Notitie Middelengebruik

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "Notitie Middelengebruik"

Transcriptie

1 Notitie Middelengebruik Lichtenvoorde, februari 2011 Willem Warmerdam, sectormanager

2 Status Beleidsnotitie Middelengebruik Auteur(s) W. Warmerdam, sectormanager Wlz Zuid Datum Februari 2011 Datum bespreking MT Datum vaststelling bestuurder Datum bespreking Centrale Verwantenraad Datum bespreking Cliëntenraad Datum bespreking Ondernemingsraad Datum evaluatie doelstelling Datum evaluatie beleid Effectbespreking van de totstandkoming van deze notitie De Lichtenvoorde/notitie verslaving 2

3 Inhoudsopgave Inleiding... 4 Omgaan met problematisch gebruik... 5 Omgeving... 6 Huisregels en afspraken... 6 Aanpak binnen De Lichtenvoorde... 7 Grenzen in de ondersteuning... 8 Verantwoordelijkheid en voorbeeldgedrag van medewerkers...9 Voor meer informatie...10 Bijlagen Beschrijving genotmiddelen Genotmiddel of verslaving De Lichtenvoorde/notitie verslaving 3

4 Inleiding De Lichtenvoorde is een instelling die met haar medewerkers en cliënten midden in de samenleving staat. Maatschappelijke fenomenen als alcohol- en drugsgebruik zijn ons dan ook niet vreemd. Doorgaans zal dit niet op problemen stuiten. Voor die situaties waar dit wel het geval is, of vragen ontstaan, kan deze notitie een richting aangeven. De Lichtenvoorde wil niet stellen dat het gebruik van verslavende middelen verboden is of ontkennen dat onze cliënten (en medewerkers) gebruik maken van deze middelen. De Lichtenvoorde ziet het leren omgaan met dergelijke middelen als een subdoel bij het begeleiden van mensen met een verstandelijke beperking. Omgaan met middelen en problematisch gebruik moet niet het belangrijkste begeleidingsdoel zijn en het gebruik dus niet het hoofdprobleem. Wel is hierbij denkbaar dat een samenwerking wordt aangegaan met organisaties die gespecialiseerd zijn in het begeleiden van middelengebruik en verslavingsproblematiek. Door het feit dat De Lichtenvoorde midden in de samenleving staat en geconfronteerd wordt met fenomenen als alcohol- en drugsgebruik door zowel cliënten als ook medewerkers is het van belang kaders aan te geven hoe hier mee om te gaan. In het algemeen is te stellen dat we te maken hebben met de gangbare wetgeving en maatschappelijke normen (zie invoeging hieronder). Daarnaast dient opgemerkt te worden dat bijvoorbeeld voor mensen die ambulant begeleid worden in hun eigen huis andere normen kunnen gelden dan voor bijvoorbeeld LVB-kindergroepen, huizen waar meerdere volwassen cliënten samen wonen of een gezinshuis. Deze notitie richt zich met name op het beleid ten aanzien van alcohol en drugs. Er zijn echter veel meer middelen waarvan het gebruik dezelfde effecten kan hebben. Voor andere middelen als roken, medicijnen, gokken en bijvoorbeeld overmatig gebruik van computer (gamen, internetten) kunnen op basis van deze notitie afgeleide richtlijnen worden geformuleerd. Drugs Productie, handel en bezit van alle middelen zijn in Nederland verboden. Politie en justitie pakken grootschalige productie en (grensoverschrijdende) handel streng aan. Daarbij gelden voor middelen op lijst I van de Opiumwet (harddrugs) zwaardere straffen dan voor die op lijst II (softdrugs en slaap- en kalmeringsmiddelen). Het politiebeleid richt zich vooral op de productie en handel van drugs. Aan opsporing van bezit van kleine hoeveelheden drugs voor eigen gebruik geeft de politie geen voorrang, zelfs al gaat het om middelen van lijst I. Cannabis mag verkocht worden in coffeeshops aan personen boven de 18 jaar, en bezit wordt tot 5 gram gedoogd. De achterliggende gedachte is dat streng optreden tegen drugsverslaafden de problematiek eerder vergroot dan verkleint. Een belangrijke doelstelling in het Nederlandse drugsbeleid is daarnaast het voorkomen van (problematisch) gebruik. Om dit doel te bereiken ondersteunt de overheid voorlichting- en preventieactiviteiten. Alcohol Volgens de Drank- en Horecawet geldt een minimumleeftijd van 18 jaar. De Wegenverkeerswet verbiedt het besturen van een voertuig onder invloed van alcohol. De grens ligt bij maximaal 220 microgram alcohol per liter uitgeademde lucht. Dit is hetzelfde als maximaal 0,5 promille in het bloed. Voor jongeren geldt sinds ,2 promille. Dit betekent dat één drankje al te veel kan zijn om te mogen rijden. Dit geldt ook voor de bestuurder van een fiets of scooter. Wie in dronkenschap de openbare orde verstoort of een ander op straat lastigvalt, is strafbaar volgens het Wetboek van Strafrecht. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 4

5 Omgaan met (problematisch) gebruik Bijna iedereen komt op een bepaald moment in zijn leven wel met alcohol- of drugsgebruik in aanraking. Dit kan zijn in het gezin, in het uitgaansleven, op het werk, op school of in de vriendenkring. Op de juiste manier reageren op het gebruik van een ander is geen eenvoudige zaak. Waarschuwen of verbieden helpt doorgaans niet. Wat vaak wel helpt is een openhartig gesprek, zonder vooroordelen. Het is daarbij goed om te weten dat experimenteergedrag over het algemeen niet snel ontspoort als de betrokken persoon niet uit verveling gebruikt, zelfstandig is, nee kan zeggen en met tegenslag kan omgaan. Juist hier liggen enige aandachtspunten voor LVB-jongeren: Ook zij komen, net als anderen, of juist soms nog meer dan anderen, in aanraking met middelen, die een verslavende werking kunnen hebben. Het risico van het gebruiken van dergelijke middelen is bij hen daarentegen groter door: Gebruik uit eenzaamheid, of om er bij te horen; Gebrek aan kennis van de middelen en het missen van (cognitieve) vaardigheden om de risico s van gebruik te overzien; Moeite om nee te zeggen, maat te houden, of een grens te stellen. Daarnaast zijn er vaak nog factoren van psychisch-medische aard: Door gebruik van medicijnen, epilepsie of andere aandoeningen kunnen de negatieve effecten van gebruik groter zijn; Medicatie die is bedoeld voor gedragsverandering kan op zich al verslavend zijn, maar de werking kan ook nog eens beïnvloed worden door alcohol of drugs; Door gebruik van deze middelen kunnen de verstandelijke vermogens nog verder achteruit gaan, waardoor het nog moeilijker wordt zich te handhaven. Ook kleinere hoeveelheden alcohol of drugs kunnen juist bij deze mensen al snel invloed hebben op gedrag, stemming en het functioneren. Zij krijgen vaker te maken met zaken als agressie, fysiek en/of verbaal geweld, trauma s, seksueel misbruik, zichzelf beschadigen of een overdosis. Vaker dan anderen komen zij in aanraking met politie en justitie en vaker dan anderen verliezen zij hun alledaagse structuur. Alle reden dus om juist bij LVB-jongeren alert te zijn op signalen van gebruik en weten hoe hier mee om te gaan. Een goed contact met de verslavingszorg is van wezenlijk belang, zowel om medewerkers te trainen in het signaleren van middelengebruik, als wel om tijdig gebruik te kunnen maken van hun deskundigheid. Problemen ontstaan wettelijk, normatief of heel praktisch als bepaalde proporties overtreden worden en vooral als het daarmee gepaard gaande gedrag onwenselijk, ongepast, niet begeleidbaar of destructief wordt. Problemen ontstaan doordat cliënten geen grens kennen in het gebruiken, ze onaanspreekbaar worden en/of niet meer in staat adequaat te functioneren. Wanneer een experimenteerfase doorzet en leidt tot regelmatig en eventueel problematisch gebruik, is het van belang om de communicatie open te houden. Paniekerig reageren of het uiten van dreigementen is zinloos. Dit heeft eerder een averechts effect. Om een gesprek zo neutraal mogelijk te kunnen voeren is het van belang om over goede informatie over alcohol en drugs te beschikken. Verder is het goed om duidelijke grenzen te stellen. Praten met mensen die echt afhankelijk zijn geworden van alcohol of drugs is vaak niet eenvoudig. Verslaafden zijn vaak meesters in het ontkennen van hun gebruik. Maar er zijn ook verslaafden die wel heel goed weten waar ze mee bezig zijn en waarom ze het doen. Zij zullen vaak hun persoonlijke achtergrond of maatschappelijke omstandigheden aanvoeren als reden voor hun gebruik. In dergelijke De Lichtenvoorde/notitie verslaving 5

6 gevallen is het noodzakelijk om de hulp in te roepen van een deskundige van een instelling voor verslavingszorg. Hij of zij kan adviseren of direct met de gebruiker in gesprek gaan. Omgeving Alcohol is wettelijk en maatschappelijk geaccepteerd. Ook voor een aantal van onze cliënten is het gewoon dat ze wel eens drinken. Voor de Achterhoek geldt dat de tolerantie ten opzichte van alcohol relatief groot is. Dit geldt in mindere mate voor cannabis (hasj, wiet). Cannabis is tot bepaalde hoogte gedoogd. De normen en waarden t.a.v. softdrugs verschillen nogal. Voor veel ouders en medewerkers liggen drugs gevoeliger dan alcohol. Dit is niet zozeer een specifiek probleem binnen De Lichtenvoorde als wel een maatschappelijk vraagstuk. Voor een aantal van onze (jongere) cliënten is gebruik van softdrugs echter heel normaal. Anderen hebben nooit gebruikt en zullen dat ook nooit doen. Voor harddrugs geldt dat ze verboden zijn, niet passen binnen onze normen en waarden en niet passen binnen het werk van De Lichtenvoorde. Dit wil echter niet zeggen dat we er niet mee te maken kunnen krijgen. In nauwe samenwerking met de verslavingszorg begeleidt De Lichtenvoorde mensen met ernstige verslavingsproblematiek. De rol van De Lichtenvoorde is dan vooral het zoveel mogelijk ondersteunen van de cliënt in het normale leven Huisregels en afspraken In overeenstemming met de diversiteit van mensen die door De Lichtenvoorde wordt begeleid en het grote verschil in de wijze waarop zij wonen, zijn er ook verschillen in hoe met het gebruik van verslavende middelen omgegaan wordt. In veel gevallen zal er wel sprake zijn van gebruik, van bijvoorbeeld alcohol of tabak, maar niet altijd behoeft dit bijzondere aandacht. In (LVB-)kindergroepen zal gebruik van alle middelen ontmoedigd worden. Ondanks dat alcohol en tabak niet onder de 18 jaar verkocht mogen worden, wil dat niet zeggen dat gebruik daarvan niet voorkomt onder deze leeftijd. Medewerkers van De Lichtenvoorde werken op geen enkele wijze mee aan gebruik van middelen door kinderen onder de 18 jaar. Waar het toch voorkomt zullen acties uitgezet worden als uitleg over de schadelijke werking van deze middelen en zo veel als mogelijk zal geprobeerd worden gebruik te voorkomen. Bij kinderen boven de 18 jaar, die binnen deze groepen wonen, is experimenteren met alcohol en softdrugs soms nadrukkelijk aan de orde. Ook hier zal de begeleiding echter gereserveerd staan ten opzichte van gebruik van alcohol en softdrugs. De basis is dat er in huis niet gedronken of geblowd wordt. Eventueel kan, bij een bijzondere gelegenheid, buitenshuis gebruik van licht alcoholische alcohol toegestaan zijn. Aandachtspunt daarbij is steeds de invloed van middelen op medicatie die de jongeren gebruiken. Bespreekbaar maken van het gebruik van verslavende middelen en voorlichting zijn onderdeel van de begeleiding. Bij vormen van fase- of trainingshuizen kunnen afspraken gemaakt worden over het in bezit hebben en gebruik van licht alcoholische drank en/of softdrugs. Een doel is hier vooral om jongeren te leren om te gaan met de middelen, die overal voor het grijpen liggen en waar ze vrij ontvankelijk voor zijn, op een aanvaardbare, verantwoorde manier. Waar nodig kan en moet door het team een grens gesteld worden. Dit is bijv. als alcohol een averechtse werking heeft op het gedrag, of het dagelijks functioneren, al dan niet door het tevens gebruiken van medicijnen. In ambulante begeleidingssituaties zal de aandacht vooral liggen op het bespreekbaar houden van het gebruik, voorlichting en verantwoord leren omgaan met. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 6

7 Het gebruik van softdrugs (evenals het gebruik van alcohol, naast de gemaakte afspraken) is geen aanleiding om de dienstverlening te beëindigen, tenzij: De doelen in het zorgplan en/of de behandeling volstrekt niet meer haalbaar zijn door het gebruik; Het gebruik ernstige gevolgen heeft voor de dagelijkse routine en/of de groepssfeer. Uiteraard wordt eerst, samen met de jongere, geprobeerd het gebruik onder controle te krijgen. Dealen wordt absoluut niet getolereerd en is reden tot beëindigen van de dienstverleningovereenkomst. Voor een situatie als binnen de Spoedzorg, waar zeer verschillende cliënten vaak voor een korte periode en in een crisissituatie verblijven, verdient het de voorkeur om, ook voor volwassenen, uit te gaan van een middelenvrije omgeving. Aanpak binnen De Lichtenvoorde Voor een deel van de begeleiders van De Lichtenvoorde geldt dat ze goed op de hoogte zijn van de middelen. Al dan niet uit eigen ervaring. Voor veel van onze medewerkers geldt echter dat ze nooit (soft)drugs gebruikt hebben en ook dat de kennis van de gangbare middelen laag is. Dit is een aandachtspunt. Vooral voor medewerkers die onbekend zijn met deze middelen en de effecten die ze op kunnen roepen ontstaat een blinde vlek. Men ziet/herkent niet dat iemand onder invloed is van iets en men weet niet wat men kan verwachten. Of men steekt de kop in het zand omdat onwetendheid angstig maakt. Anderzijds kan er een te luchtige houding zijn ten opzichte van alcoholgebruik. In het bijzonder voor begeleiders in potentiële risicogroepen (LVB-jongeren, trainingshuizen, ambulant) is het zaak dat ze symptomen en gedrag kunnen herkennen. Weten wat iets is en wat het kan doen. Begeleiders moeten weten wat er kan gebeuren bij het gebruiken van middelen, hoe ze cliënten daarin kunnen begeleiden, waar ze deskundigheid kunnen halen. Ook waar ze een grens kunnen of moeten trekken. Om te komen tot een goede ondersteuningsstructuur zijn meerdere stappen noodzakelijk: Onderkennen van gebruik en problematiek Medewerkers van De Lichtenvoorde, die met risicocliënten werken, hebben voldoende kennis. Zij kunnen symptomen en gedrag herkennen. Zij weten wat er kan gebeuren bij het gebruiken van middelen, hoe ze daarin kunnen begeleiden en waar ze deskundigheid kunnen halen. Ook weten ze waar ze een grens kunnen of moeten trekken. Hulpmiddelen hierbij zijn: - Informatie: op het sectorbureau en bij Bureau Zorgexpertise liggen informatiesets, waaronder de folders: Alcohol zonder flauwekul; Hasj en wiet zonder flauwekul; XTC, cocaïne en speed zonder flauwekul. Deze folders zijn speciaal gericht op mensen met een beperking. Voor opvoeders is er de folder: Uw kind, alcohol en drugs. - De notitie middelengebruik van De Lichtenvoorde, waarin richting gegeven wordt aan het beleid van De Lichtenvoorde omtrent middelengebruik: beschikbaar via het Kwaliteitsportaal. - Cursusaanbod via de verslavingszorg. Deze bestaat uit een basiscursus voor alle geïnteresseerde medewerkers, een verplichte cursus signaleren en begeleiden voor medewerkers die met risicogroepen werken en een cursus motiverende gespreksvoering voor medewerkers die daadwerkelijk cliënten begeleiden met middelenproblematiek. Interne uitwisseling - De informatiemap Gebruik van genotmiddelen door mensen met een verstandelijke beperking van MEEveluwe. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 7

8 - Het boek vanalcoholtotxtc, uitgegeven door IrisZorg en aanwezig op het Sectorbureau en Bureau Zorgexpertise. Het Trimbos instituut heeft het programma Open en Alert, speciaal gericht op de samenwerking tussen LVB instelling en de verslavingszorg, om te komen tot een goede aanpak van middelengebruik door LVB cliënten. Per voorziening zijn er, van het algemene Lichtenvoorde beleid afgeleide, duidelijke afspraken over het gebruik van middelen, van wat getolereerd wordt en wat niet en hoe te handelen als regels overtreden worden. Afhankelijk van de cliënten, of de situatie op dat moment kunnen er verschillen zijn in de afspraken. Individuele benadering Het (leren) omgaan met verslavende middelen is een onderdeel van het (voorlopig) zorgplan. Een onderdeel van de intake (bij LVB jongeren) is het item middelengebruik. Het risico dat gebruik niet gezien wordt of onvoldoende aandacht krijgt, wordt daarmee ondervangen. Waar nodig kunnen duidelijke afspraken gemaakt en/of leerdoelen gesteld worden met de cliënt. Hulpmiddelen: - Item opnemen in de zorgplansystematiek. - Begeleidingsdoelen: formuleren van doelen en begeleidingsafspraken, zo nodig in samenwerking met een externe organisatie (IrisZorg/Tactus) - Het spel TRIP, een reis door de wereld van drank en drugs, van het Trimbos instituut. Mogelijkheden in begeleiden en ondersteunen Omgaan met middelen en verslaving moet niet het belangrijkste begeleidingsdoel zijn en problematisch gebruik dus niet het hoofdprobleem. Wel is hierbij denkbaar dat er een samenwerking wordt aangegaan met organisaties die gespecialiseerd zijn in het begeleiden van de verslavingsproblematiek. Dit ook om te voorkomen dat cliënten tussen wal en schip vallen, doordat organisaties kennis en ervaring hebben van het een, maar niet van het ander. Goede samenwerking is noodzakelijk. Hulpmiddelen: - Samenwerking met een externe deskundige organisatie als IrisZorg of Tactus. Grenzen in de ondersteuning De Lichtenvoorde erkent dat het gebruik van verslavende middelen ook bij een aantal van de mensen die zij begeleidt aan de orde is. Doorgaans vormt dit geen probleem, zijn wij goed in staat ook hier begeleiding in te bieden en waar nodig worden medewerkers geschoold in het omgaan met verslavende middelen en verslavingsproblematiek. In de ambulante begeleiding komen medewerkers cliënten tegen met een soms forse verslavingproblematiek. De begeleiding heeft hier vaak een belangrijke functie in het overeind houden van de dagelijkse, primaire zaken. Altijd wordt ook de verslavingszorg geconsulteerd en/of betrokken. De Lichtenvoorde verwacht dat de cliënt aanspreekbaar en begeleidbaar is in ieder geval tijdens begeleidingsmomenten. Als dit niet het geval is vertrekt de begeleider en maakt hij/zij melding bij de leidinggevende. Op een ander moment ziet de medewerker of het gebruik bespreekbaar te maken is, probeert hij te ontdekken wat de functie van het gebruik is voor de cliënt en afspraken te maken over de begeleiding. Als het gebruik van dien aard is dat de cliënt op veel momenten niet aanspreekbaar is, of er is sprake van voor de medewerker bedreigende situaties (agressie, vervuiling), wordt in overleg met de leidinggevende en samen met de verslavingszorg beoordeeld of en hoe de begeleiding voort te zetten is. Doorslaggevend is of er (weer) een werkbare situatie kan ontstaan. Is dit niet het geval dan draagt De Lichtenvoorde de cliënt over aan een instelling voor verslavingszorg en zegt de dienstverlening op. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 8

9 Als de cliënt in een huis van De Lichtenvoorde woont, moet een afweging gemaakt worden in hoeverre het gebruik nog hanteerbaar is binnen het huis, voor de medebewoners en voor de omgeving. Ook hier is het aanwezig zijn van een werk- en leefbare situatie bepalend. Bij verslaving of chronisch gebruik van harddrugs (hier valt alcohol ook onder) ziet De Lichtenvoorde zich genoodzaakt de dienstverlening te beëindigen en de cliënt aan te melden en/of over te dragen aan organisaties die gespecialiseerd zijn in het begeleiden van middelengebruik en verslavingsproblematiek. In de Zorg- en dienstverleningsovereenkomst is opgenomen dat De Lichtenvoorde de dienstverlening op kan zeggen als de cliënt zich niet houdt aan de in de samenleving gehanteerde gedragscodes, dan wel de door De Lichtenvoorde gehanteerde specifieke gedragscodes rondom drugsgebruik, agressie en huisregels. Bovendien kan dit als de cliënt behandelprogramma s behoeft, waarover we bij De Lichtenvoorde niet beschikken. Voorop staat echter de wens om te voorkomen dat tot beëindiging van de dienstverlening wordt overgegaan. Het gevaar is dan dat de cliënt in een gat tussen de reguliere verslavingszorg en de hulpverlening aan mensen met een verstandelijke beperking valt. Dit vraagt om daadwerkelijke ontwikkeling van samenwerking met externe, gespecialiseerde organisaties als IrisZorg en Tactus. Hier wordt vorm aan gegeven door scholing van de medewerkers van De Lichtenvoorde door medewerkers van de verslavingszorg. Op individueel niveau weten medewerkers elkaar goed te vinden in de begeleiding van cliënten met een verstandelijk beperking en middelengebruik. Verantwoordelijkheid en voorbeeldgedrag van medewerkers Van medewerkers van De Lichtenvoorde wordt een professionele houding verwacht ten aanzien van werken en het gebruik van middelen. Dit item is opgenomen in de notitie Gedragscode voor medewerkers. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 9

10 Voor meer informatie Voor informatie, overleg, ondersteuning of advies kan contact opgenomen worden met, afhankelijk van de woonplaats van de cliënt, Iriszorg of Tactus Iriszorg heeft het boek vanalcoholtotxtc uitgegeven, waarin veel actuele basisinformatie staat. Contactgegevens Poli IrisZorg Poli Doetinchem Frielinkstraat 3, 7001 CW Doetinchem Poli Groenlo Buitenschans 54, Groenlo (gezondheidscentrum Papendiek) Beide poli s te bereiken via tel: Contactgegevens Preventie: Kronenburgsingel 545, 6831 GM Arnhem Tel: Informatielijnen voor: Alcohol Drugs en Roken Allen 24 uur per dag bereikbaar. Ook op is veel informatie te krijgen, onder meer de folders: Hasj en wiet zonder flauwekul; Xtc, cocaïne en speed zonder flauwekul; Uw kind, alcohol en drugs. Daarnaast meerdere uitgaven, waaronder: Op internet zijn sites te vinden als: De Lichtenvoorde/notitie verslaving 10

11 Beschrijving genotmiddelen (bron: Het Trimbos-instituut) Alcohol Alcohol is na koffie en thee de meest gebruikte drug in Nederland. Het is de werkzame stof in verschillende dranken zoals bier, wijn en jenever maar ook in mixdranken en shooters. Het gebruik en de verkoop van alcoholhoudende dranken is legaal. De verkoop van zwakalcoholhoudende dranken aan jongeren onder de 16 jaar is verboden. Voor sterke drank geldt een minimum leeftijd van 18 jaar. Cafeïne Cafeïne is een stimulerende stof die onder meer te vinden is in koffie, thee, cola. Cafeïne zit ook in zogenaamde smartdrinks of energydrinks. Cafeïne als zuivere stof is een wit poeder met een bittere smaak. Het wordt wel eens in pilvorm verkocht of aan andere drugs gevoegd. Oorspronkelijk komt cafeïne voor in planten, waaronder de koffieplant en de theeplant. Hasj en Weed Hasj en weed zijn afkomstig van een plant met de Latijnse naam Cannabis Sativa, kortweg cannabis. In het Nederlands noemen we de plant hennep. Hasj en weed worden meestal vermengd met tabak en dan met één of meer vloeitjes tot een sjekkie gerold: een stickie of joint. Het roken heet blowen. Er zijn ook mensen die hasj en weed in het eten verwerken, meestal in taart of 'space-cake'. Slaap- en kalmeringsmiddelen Slaap- en kalmeringsmiddelen helpen bij onrust, angst en slaapproblemen. Ze lossen geen problemen op, maar verdoezelen ze. Slaap- en kalmeringsmiddelen worden door artsen voorgeschreven. De middelen die tegenwoordig het meest worden gebruikt, hebben als verzamelnaam 'benzodiazepines'. Bekende merknamen zijn: Noctamid, Valium, Mogadon, Dalmadorm, Normison, Rohypnol, Seresta en Temesta. Bekende stofnamen zijn Diazepam en Oxazepam. Belangrijk: Combinatie met alcohol is gevaarlijk. Tabak Nicotine is de werkzame stof in tabak. Tabak wordt gemaakt uit de gedroogde bladeren van Nicotiana, de tabaksplant. Tabak wordt gerookt als sigaret, in een pijp of sigaar, maar kan ook worden gesnoven of gepruimd. GHB GHB is een opkomend middel. Het is een kleurloze stroperige vloeistof, vaak verpakt in een doorzichtig plastic kokertje. Het kan gedronken worden, al dan niet opgelost in frisdrank. Van oorsprong is het een middel dat als slaapmiddel gebruikt werd bij operaties van dieren, GHB dempt de werking van de hersenen. Doordat het moeilijk te doseren is, is er een risico op bewustzijnsstoornissen. XTC XTC is een drug en wordt verkocht in de vorm van pillen en capsules. Deze hebben verschillende kleuren en vormen en zijn vaak voorzien van een afbeelding. De werkzame stof die in XTC zit heet MDMA. Vaak worden pillen als 'XTC' verkocht, terwijl ze het in werkelijkheid niet zijn. Dat zit er geen MDMA in, maar iets wat er op lijkt of totaal andere stoffen. Stoffen die heel anders en onvoorspelbaar kunnen werken. Of helemaal niet. Heroïne Heroïne is een drug. Het behoort tot de opiaten: stoffen die uit de papaver worden gehaald. Heroïne wordt voor gebruik gemengd met allerlei andere stoffen. Het varieert in uiterlijk van grof wit poeder tot geelbruine brokjes en wordt ook wel 'bruin' of 'smack' genoemd. Heroïne wordt meestal 'gechineesd' of gesnoven. Bij chinezen wordt heroïnepoeder op aluminiumfolie gelegd en verhit. De vrijkomende dampen worden door een kokertje opgezogen en komen zo rechtstreeks in de longen terecht. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 11

12 Speed 'Speed' en 'pep' zijn straatnamen voor 'wekaminen'. Wekaminen zijn chemische stoffen die stimulerend werken op het centrale zenuwstelsel. Het zijn drugs. Er zijn verschillende soorten wekaminen. De belangrijkste zijn (dex)amfetamine en methamfetamine. Speed is te koop als pil of in poedervorm. Meestal wordt het geslikt, maar het kan ook gespoten of gesnoven worden. Cocaïne Cocaïne is een drug in de vorm van een wit, kristalachtig poeder. Het wordt gehaald uit de bladeren van de cocaplant. Er worden veel namen voor cocaïne gebruikt. De populairste luidt kortweg 'coke'. 'Gewone' cocaïne wordt voornamelijk gesnoven. Door oplossen in water kan het ook in een ader worden geïnjecteerd. Cocaïne kan door een chemisch proces worden bewerkt tot 'crack' of 'basecoke'. Het roken van 'crack' of 'basecoke' wordt 'basen' genoemd. Bij het roken worden een waterpijp, een speciaal pijpje of folie gebruikt. Khat Bij khat worden blaadjes en zachte delen van de plant gekauwd. Khat wordt vooral gebruikt door mensen die uit Somalië of de omgeving daarvan komen. Het heeft een sociale functie. Er kan geestelijke afhankelijkheid optreden. Dit komt voor bij Somaliers met een traumatisch verleden. Khat heeft een oppeppende werking. Niet kunnen slapen is een signaal van gebruik en een negatief effect. Opiaten Opiaten zijn stoffen die uit de papaverplant (Latijn: papaver somniferum) worden gehaald. Door de onrijpe zaadbol in te kerven en het vrijkomende melksap in te drogen, ontstaat ruwe opium. Uit die ruwe opium kan bijvoorbeeld morfine worden gehaald. En uit die morfine kan via een chemische bewerking heroïne worden gemaakt. Opium is de verzamelnaam voor een mengsel van verschillende opiaten zoals morfine, codeïne, thebaïne, papaverine en noscapine. LSD In tegenstelling tot veel andere middelen geeft LSD (lysergynezuur-diëthylamine) niet zozeer een ontspannen gevoel. Wel kan een gevoel van tijdloosheid ontstaan. Opvallend effect is de vervaging van grenzen tussen de verschillende zintuigen. De geëigende vorm van innemen is slikken. Meestal gedruppeld op versierde stukjes papier. Er treed vrij snel sterke tolerantie op die ook weer snel afneemt na stoppen met gebruik. Daarnaast zijn er nog allerlei andere tripmiddelen zoals lachgas, paddo s, poppers, ecodrugs etc. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 12

13 Genotmiddel of verslaving (bron: Het Trimbos-instituut) Genotmiddelen Talrijke genotmiddelen kunnen als drug worden aangemerkt met het risico van verslaving zoals alcohol, hasj en weed, drugs maar ook soorten als cafeïne, tabak en slaapmiddelen behoren tot deze categorie. Daarnaast zijn er nog allerlei andere tripmiddelen zoals lachgas, paddo s, poppers, ecodrugs etc. Een genotmiddel is verslavend als het afhankelijkheid en gewenning kan veroorzaken. Daarbij kun je onderscheid maken tussen lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Bij lichamelijke afhankelijkheid vertonen zich ontwenningsverschijnselen wanneer wordt gestopt. Wanneer een gebruiker steeds meer behoefte heeft en zich zonder niet meer prettig voelt dan spreken we van geestelijke afhankelijkheid. Wanneer een gebruiker steeds meer nodig heeft om hetzelfde effect te bereiken spreken we van gewenning. Zowel drugs als alcoholgebruik kan leiden tot gewenning en lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Meestal zijn de risico s wel bekend maar worden deze door de meeste gebruikers onderschat of weggewimpeld. Drugs- en alcoholverslaving Bij verslaving aan drugs is er duidelijk sprake van lichamelijk en geestelijke afhankelijkheid. Ook wordt er gesproken over zogenaamde tolerantie. Iemand heeft steeds meer nodig om eenzelfde effect te krijgen. Bij het stoppen treden duidelijke ontwenningsverschijnselen op. Bij éénmalig gebruik ben je nog niet verslaafd. Verslaving hangt af van verschillende factoren. Veel mensen die voor het eerst drugs gebruiken doen dat om te experimenteren, uit nieuwsgierigheid of omdat ze op zoek zijn naar een bepaald gevoel. Doorgaan met gebruiken is onder meer afhankelijk van de werking van de drug en de mate waarin iemand gevoelig is voor de effecten. Ook de redenen om de drug te nemen spelen een rol: iemand die gebruikt omdat hij zich rot voelt, loopt een groter risico op problematisch gebruik dan iemand die gebruikt terwijl hij lekker in zijn vel zit. Het risico van afhankelijkheid van de verschillende soorten drugs is niet geheel duidelijk. De ene gebruiker kan snel geestelijk afhankelijk zijn van hasj, terwijl de ander daar nooit last van krijgt. Toch leidt de ene drug tot minder verslavingsproblematiek dan de andere. Zo is heroïne sterk verslavend. Cocaïne en amfetamine zijn dat minder en XTC, hasj en weed nog minder. Gebruik van softdrugs betekent niet het automatisch overgaan naar harddrugs. Er is wel een verhoogd risico wanneer iemand op een harde (overmatige) manier softdrugs gebruikt. De meeste alcohol wordt thuis gedronken, een ander deel in de horeca en in sportkantines. Veel mensen drinken alcohol omdat ze het gezellig en lekker vinden, of omdat ze mee willen doen. De één drinkt dagelijks; een ander drinkt doordeweeks niet, maar in het weekend juist heel veel. Soms heeft heel veel drinken te maken met groepsgedrag. Ook tijdens het uitgaan wordt vaak veel alcohol gebruikt. Ongeveer 85% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder drinkt regelmatig een glaasje. In 2003 had op twaalfjarige leeftijd bijna de helft van de scholieren (47%) al eens een glas alcohol gedronken, op vijftienjarige leeftijd drinkt de helft al wekelijks alcohol (52%). Vroeger werd vooral bij speciale gebeurtenissen alcohol gedronken. Tegenwoordig is het gebruik veel algemener. Het is een vanzelfsprekend deel van het sociale leven geworden. Voor een flink aantal mensen echter is alcohol een probleem geworden: 10% van de Nederlandse bevolking van jaar is een probleemdrinker, meer mannen (17%) dan vrouwen (4%). De Lichtenvoorde/notitie verslaving 13

14 Waarom Veel mensen beginnen te experimenteren als ze jong zijn, bijvoorbeeld om mee te doen met anderen, om stoer te doen, om grenzen te verkennen, uit nieuwsgierigheid, om verveling te verdrijven of vanwege de spanning (het mag immers niet). Ook trends spelen een rol. Doorgaan met gebruiken ligt niet alleen aan de persoon in kwestie maar ook aan zijn omgeving. Wanneer de directe omgeving zoals een vriendenkring gebruik accepteert of afwijst, dan heeft dat grote invloed. Het afwijzen van het drugs- of alcoholgebruik van een ander hoeft er echter niet altijd toe te leiden dat hij of zij ook stopt met gebruiken. Het kan er ook toe leiden dat iemand een andere omgeving opzoekt, waarin het gebruik wel wordt geaccepteerd. Risico s bij drugs en alcohol Drugsgebruik brengt altijd risico s met zich mee, zoals het gevaar van lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid. Het gebruik is extra gevaarlijk voor ondermeer mensen die geestelijk kwetsbaar zijn. Een risico van bepaalde drugs is overdosering: het innemen van een dodelijke hoeveelheid. Wat vaker voorkomt is dat iemand iets anders inneemt dan hij verwacht. Het komt voor dat een pil of poeder niet bevat wat de verkoper beweert. Daarnaast nemen veel gebruikers verschillende drugs door of naast elkaar. De effecten van combinaties zijn onvoorspelbaar en kunnen ook dodelijk zijn. Drugs beïnvloeden de waarneming en het concentratievermogen van de gebruiker. Alles wat met mate wordt genuttigd schaadt de gezondheid niet, dat geldt ook voor alcohol. Dagelijks 1 tot 2 glazen voor vrouwen en 2 tot 3 glazen voor mannen is niet ongezond. Dagelijks drinken verhoogt wel het risico op gewenning. Daarom is het goed om 2 dagen per week geen alcohol te drinken. Overmatig gebruik kan tot diverse problemen leiden zoals beschadigingen aan het maagslijmvlies, de lever en de hersenen, de kans op ongelukken neemt toe. Mensen worden bovendien sneller agressief met een flinke slok op. Herkennen alcohol- en drugsgebruik Gewenning en verslaving aan alcohol ontstaan geleidelijk. Het begint met af en toe te veel drinken tot regelmatig doorzakken. Dat maakt het herkennen van probleemgebruik moeilijk. Er is sprake van misbruik als iemand ongeacht de omstandigheden voortdurend alcohol gebruikt, terwijl dat gebruik problemen veroorzaakt of verergert. Als iemand zichzelf herhaaldelijk in gevaar brengt (autorijden onder invloed bijvoorbeeld), is er ook sprake van misbruik. Belangrijke aanwijzingen voor probleemgebruik zijn: alcohol nodig hebben om te kunnen ontspannen of om een bepaalde angst te overwinnen, niet genoeg hebben aan 1 of 2 glazen, maar dagelijks meer drinken en vaak situaties opzoeken waar alcohol gedronken wordt of zonder alcohol ontwenningsverschijnselen krijgen als trillende handen, transpireren en slecht slapen. Er zijn verschillende soorten drugs. Om het gebruik te herkennen een aantal voorbeelden: - Hasj en weed: De werkzame stof in hasj en weed (THC) versterkt de stemming. Wie zich niet zo gelukkig voelt, kan zich er nog rotter door voelen. Bij iemand die zich goed voelt, valt het meestal prettig. Hij wordt er high van. Het woord stoned wordt gebruikt vanwege het zwaar aanvoelen van met name armen en benen. THC beïnvloedt ook de waarneming. Kleuren worden intenser ervaren, muziek wordt intenser beleefd. Het gevoel voor ruimte en tijd verandert, de fantasie slaat op hol. Sommige mensen krijgen ineens zin om veel te eten ( vreetkick ), anderen de slappe lach. Vanwege de verdovende werking wordt het ook gebruikt om te ontspannen. Aan de andere kant kun je door angst overvallen worden. THC verslapt de spieren, maakt de mond droog, de ogen rood, verwijdt de pupillen en versnelt de hartslag. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 14

15 - Cocaïne Het gebruik van cocaïne is niet echt te zien. Cocaïnegebruik brengt wel bepaalde symptomen met zich mee: stimuleert het centrale zenuwstelsel, versnelt de hartslag en ademhaling en verhoogt de bloeddruk. Maar in grote lijnen zijn de effecten als volgt. Het uithoudingsvermogen wordt groter, hongergevoel en vermoeidheid verdwijnen. Pijn wordt minder snel voelbaar. De gebruiker wordt opgewekt en vrolijk, voelt meer energie en denkt de hele wereld aan te kunnen. Deze effecten doen zich voor, als de gebruiker af en toe cocaïne neemt en niet te veel tegelijk. De effecten zijn binnen een half uur verdwenen. Als de gebruiker het gevoel terug wil krijgen, moet hij opnieuw nemen. Zwaardere gebruikers worden vaak rusteloos en raken snel geïrriteerd. - Heroïne: bij het gebruik van heroïne worden de ademhaling en de hartslag langzamer. De lichaamstemperatuur gaat iets omlaag. De pupillen vernauwen zich sterk. Opiaten verminderen de werking van de darmen en kringspieren. Seksuele behoeften kunnen minder worden. In het begin kan de gebruiker last krijgen van braken, hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid, jeuk en een vreemd gevoel in het hoofd. De werkzame stof veroorzaakt op zich géén beschadigingen aan weefsels en organen. De lichamelijke effecten voor de gebruiker vallen in het niet bij wat hij voelt en ervaart: de sterk verdovende werking, die heel snel komt (de flash ). Deze werking treedt al vanaf de eerste keer op en gaat overheersen wanneer de gebruiker na een aantal malen niet meer zo'n last heeft van de bij-effecten. De heroïne geeft dan een heel aangenaam effect: pijn, verdriet, angst, honger en kou worden niet meer gevoeld. Gemiddeld werkt heroïne 4 tot 6 uur. - XTC: het gebruik brengt wel bepaalde symptomen met zich mee zoals depressiviteit, angsten, slaapstoornissen. Maar die kunnen ook het gevolg van iets anders zijn. Bovendien zijn ze vaak nauwelijks waarneembaar. Eigenlijk kan alleen een open gesprek duidelijk maken of iemand wel of niet gebruikt. Daarbij is het belangrijk om het slikken van XTC niet op voorhand te veroordelen. Want dat maakt de kans op een open gesprek kleiner. - LSD: opvallend effect is het vervagen van de grenzen tussen de verschillende zintuiglijke waarnemingen. Men kan kleuren gaan ruiken en geluiden zien. Het kan een gevoel van tijdloosheid doen ontstaan. LSD kan gespoten worden of geslikt in pilvorm. Meest geëigend tegenwoordig is echter in vloeibare vorm, gedruppeld op kleine stukjes papier, die zijn versierd met afbeeldingen. Psychotische toestandbeelden kunnen voorkomen, soms nog nadat het gebruik gestopt is. Ook kan het middel gevoelens van angst en achterdocht vergroten. De Lichtenvoorde/notitie verslaving 15

Notitie Middelengebruik

Notitie Middelengebruik Notitie Middelengebruik Lichtenvoorde, februari 2011 Willem Warmerdam, clustermanager Inhoudsopgave Inleiding... 3 Omgaan met problematisch gebruik... 4 Omgeving... 5 Huisregels en afspraken... 5 Aanpak

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET DRUGS 3 SOORTEN DRUGS 3 WAT DOEN DRUGS? 4 VERSLAAFD AAN DRUGS

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure

drugs Wat iedereen over zou moeten weten Over deze brochure Over deze brochure De één is er tegen, voor de ander is het minder een probleem. Wat je ook van drugs vindt, de kans is groot dat je er ooit mee te maken krijgt. Als opvoeder, familielid of vriend(in),

Nadere informatie

Liska Vulperhorst Preventiewerker

Liska Vulperhorst Preventiewerker Liska Vulperhorst Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Vijf circuits Behandeling & Begeleiding Sociale Verslavingszorg Forensische Verslavingszorg Verslavingsreclassering Preventie & Consultancy Programma

Nadere informatie

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut

Inleiding. Bron: Nationale Drugsmonitor Jaarbericht 2007. Uitgave van Trimbosinstituut : Alcohol, roken en drugs Inleiding In onze maatschappij zijn het gebruik van alcohol en andere drugs heel gewoon geworden roken en het drinken van alcoholische dranken gebeurt op recepties, feestjes,

Nadere informatie

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen

Middeleninfo. Alcohol. Tripmiddelen Middeleninfo Alcohol Tabak Cocaïne Hasj Heroïne Paddo's Smartdrugs Speed Tripmiddelen XTC Alcohol Afhankelijkheid Gewenning Alcohol & Bij 'sociaal gebruik' kan er al sprake zijn van matige geestelijke

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Gaby Herweijer Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom in de Puberteit Pubers ondergaan veel veranderingen Vrienden School Lichamelijk Seksualiteit Hersenen Pubers vragen

Nadere informatie

XTC, cocaïne en speed

XTC, cocaïne en speed XTC, cocaïne en speed Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van XTC, cocaïne en speed gehoord. XTC, cocaïne en speed zijn drugs. Het is belangrijk om te weten wat XTC, cocaïne en speed met je doen. Dat

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Cannabis Opvoedtips Wat zijn genotmiddelen?

Nadere informatie

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's

Nederlands. Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland. opvattingen, feiten en risico's Nederlands Alcohol, tabak, drugs en medicijnen in Nederland 1 opvattingen, feiten en risico's Bijna overal ter wereld... Bijna overal ter wereld gebruiken mensen alcohol, tabak en drugs. Voor de smaak

Nadere informatie

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144

Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Speciaal onderwijs LESBRIEF OVER DRUGS UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief over drugs INHOUD pagina Colofon: Deze lesbrief hoort bij het drugspreventieproject

Nadere informatie

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul

HASJ EN WIET. Zonder flauwekul HASJ EN WIET Zonder flauwekul Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Het roken van tabak met hasj of wiet heet blowen. Ik blow niet. Ik gebruik medicijnen. Dan kan het

Nadere informatie

Wat je moet weten over hasj en wiet

Wat je moet weten over hasj en wiet Wat je moet weten over hasj en wiet 1 2 Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj

Nadere informatie

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1

Genotmiddelen. Genotmiddelen. Bron: http://gezondeleefstijl.slo.nl 1 zijn er altijd al geweest en zullen er ook altijd blijven. Veel jongeren experimenteren in de puberteit met roken, alcohol en drugs en een deel laat zich verleiden tot risicovol gedrag. Jongeren zijn extra

Nadere informatie

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL lesbrief speciaal basisonderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: ROKEN EN BLOWEN 3 GEWOONTEN 3 CONTRACT 4 ROKEN EN JOUW GEZONDHEID

Nadere informatie

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014

Pubers en genotmiddelen. Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Pubers en genotmiddelen Irene Lapajian Gezondheidsbevorderaar GGD HM 6 oktober 2014 Overzicht - Inleiding - (hersen)ontwikkeling pubers - Genotmiddelen: - energiedrank - roken - alcohol - Opvoeding en

Nadere informatie

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl

Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014. Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Uw kind en genotmiddelen Dinsdag 7 oktober 2014 Linda van Delft Gezondheidsbevorderaar 088-3084284 lvandelft@ggdhm.nl Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken

Nadere informatie

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik

Signalen van verdovende middelen. Volgens de (opium)wet. Signalen van stimulerende middelen. Redenen gebruik Associëren Novadic-Kentron Preventie, Voorlichting en Advies Workshop LVG 60 minuten Drugs Belevingswerelden Associëren drugs LVG Ø Impulsief Ø Hier & nu (gevoelig voor impulsen van dat moment) Ø Grenzeloos

Nadere informatie

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ

Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH. Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Middelengebruik en alcohol in relatie tot NAH Twan van Duijnhoven Verpleegkundig Specialist GGZ Programma Stellingen Geschiedenis van verslaving Wat zijn drugs? Fasen van gebruik Soorten middelen Effecten

Nadere informatie

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9

Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Achtergrondinformatie opdracht 3, module 5, les 9 Roken alcohol en drugs Roken, alcohol en drugs zijn schrikbeelden voor veel ouders. Dit geldt voor allochtone ouders én Nederlandse ouders. Sommige kinderen

Nadere informatie

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je:

Hasj en wiet zijn drugs. Dat heet blowen. In deze folder vind je: Je hebt vast wel eens van hasj of wiet gehoord. Hasj en wiet zijn drugs. Hasj en wiet worden meestal gerookt. Er wordt een soort sigaret gedraaid met tabak en hasj of wiet. Dat heet blowen. In deze folder

Nadere informatie

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik I.V.A. Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Aanwezigheidseis leidinggevende of barvrijwilliger Horeca Tijdens het verstrekken van alcohol dient er altijd een leidinggevende aanwezig te zijn. Deze persoon

Nadere informatie

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i

Basisvorming drugs & & drugge g bruik i Basisvorming drugs & druggebruik 1. Drugpunt en PZ Deinze -Zulte 2. Productinformatie: soorten drugs 3. Wetgeving 4. Welke drugs worden door onze leerlingen gebruikt? Inhoud 5. Hoe moeten we dat druggebruik

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Agenda Genotmiddelen Pubergedrag en hersenontwikkeling Energiedrank Roken: sigaret, waterpijp en shishapen Alcohol Opvoedtips

Nadere informatie

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011

Belang Preventie Cijfers comazuipen 2011 Programma vandaag 19:00 19:45 u Tactus Verslavingszorg Cijfers Middelen/gewoontes 19:45 20:00 u Pauze Pubers & Verslavingen Liska Vulperhorst Preventiewerker 21 maart 2013 20:00 20:45 u Stellingen 20:45

Nadere informatie

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen

De puberteit 9/21/2015. Programma. Indeling naar werking. Wat zijn genotmiddelen? Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Programma Welkom bij Uw kind en genotmiddelen (hersen)ontwikkeling pubers Genotmiddelen Energydrinks Roken Alcohol en genotmiddelen Eef Hollman Adviseur Gezondheidsbevordering Indeling naar werking Wat

Nadere informatie

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar

Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Pubers en blowen Gaby Herweijer Gezondheidsbevorderaar Programma Soorten genotmiddelen Het puberbrein Genotmiddelen; Waterpijp Blowen Opvoeding Wat zijn genotmiddelen? Dit zijn stoffen die een verandering

Nadere informatie

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL

Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar. Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Voorlichting EHBO 28 februari 2011 Rode Kruis Alkmaar Ton Leenders Afdeling PREVENTIE Brijder Verslavingszorg WWW.BRIJDER.NL Programma Inleiding Uitgaansdrugs Meest voorkomende klachten en zorg Acute situaties

Nadere informatie

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

speciaal onderwijs lesbrief alcohol UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL speciaal onderwijs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (00) 67 1 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud LES 1: KENNISMAKING MET ALCOHOL SOORTEN DRANK DE WERKING VAN ALCOHOL 4 DE GEVOLGEN VOOR

Nadere informatie

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker

Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Bianca Wagenaar-Swart Preventiewerker Tactus Verslavingszorg Stedendriehoek, Twente, Zwolle/Noord Veluwe en Flevoland Preventie Behandeling Nazorg Alcohol, roken, drugs, medicijnen, gamen, gokken Programma

Nadere informatie

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis

To blow or not to. blow? Inhoud. Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose. Inleiding. 1. Een psychose. 2. Cannabis Inhoud To blow or not to Inleiding 1. Een psychose blow? Informatiebrochure over cannabisgebruik bij een psychose 2. Cannabis 3. Risico op een psychose door cannabisgebruik 4. Redenen om cannabis te gebruiken

Nadere informatie

Alcohol. Gewoonte, gewenning en verslaving

Alcohol. Gewoonte, gewenning en verslaving Bijna overal ter wereld gebruiken mensen alcohol, tabak en drugs. Voor de smaak of de gezelligheid, bij sociale en culturele evenementen, of om te ont spannen. Of om, net als met medicijnen met een kalmerende

Nadere informatie

basisschool WWW.VOORKOM.NL

basisschool WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Inleiding 3 Les 1: Roken en Blowen 4 Roken: de werking 4 Lichamelijke en geestelijke verslaving 5 Blowen

Nadere informatie

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut

Bert Vinken. Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg. Presentatie alcohol en opvoeding Trimbos-instituut Nee tegen alcohol (en drugs) schade Bert Vinken Vincent van Gogh Voor geestelijke gezondheidszorg Programma 19.30 uur 20.30 uur 20.45 uur 21.30 uur Presentatie Pauze vraag en antwoord Einde Drugs Definities

Nadere informatie

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer

ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK. Achternaam. Cliëntnummer. Naam interviewer ASSESSMENT MIDDELENGEBRUIK Achternaam bij vrouwelijke cliënten meisjesnaam Geboortedatum Cliëntnummer Datum interview d d m m d d m m 1. Naam interviewer 2. 3. Interview is niet volledig afgenomen want:

Nadere informatie

Slaapproblemen, angst en onrust

Slaapproblemen, angst en onrust Slaapproblemen, angst en onrust WAT KUNT U ZELF DOEN WAT KAN UW APOTHEKER VOOR U DOEN WAT GEBEURT ER ALS U STOPT AUTORIJDEN INFORMATIE ADRESSEN HULPVERLENING VRAAG OVER UW MEDICIJNEN? WWW.APOTHEEK.NL SLAAPPROBLEMEN,

Nadere informatie

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015

Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Presentatie Drugs op het werk Spreker Saskia Schluter Datum 04-2015 Controle Onlangs is door een grote opdrachtgever van STAR OGP een drugscontrole gehouden onder alle aanwezigen (dus medewerkers van diverse

Nadere informatie

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan

Verslaving. Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving. Als iemand niet meer zonder... kan ggz voor doven & slechthorenden Verslaving Als iemand niet meer zonder... kan Deze folder is voor doven en slechthorenden die meer willen weten over verslaving Herkent u dit? Veel mensen gebruiken soms

Nadere informatie

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering

Welkom bij Uw kind en genotmiddelen. Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Welkom bij Uw kind en genotmiddelen Irene Lapajian Adviseur Gezondheidsbevordering Wat zijn genotmiddelen? Stoffen die een verandering van het bewustzijn veroorzaken en om die reden worden gebruikt. Verdovend

Nadere informatie

Tips tegen nervositeit

Tips tegen nervositeit Vijf jaar lang heb ik een slaapmiddel gebruikt om in slaap te komen soms had ik de moed om het eens zonder dat tabletje te proberen. Ik sliep dan zo slecht, dat ik de moed snel weer opgaf. Toch vond ik

Nadere informatie

Signaleren & Bespreken

Signaleren & Bespreken Signaleren & Bespreken HIER KOMT NOG EEN FOTO! Help! Mijn kind gaat uit! Hoe signaleer ik druggebruik bij mijn kind? Hoe signaleer ik problematisch gebruik bij mijn kind? En wat als blijkt dat..? Op tijd..

Nadere informatie

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN?

HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? HOE HELP IK MIJN KIND NEE ZEGGEN TEGEN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? UW KIND EN ROKEN, DRINKEN EN BLOWEN? U KUNT ER IETS AAN DOEN! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003)

Uitslagen leerlingen onderzoek (2003) Uitslagen leerlingen onderzoek (00) Als onderdeel van het onderzoek naar het verslavingspreventieproject op scholen voor voortgezet onderwijs in Katwijk is een anonieme online-enquête afgenomen met behulp

Nadere informatie

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg

Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking. Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Middelengebruik bij mensen met een verstandelijke beperking Arjetta Timmer Brijder Verslavingszorg Parnassia Bavo Groep Brijder Verslavingszorg Preventie Jeugd Zorg ambulant & klinisch Bereidheidliniaal

Nadere informatie

Genotmiddelen? Informatie voor ouders en begeleiders

Genotmiddelen? Informatie voor ouders en begeleiders Genotmiddelen? Informatie voor ouders en begeleiders Inleiding Van genotmiddelen kun je genieten. En dat doen ook heel veel mensen. Een kopje koffie 's ochtends om wakker te worden, op zaterdagavond in

Nadere informatie

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl

regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl regio Gooi en Vechtstreek Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid www.cjggooienvechtstreek.nl n Niet uitgeslapen? Jongeren en slapeloosheid We slapen gemiddeld zo n zeven tot acht uur per nacht. Dat

Nadere informatie

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige

Werk en Verslaving. Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Werk en Verslaving Ard van Oosten psychiater, bedrijfskundige Inhoud Inleiding Verslaving als ziekte Werk en verslaving Medisch - Juridisch kader Beleid Inleiding Gewoonteverslaving Gokverslaving, chatverslaving,

Nadere informatie

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen?

Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Hoe help ik mijn kind nee zeggen tegen roken, drinken en blowen? Uw kind en roken, drinken en blowen? U kunt er iets aan doen! Kinderen die opgroeien krijgen te maken met allerlei verleidingen. Bijvoorbeeld

Nadere informatie

Combigebruik. De meest gestelde vragen

Combigebruik. De meest gestelde vragen Combigebruik. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - juni 2011 (herziene herdruk) - D/2011/6030/10

Nadere informatie

Handreiking inzet van e-learning in de SW

Handreiking inzet van e-learning in de SW De begeleiding van medewerkers met verslavingsproblemen en ongewenst gedrag Handreiking inzet van e-learning in de SW 7 Praktische bouwstenen Strategische bouwstenen Strategische bouwstenen Praktijkvoorbeelden

Nadere informatie

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking

Verstandelijke beperking en middelengebruik. Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Verstandelijke beperking en middelengebruik Een folder voor mantelzorgers en begeleiders van mensen met een verstandelijke beperking Johan woont al enkele jaren zelfstandig. Als begeleider ga jij twee

Nadere informatie

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen

Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding. Floris Munneke Anita van Stralen Nuchter opvoeden Alcohol en Drugs in de Opvoeding Floris Munneke Anita van Stralen Programma Trends Invloeden op het kind Wat vindt u? Het gesprek met uw kind Verwijsmogelijkheden Wat roept het onderwerp

Nadere informatie

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra

Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Haw it der oer! Marcel Seuninga/ Auke Zandstra Programma Enkele cijfers over roken, drinken en gamen Jongeren en alcohol Andere drugs Enkele tips t.a.v. opvoeding en genotmiddelen Vragen en afsluiting

Nadere informatie

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag

Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Workshop jongeren, middelengebruik en delictgedrag Programma Delictgedrag en middelengebruik jongeren Typen delictgedrag in relatie tot middelen(gebruik) Effecten middelengebruik samenleving Werking van

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?!

Dat doet mijn kind toch niet?! Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 17 maart 2016 marion.kooij@brijder.nl 088 3583 880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de

Nadere informatie

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 27 mei 2015 Sanne Louw Kikid & marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Kikid Het is als ouder jouw verantwoordelijkheid, dat je kind NEE kan zeggen tegen drank!

Nadere informatie

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs

Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs Dat doet mijn kind toch niet?! Informatie over alcohol en drugs 16 oktober 2012 marion.kooij@brijder.nl 023 5307400 www.twitter.com/brijderjeugd Hoeveel alcoholspelletjes kent u? Kingsen Boeren Zap een

Nadere informatie

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen

1. DRIE SOORTEN. Verdovende middelen. Stimulerende middelen Drugs Brussels Aviation Medical Brussels Airport Building 26 1930 Zaventem Tel: +32 (0)2 416 22 70 Fax: +32 (0)2 416 22 71 Email: info@brusselsaviationmedical.be Web: www.brusselsaviatonmedical.be 1. DRIE

Nadere informatie

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd

21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83. www.twitter.com/brijderjeugd 21 mei 2015 marion.kooij@brijder.nl 08835 83880 06 30 26 24 83 www.twitter.com/brijderjeugd Brijder jeugd Preventie Voorlichting (in de klas en aan docenten) ABC gesprekken Aanwezig bij verschillende ZAT

Nadere informatie

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging

Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Naam: Sara Panahi Klas: 2B Vak: verzorging Inhoudsopgave Wat zijn paddo s?... 3 Waar komen paddo s vandaan?... 3 Wat zit er in paddo s?... 4 Hoe gebruik je paddo s?... 4 Wat kun je voelen als je paddo

Nadere informatie

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL

lesbrief drugs UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1

versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 versie EHbDu09T EHbDu Educare Trimbos 1 Programma Inleiding Uitgaansdrugs en drank Gezondheidsrisico's Beïnvloedende risico's Acute situaties Eerste hulp EHbDu Educare Trimbos 2 Uitgaansmiddelen XTC Speed

Nadere informatie

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN?

HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? HOE KUNNEN OUDERS TABAK-, ALCOHOL- EN DRUGGEBRUIK BIJ HUN KINDEREN VOORKOMEN OF UITSTELLEN? Deinze 4 juni 2013 www.drugpunt.be/heelwatinhuis Drugpunt Leie & Schelde Filip Claeys Sanne Foulon www.drugpunt.be

Nadere informatie

De effecten, de risico s en de wet. Cover

De effecten, de risico s en de wet. Cover Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet NL Cover introductie Tabak, alcohol en andere drugs in België De effecten, de risico s en de wet Iedereen komt wel eens in aanraking

Nadere informatie

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR?

Gezond genieten. Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? Gezond genieten Stellingen 55-plussers en alcohol: WAAR OF NIET WAAR? 1. Op oudere leeftijd kun je lichamelijk beter tegen alcohol. 2. Vanaf het vijfenveertigste jaar heeft alcohol een gunstig effect op

Nadere informatie

drugs WWW.VOORKOM.NL

drugs WWW.VOORKOM.NL UITGAVE: STICHTING VOORKOM! T (030) 637 31 44 E-MAIL: STICHTING@VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL inhoud Les 1: Kennismaking met drugs 3 Verslaving in Nederland 3 Soorten drugs 3 Gewenning 5 Geestelijke Verslaving

Nadere informatie

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER

Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER Leerlijnen per drug : ALCOHOL Onderwijsvorm: KLEUTER EN LAGER kleuter 2,5-6j 1 ste graad LO 6-8j 2 de graad LO 8-10j 3 de graad LO 10-12j doelstelling doelstelling doelstelling doelstelling Versterken

Nadere informatie

Thema-avond Alcohol en Drugs in het uitgaanscircuit. *Welkom. Roy Helgering

Thema-avond Alcohol en Drugs in het uitgaanscircuit. *Welkom. Roy Helgering *Welkom Inhoud: Inleiding Drank (alcohol) en Uitgaansdrugs Gezondheidsrisico s EHBO Inleiding Overmatig alcohol en drugs gebruik komt steeds vaker voor. In het uitgangscircuit wordt drugs vaak in combinatie

Nadere informatie

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18

Leeftijd eerste ervaring met alcohol 12-15 16-19 20-23. < 11 jaar 11-12 13-15 16-18 Feiten over het Alcohol- en Drugsgebruik van jongeren in het district Rivierenland Gelderland-Midden Gebaseerd op het onderzoek: Lekker samen van de kaart (maart 27) Inleiding Het alcoholgebruik neemt

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Oudervereniging Cambium - Buys Ballot

Oudervereniging Cambium - Buys Ballot Verslag ouderavond 21 oktober 2015 Presentatie Pubers: alcohol en drugs De avond wordt gepresenteerd door Bernard van t Klooster, van Novadic-Kentron, netwerk voor verslavingszorg in de regio Noord-Brabant.

Nadere informatie

Dope. 5d Drugs en drugsgebruik 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zijn drugs? Waar komen drugs vandaan?

Dope. 5d Drugs en drugsgebruik 1. Theorieboek. TFG Hellegers 18-5-2013. Wat zijn drugs? Waar komen drugs vandaan? 5d Drugs en drugsgebruik 1 Wat zijn drugs? We hebben het nu wel de hele tijd over drugs, maar wat zijn drugs nu eigenlijk? Drugs zijn stoffen die, onze hersenen prikkelen en ons denken, voelen en waarnemen

Nadere informatie

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz

Welkom. Middelen & Opvoeden Youz Welkom Middelen & Opvoeden Youz Wat is Youz? Jongerenmerk van Bouman GGZ Advies en behandeling voor jongeren met problemen op het gebied van alcohol, drugs, gokken of gamen. Youz is er ook voor ouders

Nadere informatie

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers

Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers Tips voor Ouders van niet-drinkende pubers 1. Bepaal uw standpunt. Eenduidigheid over de regels bij beide ouders is cruciaal. Tips: Kies als ouders samen regels voor het gezin. Bepaal als ouders vooraf

Nadere informatie

Voorwoord 3. 1. Het spel 4 1.1 Waarom dit spel? 4 1.2 Spelleider 4 1.3 Voorbereiding en tips voor de spelleider 4. 2.

Voorwoord 3. 1. Het spel 4 1.1 Waarom dit spel? 4 1.2 Spelleider 4 1.3 Voorbereiding en tips voor de spelleider 4. 2. INHOUDSOPGAVE Voorwoord 3 1. Het spel 4 1.1 Waarom dit spel? 4 1.2 Spelleider 4 1.3 Voorbereiding en tips voor de spelleider 4 2. De spelregels 6 3. Spelkaarten 7 3.1 Wat weet jij? 7 3.2 Wat doe jij? 10

Nadere informatie

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden

TABAK ALCOHOL GAMEN. algemene sociale vaardigheden Leerlijnen per graad : 3 de graad LO 10-12j Doelstelling: Versterken van de kennis en vaardigheden die kinderen nodig hebben om gezonde keuzes te maken en niet te roken, geen alcohol te drinken en op een

Nadere informatie

Wat je moet weten over alcohol

Wat je moet weten over alcohol Wat je moet weten over alcohol 1 2 Op een feestje of op café drinken veel mensen alcohol. Dat vinden ze gezellig. Maar is alcohol drinken wel altijd zo gezellig? In deze folder vind je: wat alcohol met

Nadere informatie

Gevolgen van alcoholgebruik

Gevolgen van alcoholgebruik Gevolgen van alcoholgebruik Katwijk 7 februari 2008 Programma Trends in alcohol gebruik Effecten en risico s Gevolgen (bij jongeren) Mogelijke oplossingen Conclusies 1 Algemene trends bij jongeren Steeds

Nadere informatie

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training

Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie. Welkom. iri Kruit Voorlichting en training Keuzevak Effectieve Verslavingspreventie Welkom Docent: Siri Kruit s.r.kruit@hr.nl 1 Huiswerkopdracht : Programma les 2 Theorie basis informatie Cannabis -presentatie Voorlichtingsmateriaal -nabespreken

Nadere informatie

Regelgeving omtrent genotmiddelen

Regelgeving omtrent genotmiddelen Regelgeving omtrent genotmiddelen Versie 27 mei 2014 1 Inhoudsopgave 1. Inleiding 1.1 Carmel College Salland; een gezonde school 1.2 Gezonde school en genotmiddelen 1.3 Op welke wijze wil de school een

Nadere informatie

Monitor. alcohol en middelen

Monitor. alcohol en middelen Gemeente Utrecht, Volksgezondheid Monitor www.utrecht.nl/gggd alcohol en middelen www.utrecht.nl/volksgezondheid Thema 3 Gebruik van de verslavingszorg in Utrecht - 2012 1 Colofon Uitgave Gemeente Utrecht,

Nadere informatie

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen

Programma. Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen Eelco de Gries & Nienke de Waard Afd. Voorlichting en Preventie Friesland Programma Middelen Alcohol en jongeren Fasen van gebruik Signaleren Lokale cijfers Plannen 1 Onderzoek Iedereen gebruikt drugs!

Nadere informatie

Heroïne. De meest gestelde vragen

Heroïne. De meest gestelde vragen Heroïne. De meest gestelde vragen V.U.: Frieda Matthys, Vereniging voor Alcohol- en andere Drugproblemen vzw, VAD, Vanderlindenstraat 15, 1030 Brussel - december 2010 - D/2010/6030/30 concept Today De

Nadere informatie

LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING

LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING LESBRIEF OVER DRUGS EN DRUGSVERSLAVING UITGAVE: STICHTING VOORKOM! POSTBUS 91 3990 DB HOUTEN TELEFOON 030-6373144 Lesbrief: drugs en drugsverslaving Colofon: INHOUDSOPGAVE pagina Inleiding 2 Verslaving

Nadere informatie

WIL JE MINDER BLOWEN?

WIL JE MINDER BLOWEN? WIL JE MINDER BLOWEN? Uitgave van Stichting Be Aware Maart 2015 Ik wil minderen. Je vindt dat je teveel wiet/hasj of cannabis rookt. Je beseft dat je hierdoor minder goed functioneert: je huiswerk lijdt

Nadere informatie

Instructie Verantwoord Alcoholgebruik

Instructie Verantwoord Alcoholgebruik Instructie Verantwoord Alcoholgebruik 1a Programma Eerste lesuur De barvrijwilliger en de Drank- en Horecawet introductie m.b.v. video Alcohol en de wet (6 min.) informatie m.b.v. sheets (25 min.) Informatie

Nadere informatie

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend

01-03-12 XTC. Speed. Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Globaal effect: Stimulerend 01-03-12 versie EHBDu12p EHBDu Educare Trimbos 2012 Globaal effect: Stimulerend Manier van gebruik: Pillen Stofnaam: MDMA (methyleendioxymethamfetamine) Gewenste werking: Toename energie Entactogeen 1

Nadere informatie

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden

Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving. Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Leernetwerkbijeenkomst project LVB & Verslaving Workshop ontwikkeling beleid & deskundigheid Rianca den Ouden Visie-ontwikkeling Kernvragen: Wat hebben de cliënten nodig? Wat hebben de medewerkers nodig?

Nadere informatie

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen.

Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Overzicht beschikbare informatie over alcohol, drugs, verslaving en psychiatrische aandoeningen. Er is amper psycho-educatie materiaal beschikbaar voor dubbele diagnose cliënten over de interactie tussen

Nadere informatie

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB

XTC. Speed. Cocaïne. Smartshopproducten. Cannabis. Alcohol GHB 1 XTC Speed Cocaïne Smartshopproducten Cannabis Alcohol GHB 2 Verhoogde hartfrequentie Versnelde ademhaling Verhoogde bloeddruk Verhoogde lichaamstemperatuur Vergrote pupillen Verhoogde reflexen Verwardheid

Nadere informatie

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN

ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN Voo Click icon to add picture Praktijk Veiligheids Instructie ALCOHOL, DRUGS, ROKEN & MEDICIJNEN ASSET INTEGRITY PARTNER PAGE 1 Inhoud voorwoord Voorlichting alcoholgebruik Voorlichting drugsgebruik Voorlichting

Nadere informatie

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen

Drugpunt 24 februari 2015. Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen Drugpunt 24 februari 2015 Drugpunt Drugs Druggebruik begrijpen Vroeginterventie Opvallende verschijnselen In de praktijk Vragen DRUGPUNT TEAM Filip Claeys filip.claeys@drugpunt.be 09/381 86 63 of 0498

Nadere informatie

Zorg- en dienstverlening van A tot Z. Alcohol-, drugs-, en tabakbeleid in het kort. Hoe gaan we

Zorg- en dienstverlening van A tot Z. Alcohol-, drugs-, en tabakbeleid in het kort. Hoe gaan we Zorg- en dienstverlening van A tot Z Alcohol-, drugs-, en tabakbeleid in het kort Hoe gaan we om met 2 Hoe gaan we om met ASVZ wil mensen met een verstandelijke beperking de kans geven hun eigen bestaan

Nadere informatie

lesbrief drugs WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL

lesbrief drugs WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL WWW.VOORKOM.NL @VOORKOM.NL inhoud LES ENNISMAKING MET DRUGS VERSLAVING IN NEDERLAND SOORTEN DRUGS GEWENNING GEESTELIJKE VERSLAVING LICHAMELIJKE VERSLAVING ONTHOUDINGSVERSCHIJNSELEN THUISOPDRACHTEN LES

Nadere informatie

Versiedatum: 20-06-2016 Aantal pagina s: 1/5. Handelingsprotocol Verslavingsbeleid

Versiedatum: 20-06-2016 Aantal pagina s: 1/5. Handelingsprotocol Verslavingsbeleid Aantal pagina s: 1/5 1 Uitgangspunten... 2 2 Aanpak... 3 2.1 Preventie van problematisch gebruik... 3 2.2 Begeleiding bij problematisch gebruik... 4 2.3 Problematisch gebruik of misbruik / verslaving...

Nadere informatie

Alcoholintoxicatie 1

Alcoholintoxicatie 1 Alcoholintoxicatie 1 Je hebt teveel alcohol gedronken en dit heeft dusdanige effecten op je lichaam gehad dat een opname in het ziekenhuis noodzakelijk was. Doordat je teveel gedronken hebt kan er van

Nadere informatie

LVB en verslaving nu en in de toekomst

LVB en verslaving nu en in de toekomst LVB en verslaving nu en in de toekomst Joanneke van der Nagel Psychiater Tactus Inhoud Middelengebruik en LVB Signaleren en bespreken Zorgmogelijkheden LVG en Verslaving QUIZZZ Alcohol is schadelijker

Nadere informatie

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies

Achtergronden. De verslaving. Controleverlies Achtergronden We beschouwen verslaving vandaag als een ziekte. Door veranderingen in de hersenen zijn verslaafden niet goed in staat om hun innamegedrag onder controle te houden. Een verslaafde drinker

Nadere informatie