: Naam: Adres: Postcode en woonplaats: Telefoon: E-mail: ------------------------------------------------------------------------------------------------------------ Naam studieloopbaanbegeleider:

Nadere informatie

Citaat: De hoorcolleges waren onbegrijpelijk, dus kwam ik alleen voor het werkcollege. De uitleg bij de colleges waren niet nuttig.

Citaat: De hoorcolleges waren onbegrijpelijk, dus kwam ik alleen voor het werkcollege. De uitleg bij de colleges waren niet nuttig. Evaluatie opleiding Industrieel Ontwerpen Vak Applicatiebouw Vakcode 280111 Verantwoordelijke docent Mw. dr. A.H.M.E. Reinders Aantal studiepunten 2,9 EC Programma B1 Periode 2 e semester 2006-2007 Rapportage

Nadere informatie

Exameneisen NLP Practitioner

Exameneisen NLP Practitioner Exameneisen NLP Practitioner Het examen Onze opleiding wordt afgesloten met een toetsmoment. Wij vinden het belangrijk dat elke deelnemer voor zichzelf helder heeft waar hij/zij staat ten opzichte van

Nadere informatie

De Taxonomie van Bloom Toelichting

De Taxonomie van Bloom Toelichting De Taxonomie van Bloom Toelichting Een van de meest gebruikte manier om verschillende kennisniveaus in te delen, is op basis van de taxonomie van Bloom. Deze is tussen 1948 en 1956 ontwikkeld door de onderwijspsycholoog

Nadere informatie

ORS. LEK EN LINGE POSTBUS AL CULEMBORG

ORS. LEK EN LINGE POSTBUS AL CULEMBORG ORS. LEK EN LINGE POSTBUS 461 4 AL CULEMBORG Onderstaand rapport is gebaseerd op de afnamegegevens van de groep kandidaten "M6mo6" die uw school na afname van het centraal schriftelijk examen aan Cito

Nadere informatie

Naam Examenleverancier

Naam Examenleverancier Naam Examenleverancier : SH&M Toetsing Organisatieaudit Product Dienst Indien er sprake is van het toetsen van een product: Naam Product : Logistiek medewerker houthandel Crebonummer : 95331 Is er sprake

Nadere informatie

Toetsregeling Professionaliteit

Toetsregeling Professionaliteit Toetsregeling Professionaliteit Bacheloropleidingen Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen Radboudumc Propedeuse Deze regeling is van kracht vanaf 31 augustus 2015. 1) Begripsbepaling Professionaliteit

Nadere informatie

Voorwoord. Veel succes met de schrijftraining! Amsterdam, februari 2012. Freek Bakker Joke Olie. 6 Voorwoord

Voorwoord. Veel succes met de schrijftraining! Amsterdam, februari 2012. Freek Bakker Joke Olie. 6 Voorwoord Voorwoord Schrijven op B2 is een takenboek dat hulp biedt bij de training in het schrijven van korte en langere teksten in het Nederlands, die geschreven moeten worden op het Staatsexamen NT2 II. Schrijven

Nadere informatie

Examenreglement 2014-2015

Examenreglement 2014-2015 Examenreglement 2014-2015 INHOUDSOPGAVE Hoofdstuk 1 Algemeen 3 Hoofdstuk 2 Toelating tot opleidingen en cursussen 4 Hoofdstuk 3 Onderwijsprogramma 5 Hoofdstuk 4 Getuigschrift 7 Hoofdstuk 5 Doel en vorm

Nadere informatie

4 Werken met beoordelingsmodellen voor productieve vaardigheden

4 Werken met beoordelingsmodellen voor productieve vaardigheden 4 Werken met beoordelingsmodellen voor productieve vaardigheden Inleiding Voor het vak Nederlands in het mbo is het Referentiekader Nederlandse taal de basis vormt voor de examinering. Hieronder lichten

Nadere informatie

Toetsregeling MGZ-Lijntentamen

Toetsregeling MGZ-Lijntentamen Toetsregeling MGZ-Lijntentamen Bacheloropleidingen Geneeskunde en Biomedische Wetenschappen Radboudumc Deze regeling is van kracht vanaf 3 augustus 27. ) Begripsbepaling Jaren, semesters en kwartalen Jaar

Nadere informatie

EXAMENREGLEMENT LEERGANG COMPLIANCE OFFICER LEERGANG COMPLIANCE PROFESSIONAL LEERGANG COMPLIANCE OFFICER IN DE ZORG

EXAMENREGLEMENT LEERGANG COMPLIANCE OFFICER LEERGANG COMPLIANCE PROFESSIONAL LEERGANG COMPLIANCE OFFICER IN DE ZORG EXAMENREGLEMENT LEERGANG COMPLIANCE OFFICER LEERGANG COMPLIANCE PROFESSIONAL LEERGANG COMPLIANCE OFFICER IN DE ZORG Dit examenreglement heeft betrekking op de examinering van de opleidingen: Leergang Compliance

Nadere informatie