HERFST OP HET VOGELEILAND NME - LES VOOR GROEP 5 EN 6. Herfstavontuur

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "HERFST OP HET VOGELEILAND NME - LES VOOR GROEP 5 EN 6. Herfstavontuur"

Transcriptie

1 HERFST OP HET VOGELEILAND NME - LES VOOR GROEP 5 EN 6 Herfstavontuur

2 Inhoudsopgave 1. Inleiding Leerdoelen en lesinhoud Organisatie van de les Algemene informatie over het Vogeleiland...5 Bijlagen A. Plattegrond Vogeleiland les... 8 B. Beschrijving opdrachten les... 9 C. Aanwijzingen en tips voor natuurouders en / of begeleiders...10 D. Routebeschrijving... 13

3 a a n t e k e n i n g e n

4 1. Inleiding Gaan we nou beginnen? vraagt een kind ongeduldig, tijdens de uitleg van de NME-medewerker 1 in het boswachtershuis. De kinderen staan te popelen om het eiland op te gaan, of juist naar die plek dat je van de kaart af moet lopen, dat is extra spannend. Ik heb eekhoorns gezien! roept een ander kind enthousiast. Als ze dan naar buiten mogen, zijn de kinderen bijna niet te houden. Het eerste groepje mag naar plek A: Kruidenthee maken. De kinderen moeten op de kaart zoeken waar op het eiland de kruiden groeien die ze nodig hebben. Ze maken afspraken: jij gaat de munt zoeken, dan gaan wij de brandnetels plukken. Een ander groepje mag bij het bruggetje beginnen, opdracht F, zij gaan naar waterbeestjes zoeken. Wacht eventjes!, roept hun begeleider, We moeten eerst lezen wat we moeten doen!. De kinderen zitten al op hun knieën met hun schepnet door het water te zeven. Vind je het water helder? vraagt de begeleider, Leg die netjes nog maar even weg! Vol overgave ontdekken de kinderen een uur lang het Vogeleiland en omgeving. Ze zijn teleurgesteld als het al weer tijd is om terug te gaan naar het boswachtershuis. Zomaar wat indrukken van een les vol verrassende ontdekkingen, voor zowel kinderen, begeleiders als leerkracht. D o e h e t z e l f l e s Herfstavontuur op het Vogeleiland is een doe-het-zelf-les. Voorafgaand aan het bezoek aan het Vogeleiland zorgt de leerkracht voor begeleiders en deelt alvast groepjes in. Nadat de medewerker van Natuur- en Milieu Educatie Amstelveen (NME Amstelveen) in het boswachtershuis vlakbij het Vogeleiland uitleg heeft gegeven over de les, bent u zelf verantwoordelijk voor de uitvoering van de les. De kinderen voeren onder begeleiding in groepjes zelf de opdrachten uit. De NME medewerker blijft voor u aanspreekpunt tijdens de les. Op een speelse manier is geprobeerd om de kinderen de natuur op het eiland te laten ervaren. In deze handleiding geven wij u informatie over de inhoud van de les en praktische aanwijzingen voor de organisatie. In de bijlagen vindt u ondermeer een beschrijving van de opdrachten en een routebeschrijving. 1 NME = Natuur- en Milieu Educatie NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0 3

5 2. Leerdoelen en lesinhoud Algemeen doel De kinderen maken, door buiten opdrachten te doen, spelenderwijs kennis met de verschijnselen van de herfst. S p e c i f i e k e d o e l e n Doelgroep Herfstavontuur op het Vogeleiland is bedoeld voor de groepen 5 en 6 van het basisonderwijs. Samenvatting van de les l o c a t i e a c t i v i t e i t t i j d s i n d i c a t i e b e g e l e i d i n g School Voorbereiding op het bezoek middels een kringgesprek Groepjes indelen 30 minuten Leerkracht Boswachtershuis Inleiding en instructie 20 minuten Medewerker van NME Amstelveen Vogeleiland Doen van opdrachten 60 minuten Leerkracht en ouders/ begeleiders Boswachtershuis Spullen inleveren + korte terugblik op de les 10 minuten Medewerker van NME Amstelveen School Nabespreking Naar keuze Leerkracht 4 NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0

6 3. Organisatie van de les Avontuur op het Vogeleiland bestaat uit een voorbereiding op school, een opdrachtenles op locatie en een nabespreking op school. Voorbereiding op school In de voorbereidingsles houdt u een kringgesprek met uw groep. Houd het kringgesprek het liefst één dag voor vertrek naar het eiland. Zo kan de informatie even inwerken en kunnen de kinderen er over fantaseren, met elkaar en ook met u. Gespreksonderwerpen kunnen zijn: avonturen, natuur, buiten zijn, plattegrond lezen, plattegrond maken van de klas, regels in de natuur (geen afval zomaar weggooien, op de paadjes blijven, niet te ver weggaan, niet schreeuwen, enzovoort.) Het is goed om de kinderen alvast op de regels voor te bereiden, door bijvoorbeeld met ze te praten over beschermde planten en de waarde van stilte voor schuwe dieren en natuurgenieters. Zie ook de achtergrond-informatie in hoofdstuk 4. W e e r s o m s t a n d i g h e d e n Zorg dat de kinderen geschikte kleding dragen. Dit betekent warme kleren, stevige (dichte) schoenen of regenlaarzen, lange broeken, regenjassen en dergelijke. De les gaat altijd door, tenzij u door ons gebeld wordt met een afmelding. G r o e p s i n d e l i n g NME Amstelveen zorgt voor 6 rugzakken, elk met materialen voor maximaal 5 kinderen. Maak dus niet meer dan 6 groepjes, met maximaal 5 kinderen per groep. Mocht de groep groter zijn dan 30 kinderen, dan is er één reserve rugzak met materialen. Het is daarom van belang dat u bij inschrijving, of anders ruim voor aanvang van de les, het juiste aantal leerlingen doorgeeft. Zorg voor één actieve ouder/begeleider per groepje kinderen. Het is handig als u zelf geen groepje heeft, zodat u rond kunt lopen en zo nodig kunt helpen. Zorg ervoor dat ook uw begeleiders goed voorbereid zijn! Geef ze bijlage C dus ruim op tijd. En vertel ze dat het op het Vogeleiland verboden is voor honden, mochten ze overwegen die mee te nemen. De avontuurlijke les zelf U wordt volgens de gemaakte afspraak met de kinderen bij het huis aan de rand van het Vogeleiland ontvangen door een NME-medewerker van de gemeente Amstelveen. Binnenin het huis hangt een grote plattegrond van het Vogeleiland. De medewerker vertelt iets over het eiland en over de gedragsregels voor op het eiland. Ook zal de medewerker iets vertellen over de materialen die de kinderen meekrijgen en bij sommige opdrachten wat praktische aanwijzingen geven. D e k i n d e r e n k r i j g e n p e r g r o e p j e d e v o l g e n d e m a t e r i a l e n m e e : NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0 5

7 De te lopen route is voor elk groepje anders, omdat elk groepje met een andere letter begint. Daarna verlopen de opdrachten in alfabetische volgorde. De kinderen lopen de route en verkennen het eiland en ook de omgeving van het eiland. Ze kunnen de opdrachten zelfstandig uitvoeren, maar een begeleider per groep is sterk aan te bevelen! Op verschillende plekken staan onderweg palen met een geelgekleurde bovenkant en een letter erop, hier is een opdracht te doen. De letter correspondeert met de opdracht in het boekje. B e l a n g r i j k : Elk groepje krijgt een verzamelopdracht: natuurschatten verzamelen. Hiervoor krijgt het, naast de rugzak, een houten koffertje mee met vakjes. Op de bodem van elk vakje staat een afbeelding, bijvoorbeeld van een hazelnoot. De kinderen zoeken er één echte hazelnoot bij. Na afloop van de les mogen ze de natuurschatten mee naar school nemen. Elk groepje krijgt hiervoor een pedaalemmerzak van de NME-medewerker. 6 NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0

8 4. Algemene informatie Vogeleiland 2 Het Vogeleiland ligt aan de westkant van het Amsterdamse Bos (vlakbij de parkeer- het Amsterdamse Bos. Van vogels naar planten Toen het Amsterdamse Bos in de jaren 30 van de vorige eeuw werd aangelegd, hadden de architecten het plan om een speciaal eiland voor vogels te maken. Op het zogenaamde Vogeleiland werden verschillende biotopen 3 gemaakt, in de verwachting dat verschillende vogelsoorten naar het eiland toe zouden komen en er zich thuis zouden voelen. Het liep allemaal anders. In de jaren 50 van de vorige eeuw werden de omringende bomen van het bos hoger en verdween het open karakter van het eiland. Hierdoor kwamen er minder soorten vogels op af. De beheerders van het bos besloten toen om van het Vogeleiland een heemtuin 4 te maken. Opnieuw maakten de beheerders verschillende biotopen, te weten: een duingebied, een moerasgebied, een heuvellandschap en een akker. Het was een hoop werk om goed voor de verschillende biotopen te zorgen. In de jaren 80 van de vorige eeuw had de gemeente Amsterdam minder geld om voor het Vogeleiland te zorgen. Hierdoor verdwenen sommige zeldzame planten. Het doel was nu niet meer om alle zeldzame planten van elke biotoop te beschermen, maar om zoveel mogelijk planten op het eiland te laten zien die ook in de rest van het Bos groeien. Gelukkig groeien er tot op de dag van vandaag veel meer soorten planten op het Vogeleiland, dan je in de rest van het Amsterdamse Bos kan vinden. Veel soorten planten In de lente kan je veel stinzenplanten 5 op het Vogeleiland zien. Er zijn dan veel Wilde In de zomer lijkt het Vogeleiland wel te verwilderen, sommige planten worden heel hoog. Bijzondere planten die dan bloeien zijn bijvoorbeeld: Moerasspirea, Engelwortel vlinders en libellen op het Vogeleiland. Op de akker, vlakbij het Vogeleiland groeit dan In de herfst bloeit alleen nog de Herfsttijloos. De roodpaarse bloemen van deze plant Gelderse roos, prachtige struiken met kleurrijke bessen. 2 Informatie afkomstig van 3 Biotoop= leefgebied dat zich onderscheidt door de bodemsoort en de begroeiing die van deze bodemsoort houdt en de insecten en vogels die hier leven. 4 Heemtuin= een Nederlandse heemtuin is een tuin waar alleen planten groeien die altijd al in Nederland groeiden. 5 Stins = een adellijk huis in Friesland met een groot landgoed en een omheining eromheen. Dit soort landgoederen maakten de mensen in de gouden eeuw toen de Nederlanders met hun grote zeilschepen verre reizen maakten. De rijke kooplieden namen de bollen en zaden mee van bijzondere planten uit andere landen en die plantten en zaaiden ze op hun eigen landgoed. Zo kwamen de stinzenplanten in Nederland. NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0 7

9 b i j l a g e a Plattegrond Vogeleiland b a g d c f 8 e NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0

10 b i j l a g e b Beschrijving opdrachten A. Kruidenthee maken Op het Vogeleiland staan verschillende eetbare kruiden, duidelijk aangegeven, zodat er geen misverstanden kunnen ontstaan. De kinderen verzamelen verschillende kruiden en maken er een kruidendrankje van, volgens het recept uit de rugzak. Ze proeven het drankje. B. Vogels op het eiland van het eiland. C. Sieraden maken halsketting. D. De bomen van het eiland De kinderen bekijken verschillende bomen, leren dat ook bomen uit hun jasjes knappen en verzamelen boomvruchten. E. De vuilnisdienst van het bos beestje mogen ze een tekening maken. F. Water onderzoeken Zittend op hun knieën kunnen de kinderen vanaf het bruggetje in het water turen. Met schepnetten kunnen ze enkele waterdiertjes vangen en op naam brengen met een zoekkaart. Als later in het seizoen geen waterdiertjes meer te vinden zijn, heeft de NME medewerker een alternatieve opdracht achter de hand: met behulp van een spiegeltje paddenstoelen onderzoeken. G. Nacht op het eiland De kinderen worden geblinddoekt en door een klasgenoot geleid langs een boomstam, een blad, enzovoort. De kinderen laten elkaar allerlei dingen voelen en de blinde moet raden wat voor voorwerp het is. NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0 9

11 b i j l a g e c - blad 1 Deze opdrachtkaarten kunt u kopiëren voor de groepsbegeleiders. Aanwijzingen en tips voor natuurouders en andere begeleiders van de kinderen Het programma De les duurt in totaal anderhalf uur: 20 minuten inleiding en instructie; 60 minuten avonturieren 10 minuten korte terugblik op de les om ervaringen uit te wisselen en eventueel vragen te stellen aan de NME-medewerker. Uw Voorbereiding Bij aankomst in het boswachtershuis bij het Vogeleiland houdt de NME-medewerker een inleidend praatje voor kinderen en begeleiders. Zorg dat u niets mist van deze inleiding en uitleg. Ook spreekt de NME-medewerker met de kinderen regels af die gelden op het Vogeleiland. B e s t u d e e r v o o r a f g a a n d a a n d e l e s a lv a s t d e 7 o p d r a c h t e n d i e d e k i n d e r e n g a a n u i t v o e r e n ( z i e h i e r o n d e r ). A. Kruidenthee maken Op het Vogeleiland staan verschillende eetbare kruiden, duidelijk aangegeven, zodat er geen misverstanden kunnen ontstaan. De kinderen verzamelen verschillende kruiden en maken er een kruidendrankje van, volgens het recept uit de rugzak. Ze proeven het drankje. B. Vogels op het eiland van het eiland. C. Sieraden maken halsketting. D. De bomen van het eiland De kinderen bekijken verschillende bomen, leren dat ook bomen uit hun jasjes knappen en verzamelen boomvruchten. E. De vuilnisdienst van het bos Van één beestje mogen ze een tekening maken. F. Water onderzoeken Zittend op hun knieën kunnen de kinderen vanaf het bruggetje in het water turen. Met schepnetten kunnen ze waterdiertjes vangen en op naam brengen met een zoekkaart. Als later in het seizoen geen waterdiertjes meer te vinden zijn, heeft de NME medewerker een alternatieve opdracht achter de hand: paddenstoelen onderzoeken. 10 NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0

12 b i j l a g e c - blad 2 Deze opdrachtkaarten kunt u kopiëren voor de groepsbegeleiders. G. Nacht op het eiland De kinderen worden geblinddoekt en door een klasgenoot geleid langs een boomstam, een blad, enzovoort. De kinderen laten elkaar allerlei dingen voelen en de blinde moet raden wat voor voorwerp het is. Voordat alle groepjes vertrekken, zal de NME-medewerker een tijd met u afspreken waarop u weer terug moet zijn bij het vertrekpunt. Houdt u die tijd tijdens de avonturen les goed in de gaten! Begeleiding tijdens het avontuur zelf U heeft als begeleider een ondersteunende rol, de kinderen doen alles zo veel mogelijk zelfstandig en u bent vraagbaak voor ze. De kinderen krijgen een rugzak met daarin de materialen die ze nodig hebben en een houten koffertje om natuurschatten in te verzamelen. U begeleidt een groepje van maximaal 5 kinderen. De kinderen lopen zelfstandig de route van de plattegrond van het Vogeleiland. De kinderen worden mede geprikkeld door uw actieve en enthousiaste houding. Op 7 verschillende plekken op het eiland staan palen met daarop een letter (A t/m G). Op elk van die plekken doen de kinderen opdrachten. In het opdrachtenboekje vinden de kinderen de letters terug boven de uit te voeren opdracht. Elk groepje begint bij een andere letter. De NME-medewerker vertelt bij vertrek elk groepje waar het moet beginnen. Elk groepje krijgt een verzamelopdracht: natuurschatten verzamelen. Hiervoor krijgt het een houten koffertje met vakjes mee. NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie

13 b i j l a g e c - blad 3 Deze opdrachtkaarten kunt u kopiëren voor de groepsbegeleiders. Didactische tips Als u ziet dat er op een bepaalde plek al een groepje bezig is, ga dan gerust naar de volgende opdracht. Er zit geen volgorde in de opdrachten, maar om organisatorische redenen voeren de leerlingen de opdrachten in alfabetische volgorde uit. Ook is er de mogelijkheid om met de verzamelopdrachten bezig te zijn tot het andere groepje klaar is. Z o r g t u e r v o o r d a t h e t g r o e p j e b i j e l k a a r b l i j f t. Er bestaat geen fout antwoord. Reacties van kinderen kunnen zeer verschillend zijn. Probeert u om de kinderen daarin zo vrij mogelijk te laten. Let u erop dat de kinderen bij u staan als u tot de hele groep spreekt. Let erop dat de kinderen de opdrachten goed lezen. Laat een kind herhalen in eigen woorden wat de inhoud van de opdracht is, om te controleren of ze de opdracht hebben begrepen. Zorgt u ervoor dat alle kinderen aan de beurt komen bij het doen van de opdrachten. Leg ook een deel van de verantwoordelijkheid bij de kinderen zelf. Bijvoorbeeld het op de paden blijven: laat ze zelf ontdekken en verwoorden waarom die regel er is. Let erop dat de materialen uit de rugzak ook weer terugkomen. Daag de kinderen uit om hun eigen creativiteit en fantasie te gebruiken door het stellen van open vragen en vragen die uitnodigen tot experimenteren (bijvoorbeeld: kunnen we een manier bedenken om ). Als kinderen afgeleid worden door iets wat gebeurt in de omgeving dat niets met de opdracht te maken heeft, bijvoorbeeld het overvliegen van een enorm vliegtuig, ga er dan even op in. Dat is beter dan het negeren van de omgevingsprikkel. E n d a n t o t s l o t : U bent voor deze herfstles onmisbaar, de kinderen kunnen nog niet zelfstandig het eiland verkennen. Alvast bij voorbaat hartelijk dank voor uw hulp. Wij wensen u veel plezier en succes toe! 12 NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie 1.0

14 BIJLAGE D - blad 4 DEZE ROUTEBESCRIJVING KUNT U KOPËREN VOOR DE GROEPSBEGELEIDERS. Routebeschrijving van Amstelveen naar Amsterdamse Bos, Vogeleiland (met de auto) ER ZIJN DRIE MANIEREN OM VANUIT AMSTELVEEN NAAR HET VOGELEILAND TE RIJDEN. 1.Via Keizer Karelweg of Amsterdamseweg richting Amsterdam rijden. Op de Amstelveenseweg (verlengde van de Amsterdamseweg) linksaf bij hoofdingang Amsterdamse Bos. Dat is de Bosbaanweg. Deze volgen links langs de Bosbaan (water) in westelijke richting. Deze weg maakt een bocht in zuidelijke richting en gaat over in de Nieuwe Meerlaan. Hier de aanwijzingen Parkeerplaats in de gaten houden. Parkeren op de parkeerplaats voor het Groot Kinderbad. 2.Komend uit het Oude Dorp of van de Laan Nieuwer Amstel : Ga linksaf en neem de Burgemeester Colijnweg. Rijdt u over de Amsterdamseweg in zuidelijke richting, ga dan rechtsaf voor het Oude Dorp en neem de Burgemeester Colijnweg. Deze weg rijdt u af tot aan de eerste rotonde. Die gaat u driekwart rond (tweede afslag). Bij de volgende t-splitsing gaat u rechtsaf. U rijdt dan op de Bosrandweg. Die vervolgt u onder de A9 door. Hij gaat dan over in de Nieuwe Meerlaan. Deze maakt eerst een bocht naar links en dan naar rechts. Vanaf hier de bordjes P van parkeren in de gaten houden. Aan uw rechterhand vindt u de parkeerplaats Groot Kinderbad. 3.Voor de scholen uit de zuidelijke wijken van Amstelveen. U volgt de Beneluxbaan in westelijke richting, richting Aalsmeer. Op een goed moment kruist u de Legmeerdijk, u rijdt dan op het Schinkeldijkje. Deze weg gaat over in de Bosrandweg. Deze blijft u volgen. Op een gegeven moment komt u bij een rotonde, hier gaat u rechtsaf (eerste afslag). U rijdt dan nog steeds op de Bosrandweg. U blijft deze volgen en gaat op een goed moment onder de Burgemeester Colijnweg en de A9 door. Zie verder bij route 2. Routebeschrijving van Parkeerplaats Groot Kinderbad naar het Vogeleiland U loopt de parkeerplaats af in oostelijke richting. Bij de t-splitsing gaat u rechtsaf. Bij de eerstvolgende splitsing neemt u het rechterpad. Bij de eerst volgende kruising gaat u rechtsaf. Als u het pad vervolgt ziet u het bord met Vogeleiland. Linksvoor u ziet u een gebouwtje. Daar wordt u met de kinderen verwacht. NME Amstelveen Herfstavontuur op het Vogeleiland versie

15 c o l o f o n Uitgave: NME Amstelveen Postbus 4, 1180 BA Amstelveen Telefoon (020) Ontwikkeling: Puur Natuur Amsterdam Vormgeving: Papyrus Diemen Juli 2008 NME Amstelveen

Anoek op het Vogeleiland

Anoek op het Vogeleiland colofon Uitgave:, Postbus 4, 1180 BA Amstelveen Telefoon (020) 540 45 54 nme@amstelveen.nl www.amstelveen.nl www.natuurmilieuweb.nl Ontwikkeling: Puur Natuur Amsterdam Tekening Anoek: Bureau stadsnatuur,

Nadere informatie

Lente in het bos. nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos

Lente in het bos. nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos Lente in het bos nme-fluisterwandeling voor groep 5 en 6 in het amsterdamse bos Inhoudsopgave 1. Inleiding...3 2. Leerdoelen en lesinhoud... 4 3. Organisatie van de les...5 Bijlagen A. Plattegrond... 9

Nadere informatie

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding Het konijnenpad van Lars en Lineke docentenhandleiding Inhoudsopgave Omschrijving het konijnenpad van Lars en Lineke blz. 2 Lessuggesties bij het konijnenpad van Lars en Lineke blz. 4 Handleiding voor

Nadere informatie

Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol. Recreatieterrein Oortjespad

Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol. Recreatieterrein Oortjespad Handleiding leskist (groep 1-2) De Kleine Mol Recreatieterrein Oortjespad www.recreatiemiddennederland.nl 1. Algemeen Over enige tijd brengt u een bezoek aan het Oortjespad. Daar gaat u gebruik maken van

Nadere informatie

Draaiboekje Basisonderwijs. Survival Schoolreisje in Nationaal Park De Alde Feanen 2014

Draaiboekje Basisonderwijs. Survival Schoolreisje in Nationaal Park De Alde Feanen 2014 Draaiboekje Basisonderwijs Survival Schoolreisje in Nationaal Park De Alde Feanen 2014 1 Voorwoord Binnenkort gaat u op schoolreisje naar Nationaal Park De Alde Feanen. Een prachtige locatie in hartje

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: spechten Groepje 2: muizen Groepje 3: vossen Groepje 4: eekhoorns Groepje 5: egels Kleine beestjes + voedselketens

Nadere informatie

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk

www.wandelwiki.be Landgoederen Klarenbeek en De Haere. 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk 27-11-2012 Wandelroute Veluwe - Doornspijk Landgoederen Klarenbeek en De Haere. We wandelen met Lupus in het overgangsgebied tussen de voormalige Zuiderzee en de Veluwe. Doornspijk is een overwegend agrarische

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Bezoekerscentrum Oisterwijk Natuurmonumenten Van Tienhovenlaan 4 5062 SK Oisterwijk Tel. (013) 591 5000 @ bc.oisterwijk@natuurmonumenten.nl i www.natuurmonumenten.nl facebook.com/natuurmonumenten

Nadere informatie

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers

Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers Bloemen en hun bezoekers geneeskrachtige planten en smaakmakers veldwerk - bovenbouw Inhoudsopgave Korte omschrijving... 1 Organisatie... 3 Het leerlingenwerkboekje... 3 Lessuggesties ter voorbereiding

Nadere informatie

Portfolio Natuurtalenten

Portfolio Natuurtalenten Portfolio Natuurtalenten Naschoolse Activiteiten van Natuur en Milieu Educatie Het NME heeft een breed aanbod van naschoolse cursussen waarbij Natuur en Milieu centraal staan, maar de werkvormen zeer divers

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Bezoekerscentrum Oisterwijk Natuurmonumenten van Tienhovenlaan 5 5062 SK Oisterwijk Tel. 013-5231800 @ i bc.oisterwijk@natuurmonumenten.nl www.natuurmonumenten.nl facebook.com/natuurmonumenten

Nadere informatie

Anoeks lentefeest. lente op het vogeleiland, nme-les voor groep 3 en 4

Anoeks lentefeest. lente op het vogeleiland, nme-les voor groep 3 en 4 Anoeks lentefeest lente op het vogeleiland, nme-les voor groep 3 en 4 Inhoudsopgave 1. Inleiding... 2 2. Leerdoelen en lesinhoud... 3 3. Organisatie van de les...4 Bijlagen A. Voorleesverhaal Anoeks lentefeest

Nadere informatie

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders

De Veluwe Opdrachten en Overzichten voor begeleiders De Opdrachten en Overzichten voor begeleiders Inhoud van de map ALGEMEEN Over Woordvoerders van de natuur Over de opdrachten en voorbereiding Praktisch: 2 vormen van begeleiden Overzicht opdrachten per

Nadere informatie

Ontdekkingstocht voor gezinnen

Ontdekkingstocht voor gezinnen Rivierenhof Ontdekkingstocht voor gezinnen Tjakkie de specht ontdekt de herfst INLEIDING TJAKKIE HERFST Tjakkie de specht voor gezinnen is een ontdekkingstocht met een bewegwijzerde route doorheen het

Nadere informatie

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015

Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Een midden- en bovenbouwproject van het IVN Veldhoven Eindhoven Vessem najaar 2015 Doelgroep: Midden- en bovenbouw basisonderwijs: groep 5-8 Jaargetijde: Herfst, winter, lente en een stukje zomer. Plaats:

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 4, 5 en 6 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de Herfst INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

Winterse speurtochten. Algemene organisatietips

Winterse speurtochten. Algemene organisatietips Winterse speurtochten Een speurtocht lopen vinden kinderen vaak een erg leuk. Helaas kost het veel tijd om een originele speurtocht te bedenken en te maken. In dit artikel en de bijbehorende werkbladen

Nadere informatie

Leerkrachtenhandleiding

Leerkrachtenhandleiding Ko Duinkonijn Groep 1,2 en 3 Leerkrachtenhandleiding Bezoekerscentrum De Kennemerduinen: Zeeweg 12 2051 EC Overveen Tel: 023-54 11 123 Mail: info@np-zuidkennemerland.nl Website: www.np-zuidkennemerland.nl

Nadere informatie

Natuurpad. Haarlemmermeerse bos

Natuurpad. Haarlemmermeerse bos Haarlemmermeerse bos Het natuurpad in het Haarlemmermeerse bos is een speel, beleef en doe pad waarbij je op zoek gaat naar twaalf genummerde borden met QR codes. Het pad begint en eindigt bij het informatiebord

Nadere informatie

' Educatieve dienst 2013 'een geestig bos' ' Een Geestig bos

' Educatieve dienst 2013 'een geestig bos' ' Een Geestig bos Een Geestig bos doelstellingen cognitief in groepsverband het bos ontdekken planten, dieren en zwammen leren waarnemen kunnen determineren met zoekkaarten het bos zien als een samenlevingsvorm affectief

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 1 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

' Educatieve dienst 2007 'Winkelen in het bos' Winkelen in het bos

' Educatieve dienst 2007 'Winkelen in het bos' Winkelen in het bos Winkelen in het bos Doelstellingen : cognitief De drie functies van een bos kunnen duiden als ecologisch, sociaal en economisch Het verband kunnen leggen tussen een product uit de supermarkt en de grondstof

Nadere informatie

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud

Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud Aanbod N.M.E. in Het Groene Woud 1. Paddenstoelen/ Herfstsafari In de herfst voor de groepen 1 Tot in de vorige eeuw werden paddenstoelen gezien als geheimzinnige, duivelse wezens. Ze verschenen plotseling,

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg

Doe- pad Watertorenweg Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 3-4 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Mileu, in opdracht van de Gemeente Harderwijk. Wij

Nadere informatie

Natuurpad. Haarlemmermeerse bos

Natuurpad. Haarlemmermeerse bos Haarlemmermeerse bos Het natuurpad in het Haarlemmermeerse bos is een speel, beleef en doe pad waarbij je op zoek gaat naar twaalf genummerde borden met QR codes. Er zijn twee startpunten, de eerste is

Nadere informatie

Natuur, Buiten Activiteit:

Natuur, Buiten Activiteit: Natuur, Buiten Activiteit: Doelgroep: middenbouw (groep 4, 5 en 6) Doel van de activiteit: - De kinderen worden bewust van de herfst en zijn veranderingen. - De kinderen leren over de onderdelen van bladeren

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg. Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6

Doe- pad Watertorenweg. Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6 Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 5-6 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Mileu, in opdracht van de Gemeente Harderwijk. Wij

Nadere informatie

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens.

- ontdekken dat stilte en rust helpen om een gepaste uitdrukking te vinden voor gevoelens. Tuin van Heden 2 Werken met kunst in de paasperiode Opmerking vooraf: Voor de uitwerking van deze lessen hebben we doelen gehaald uit verschillende thema s van de betreffende graad. Na elk doel verwijzen

Nadere informatie

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur

3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur 3 hectare groot veenweide gebied, Amsterdam Westerpark st. Hart voor de Natuur Activiteiten en bereik 2011: Vrije bezoekers: 23.119 NME activiteiten: 1046 Avonturenclubs: 1474 Speciale doelgroepen 20 Openbare

Nadere informatie

De lesactiviteit Het Beste Bos Ede is een samenwerking van Het Groene Wiel en IVN Ede.

De lesactiviteit Het Beste Bos Ede is een samenwerking van Het Groene Wiel en IVN Ede. 1 Colofon De lesactiviteit Het Beste Bos Ede is een samenwerking van Het Groene Wiel en IVN Ede. Deze handleiding hoort bij de leskist Het Beste Bos Ede. Dit is een, in samenwerking met IVN Ede, aangepaste

Nadere informatie

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD

NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD NATUUR- EN MILIEU EDUCATIE ZWIJNDRECHTSE WAARD Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2015/2016 Inhoud Algemeen Extra aandachtspunten Natuuractiviteiten 2015/2016 Slecht weer beslissing Dagdelen natuuractiviteiten

Nadere informatie

Lang leve de buitenkids!

Lang leve de buitenkids! Contact Bezoekerscentrum Oisterwijk Natuurmonumenten Van Tienhovenlaan 4 5062 SK Oisterwijk Tel. (013) 591 5000 @ bc.oisterwijk@natuurmonumenten.nl i www.natuurmonumenten.nl/bcoisterwijk facebook.com/oisterwijksebossenenvennen

Nadere informatie

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad

Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad OMSCHRIJVING LESSEN Dora- en Diegopad / Heksenpad Groep: 1-2 Lesduur: ± 1 uur Periode: september - oktober (Heksenpad) en april - juni Dora- en Diegopad In het voorjaar en de zomer wijzen Dora en Diego

Nadere informatie

Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene.

Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene. 2 Een zadenwandeling over het Dreuzelpad door Natuurtuin t Loo voor kinderen van groep 1-4 onder begeleiding van een volwassene. De vetgedrukte tekst kan door de begeleider voorgelezen worden, of in eigen

Nadere informatie

DE HERFST: KLEURRIJK SEIZOEN

DE HERFST: KLEURRIJK SEIZOEN DE HERFST DE HERFST: KLEURRIJK SEIZOEN vanaf 2de graad lager onderwijs. x vak: muzische vorming x duur: halve dag GRIEZELBOS HET KLEINE VIEZE BEESTJES- ONDERZOEK! verloop: x verdeel de klas in verschillende

Nadere informatie

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27

2 > Kerndoelen 11. 4 > Aan de slag 15. 5 > Introductie van de manier van werken 22. 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 Inhoud 1 > Uitgangspunten 9 2 > Kerndoelen 11 3 > Materialen 12 4 > Aan de slag 15 5 > Introductie van de manier van werken 22 6 > Mogelijke werkvormen en de plaats op het rooster 27 7 > Waarom samenwerkend

Nadere informatie

Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort)

Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort) Bosspeurtocht Klein Zwitserland (Amersfoort) OV: Vanaf Station Amersfoort CS met buslijn 1 richting De Eemgaarde (ongeveer 5 minuten) uitstappen bij de halte Hugo de Grootlaan. Daar is het beginpunt van

Nadere informatie

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK

HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK COMPLETE DOCENTENINFORMATIE: HIERIN VINDT U DE OPBOUW VAN HET PROGRAMMA EN DE GANG VAN ZAKEN IN DE PRAKTIJK DE TIJDSWINKEL VOOR GROEP 3-4 HET LEVEN VAN MENSEN IN VERSCHILLENDE TIJDSPERIODEN AAN DE HAND

Nadere informatie

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85%

Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Trage Tocht Voorstonden Wandeling 1 Afstand : 15 km Percentage verhard-onverhard 15% - 85% Duur : 4 uur Toegankelijkheid : Graspad langs de Oekense beek kan op sommige stukken begroeidzijn of flink nat

Nadere informatie

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw

Het kikkerpad. veldwerk - onderbouw Het kikkerpad veldwerk - onderbouw Inhoud: korte omschrijving opbouw en organisatie kikkertjeslied lessuggesties kopieerbladen: kleurplaat met versje handleiding begeleiding/ouders Milieu Educatie Centrum

Nadere informatie

groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli

groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Lesaanbod 2016-2017 Bokkesprong Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Kleine beestjes 1/2 X X X Alles voor een pannenkoek 1/2 X X Melk 3/4 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X

Nadere informatie

Alles op een rij voor de leerkracht van groep 4

Alles op een rij voor de leerkracht van groep 4 Alles op een rij voor de leerkracht van groep 4 Binnenkort krijgt uw groep een praktische verkeersles op het Verkeersplein van Veilig Verkeer Nederland en Shell. Om te zorgen dat uw leerlingen optimaal

Nadere informatie

Doe- pad Watertorenweg

Doe- pad Watertorenweg Doe- pad Watertorenweg Achtergrond informatie voor de begeleider. Groep 1-2 Colofon Deze lesbrief in opgesteld door De Hortus, Centrum voor Natuur en Milieu in opdracht van gemeente Harderwijk. Wij hebben

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe Opdrachten thema Schema groepjes en opdrachten bij vorm 2: elke opdracht vaste begeleider Groepje 1: schaatsenrijders Groepje 2: beekprikken Groepje 3: schrijvertjes Groepje 4: bloedzuigers Groepje 5:

Nadere informatie

Handleiding Leskist bomen groep 7

Handleiding Leskist bomen groep 7 Handleiding Leskist bomen groep 7 Inhoud pagina Inleiding 3 1. Doelgroep 4 2. Doelstelling 4 3. Relatie met kerndoelen en natuurmethoden 4 3.1. Kerndoelen 4 3.2. Natuurmethoden 4 4. Het aanbieden van de

Nadere informatie

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de lente

Rivierenhof. Handleiding. Opgesteld door de domeinwachters. >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar. Tjakkie de specht Ontdekt de lente Rivierenhof Handleiding Opgesteld door de domeinwachters >> Ontdekkingstocht voor het 1, 2 en 3 leerjaar Tjakkie de specht Ontdekt de lente INLEIDING Het zelf -doe pakket bestaat uit een bewegwijzerde

Nadere informatie

Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016

Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016 Beleef- en beweegweek-polderpark Cronesteyn 30 april 8 mei 2016 Zaterdag 30 april, 14.00 16.00 KBO Wandeling KBO Leiden organiseert op zaterdag 30 april een wandeling vanuit Park Cronesteyn. De afstand

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi

Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Een educatief programma voor groep 8 (en 7) Handleiding Deel 2 Draaiboek Woordvoerders van de Eendenkooi Inhoudsopgave Deel 2: programma Eendenkooi 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Ga je mee op watersafari? handleiding voor de leerkracht 2 handleiding voor de leerkracht Beste leerkracht Binnenkort komt u met uw leerlingen van groep 5 en/of 6 naar Nationaal Park Weerribben-Wieden

Nadere informatie

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen

DOCENT. Thema: natuur BOMEN BIJ MIJN SCHOOL. groep 3 en 4. Stadshagen In groep 1 en 2 hebben de leerlingen binnen dit thema geleerd dat er in de natuur verschillende kleuren, vormen en texturen te vinden zijn. De leerlingen in groep 3 en 4 richten zich in dit thema op bomen.

Nadere informatie

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8

Voorbereiding post 5. Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Voorbereiding post 5 Iedere vogel zijn eigen plekje Groep 4-5-6-7-8 Welkom bij IVN Valkenswaard-Waalre Dit is de digitale voorbereiding op post 5: Iedere vogel zijn eigen plekje, voor groep 4 t/m 8. Inhoud:

Nadere informatie

Herfst, met de rugzak erop uit!

Herfst, met de rugzak erop uit! Groep 3/4 Herfst, met de rugzak erop uit! herfstopdrachten op het schoolplein Handleiding leerkracht Inhoud Samenvatting activiteiten voor groep 3/4 2 Lesdoelen 3 Organisatie 3 Inleiding 4 Instructie

Nadere informatie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie

groen in de stad BIOTOOPWANDELING BIOTOOPWANDELINGleidraad natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen biotoopstudie 1 MO biotoopstudie groen in de stad BIOTOOPWANDELING natuurreservaat bourgoyen-ossemeersen 1 MO 01 Gewoon doen Deze wandeling met een biotooptas is ontwikkeld door het Natuur- en Milieucentrum De Bourgoyen, Milieudienst

Nadere informatie

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden.

Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. KB0 Tijdsinvestering: 60 minuten Kleine beestjes Tijdstip: Deze activiteit kan in de lente, zomer of herfst en door alle groepen gedaan worden. 1. Inleiding Kleine beestjes vinden kun je overal en in elk

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8

Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Ontelbare kringlopen Groep 7 en 8 Dit

Nadere informatie

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren'

Vragen bij het prentenboek 'De tovenaar die vergat te toveren' De tovenaar tovert De verhalenvertelster vertelt Wat zou een tovenaar allemaal kunnen toveren? Hoe zouden de kinderen zich voelen? Waar zie je dat aan? Is de tovenaar blij/ boos/ verdrietig of bang? Hoe

Nadere informatie

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding

Het konijnenpad van Lars en Lineke. docentenhandleiding Het konijnenpad van Lars en Lineke docentenhandleiding Inhoud 1 Omschrijving het konijnenpad van Lars en Lineke... 1 2 Lessuggesties bij het konijnenpad van Lars en Lineke... 3 2.1 Voorbereiding... 3 2.2

Nadere informatie

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht...

Drents Museum. Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Drents Museum Wat als de stoel van meneer Rietveld kon praten? Groep 3 Les 4 De opdracht... Les 4 De opdracht... Drents Museum Groep 3 Duur: naar eigen inzicht (evt. te verdelen over meerdere lessen) Lesvoorbereiding

Nadere informatie

Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht Groep 5 en 6

Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht Groep 5 en 6 BuitenWijs samen sterk in NME BuitenWijs brengt mensen actief met het buiten in aanraking, zodat zij wijs omgaan met hun eigen leefomgeving Leskist THEMA-handleiding Een weekend in de provincie Utrecht

Nadere informatie

Strand-Lab. Museum. Reizigers

Strand-Lab. Museum. Reizigers Museum Reizigers Strand-Lab Middenbouw Spelenderwijs, zelf ontdekken, doen, museum, landschapstuin, strand, bos en duinen; dit zijn de sleutelwoorden van de activiteiten bij Terra Maris voor de groepen

Nadere informatie

Wilgenhof. Lesaanbod

Wilgenhof. Lesaanbod Lesaanbod 2016-2017 Wilgenhof Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Alles voor een pannenkoek 1/2 X X Beestenboel 1/2 X X X Melk 3/4 X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Amfibieën

Nadere informatie

Verkeersbordenspeurtocht

Verkeersbordenspeurtocht Verkeersbordenspeurtocht Dit boekje is van uit groep Verkeersborden, hoe zit het ook alweer? Er zijn vijf soorten borden. Als je goed naar de vorm en de kleur van een bord kijkt, weet je al met wat voor

Nadere informatie

1-Kennismaking met archeologie

1-Kennismaking met archeologie UITLEG VOOR DE LEERKRACHT Deze opdracht is de start van de lessenserie. Met deze opdracht introduceert u bij de leerlingen het onderwerp op een leuke manier. U kunt het onderwerp op verschillende manieren

Nadere informatie

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be

27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen. www.wandelwiki.be 27-12-2013 Wandelroute Twente Hezingen Galgenberg en Paardenslenkte. We maken een prachtige wandeling in het buitengewoon stille en glooiende grensgebied van Nederland en Duitsland ten noorden van Ootmarsum.

Nadere informatie

Wandeling rond Tanthof

Wandeling rond Tanthof Wandeling rond Tanthof Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging KNNV afdeling Delfland Postbus 133 2600 AC DELFT afdelingdelfland@knnv.nl www.knnv.nl/afdelingdelfland http://twitter.com/#!/knnvafddelfland

Nadere informatie

WikiKids Atlas. Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas

WikiKids Atlas. Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas WikiKids Atlas Lerarenhandleiding Project WikiKids Atlas 1. Inhoudsopgave. 1. Inhoudsopgave. p. 43 2. Inleiding. p. 44 3. Uitleg en kerndoelen WikiKids Atlas. p. 46 3.1. Inleiding. p. 46 3.2. Uitleg WikiKids.

Nadere informatie

Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard

Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard Programma natuur educatie 2012-2013 Primair Onderwijs Gemeente Lingewaard Centrale locatie Dijkmagazijn Waaldijk 4 6681 KH Bemmel Postadres: Meander 58 6681TE Bemmel secretaris@lingewaardnatuurlijk.nl

Nadere informatie

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014

Natuuractiviteiten voor Basisscholen 2013 / 2014 Stichting Natuur & Landschap Zwijndrechtse Waard (SN&LZW) zet zich in voor behoud en verbetering en duurzaamheid van Natuur en Landschap in de Zwijndrechtse Waard. De IVN-schoolgidsen verzorgen natuur-

Nadere informatie

Land Art. Samenvatting: Leerdoel: Uitgewerkte activiteit:

Land Art. Samenvatting: Leerdoel: Uitgewerkte activiteit: Land Art Meeste mogelijkheden met kleur, maar in principe mogelijk in elk seizoen. Afhankelijk van het ontwerp Themawandeling Herfst Samenvatting: Voor kunstenaars en knutselaars biedt het bos een schat

Nadere informatie

Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk

Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk 50 Jubileum uitgave 50 jaar IVN-Oisterwijk Inhoudsopgave Voorwoord Voorzitter.pag 1 Felicitaties pag 2 IVN landelijk NME IVN Boxtel Heemkundekring Natuurmonumenten LNMH Brabants Landschap Werkgroepen pag

Nadere informatie

Opdrachten thema. Veluwe

Opdrachten thema. Veluwe en thema Totaal materialen heide Materialen per groepje 1A Sporen van grazers 3 Witte bakken 3 Pincetten Zoekkaart bos- en heideplanten 1B Dennen trekken Handschoenen voor elk kind Zoekkaart bos- en heideplanten

Nadere informatie

GROENTE & FRUIT LESPAKKET

GROENTE & FRUIT LESPAKKET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET LESPAKKET: MAAK KENNIS MET MAAK KENNIS MET HET LESPAKKET INLEESBLAD Beste leerkracht, Maak kennis met het Groente en Fruit lespakket van de Louis Bonduelle Foundation. Het

Nadere informatie

Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012

Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012 Een basisschool project van het IVN Veldhoven / Vessem voorjaar 2012 Doelgroep: Midden- en Bovenbouw Basisonderwijs: groep 5-8 jaargetijde: Voorjaar, zomer, herfst plaats: Bij school, in een park, in een

Nadere informatie

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden

1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden BO 6 Tijdsinvestering: Bomen meten Tijdstip: lente, zomer of herfst 1.Inleiding De beheerder van een productiebos wil voordat de bomen gekapt worden Nodig: Materiaal hoogtemeter Meetlint werkbladen potloden

Nadere informatie

1-toelichting. locatie natuurlijke speelplek

1-toelichting. locatie natuurlijke speelplek 1-toelichting Natuurlijk spelen: Spelen in de natuur prikkelt onze zintuigen en is vooral gezond. En niet onbelangrijk: Kinderen leren hun creativiteit te gebruiken en vormen spelenderwijs hun gedrag en

Nadere informatie

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark

NME-leerroute Kabouters in het Westerpark NME-leerroute Kabouters in het Westerpark 1 Groep Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen In het Westerpark woont een kaboutervolk. Dat weten niet zoveel mensen, maar voor deze ene keer hebben

Nadere informatie

Gelderse Museumdag zaterdag 19 oktober Speurtocht door het sprookjesbos

Gelderse Museumdag zaterdag 19 oktober Speurtocht door het sprookjesbos Gelderse Museumdag 2013 - zaterdag 19 oktober Speurtocht door het sprookjesbos Op Landgoed Schovenhorst vind je veel plekjes die zo uit een sprookjesboek zijn gestapt. Vandaag gaan jullie deze plekjes

Nadere informatie

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.).

de kinderen hier om elkaar te gebruiken als de massa mensen, ze kunnen door elkaar heen lopen en elkaar begroeten etc.). Als je boven de stad vliegt, land je midden op een plein. Het plein is vol met mensen, je steekt het plein over en loopt dwars door de mensen heen, af en toe begroet je iemand. (help de kinderen hier om

Nadere informatie

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer

Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Een educatief programma voor groep 7 en 8 Handleiding Deel 2 Nationaal Park Lauwersmeer Inhoudsopgave Deel 2: programma Nationaal Park Lauwersmeer 1. Planning en organisatie 1.1. Voordat u begint 1.2.

Nadere informatie

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017

Blijde Wei. Lesaanbod 2016-2017 Lesaanbod 2016-2017 Blijde Wei Les groep aug sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Beestenboel 1/2 X X Kleine Beestjes 1/2 X X X In de sloot, uit de sloot 3/4 X X X Huisdieren 3/4 X X Amfibieën

Nadere informatie

6.3 GEURENLOTTO. basistaak DOEL MATERIAAL ORGANISATIE VERLOOP. intro. intro

6.3 GEURENLOTTO. basistaak DOEL MATERIAAL ORGANISATIE VERLOOP. intro. intro 6.3 GEURENLOTTO basistaak MATERIAAL ORGANISATIE - luisteren: begrijpen van vragen, opmerkingen en reacties over een handelingsopdracht - instructies begrijpen over de uitvoering van een handelingsopdracht

Nadere informatie

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg

Bolle akker. locatie 1. Coelhorsterweg IE S R CU X E ETS I F e d T j S i E b t EN an he AND-W T H C L v A G R O D O H OP I OO M ct e j o pr Bolle akker locatie 1 Coelhorsterweg Een bolle akker is een stuk landbouwgrond dat, voordat er kunstmest

Nadere informatie

Sport Medisch Centrum Amsterdam - Almere

Sport Medisch Centrum Amsterdam - Almere Sport Medisch Centrum Amsterdam - Almere Olympiaplein 74 A 1076 AG Amsterdam Telefoon: 020 6627244 Fax: 020 6757073 E-Mail: info@smcamsterdam.nl Web: www.smcamsterdam.nl Vanuit Zaanstad. 1. Vertrek vanaf

Nadere informatie

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet

Te veel, te rijk, te weinig. Waterpark Lankheet Waterpark Lankheet Erfgoed/NME project voor groep 8 Handleiding leerkracht Opdrachtgever: Waterpark Lankheet en Commissie Culturele Vorming Haaksbergen Bronmateriaal: Waterpark Lankheet/Historische Kring

Nadere informatie

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDING DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2013 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

Ga je mee op watersafari?

Ga je mee op watersafari? Informatie en reserveringen voor het Nationaal Park Weerribben-Wieden: www.np-weerribbenwieden.nl Beulakerpad 1 8326 AH Sint Jansklooster t 0527-246196 / 06-12890380 e n.vanderlaan@ivn.nl Ga je mee op

Nadere informatie

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE

VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE VOORBEREIDENDE LES DOCENTENHANDLEIDING INFORMATIE 1 Utrecht, 2015 Beste docent, Wij hopen u en uw groep binnenkort te mogen verwelkomen in het Centraal Museum, waar u met de groep deelneemt aan het programma

Nadere informatie

50 NATUUR DINGEN DOEN HET GROEN

50 NATUUR DINGEN DOEN HET GROEN 50 NATUUR DINGEN DOEN IN HET GROEN Dit natuurdingenpaspoort 2014/2015 is van : Naam :. Adres :. Woonplaats : Email : Telefoon : Voorwoord Buiten spelen is leuk! Maar je moet wel kunnen ontdekken, klimmen,

Nadere informatie

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6

blaadjes THEMA 9 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 Docentenhandleiding Groep 1/2/3/4/5/6 THEMA 9 blaadjes Dit materiaal is ontwikkeld in opdracht van IVN, in het kader van Gezonde Schoolpleinen. Tekst: Dieuwertje Smolenaars, NME Amsterdam-Noord. Vormgeving

Nadere informatie

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B

Leydse Weelde. Marie de Brimeu - B Leydse Weelde Marie de Brimeu - B Welkom in Museum Boerhaave. Je gaat de tentoonstelling Leydse Weelde Groene ontdekkingen in de Gouden Eeuw bekijken. Met groene ontdekkingen worden natuurlijk planten

Nadere informatie

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek.

Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. Beste docent, Onlangs heeft u met uw klas een bezoek gebracht aan het Kinderboekenmuseum. Wij hopen dat u dit heeft ervaren als een leuk en leerzaam bezoek. De leerlingen hebben in het museum onder andere

Nadere informatie

Museumles Tureluurtje. Docentenhandleiding

Museumles Tureluurtje. Docentenhandleiding Museumles Tureluurtje Docentenhandleiding September 2014 Inhoud De museumles in het kort... 3 Voorbereiding in de klas... 3 In het museum... 3 Afsluiting in de klas... 3 De museumles uitgewerkt... 4 Introductieles

Nadere informatie

Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli

Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Lesaanbod 2015-2016 De Blijde Wei Les groep aug. sept okt nov dec jan feb mrt apr mei juni juli Alles voor een pannenkoek* 1/2 X X X Wauw, het leeft** 1/2 X X X Ganzenspel* 1/2 X X X Froeteltuin 1/2 LF!

Nadere informatie

Techniek? Constructies. [Geef tekst op]

Techniek? Constructies. [Geef tekst op] Techniek? Constructies [Geef tekst op] Inhoud van de Doe-les Constructies In deze Doe-les ga je verschillende opdrachten maken die te maken hebben met techniek om je heen. Om die opdrachten te kunnen uitvoeren

Nadere informatie

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel

Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Lesbrief Bodemdiertjes favoriete voedsel Doelgroep: Groep 4 t/m 8 Leerstofgebied: Wereldoriëntatie Werkvorm: Groepjes Duur: ± 30 minuten Doel van de opdracht: Leerlingen leren wat het favoriete voedsel

Nadere informatie

NME-leerroute Aarde, lucht en water

NME-leerroute Aarde, lucht en water NME-leerroute Aarde, lucht en water 3 Groep 1 Tilburg, BS Jeanne d Arc Verhaal voor de kinderen Wat hoor ik daar, een steentje in het water? Deze is zwaar en zakt naar de bodem. Wat zie ik daar, een mooie

Nadere informatie

Naam: Kim Sanders, Michelle Hoogma en Fabiënne van Hoorn Klas: 1G Evenement: Herfstwandeling/Kabouterpad

Naam: Kim Sanders, Michelle Hoogma en Fabiënne van Hoorn Klas: 1G Evenement: Herfstwandeling/Kabouterpad Naam: Kim Sanders, Michelle Hoogma en Fabiënne van Hoorn Klas: 1G Evenement: Herfstwandeling/Kabouterpad Beginsituatie Doelgroep beschrijven: Doelgroep: Kleuters, groep 1 en 2 (4,5 en 6 jarige) Aantal

Nadere informatie

BEREIKBAARHEID ZANDVOORT TIJDENS DTM RACES

BEREIKBAARHEID ZANDVOORT TIJDENS DTM RACES BEREIKBAARHEID ZANDVOORT TIJDENS DTM RACES Het DTM Circus is voor de negende maal op rij aanwezig op Circuit Park Zandvoort. Ook dit jaar wordt de nodige drukte weer verwacht. Gelukkig zijn er meerdere

Nadere informatie

Maak een luister of een spreektaak

Maak een luister of een spreektaak 1 Maak een luister of een spreektaak Tekendictee - luisterdoel voor ogen houden - manier bepalen om de taak aan te pakken en die manier eventueel in de loop van de taak bijstellen - informatie verwerken

Nadere informatie