KLEUR ONTKETEND KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Maat: px
Weergave met pagina beginnen:

Download "KLEUR ONTKETEND KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU"

Transcriptie

1 KLEUR ONTKETEND KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU VANAF HEDEN T/M 3 JANUARI 2016

2 HOE HET WERKT De vragen van deze kijkwijzer zijn gegroepeerd per zaal. Op de plattegrond hieronder kun je zien waar je bent. Woorden met een ster kun je achterin opzoeken in de begrippenlijst. Op zaal mag je alleen met potlood schrijven. Een clipboard kun je lenen bij de infobalie in de hal. PLATTEGROND GEMEENTEMUSEUM 1 e VERDIEPING Gemeentemuseum Den Haag Afdeling Educatie Oktober 2015 Vormgeving: Foto&Vorm Voorzijde: Kees van Dongen, Portret van Dolly, 1909 Collectie Gemeentemuseum Den Haag 2 3

3 ZAAL 2 Altijd online, altijd bereikbaar. Digitale communicatiemiddelen zijn een belangrijk kenmerk van deze tijd. Veel mensen vinden dat tegenwoordig alles zo snel gaat. Ook de mensen die in de 19 e eeuw leefden hadden dat idee net als wij nu. Hoe kwamen zij daarbij? SNELHEID EN VOORUITGANG De 19 e eeuw was een tijd van grote vernieuwingen. Er kwamen passages waar je kon wandelen (en winkelen) onder glazen daken. Er werden zelfs hele gebouwen opgetrokken van glas en metaal. Bacteriën werden ontdekt, verdovingsmiddelen uitgevonden en artsen werden beter opgeleid. In 1839 reed de eerste stoomtrein in Nederland, het elektrische licht deed zijn intrede, er kwamen openbare waterleidingen. Er kwam kiesrecht voor alle mannen en leerplicht voor alle kinderen. 1 Test je kennis Verbind de afbeeldingen met een jaartal op de tijdlijn. Sinds wanneer maken we gebruik van de onderstaande uitvindingen, denk je? (eerste foto s/radioprogramma s/televisieprogramma s/telefoon/ mobiele telefoon/internet) De introductiefilm hier in zaal 2 geeft je een idee van de technische vooruitgang in de jaren Over deze periode gaat de tentoonstelling. Bekijk een stukje en loop dan verder naar zaal

4 ZAAL 5 DE PIONIERS Tot in de 19e eeuw was de schilderkunst een middel om voor allerlei doeleinden de zichtbare werkelijkheid na te bootsen. Denk aan portretten* in opdracht van de adel, aan religieuze schilderkunst in opdracht van de kerk of aan stillevens* en landschappen voor de huizen van de rijke burgerij. Rond 1830 werd de fotografie uitgevonden. De fotocamera kon de werkelijkheid preciezer en sneller weergeven dan welke schilder ook. Deze uitvinding leidde tot nieuwe ontwikkelingen in de schilderkunst. zaal 26, 1e verdieping 2 De nieuwe visie op schilderkunst ontwikkelde zich vanuit Frankrijk. In deze zaal zie je de pioniers*. Deze schilders gebruikten kleuren op een andere manier dan hun voorgangers. Verbind de foto s van de schilders met de afbeelding van hun schilderij (pagina 5). Claude Monet werkte in series: hij schilderde dezelfde onderwerpen onder verschillende weersomstandigheden en op verschillende momenten van de dag. Zijn schilderijen gaan over het waarnemen van licht en kleur op een bepaald moment. Hij werd de grondlegger van het impressionisme* (impressie = indruk). Paul Signac ( ) Henri Matisse ( ) Claude Monet ( ) Paul Cézanne ( ) Georges Seurat ( ) Vincent van Gogh ( ) 3 Bekijk het schilderij De netten van Pourville hier op zaal (een afbeelding ervan vind je in deze kijkwijzer bij opdracht 2). Welk tijdstip van de dag en wat voor soort weer zien we volgens jou? 4 Monet heeft de vluchtigheid van het moment goed weten te vangen. Dat komt door de (kruis aan, meerdere antwoorden mogelijk) losse penseelstreek (toets) felle kleuren* sterke kleurcontrasten* ontbrekende contourlijnen* Impressionisten* gaven schaduwen niet weer met enkel een donkere kleur. Zij waren beroemd om hun kleur-schakeringen en het tintelen van kleur. De rotsen in het schilderij van Monet zijn er een mooi voorbeeld van. Welke kleuren zie je daar? 5 6 7

5 ZAAL 5 Kleurencirkel van Johannes Itten DE PIONIERS George Seurat wilde zijn kunst juist ontdoen van het vluchtige karakter van het impressionisme*. Hij werkte met nauwkeurig geplaatste stippen van zuivere kleuren*. De vermenging van kleuren vindt pas plaats in het oog van de kijker. Zijn manier van werken was bijna wetenschappelijk. De schilderijen van Seurat worden gerekend tot het neo-impressionisme*. 6 Bekijk het schilderij Cassis. Cap Lombard, Opus 196 hier op zaal (een afbeelding ervan vind je in deze kijkwijzer bij opdracht 2). Welke kleurcontrasten* heeft Seurat toegepast? Noem steeds de kleuren en de plaats (aanduiding) hiervan in de voorstelling. zaal 26, 1 e verdieping Bekijk het schilderij Landschap bij Collioure (een afbeelding ervan vind je in deze kijkwijzer bij opdracht 2). Dit schilderij was het begin van een nieuwe stroming: het fauvisme*. Henri Matisse schilderde een landschap zonder diepte. Kleur en vorm staan geheel in dienst van zijn persoonlijke expressie (uitdrukking). 7 Wat voor soort landschap zie je? 8 Matisse vond dat kleuren elkaar verzwakken wanneer ze te dicht bij elkaar staan. Hoe lost hij dit op? kleur Plaats (aanduiding) Kleur tegen kleur contrast Licht - donker contrast Warm - koud contrast Complenmentair contrast 9 Matisse werd geïnspireerd door twee tentoonstellingen waar hij werk zag van Seurat en Van Gogh. Bekijk het schilderij Tuin te Arles van Vincent van Gogh (hier op zaal). Ook de kleuren van Van Gogh gaan over expressie (uitdrukking). Welk effect hebben de kleuren op jou? Ik word er (kruis aan) vrolijk onrustig rustig anders namelijk van. 10 Als de fotografie niet was uitgevonden, hadden de pioniers zich minder vrij gevoeld om met kleur te experimenteren. Geef een argument voor of tegen deze stelling. 8 9

6 ZAAL 6 BRUSSEL zaal 26, 1 e verdieping In het begin gingen de nieuwe ontwikkelingen op het gebied van schilderkunst aan Nederland voorbij. Wie echt wilde weten wat er speelde, moest naar Parijs. Reisde je naar Brussel, dan was je letterlijk halverwege Parijs. In Brussel toonde de kunstenaarsvereniging Les XX (Les Vingt) Franse kunstenaars. Bij Les XX kon je impressionistische* en neo-impressionistische* schilderijen zien. 11 Het schilderij van James Ensor wordt wel eens het eerste heldere (lees impressionistische ) schilderij van België genoemd. Het werd onder andere vergeleken met de ontbijt-taferelen van Monet en Manet, beiden impressionistische schilders. Vergelijk zelf het schilderij van Ensor met de schilderijen van Monet en Manet op pagina 22 en 23 in je kijkwijzer. Schrijf per schilderij 2 overeenkomsten op. 12 Claude Monet was vooral geïnteresseerd in de weergave van licht. Ook de schaduwen tintelen bij hem van kleur. Zie je dit ook in dit werk van James Ensor? Kruis aan. Ja Nee Belgische kunstenaars schilderden vaak scenes binnenhuis, zogenaamde genrestukken. Hun Nederlandse collega s waren meer gericht op het landschap als onderwerp. Toch kozen ze soms hetzelfde onderwerp, al werkten ze dat verschillend uit. James Ensor ( ), Oestereetster, 1882 James Ensor ( ), Oestereetster, 1882 Claude Monet, Le déjeuner, 1868/69 Édouard Manet, Le déjeuner dans l atelier, 1868 Voorstelling Overeenkomsten Overeenkomsten Beeldaspecten Denk aan: Licht Kleur Ruimte Vorm Overeenkomsten Overeenkomsten George Lemmen, ca Jan Toorop, Kijk naar deze twee huiselijke taferelen bij een raam. Het ene werk is geschilderd door een Belgische, het ander door een Nederlandse kunstenaar. Schrijf de titel van hun werken op. George Lemmen (BE),, ca Jan Toorop (NL),, ca

7 ZAAL 6 BRUSSEL ZAAL zaal 26, 11 1 e verdieping PARIJS 14 Deze manier van schilderen hebben ook zij niet helemaal zelf uitgevonden. Beide kunstenaars werden beïnvloed door het werk van een Franse collega. Zijn werk was te zien bij kunstenaarsvereniging Les XX in Brussel. Wie van de pioniers* uit zaal 5 wordt hier bedoeld, denk je? 15 Naast overeenkomsten vallen er ook verschillen tussen de werken van Lemmen en Toorop te ontdekken. Noem er twee. 16 Via Jan Toorop kreeg het neo-impressionisme* in Nederland opvolgers. Het leverde prachtige schilderijen op, maar eindigde in een doodlopend pad. Fotografeer met je mobiel (zonder flits!) een ander schilderij dat aansluit bij het Franse neo-impressionisme. Henri Evenepoel, Het loopmeisje, De Belgische kunstenaar Henri Evenepoel schilderde Het loopmeisje in Parijs. Op het schilderij zien we een affiche van een in die tijd beroemde en beruchte Parijse nachtclub. Die heette (vul in) 18 Veel kunstenaars ontwierpen naast hun vrije werk reclame in opdracht, zoals Toulouse-Lautrec, die met zijn affiches het Parijse nachtleven promootte*. De Belgische kunstenaar Henri Evenepoel bewonderde hem zeer. Zie je de invloed van Toulouse-Lautrec in het schilderij van Evenepoel? Bekijk de prentkaart van Toulouse-Lautrec in je kijkwijzer en leg uit waarom wel/niet. In Parijs gebeurde het. De vooruitgang was overal in de samenleving zichtbaar en al die ontwikkelingen hadden invloed op de kunstwereld. Hoe kon je hier als Nederlandse en Belgische kunstenaar deel van uitmaken? Met behulp van reproducties van schilderijen (weliswaar in zwart-wit) werden ideeën over kunst internationaal verspreid. Ook de kunstenaars zelf wisten over landsgrenzen heen steeds beter met elkaar in contact te komen. Met brieven informeerden zij elkaar en wie kon, reisde zelf naar Parijs. Henri Toulouse-Lautrec, Jane avril,

8 ZAAL 11 PARIJS zaal 26, 1 e verdieping Op luie stoelen vierden de bohemiens* van Parijs in de 19 e eeuw de nacht. Ze keken naar cabaret en extravagante dansvoorstellingen. Tot er een nieuwe tijd aanbrak. In 1904 opende nachtclub Bal Tabarin haar deuren. Hier danste je zelf! Bal Tabarin Montmarte Parijs, 1905, beschreven briefkaart Jan Sluiters voor het schilderij Bal Tabarin in zijn atelier in Amsterdam, Bekijk het schilderij Bal Tabarin van de Nederlandse schilder Jan Sluijters. Op welke manier gaat dit schilderij over de nieuwe tijd? Noem 3 dingen. James Ensor, De intrige, 1890 Kees van Dongen, Portret van Dolly, Ook schilder Kees van Dongen uit Rotterdam slaagde erin in Parijs aan te sluiten bij de nieuwe schilderkunst. Kies een van de 2 portretten en omcirkel de afbeelding in je kijkwijzer. Leg uit in hoeverre kleur een bijzondere rol in het portret speelt. 22 De titel van het schilderij is intrige (samenzwering). Het is een karikatuur, waarbij de meest kenmerkende trekken van een persoon sterk overdreven worden. Wat overdrijft James Ensor hier allemaal? Noem 3 (beeld)aspecten. 23 Meestal worden karikaturen gemaakt van personen, dikwijls bekende personen en politici. Over wie gaat dit schilderij van Ensor, denk je? 21 Welke uitstraling heeft de geportretteerde? Leg uit hoe dat komt. Kees van Dongen, Portret van Daniel-Henry Kahnweiler, ca

9 zaal 26, 1 e verdieping ZAAL 11 SNELHEID EN VOORUITGANG ZAAL 12 MONDRIAAN De wereldtentoonstelling van 1900 in Parijs was het grootste evenement ooit, met 60 miljoen bezoekers binnen een half jaar. De nieuwste uitvindingen die hier te zien waren, zoals de geluidsfilm, de roltrap, de dieselmotor en het elektrische licht, maakten duidelijk waar de nieuwe samenleving over ging: snelheid en vooruitgang. Het zogenaamde trottoir roulant was een elektrisch aangedreven loopplank met snelheden van 4,25 km en 8,5 km per uur. Wanneer je zelf ook liep, kon je met een snelheid van 15 km per uur door het tentoonstellingsgebied reizen. Exposition Universelle de 1900 Le chemin de Fer Électrique & le Trottoir Roulant 24 In het jaar 2000 vond de wereldtentoonstelling in de Duitse stad Hannover plaats. Expo 2000, zoals de tentoonstelling werd genoemd, bestond uit een themapark met onderwerpen als: toekomst van de arbeid, mobiliteit en kennis (hal 4) en energie, toekomst van de gezondheid (hal 5). Wat zijn de grote vraagstukken die volgens jou spelen in de 21 e eeuw? Schrijf drie ideeën op voor de wereldtentoonstelling in Nederlandse kunstenaars als Van Dongen en Sluijters schilderden letterlijk de nieuwe tijd. Hun voorstellingen van het Parijse nachtleven geven het gevoel van snelheid, beweging en opwinding weer. Maar wat als een hippe nachtclub na een tijd uit de mode raakt? De Nederlandse schilder Piet Mondriaan vreesde dat ook het schilderij zelf dan uit de mode zou raken. Hij richtte zich liever op een tijdloos onderwerp: de natuur. Met kleur en vorm wilde hij een universele* kunst scheppen. 26 De technische vooruitgang en de vaart aan het einde van de 19 e eeuw creëerden bij sommige kunstenaars de behoefte naar rust. Piet Mondriaan werd in 1909 lid van de theosofische vereniging*. Hij zocht naar het wezen van de dingen achter de zichtbare verschijningsvormen. Hij begon in die tijd enkele motieven te isoleren. In plaats van een bos schilderde hij een enkele boom. In plaats van een landschap met molen schilderde hij alleen een molen. Waarom deed hij dat, denk je? 27 Heeft Mondriaan hier naar waarneming * geschilderd, denk je? Leg uit. Piet Mondriaan ( ), Avond; De rode boom, Thema: Thema: Thema: 25 Wilde je rond 1900 succesvol zijn, dan moest je weten hoe je mensen kon bereiken. Nu is dat niet anders. Met welk eigentijds medium wil jij op de hoogte worden gehouden van nieuwe activiteiten? 28 Vergelijk de boom van Mondriaan met de boom van Leo Gestel of Jacoba van Heemskerck. Schrijf de gegevens op. Noem een overeenkomst en een verschil. Gegevens Overeenkomst 16 Verschil 17

10 ZAAL 12 Piet Mondriaan ( ), Molen; Molen bij zonlicht, 1908 MONDRIAAN 29 Molen bij zonlicht was in 1909 op een tentoonstelling in het Stedelijk Museum in Amsterdam te zien. Het schilderij riep heftige reacties op. Slechts één criticus reageerde enthousiast. Wat heeft hij geschreven, denk je? Vul zijn oorspronkelijke brief aan..het is een gekook van vlammen. De contouren* van de molen [het] wemelt als één kleurregen uit den gezengden* hemel[:] Het zijn vlokken gloed, brandende verfpatsen, gegist, doordanst van utltra-marijn-violetjes, licht, hel en ongedekt van glans-werkingen. Wat stelt het voor? De zaal 26, 1 e verdieping 31 Welke kleurcontrasten* zie je in het schilderij? Kruis aan (er zijn meerdere antwoorden mogelijk). kleur tegen kleur contrast licht-donker contrast complementair contrast warm-koud contrast 32 Hoe is de verf opgebracht? Kruis aan. Kruis aan (er zijn meerdere antwoorden mogelijk). transparant (in doorschijnende lagen) pasteus (in dekkende lagen) met zichtbare penseelstreek (toets) de penseelstreek (toets) is niet herkenbaar met een paletmes* met kwasten 30 Wat voor kleuren gebruikt Mondriaan? Kruis aan wat je van toepassing vindt. Noem de kleuren en de plaats (aanduiding) in de voorstelling. kleur Plaats (aanduiding) primaire kleuren* secundaire kleuren* tertiaire kleuren* 18 19

11 ZAAL 13 RIK WOUTERS ZAAL zaal 26, 141 e verdieping NEDERLAND Nel Wouters, Archives et Musée de la Littérature, Brussel Het werk van Rik Wouters wordt ook wel eens het best bewaarde geheim van België genoemd. Zijn werk was in Nederland weinig te zien. Als geen ander van zijn generatie wist hij gebruik te maken van de kracht van kleur. Het Gemeentemuseum vindt deze tentoonstelling een mooi moment om aandacht aan zijn werk te besteden. 33 Naast schilderijen maakte Rik Wouters sculpturen, waaronder het beeld Huiselijke zorgen. Hoe zie je de titel (naam) van het beeld terug in het werk? Beschrijf. Wassily Kandinsky, Schilderij met witte vorm, 1913 Tot 1914 bereikten via het buitenland steeds nieuwe kunststromingen Nederland. In korte tijd buitelden alle stromingen over elkaar heen: het kubisme*,het futurisme*, het expressionisme* en de beginnende abstractie*. Nederlandse kunstenaars pikten er allemaal iets uit waarmee ze zich verder ontwikkelden. Rik Wouters, Huiselijke zorgen 34 Rik Wouters portretteerde talloze keren zijn vrouw Nel, met wie hij in 1905 trouwde. Bij gebrek aan geld gingen ze na hun huwelijk bij Riks vader inwonen. Na een vreselijke ruzie met zijn vader vluchtte het koppel echter hals over kop en vrijwel zonder geld naar Brussel. Zes jaar lang leefden Rik en Nel in een toestand van voortdurende financiële zorgen. Welk geschilderd portret vind je het beste passen bij de houding van de bronzen vrouwenfiguur? Licht je keuze toe. 35 Jan Sluijters keek naar het expressionisme* van Wassily Kandinsky die op zijn beurt abstract* begon te werken. Vergelijk het schilderij Compositie met bloemen (Composition de fleurs) hier op zaal met de afbeelding van het schilderij van Kandinsky in je kijkwijzer. Kruis aan bij welke (beeld)aspecten je overeenkomsten ziet. Geef een toelichting. voorstelling kleur vorm ruimte 20 21

12 ZAAL Kies een schilderij van Leo Gestel dat je bij deze beschrijving vindt passen. Maak er een foto van en schrijf de gegevens op. Titel: Jaartal: NEDERLAND Zoals Sluijters zich richtte op het expressieve*, zo maakte zijn collega Leo Gestel een combinatie van futurisme* en kubisme* tot zijn eigen stijl. Zijn voorstellingen vielen door wisselende standpunten in stukken uit elkaar (kubisme) bezaten beweging en ritmiek (futurisme). zaal 26, 1 e verdieping Met het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog vluchtten veel kunstenaars naar het neutrale Nederland. Hierdoor werd Nederland internationaler en vond hier juist een culturele opleving plaats. De vreugde van het experimenteren met kleur was echter vanaf dat moment verdwenen. 39 Piet Mondriaan verhuisde in 1911 speciaal naar Parijs om daar kubistische* schilderijen met eigen ogen te kunnen zien. Vanaf toen vestigde Mondriaan zijn aandacht op andere beeldaspecten dan kleur en licht. Welke zijn van toepassing op dit schilderij? Kruis aan (meerdere antwoorden mogelijk). vorm lijn ritme 37 Remixen is een geoorloofde manier van werken. Een remix is een (her)bewerkte versie van een bestaand muzieknummer. Zijn er overeenkomsten tussen een remix en een werk van Sluijters of Gestel? Leg uit waarom wel/niet. 40 Voorheen werd hij vooral door de natuur geïnspireerd, maar door zijn verhuizing naar Parijs vond hij een andere bron van inspiratie. Wat heeft hem bij dit schilderij geïnspireerd, denk je? Piet Mondriaan, Composition No.IV / Compositie 6 38 Eigenlijk gaat de hele tentoonstelling over het opdoen van inspiratie en het kijken naar anderen. Heb jij ook iemand die jou inspireert? Wie is jouw voorbeeld? 41 Maak tenslotte nog twee foto s. Fotografeer een schilderij met kleuren die je echt heel erg mooi vindt. Fotografeer ook een schilderij met een kleurenpalet dat je niet aanspreekt

13 Édoaurd Manet, Le déjeuner dans l atelier, 1868 Claude Monet, Le déjeuner, 1868/

14 BEGRIPPENLIJST Abstract Zonder herkenbare voorstelling Bohemien In de negentiende eeuw ontstond een nieuwe niet-traditionele levenshouding, namelijk die van de stedelijke bohèmekringen, waarvan de aanhangers zichzelf bohemien gingen noemen. Daarmee duidden zij aan dat zij het (verondersteld) onbezorgde leven van de zigeuners navolgden. Beeldaspecten Onderdelen waaruit een kunstwerk is opgebouwd, zoals licht, kleur, vorm, ritme, ruimte en compositie. Compositie In de beeldende kunst: het ordenen van beeldelementen. Contour Omtrek, begrenzing van een vorm Gezengd Geschroeid, brandend Impressionisme Claude Monet, Impression soleil levant, 1872 Het schilderij Impression, soleil levant van Claude Monet uit 1872 gaf aanleiding tot de naam impressionisme. Het begrip was eigenlijk bedoeld als scheldwoord. In 1874 werd het woord bedacht voor schilders die een indruk (impression) wilden weergeven van wat ze op dat moment zagen. Expressionisme/Fauvisme De eerste expressionistische schilderijen werden aan het einde van de 19e eeuw in Frankrijk gemaakt (Fauvisme). De expressionisten verzetten zich tegen de natuurgetrouwe weergave. Ze schilderden vereenvoudigde vormen in krachtige kleuren. 26 KLEUR Kleuren, primair, secundair, tertiair De kunstschilder ziet rood, geel en blauw als de traditionele primaire kleuren. Door twee primaire kleuren te mengen, krijg je de secundaire kleuren paars, groen en oranje. Tertiaire kleuren worden uit alle drie de primaire kleuren gemengd. Natuurlijke kleuren Komen overeen met de waarneembare werkelijkheid Expressieve kleuren Komen lang niet altijd overeen met de waarneembare werkelijkheid. Ze drukken bijvoorbeeld de stemming van de maker uit. Expressieve kleuren zijn meestal fel, primair en contrasterend. Zuivere kleur In zuivere kleuren zitten geen sporen van andere kleuren. Primaire kleuren zijn de zuiverste kleuren. Secundaire kleuren zijn eigenlijk niet helemaal zuiver omdat ze ontstaan door het mengen van twee primaire kleuren. Toch worden deze ook als zuivere kleuren gezien. Tertiaire kleuren bestaan uit een mengsel van de drie primaire kleuren en worden als onzuiver gezien. KLEURCONTRASTEN Schilder en leraar Johannes Itten is één van de onderzoekers van kleur. Hij ontwierp een kleurenleer gebaseerd op een kleurencirkel. Kleurcontrasten zijn een belangrijk onderdeel van zijn kleurenleer. Een contrast kan je zien als een tegenstelling. Kleur tegen kleur contrast Het eenvoudigste kleurcontrast ontstaat door kleuren tegen elkaar aan te zetten. Het grootste kleur tegen kleur contrast ontstaat met de primaire kleuren. De kunstschilder beschouwt geel, rood en blauw als de traditionele primaire kleuren. Deze kleuren vormen het centrum van Itten s kleurencirkel. Warm/koud contrast Het warm/koud contrast wordt veroorzaakt doordat sommige kleuren, in het de westerse samenleving een warme indruk maken. De warme kleuren zijn rood en de kleuren rondom rood in kleurencirkel. Blauw en de kleuren rondom blauw in de cirkel maken een koude indruk. Complementair contrast Bij een complementair contrast gaat het om de kleuren die in de kleurencirkel recht tegenover elkaar staan. Als je die kleuren naast elkaar zet dan versterken ze elkaar. Complementair zijn bijvoorbeeld de volgende paren: Geel-Paars Oranje-Blauw Rood-Groen Futurisme Italiaanse beweging en kunststroming van 1909 tot In de werken van de futuristen kwamen snelheid, energie, agressie,, vooruitgang en nieuwe technologie tot verbeelding. In de schilderkunst werden daarvoor aspecten van het expressionisme, kubisme, pointillisme en de film verwerkt. Kubisme Stroming in beeldende kunst aan het begin van de 20e eeuw. De schilders vereenvoudigden een voorstelling tot geometrische vormen (zoals kubussen en driehoeken). De diepte werd uit het schilderij weggehaald. Men schilderde een voorwerp vanuit verschillende standpunten. Neo-impressionisme Stroming in de beeldende kunst die in aansluiting op het impressionisme werd ontwikkeld door G. Seurat en P. Signac. Het neo-impressionisme baseerde zich op de theorieën van wetenschappers zoals E. Chevreul (1839) en H. Helmholtz. De schilders brachten de verf in kleine stipjes dicht naast elkaar aan op het doek. Deze techniek wordt als pointillisme beschreven. Paletmes Pionier Baanbreker Portret Afbeelding van een (ooit) bestaand persoon Promoten Bevorderen, reclame maken voor Stilleven Bewegingloze dingen, dieren of planten in een bepaalde compositie Theosofische vereniging In 1875 stichtte onder anderen de Russin Helena Blavastky in New York de Theosophical Society. De theosofie stelt dat elke religie een deel van de waarheid in zich heeft. Tint Men spreekt van tinten om schakeringen of variaties in kleur aan te duiden. Zo zijn zalmroze en fuchsia verschillende tinten roze. Tafereel Situatie, gebeurtenis of voorval Universeel Alles omvattend, algemeen VORMEN Organisch Vormen afgeleid uit de natuur of plantenwereld Geometrisch Alle vormen, die je met behulp van passer en liniaal kunt construeren, zoals het vierkant, de rechthoek, de driehoek en de cirkel. Naar waarneming De kunstenaar maakt een kunstwerk naar aanleiding van een aanwezig en zichtbaar object (stilleven, mens, enz.). 27

15 Piet Mondriaan ( ), Molen; Molen bij zonlicht, 1908

Kijken naar Mondriaan

Kijken naar Mondriaan KIJKWIJZER Kijken naar Mondriaan Tentoonstelling Mondriaan & De Stijl Voortgezet onderwijs, niveau ** 26 27 24 15 16 17 24 25 26 27 32 33 34 21 22 23 18 23 28 30 36 22 35 37 19 20 21 29 31 18 WC 14 9 11

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

Kijken naar Mondriaan

Kijken naar Mondriaan KIJKWIJZER Kijken naar Mondriaan Tentoonstelling Mondriaan & De Stijl Voortgezet onderwijs, niveau ** 26 27 24 15 16 17 24 25 26 27 32 33 34 21 22 23 18 23 28 30 36 22 35 37 19 20 21 29 31 18 WC 14 9 11

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT KLEUR NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 In 1886 vertrok Van Gogh naar Parijs. Hij maakte daar kennis met twee nieuwe schilderstromingen: het impressionisme en het pointillisme. Onder invloed van deze stromingen gingen de schilderijen

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO versie b Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Mondriaanjurk, Yves Saint Laurent, Abraham, Bianchini-Férier, 1965 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van de examentour Burgerlijke cultuur in de zeventiende

Nadere informatie

JAN TOOROP KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU

JAN TOOROP KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU JAN TOOROP KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU VANAF HEDEN T/M 29 MEI 2016 VOOR DE DOCENT Deze kijkwijzer bevat een aantal kijkoefeningen die ontwikkeld zijn door thinking museum. Visible Thinking is

Nadere informatie

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek :

Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis. Klas 3 Reader/begrippenlijst periode 4 toetsweek : Hoe moet je leren??? De begrippen zijn bij deze toets gekoppeld aan de kunststromingen van de kunstpromotie.

Nadere informatie

KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU

KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU 26 27 24 15 16 17 21 22 23 18 WC 14 9 11 28 13 10 12 > > LIFT 20 19 34 35 33 32 31 30 29 5 4 9 3 7 8 6 36 37 38 39 40 2 > > LIFT LOCKERS 1 WC

Nadere informatie

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw

Visuele analyse van schilderkunst in de 17de, 19de en 20ste eeuw 1/5 Eregalerij, Rijksmuseum Brieflezende vrouw, Johannes Vermeer, ca. 1663 Dit verwerkingsmateriaal wordt aangeboden na afloop van zeventiende eeuw laat Johannes Vermeer zien in de examentour Burgerlijke

Nadere informatie

KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU

KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU KIJKEN NAAR MONDRIAAN KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU 26 27 24 15 16 17 24 25 26 27 32 33 34 21 22 23 18 23 28 30 36 22 35 37 19 20 21 29 31 18 WC 14 9 11 28 13 10 12 LIFT 20 19 39 34 35 38 41 17

Nadere informatie

beeldende vakken CSE GL en TL

beeldende vakken CSE GL en TL Examen VMBO-GL en TL 2012 tijdvak 2 dinsdag 19 juni 13.30-15.30 uur beeldende vakken CSE GL en TL Bij dit examen hoort een bijlage. Dit examen bestaat uit 34 vragen. Voor dit examen zijn maximaal 76 punten

Nadere informatie

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5

rijks museum Verwerkingsmateriaal Examentour VWO ANTWOORDMODEL VERSIE A + B Visuele analyse van schilderkunst in de 17DE, 19DE en 20STE eeuw 1/5 1/5 VERSIE A Vraag 1 A Gebruik van licht om de dramatiek te uiten. Het subtiele licht (vs. clair-obscur in de barok) geeft diepte aan het schilderij en accentueert het hoofdmotief. Het zorgt er dus voor

Nadere informatie

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur

Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur Van schilderen volgens de regels naar schilderen met kleur 61 Corr01_Matisse-boek_NL_april2015.indd 61 20-04-15 14:00 Het jaar 1897 luidt een nieuwe tijd in voor Matisse: in dit jaar maakt hij kennis met

Nadere informatie

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders

7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME. KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders 7. IMPRESSIONISME & EXPRESSIONISME KLU www.klu.nl Inleiding Kunstgeschiedenis Hanneke Lenders Inhoud 1. Impressionisme (1863 1900) 2. Post-Impressionisme (1886 ) Van Gogh Expressionisme Gauguin Expressionisme

Nadere informatie

Kleur-tegen-kleur contrast

Kleur-tegen-kleur contrast Kleurcontrasten DE KLEURENLEER VAN ITTEN Goethe was een van de eerste wetenschappers die met een kleurenleer voor de dag kwam, maar de meest bekende kleurenleer hebben we te danken aan de schilder Johannes

Nadere informatie

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : ***

Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Thema: de K van. Moeilijkheid : *** Samenleving Tijdsduur : *** Nederland juf Yvonne Het land Doel: Na deze opdracht weet je heel wat over bekende en beroemde kunstschilders van vroeger en nu. Uitleg opdracht:

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

mondriaan en het kubisme - Parijs 1912-1914 Kijkwijzer Jubileumtentoonstelling in het kader van het Mondriaan Jaar voortgezet onderwijs niveau

mondriaan en het kubisme - Parijs 1912-1914 Kijkwijzer Jubileumtentoonstelling in het kader van het Mondriaan Jaar voortgezet onderwijs niveau mondriaan en het kubisme - Parijs 1912-1914 Kijkwijzer Jubileumtentoonstelling in het kader van het Mondriaan Jaar voortgezet onderwijs niveau Nu t/m 11 mei 2014 Over de tentoonstelling Deze tentoonstelling

Nadere informatie

KLEUR. - Uitleg begrippen - Opdracht 1 - Opdracht 2

KLEUR. - Uitleg begrippen - Opdracht 1 - Opdracht 2 KLEUR - Uitleg begrippen - Opdracht 1 - Opdracht 2 Wat is kleur? Kleur ontstaat wanneer er licht weerkaatst of geabsorbeerd wordt door de objecten waarop dit licht schijnt. Bij weerkaatsing van dit licht,

Nadere informatie

KIJKWIJZER SCHILDERIJ CKV 1 opdracht Cijfer:

KIJKWIJZER SCHILDERIJ CKV 1 opdracht Cijfer: KIJKWIJZER SCHILDERIJ CKV 1 opdracht Cijfer: Naam: Klas: Datum: Feiten Een kijkwijzer is bedoeld om je mee te nemen in de waarneming en het kijken te intensiveren: kortom je gaat steeds meer dingen zien,

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER VOORTGEZET ONDERWIJS, NIVEAU * MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan en De Stijl. Hoe ga je te werk

Nadere informatie

TEKENEN. beeldende vorming. hoofdstuk 15:Yellow Submarine. 3de klas

TEKENEN. beeldende vorming. hoofdstuk 15:Yellow Submarine. 3de klas Yellow Submarine is een animatiefilm uit 1968. Deze film is gebaseerd op de muziek van The Beatles. Toen deze film uit kwam was deze erg vernieuwend. De beelden in de film zijn psychedelisch. Ze zijn vol

Nadere informatie

roem eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis naam school klas datum vmbo, niveau

roem eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis naam school klas datum vmbo, niveau roem eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis naam school klas datum TEHATEX vmbo, niveau 2013-2014 hoe het werkt plattegrond Voor de leerling Deze eindexamenkijkwijzer leidt je langs kunst

Nadere informatie

beeldanalyse-kunstbeschouwing

beeldanalyse-kunstbeschouwing beeldanalyse-kunstbeschouwing Bij het kijken naar kunstwerken kun je je allerlei vragen stellen wat het kunstwerk met je doet. Door aandachtig te kijken verzamel je informatie over vorm en inhoud. In deze

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER MONDRIAAN VOOR BEGINNERS Naam: Datum: VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU > > > > Deze kijkwijzer gaat over Piet Mondriaan en hoort bij de tentoonstelling Mondriaan & De Stijl. Hoe ga je te werk Een

Nadere informatie

Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden

Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden Lesmateriaal Groepssessie Werkvormen Groep 1 Inhoud: Taxonomie van Bloom Vragen stellen: starters van King Groepswerk Kunstgeschiedenis: lesdoelen + leerinhouden Taxonomie van Bloom 1 King (1992) lijst

Nadere informatie

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER

MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER MONDRIAAN VOOR BEGINNERS KIJKWIJZER Naam: Datum: VOORTGEZET ONDERWIJS NIVEAU 26 27 24 15 16 17 21 22 23 18 > > LIFT 33 32 31 30 29 WC 14 9 11 28 13 10 12 20 19 34 35 5 4 9 3 7 8 6 36 37 38 39 40 2 > >

Nadere informatie

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.

Kijkwijzer HAVO / VWO. Joep Nicolas. 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015. Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis. Kijkwijzer HAVO / VWO Joep Nicolas 11 juni 2014 t/m 11 januari 2015 Pierre Cuypersstraat 1, 6041 XG Roermond, 0475 359102, www.cuypershuis.nl Welkom in het Cuypershuis Het museumgebouw is een uniek complex

Nadere informatie

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890)

125 jaar. Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder. Vincent van Gogh (1853-1890) 125 jaar Geïnspireerd door de beroemde werken van Nederlands schilder Vincent van Gogh (1853-1890) WWW.BNWALLCOVERINGS.COM 125 JAAR GEÏNSPIREERD DOOR DE WERKEN VAN KUNSTSCHILDER VINCENT VAN GOGH De collectie

Nadere informatie

kijkwijzer voortgezet onderwijs Piet Mondriaan

kijkwijzer voortgezet onderwijs Piet Mondriaan 1 2 Zelfportret, 1918 Het Gemeentemuseum heeft de grootste verzameling werken van de kunstenaar (1872-1944) ter wereld. Een gedeelte hiervan ga je vandaag bekijken. Bepaal in overleg met je docent of je

Nadere informatie

VOORBEELDRONDLEIDING EEN BIJZONDERE PLEK

VOORBEELDRONDLEIDING EEN BIJZONDERE PLEK Voorbereiding Wat is je thema? Een bijzondere plek Kun je je thema nader toelichten? Wat houdt het thema in, en wat wil je dat de deelnemers meenemen na het deelnemen aan je rondleiding? Bijzondere plekken

Nadere informatie

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de

1907-1914. Bram Vrielink Jim Bloemen 2de Bram Vrielink Jim Bloemen 2de 1907-1914 INHOUDSOPGAVE INHOUDSOPGAVE... 2 INLEIDING... 3 HET KUBISME... 4 KUNSTENAARS KUBISME... 5 L AFICIONADO... 6 PORTRAIT OF PABLO PICASSO... 7 SIMULTANEOUS WINDOWS ON

Nadere informatie

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw

ART HISTORY. de negentiende eeuw. H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw ART HISTORY de negentiende eeuw H5 Hoofdstuk 3 Het Realisme Tweede helft 19de eeuw Thema s uit het Realisme Hardwerkende fabrieksarbeiders. Eenvoudige plattelandsmensen. Kleine en alledaagse gebeurtenissen.

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

Kleur. De 7 spectrale kleuren Kleurencirkel van Johannes Itten. Begrippen klas 1 t/m 3. Violet Indigo Blauw Groen Geel Oranje Rood

Kleur. De 7 spectrale kleuren Kleurencirkel van Johannes Itten. Begrippen klas 1 t/m 3. Violet Indigo Blauw Groen Geel Oranje Rood Kleur De zon is onze natuurlijke lichtbron. Het zonlicht bestaat uit golflengtes die trillen. De golflengtes trillen met verschillende snelheden. Onze ogen zien iedere golflengte als een andere kleur.

Nadere informatie

Kijkwijzer Leeftijd 12+

Kijkwijzer Leeftijd 12+ Kijkwijzer Leeftijd 12+ In de wereld van Paul Delvaux lopen raadselachtige vrouwen, treinen en skeletten zij aan zij in een omgeving die uit de Grieks-Romeinse oudheid afkomstig lijkt te zijn. Waar zijn

Nadere informatie

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665)

Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Jacob van Ruisdael: Landschap met korenveld (1660-1665) Een klassiek landschap Dit is wat we ons voorstellen bij het woord landschapsschilderkunst. We hebben alle elementen van een landschap: een blikvanger

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3.

Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3. Roncalli mavo Tekenen/Kunstgeschiedenis klas 3. Reader/begrippenlijst periode 3 toetsweek : Hoe moet je leren??? 1. In de tekst worden belangrijke begrippen aangegeven met een*. Deze begrippen moet je

Nadere informatie

Kijkwijzer. niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007. Noot voor de leerling

Kijkwijzer. niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN. SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007. Noot voor de leerling Kijkwijzer niveau** BEELDBESCHRIJVING SCHILDERIJEN SPECIAL: Koninklijke Prijs voor Vrije Schilderkunst 2007 Malin Persson, Sound, silence, echo, 2007 Noot voor de leerling Gebruik een clipboard en uitsluitend

Nadere informatie

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent,

Workshop Schilderen. Succes! Beste docent, Workshop Schilderen Beste docent, Samen met uw klas gaat u schilderen op doeken met als thema: Vol vuur voor Afrika! Hiervoor heeft u materiaal en een stappenplan nodig. Na het stappenplan vindt u een

Nadere informatie

PIET MONDRIAAN EN BART VAN DER LECK DE UITVINDING VAN EEN NIEUWE KUNST KIJKWIJZER HAVO/VWO

PIET MONDRIAAN EN BART VAN DER LECK DE UITVINDING VAN EEN NIEUWE KUNST KIJKWIJZER HAVO/VWO PIET MONDRIAAN EN BART VAN DER LECK DE UITVINDING VAN EEN NIEUWE KUNST KIJKWIJZER HAVO/VWO VANAF HEDEN T/M 21 MEI 2017 HOE HET WERKT -Neem je mobieltje mee om foto s te maken (zonder flits). -De opdrachten

Nadere informatie

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++

ZOEKEN NAAR DE VOLMAAKTE VORM NIVEAU ++ NIVEAU ++ /5 Deze leskaart gaat over het zoeken naar de volmaakte vorm. Dat klinkt misschien wat verheven, maar je zult ontdekken dat deze zoektocht in de kunstgeschiedenis erg belangrijk is geweest. Piet

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN KIJKWIJZER BEELDASPECTEN SCHOOL: NAAM: Deze kijkwijzer kun je gebruiken voor elk kunstwerk of voorwerp van je keuze. Ga op zoek naar een kunstwerk wat je aanspreekt en vul aan de hand daarvan deze kijkwijzer

Nadere informatie

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 5. Kleur en contrast AV-01-05-01

OPDRACHTKAART. Thema: AV-technieken. Fotografie 5. Kleur en contrast AV-01-05-01 OPDRACHTKAART AV-01-05-01 Kleur en contrast Voorkennis: Je hebt de opdracht De fotocamera afgerond. Je hebt de opdracht Fotografische vormgeving afgerond. Intro: Ook kleuren bepalen de stemming van een

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

NEDERLAND VIERT 100 JAAR DE STIJL DESTIJLUTRECHTAMERSFOORT.NL ONTDEK HET IN UTRECHT & AMERSFOORT! LESSUGGESTIES 100 JAAR DE STIJL GROEP 1 T/M 4

NEDERLAND VIERT 100 JAAR DE STIJL DESTIJLUTRECHTAMERSFOORT.NL ONTDEK HET IN UTRECHT & AMERSFOORT! LESSUGGESTIES 100 JAAR DE STIJL GROEP 1 T/M 4 NEDERLAND VIERT 100 JAAR DE STIJL ONTDEK HET IN UTRECHT & AMERSFOORT! LESSUGGESTIES 100 JAAR DE STIJL GROEP 1 T/M 4 1 HANDLEIDING LESSUGGESTIES MONDRIAAN TOT DUTCH KLEURENPALET De leerlingen kunnen de

Nadere informatie

Beeldenboekje klas 3

Beeldenboekje klas 3 Beeldenboekje klas 3 1 Afbeelding 1, 2, 3 en 4 op pagina 1 van dit Beeldenboekje gebruik je bij de herhaling van compositie, klas 1 (bijv. infoblok 114, pagina 6 van de TekenTools klas 3). M afbeelding

Nadere informatie

BASISREADER KG: BEELDEND

BASISREADER KG: BEELDEND BASISREADER KG: BEELDEND Ontwikkelingen in de beeldende kunst in de eerste helft van de twintigste eeuw. HOOFDSTUK: BEELDENDE KUNST - Stromingen in de beeldende kunst vanaf 1900. 2011 -M.T. van de Kamp

Nadere informatie

Kröller - Müller museum. van Oscar Zuethoff uit klas B2G

Kröller - Müller museum. van Oscar Zuethoff uit klas B2G Kröller - Müller museum van Oscar Zuethoff uit klas B2G Inhoudsopgave 1. Het Impressionisme... 3. 2. Het Pointillisme uit Frankrijk... 4. 3. Het Kubisme uit Frankrijk... 5. 4. Het Expressionisme in Duitsland...

Nadere informatie

B1c impressionisme : uitleg, theorievragen, praktijkopdracht. M.Heine 2013

B1c impressionisme : uitleg, theorievragen, praktijkopdracht. M.Heine 2013 B1c impressionisme : uitleg, theorievragen, praktijkopdracht M.Heine 2013 Vraag 1 Leg aan de hand van afbeelding 1 uit wat toetsjes zijn. Afb.1 Impressionisme, het begin In 1872 wilde een schilder, Claude

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

H5 kleur. Marjolein Stokkermans-Gielen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie.

H5 kleur. Marjolein Stokkermans-Gielen. CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie. Auteur Marjolein Stokkermans-Gielen Laatst gewijzigd 26 September 2016 Licentie CC Naamsvermelding 3.0 Nederland licentie Webadres http://maken.wikiwijs.nl/69268 Dit lesmateriaal is gemaakt met Wikiwijs

Nadere informatie

Kijkroute Kunstenaarsdorp

Kijkroute Kunstenaarsdorp Kijkroute Kunstenaarsdorp Alvast ter informatie een indruk van de kijkroute voor de leerlingen PO groep 7/8 Alle leerlingen ontvangen in het museum de kijkroute om in de museumzaal zelfstandig, maar wel

Nadere informatie

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++

DE STIJL OF TOCH JE EIGEN STIJL? NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Deze leskaart gaat over (misschien wel) Nederlands beroemdste kunststroming: De Stijl. Initiatiefnemer was kunstenaar Theo van Doesburg. Samen met o.a. Bart van der Leck en Piet Mondriaan

Nadere informatie

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt

November Glaceren met Acrylmedium December Het licht van Rembrandt / Het december gevoel de duisternis van Rembrandt PROGRAMMA 2011 2012 Uitgangspunt van de lessen is dat kennis van de schilderkunstige technieken en stromingen vanuit de eigen ervaring wordt ontdekt en ontwikkeld. De opdrachten hebben betrekking op zowel

Nadere informatie

INLEIDING ZAAL 49. Pablo Picasso

INLEIDING ZAAL 49. Pablo Picasso INLEIDING 1 Over deze tentoonstelling Als iemand de titel kunstenaar van de twintigste eeuw verdient dan is het Pablo Picasso (1881 1973) wel. Misschien was hij zo n goede kunstenaar omdat hij buitengewoon

Nadere informatie

Catalogus tentoonstelling Junglegroep

Catalogus tentoonstelling Junglegroep Catalogus tentoonstelling Junglegroep Rembrandt van Rijn (zelfportret) Wereldberoemd om de Nachtwacht. Schilderde veel portretten. Dit ben ik op mijn zelfportret: Aan alle bezoekers van deze tentoonstelling:

Nadere informatie

Ze hebben daarbij o.a. kennis opgedaan over diverse beeldaspecten op het gebied van kleurtoepassing en compositie, ruimte en perspectief.

Ze hebben daarbij o.a. kennis opgedaan over diverse beeldaspecten op het gebied van kleurtoepassing en compositie, ruimte en perspectief. Kijkwijzer beeldaspecten Groep 7 Leerkrachtenblad Vooraf Voorafgaand hebben de leerlingen van groep 7 de KunstKabinetsen 7.10 Complementaire kleuren en 7.14 Vogel of kikvors? in groepjes of klassikaal

Nadere informatie

Paulo op bezoek in de klas

Paulo op bezoek in de klas Kunst voor peuters en kleuters Dit materiaal is bestemd voor leerkrachten van groep 0, 1 en 2. Met de informatie en lessuggesties kunt in de klas aan de slag met beeldende kunst. Het kijken naar en praten

Nadere informatie

Verzadigde kleuren/ zuivere kleuren

Verzadigde kleuren/ zuivere kleuren Kleurencirkel Een kleurencirkel is een gemakkelijke manier om kleuren te rangschikken. In een cirkel zie je de primaire kleuren citroengeel, magenta rood en cyaanblauw. Daar tegenover liggen de secundaire

Nadere informatie

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5

Handleiding niveau C. Week 7 13 februari 2017 handleiding niveau C. pagina 1 van 5 Handleiding niveau C Groepen: deel de leerlingen in drie groepen in, bijvoorbeeld op basis van de resultaten van de laatst afgenomen Onderwerp: 100 jaar Mondriaan en De Stijl Strategie: samenvatten (laatste

Nadere informatie

JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2

JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS. LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2 JONG GELEERD MONDRIAAN EN DE STIJL VOOR KLEUTERS LEES- EN VERTELTEKST s GROEP 1 2 VOOR DE LEERKRACHT MUSEUMLESBESCHRIJVING Dit is een kennismakingsles voor jonge kinderen die misschien wel voor het eerst

Nadere informatie

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van.

Vincent van Gogh. Hier zie je er een afbeelding van. Vincent van Gogh Een van de beroemdste schilders die Nederland heeft gehad was Vincent van Gogh. Deze kunstenaar heeft zelfs zijn eigen museum gekregen in Amsterdam. Toch wel heel bijzonder, zeker als

Nadere informatie

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST

STAD EN TAAL ONTMOET KUNST STAD EN TAAL ONTMOET KUNST OPTIONELE OPDRACHTEN EN HUISWERKOPDRACHTEN 1 WAT WILT U? (voorbereiding op het bezoek) A. Wat wilt u graag in het Stedelijk Museum zien? (welke soort kunst, welke kunstenaar,

Nadere informatie

Kijkwijzer. Niveau** Erwin Olaf

Kijkwijzer. Niveau** Erwin Olaf Kijkwijzer Niveau** Erwin Olaf Rain Hope Grief & Fall 27 september 2008 t/m 18 januari 2009 1 Erwin Olaf, 2008 Erwin Olaf, 2008 Welkom op de tentoonstelling van Erwin Olaf! Erwin Olaf is een Nederlandse

Nadere informatie

examenkijkwijzer Taste it!

examenkijkwijzer Taste it! examenkijkwijzer Taste it! Deze kijkwijzer sluit aan bij het examenthema Proeven van kunst. vmbo 2008-2009 Deze kijkwijzer gaat over kunstwerken uit verschillende tijden en windstreken in het Gemeentemuseum

Nadere informatie

Thema 1: De Moderne, de eerste helft van de twintigste eeuw

Thema 1: De Moderne, de eerste helft van de twintigste eeuw beeldende vorming Naam:... Thema 1: De Moderne, de eerste helft van de twintigste eeuw. 1900-1945 inleiding De twintigste eeuw is een tijd waarin stijlen en stromingen elkaar snel opvolgen om plaats te

Nadere informatie

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT:

Schilderkunst. 1. Definitie TOEGEPAST. Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. SCHILDERIJ: FIGURATIEF ABSTRACT: Schilderkunst Bouwstenen om naar de schilderkunst te leren kijken. 1. Definitie SCHILDERIJ: tweedimensionaal vlak iets wordt voorgesteld kleur- en vormmiddelen FIGURATIEF ABSTRACT: figuratief: verwijst

Nadere informatie

onderweg eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis voortgezet onderwijs vmbo, niveau

onderweg eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis voortgezet onderwijs vmbo, niveau onderweg eindexamenkijkwijzer In samenwerking met het Mauritshuis voortgezet onderwijs vmbo, niveau 2012-2013 hoe het werkt Voor de leerling Deze eindexamenkijkwijzer leidt jou langs kunstwerken uit verschillende

Nadere informatie

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO

Kijkwijzer. Beeldbeschrijving. FotografieVMBO Kijkwijzer Beeldbeschrijving FotografieVMBO Inhoud I. De bedoeling van deze kijkwijzer 2 II. Opdrachten 3 III. Eindopdracht 5 IV. Fotografie en het Fotomuseum Den Haag 6 I. De bedoeling van deze kijkwijzer

Nadere informatie

Kijkwijzer Stromingen

Kijkwijzer Stromingen Kijkwijzer Stromingen Welkom in Museum de Fundatie De kijkwijzer stromingen die je nu in handen hebt, leidt je langs een aantal highlights van de moderne kunstwerken uit de collectie van Museum de Fundatie.

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. EXPRESSIONISME 20ste eeuw De kunstenaar drukt zijn eigen persoonlijke gevoelens uit. EXPRESSIONISME 20ste eeuw

Nadere informatie

ART DECO - PARIS KIJKWIJZER

ART DECO - PARIS KIJKWIJZER ART DECO - PARIS KIJKWIJZER VMBO NU T/M 4 MAART 2018 HOE HET WERKT... t Neem je mobiel mee om foto s te maken (zonder flits). t De opdrachten van deze kijkwijzer zijn gegroepeerd per zaal. t Op de plattegrond

Nadere informatie

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel.

ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW. H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. ART HISTORY DE TWINTIGSTE EEUW H4 algemeen deel Hoofdstuk 4 Expressionisme - Kunst en gevoel. Sigmund Freud (1856-1939) De ideeën van de psychoanalyticus Sigmund Freud hadden veel invloed op de kunstenaars

Nadere informatie

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE

WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE WAARNEMEN SCHETS DE LIJN PERSPECTIEF EN RUIMTELIJKHEID COMPOSITIE KLEUR MUZIEK EN ABSTRACTIE Concept: Annelinde de Jong Tekst: Annelinde de Jong en Kevin Aerts Annelinde de Jong, 2012 1 WAARNEMEN Check,

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst

Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst Kijkwijzer Ruimtelijke Kunst Beeldbeschrijving * Inhoudsopgave Deel I Deel II Deel III Deel IV Deel V Basisopdrachten Wat is het? Techniekverkenning Beeldbeschrijving Opdrachten voor thuis of in de klas

Nadere informatie

1 Het classicisme (1775-1840)

1 Het classicisme (1775-1840) 1 Het classicisme (1775-1840) Een tijd van perfect evenwicht Zoals de naam al zegt liet de kunst zich tijdens het classicisme leiden door haar klassieken: de Grieken en Romeinen. De uitbundige rococostijl

Nadere informatie

lespakket EUREDUCATION

lespakket EUREDUCATION lespakket Wat heb je nog meer nodig: Het stripboek, pen en papier, de kopieerbladen, een schaar, lijm, een computer met internet, een printer en een atlas. Veel plezier! EUREDUCATION 1 Vincent van Gogh

Nadere informatie

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan

A-tekst. De aquarel. Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan A-tekst De aquarel Mesdag Israëls Mauve Breitner Mondriaan In de 19de eeuw maakte de Nederlandse aquarel een ongekende bloeiperiode door. De artistieke idealen van die tijd vonden in dit medium een perfecte

Nadere informatie

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN

KIJKWIJZER BEELDASPECTEN KIJKWIJZER BEELDASPECTEN SCHOOL: NAAM: Deze kijkwijzer kun je gebruiken voor elk kunstwerk of voorwerp van je keuze. Ga op zoek naar een kunstwerk wat je aanspreekt en vul aan de hand daarvan deze kijkwijzer

Nadere informatie

De leerling weet de kleurenleer van itten De leerling weet wat contrasten zijn. De leerling weet iets meer over de kunststroming op-art

De leerling weet de kleurenleer van itten De leerling weet wat contrasten zijn. De leerling weet iets meer over de kunststroming op-art Lesformulier Beginsituatie van de leerling: Opdracht: De leerling kan verven. De leerling past de kleurenleer toe in de kleurencirkel. Daarnaast past hij ook de contrasten toe in de hokjes. De eindopdracht

Nadere informatie

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++

DE OGEN VAN CHARLEY NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Charley Toorop (1891-1955) kwam uit een echte kunstenaarsfamilie. Haar vader was de beroemde Jan Toorop en ook haar zonen bleken zeer creatief: één zoon werd documentairemaker, de andere

Nadere informatie

Kijkwijzer 1: Utrechtse Domtoren in Italiaans landschap van kunstenaar Paul Klemann Zeefdruk, 2000, collectie Kunstuitleen Utrecht

Kijkwijzer 1: Utrechtse Domtoren in Italiaans landschap van kunstenaar Paul Klemann Zeefdruk, 2000, collectie Kunstuitleen Utrecht Kijkwijzer 1: Utrechtse Domtoren in Italiaans landschap van kunstenaar Paul Klemann Zeefdruk, 2000, collectie Kunstuitleen Utrecht. Paul Klemann noemt zijn kunstwerken droomtekeningen. Wat zou hij hiermee

Nadere informatie

Henry Milner uitwerking in materialen van de verbeelding door El Lissitzky van de nieuwe mens

Henry Milner uitwerking in materialen van de verbeelding door El Lissitzky van de nieuwe mens Henry Milner uitwerking in materialen van de verbeelding door El Lissitzky van de nieuwe mens Het object staat in het van Abbemuseum op een sokkel aan een raam. Dit uitzicht achter het object versterkt

Nadere informatie

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek

Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek 1 Over schilderijen van Debbie, een paar gedichten en muziek Wie Debbies schilderijen en tekeningen van de afgelopen jaren bekijkt, zal zich misschien verwonderen over de ogenschijnlijke stijlbreuk die

Nadere informatie

2 Eeuw van het Verstand

2 Eeuw van het Verstand 2 Eeuw van het Verstand Caravaggio, 1600 Veranderingen Het vorige werkboek eindigde met de barok in Zuid-Europa en de Gouden Eeuw in Nederland. Zowel in de 16e als de 17e eeuw leefden een aantal van de

Nadere informatie

theorie tekenen onderbouw

theorie tekenen onderbouw theorie tekenen onderbouw inhoud deel 1 technieken en materialen deel 2 ruimtelijkheid deel 3 vorm deel 4 ruimte en licht deel 5 kleur deel 6 compositie deel 7 inleiding kunstgeschiedenis schriftelijke

Nadere informatie

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details.

beeldende vormgeving Naam:...Klas... Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. beeldende vormgeving Naam:...Klas... thema 6: De mens Deze periode gaan we ons bezig houden met het menselijk lichaam en met enkele details. Zolang de mens zich bezig gehouden heeft met kunst, heeft hij

Nadere informatie

Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder

Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Lesvoorbereidingsformulier Fontys Hogeschool Kind en Educatie, Pabo Eindhoven Bron: Didactisch model van Gelder Persoonlijk leerdoel: Vak-vormgevingsgebied: Speelwerkthema / onderwerp: Lesdoelen: 1. De

Nadere informatie

Eindexamen tehatex havo 2005-II

Eindexamen tehatex havo 2005-II Kathedralenbouwers Vragen bij afbeelding 1 en 2. Op afbeelding 1 zie je een Vlaamse miniatuur uit 1447. Het boek waarin deze miniatuur zich bevindt, beschrijft het leven van een vorst die verschillende

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION

THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION PERSBERICHT AMSTERDAM 14 APRIL 2017 ISAAC ISRAELS MOULIN DE LA GALETTE LEIDT DE VEILING VAN THE FORMER KAMERBEEK COLLECTION Isaac Israels (1865-1934), Moulin de la Galette, Parijs ( 300.000-500.000) Amsterdam

Nadere informatie

Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief

Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief Meetkunst Les 4 Spelen met perspectief Vervreemding door optische illusies Niet alle kunstenaars houden zich aan de regels van perspectief, standpunt, onderlinge verhoudingen etc. Zij overtreden moedwillig

Nadere informatie

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++

VAN GOGH KRIJGT SCHILDERLES NIVEAU ++ NIVEAU ++ 1/5 Vincent van Gogh heeft nooit een kunstenaarsopleiding afgemaakt. Met deze leskaart leer je meer over de jonge Vincent én hoe je met wat hulp en (vooral) heel veel doorzettingsvermogen toch

Nadere informatie

Daarnaast komen de 3 secundaire kleuren, die ontstaan door 2 primaire kleuren te mengen.

Daarnaast komen de 3 secundaire kleuren, die ontstaan door 2 primaire kleuren te mengen. Iedereen heeft wel een voorkeur voor bepaalde kleuren. Maar met alleen je favoriete kleuren is het toch knap lastig om een evenwichtig kleurenplan voor je tuin te maken. Passen de gekozen kleuren wel bij

Nadere informatie

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw

Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw Liefde ik heb je zo lief! Kijktocht Voortgezet onderwijs havo vwo onderbouw 1 zaal 3 2 zaal 4 zaal 5 Liefde ik heb je zo lief! zaal 2 zaal 1 Ingang Uitgang begane grond Als je verliefd bent wil je er over

Nadere informatie