Open standaarden en opensourcesoftware bij de rijksoverheid Thomas Wijsman Voorjaarsconferentie Overheid, cloud en software ICT~Office Utrecht, 14 april 2011
Inhoud Algemene Rekenkamer Context en opzet onderzoek Open standaarden Opensourcesoftware Conclusies en aanbevelingen Reactie ministers en nawoord Rekenkamer 2
Onderzoek verzoek Tweede Kamer Algemene Rekenkamer Hoog college van Staat Onafhankelijk en onpartijdig Controleert rijksoverheid Van verzoek Tot onderzoek En parlementaire afronding 3
Verzoekonderzoek Motie Tweede Kamer Verzoek Formulering vraagstelling Uitvoering onderzoek Rapportage Briefing Tweede Kamer / Persbriefing Vragen Tweede Kamer Parlementaire behandeling Nazorg (boodschap laten landen) Terugblik (follow-up) 4
Algemene Rekenkamer Geen partij in debat Geen vooropgezet doel Bepaalt eigen werkprogramma Tweede Kamer kan verzoek doen (ministers ook) AR weegt af: onderzoek wenselijk en nodig? Toetsing aan criteria (meerwaarde AR: unieke bevoegdheden) Onderzoeksteam doet onderzoek College bepaalt uiteindelijk richting van conclusies en aanbevelingen 5
Context onderzoek 6
Open standaarden Standaard is verzameling afspraken Doel: samenwerking tussen organisaties ( interoperabiliteit ). Voorwaarde: systemen kunnen met elkaar praten Open standaarden kunnen voordelen hebben; of dat zo is hangt af van concrete situatie Open/gesloten zijn uitersten: mengvormen Geen directe relatie met geld 7
Opensourcesoftware Voor wijzigingen niet gebonden aan leverancier Marktordening (EL&I): concurrentie Bedrijfsvoering (BZK): kosten Opensourcesoftware kan voordelen hebben; of dat zo is hangt af van concrete situatie Essentie opensourcesoftware: het recht de software te gebruiken, kopiëren, aanpassen, verspreiden 8
Open/gesloten zijn uitersten: mengvormen Veel commerciële softwareproducten bevat deels opensourcesoftware Dual licensing: gratis en betaalde versie (extra functionaliteit, dienstverlening) Samenwerkingsverbanden community s en bedrijven Ontwikkeling gaande naar meer open waar zal het zich stabiliseren? 9
Relatie met geld Open is niet gratis Componenten softwarekosten (open én gesloten): Aanschaf (waaronder licenties) Implementatie Exploitatie (waaronder beheer) Onderhoud Kosten licenties vervallen in principe, overige blijven Licentiekosten vormen slechts deel van totale kosten, dus mogelijke besparing beperkt 10
Reikwijdte onderzoek Inperking tot ministeries betreft vooral kosteninformatie Analyse vraagstuk open geldt ook voor andere sectoren (mutatis mutandis) 11
Componenten ICT-kosten ministeries 12
Kortom Opensourcesoftware is niet gratis Licentiekosten slechts deel van kosten Mogelijkheden overstappen naar open hangt af van concrete situatie 13
Aanbevelingen (1) Tweede Kamer, verwacht niet teveel van besparingsmogelijkheden Maak duidelijk onderscheid tussen beleidsdoelen bedrijfsvoering (BZK) en marktordening (EL&I) Ministers: werk vanuit wat u wilt bereiken op uw beleidsterrein Benaderen ICT-vraagstukken puur vanuit kostenbesparingen is te beperkt perspectief 14
Aanbevelingen (2) Sleutelrol CIO Rijk samen met departementale CIO s Expliciteer criteria en laat alle ministeries medio 2012 daaraan voldoen Informeer Tweede Kamer regelmatig over ICTstrategie en voortgang 15
Reactie ministers en nawoord Ministers BZK en EL&I onderschrijven conclusies en aanbevelingen, met kanttekeningen Nawoord Algemene Rekenkamer: Leg onderscheid beleidsdoelen vast in concreet beleid en aanpak Minister niet concreet hoe en volgens welk tijdpad hij ambities wil realiseren Minister zegt niet hoe hij Tweede Kamer gaat informeren 16
Tot slot Geen gemakkelijke boodschap Wij hebben ons verhaal verteld Nu aan zet: Tweede Kamer en ministers (BZK en EL&I) (www.rekenkamer.nl) 17