toelichting EOS-project & onderzoeksresultaten dhr. Arne Oosthuyse projectcoördinator Voka - Kamer van Koophandel O-Vl. VON-sessie: Allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen Donderdag 9 juni 2011 Huis van de Economie, Gent
EOS PROJECT Stimuleren en ondersteunen van allochtoon ondernemerschap in Vlaanderen
PROBLEEMSTELLING (1) Veel Vlaamse organisaties zijn actief bezig met het stimuleren van ondernemerschap bij allochtonen en het beter begeleiden en integreren van (startende) ondernemers van vreemde origine Deze acties gebeuren meestal onafhankelijk van elkaar: geen kennisuitwisseling, best practices worden niet verder gezet Een efficiënte besteding van de overheidsmiddelen is veelal afwezig Weinig projecten zetten in op het vastleggen én dus doorgeven van de opgedane kennis
PROBLEEMSTELLING (2) Uit de bestaande dienstverlening komt de noodzaak tot een overkoepelende & efficiëntere aanpak sterk naar voor: Aspirant ondernemers worden vaak van het kastje naar de muur gestuurd. Ze zijn niet of slecht op de hoogte welke organisatie hen met een specifieke problematiek kan helpen. Betrokken organisaties zijn vaak niet op de hoogte van initiatieven, diensten en sterktes van andere organisaties. De dienstverlening voor bepaalde specifieke problemen en noden van allochtone ondernemers ontbreekt soms.
EOS - INLEIDING Het EOS project wil voorgaande problematiek aanpakken in alle Vlaamse provincies Looptijd: 01/06/2010 31/05/2012 Promotor: Voka Kamer van Koophandel Oost-Vlaanderen Partners: Gusto (West-Vlaanderen) Uniekon (Oost-Vlaanderen) Syntra Vlaanderen (Antwerpen) NFTE (Vlaams-Brabant) Stebo (Limburg) EOS wil hét Vlaams overlegplatform worden rond allochtoon ondernemerschap
DOEL VAN HET EOS PROJECT (1) Het realiseren van een breed overzicht van bestaande organisaties en initiatieven met betrekking tot het stimuleren en het begeleiden van allochtonen naar ondernemerschap Het in kaart brengen van de noden tot ondersteuning van (toekomstige) allochtone ondernemers Het matchen van beide per provincie beantwoordt de huidige ondersteuning aan de noden van de (toekomstige) ondernemers? Het bepalen van bestaande leemtes in de dienstverlening en het vastleggen van de meest efficiënte dienstverlening alsook van een adequate doorstroming tussen de verschillende betrokken organisaties
DOEL VAN HET EOS PROJECT (2) Het vastleggen van Best Practices rond het aanzetten en begeleiden van allochtonen tot ondernemerschap en de implementatie hiervan in een aantal pilootprojecten (minimum één per provincie) Het formuleren van conclusies & aanbevelingen naar de overheid voor een optimale begeleiding en integratie van (would-be) allochtone ondernemers.
EOS ONDERZOEK Noden en behoeften van allochtone ondernemers en prestarters in Vlaanderen
Doelstelling EOS onderzoek De noden en behoeften van de allochtone ondernemers en prestarters in Vlaanderen in kaart brengen Resultaten worden gebruikt om het bestaande aanbod voor allochtone ondernemers onder de loep te nemen Huidig aanbod = huidige en afgelopen projecten/initiatieven die het allochtoon ondernemerschap stimuleren en ondersteunen Per provincie Eventuele leemtes blootleggen Op basis van de conclusies van dit onderzoek zal per provincie een pilootproject ontwikkeld worden Uiteindelijke doel: betere ondersteuning voor prestarters en ondernemers van vreemde origine
Aanpak EOS onderzoek (1) Per doelgroep werd een vragenlijst ontwikkeld Pre-starters Ondernemers In kaart brengen noden en behoeften naar begeleiding, opleiding, ondersteuning en informatie In welke mate kennen de ondernemers en pre-starters het bestaande aanbod en vinden ze dit voldoende Iedere partner bevraagde 50 pre-starters en/of ondernemers Alle gegevens werden verzameld aan de hand van persoonlijke gesprekken
Aanpak EOS onderzoek (2) Open vragen Om de gegevens eenvoudiger te verwerken ontwierpen de onderzoekspartners voor de meeste antwoorden zelf een multiple choice lijst De respondent kreeg deze niet te zien De antwoorden van de respondenten werden vervolgens gecategoriseerd
Profiel respondenten (1) RESPONDENTEN Pre-starters Ondernemers Aantal 149 148 PROVINCIES Pre-starters Ondernemers West-Vlaanderen 26 25 Oost-Vlaanderen 17 71 Vlaams-Brabant 23 10 Antwerpen 38 23 Limburg 45 19
Profiel respondenten (2) GESLACHT Pre-starters Ondernemers Man 58% 83% Vrouw 42% 17% LEEFTIJD Pre-starters Ondernemers < 18 0% 0% 18-25 14% 5% 25-45 69% 84% 45+ 17% 10%
Profiel respondenten (3) LAND Pre-starters Ondernemers Turkije 18% 70% Marokko 17% 8% Rusland 11% 2% Totaal 38 landen 14 landen
Profiel respondenten (4) ONDERNEMERS- ERVARING Pre-starters Ondernemers Ja 42% 56% Nee 58% 44% AANTAL JAREN IN BELGIË Pre-starters Ondernemers In België geboren 18% 32% 0-1 jaar 2% 1% 1-5 jaar 25% 4% 5-10 jaar 21% 10% 10-25 jaar 28% 25% > 25 jaar 6% 26%
Profiel respondenten (5) SECTOR Pre-starters Horeca 33% Detailhandel 11% Kleding + schoenen 8% Bouw 7% Auto: verkoop, verhuur en herstellingen 5% Wellness en cosmetica 5% Totaal 24 sectoren
Profiel respondenten (6) SECTOR Ondernemers Horeca 17% Bouw 12% Voeding en drank 7% Auto: verkoop, verhuur en herstellingen 6% Binnenhuisdecoratie 6% Detailhandel 6% Grond -en kabelwerken 6% Horeca 17% Totaal 29 sectoren
Profiel respondenten (7) Aantal personeelsleden Ondernemers 0 36% 1-5 34% 5-10 14% 10-25 9% 25-50 1% 50-75 3% 75-100 1% 100+ 1%
De opstart (1) WAAROM Pre-starters Eigen job willen creëren 48% Vrijheid, flexibiliteit, onafhankelijkheid 37% Winst van eigen werk kunnen genieten 22% Ervaring in de sector als werknemer 19% Ontsnappen uit de werkloosheid 18% Logische stap na bepaalde opleiding/ervaring 17% Zelfontwikkeling 16% Bepaalde opportuniteit gezien in de sector 11% Nood aan extra inkomen 10%
De opstart (2) WAAROM Ondernemers Vrijheid, flexibiliteit, onafhankelijkheid 29% Eigen job willen creëren 24% Ondernemers in de familie 22% Discriminatie op de arbeidsmarkt 20% Winst van eigen werk kunnen genieten 20% Logische stap na bepaalde opleiding/ervaring 20% Ontsnappen uit de werkloosheid 17% Bepaalde opportuniteit gezien in de sector 17% Ervaring in de sector als werknemer 14% Zelfontwikkeling 10%
De opstart (3) PROBLEMEN Pre-starters Financieringsproblemen 43% Tekort aan klanten 24% Taalproblemen 17% Problemen met administratie/boekhouding 15% Geen netwerk 14% Geen of slechte locatie 13% Belastingen 9% Geen attest bedrijfsbeheer 7% Moeite om vergunningen te bekomen 7% Problemen met opstartformaliteiten 6%
De opstart (4) PROBLEMEN Ondernemers Financieringsproblemen 31% Tekort aan klanten 27% Geen 26% Geen netwerk 20% Problemen met administratie/boekhouding 18% Taalproblemen 15% Geen geschikt personeel 13% Problemen met opstartformaliteiten 12% Tegenvallende verkoop 10% Slechte voorbereiding 9%
De opstart (5) BUSINESS PLAN Pre-starters Ondernemers Ja 91% 34% Nee 9% 66% Doelpubliek Pre-starters Ondernemers Voornamelijk eigen gemeenschap 7% 15% Voornamelijk Vlamingen 17% 30% Beide 76% 55%
De opstart (6) Waar hebben prestarters nood aan bij de opstart? Pre-starters Begeleiding 28% Opleiding 18% Advies 24% Informatie 28% Financiële middelen 49% Locatie 9% Een breder netwerk 6%
De opstart (7) Doen ondernemers beroep op derden bij de opstart? Ondernemers Ja 49% Nee 51% Waarom niet Ondernemers Ik wist niet waar ik terecht kon 39% Ik wilde het liever zelf uitzoeken 31% Ik had het gevoel dat ik onvoldoende Nederlands kon 5% Ik dacht dat ze met toch niet zouden kunnen helpen 22% Drempel was te hoog 12% Ik weet het niet 24%
Opleidingen (1) Welke opleidingen? Pre-starters Ondernemers Geen 40% 51% Financiële opleiding 2% 13% Managementopleiding 4% 4% Beroepsopleiding 26% 21% Opleiding ICT 4% 6% Opleiding marketing 7% 4% Taalopleiding 28% 7% Juridische en fiscale opleiding 1% 5%
Opleidingen (2) Waarom volgen ondernemers geen opleidingen? Pre-starters Ondernemers Te duur 9% 1% Ik weet niet waar ik een opleiding kan volgen 5% 17% Ik heb geen tijd 31% 28% Geen behoefte aan een opleiding 20% 41% Kennis Nederlands is onvoldoende 14% 3% Geen interesse 15% 24% Ik weet het niet 15% 6%
Opleidingen (3) Zijn de ondernemers van plan om in de toekomst nog opleidingen te volgen? Pre-starters Ondernemers Ja 52% 42% Nee 38% 50% Ik weet het niet 10% 8% Weten ondernemers waar ze opleidingen kunnen volgen? Pre-starters Ondernemers Ja 76% 69% Nee 24% 31% Zijn er voldoende opleidingen? Pre-starters Ondernemers Ja 55% 62% Nee 10% 13% Ik weet het niet 35% 25%
Begeleiding (1) Pre-starters Ondernemers Ik heb geen begeleiding nodig 5% 40% Opstellen business plan 31% 20% Administratieve verplichtingen 29% 22% Zoeken naar locatie 11% 9% Zoeken naar financiële middelen 36% 22% Bekomen vergunningen 11% 10% Opbouwen netwerk 16% 20% Boekhouding 33% 33% Administratie 24% 24% Aanvragen subsidies 11% 3% Voorraadbeheer 7% 4% Zoeken naar personeel 3% 11%
Begeleiding (2) Door wie laten de ondernemers zich begeleiden? Ondernemers Familie 17% Vrienden 16% Boekhouder 40% Advocaat 5% Collega-ondernemers 20% Werkgeversorganisaties 28% Overheid 13% Niemand 33%
Begeleiding (3) Waarom zoeken ondernemers geen hulp? Ondernemers Ik weet niet waar ik terecht kan 27% Ik wil het liever zelf uitzoeken 27% Ik denk dat ze me toch niet zullen kunnen helpen 30% Drempel is te hoog 5%
Begeleiding (4) Waarom zoeken ondernemers geen hulp? Ondernemers Ik weet niet waar ik terecht kan 27% Ik wil het liever zelf uitzoeken 27% Ik denk dat ze me toch niet zullen kunnen helpen 30% Drempel is te hoog 5% Weten ondernemers waar ze terecht kunnen? Pre-starters Ondernemers Ja 68% 74% Nee 32% 26% Is er voldoende begeleiding? Pre-starters Ondernemers Ja 49% 48% Nee 11% 24% Ik weet het niet 40% 28%
Financiën (1) Hulp nodig bij het beheer van financiën? Pre-starters Ondernemers Ja 82% 22% Nee 11% 78% Ik weet het niet 7% 0% Nood aan financiële opleiding? Pre-starters Ondernemers Ja 51% 30% Nee 42% 70% Ik weet het niet 6% 0%
Financiën (2) Waar halen ondernemers hun opstartkapitaal? Pre-starters Ondernemers Lening 61% 50% Privé-kapitaal 64% 65% Familie 21% 18% Vrienden 3% 1%
Financiën (3) Zijn de subsidiekanalen gekend? Pre-starters Ondernemers Ja 41% 45% Nee 59% 55% Worden de subsidiekanalen gebruikt? Pre-starters Ondernemers Ja 34% 16% Nee 18% 62% Ik weet het niet 48% 22%
Netwerk (1) Op wie doen ondernemers beroep bij problemen? Pre-starters Ondernemers Niemand 10% 50% Familie 38% 25% Vrienden 23% 28% Boekhouder 22% 50% Advocaat 1% 1% Collega-ondernemers 22% 18% Werkgeversorganisaties 7% 40% Overheid 6% 19%
Netwerk (2) Waar halen ondernemers informatie? Pre-starters Ondernemers Nergens 10% 20% Familie 15% 16% Vrienden 21% 19% Boekhouder 28% 45% Advocaat 1% 4% Collega-ondernemers 24% 28% Werkgeversorganisaties 13% 26% Overheid 8% 15% Vakbladen 6% 5% Internet 42% 30%
Netwerk (3) Is er voldoende informatie? Pre-starters Ondernemers Ja 54% 59% Nee 21% 18% Ik weet het niet 25% 23%
Andere problemen Ondervinden ondernemers problemen door hun origine? Pre-starters Ondernemers Ja 25% 42% Nee 69% 58% Ik weet het niet 7% 0%