End-to-End Testen Acceptatietesten Gerard Numan Polteq Test Services BV Agenda Krachtenveld V-model Hoe 2 1
Krachtenveld Techniek drijft de wereld Techniek overschrijdt alle grenzen Continue en parallelle wijzigingen (because we can) Don t ask what technique can do for you, but what you can do for technique Chronische onderschatting werkprocessen Kennis Non-functionals Virtualisatie Functies en processen steeds minder te lokaliseren Processen hangen steeds hoger boven de systemen (SOS) Organisatie (outsourcing, cloud, SOA) 3 Test principes 4 Verificatie is niet validatie Vergelijken met bron (verificatie): reqs, specs Waarde in de praktijk (validatie): productiegelijk, kritische omstandigheden en situaties Je kunt niet alles testen Risicoanalyse Error guessing Slagvaardigheid (kunnen kiezen) Voorkomen is beter dan genezen In voorbereiding ontwerp valideren dmv testanalyse Vroeg testen (testvorm versus testsoort) Niet klagen maar poetsen (NIEUW!) Onvolledige documentatie zelf ophalen of maken De anderen infecteren met het testvirus 2
DataWareHouse 5 Andere Banken partijen E2E-systeemplaat Polis Billing Financieel administratie Systeem systeem Klanten Voorraad Gebruikers Belasting Producten systemen dienst Tussenpersoon Internet Verkoop systeem Web punten browsers Mailing systeem Andere Banken partijen Afsluiten polis via tp Polis Billing Financieel administratie Systeem systeem Klanten Voorraad Gebruikers Belasting Producten systemen dienst Tussenpersoon Internet Verkoop systeem Web punten browsers Mailing systeem DataWareHouse 6 3
Project A Project B Release C Release D Hotfix E Doel: Zo vroeg mogelijk de belangrijkste fouten vinden tegen de minste kosten! Financiën Levering Andere organisaties Diverse leveranciers Gebruikers afdelingen Externe partners Klanten Management 7 Agenda Krachtenveld V-model Hoe 8 4
V-model Projecten Releases Fixes Organisaties Complexiteit Wensen, wetten, besluiten, noden, kansen requirements E2E risico s Processen Verwachtingen, beleving, angsten, vervulling E2E test acceptatie test Compleet systeemlandschap, alle processen, organisatieoverstijgend, projectoverstijgend Focus op proces en gebruiker per afdeling ontwerp specs systeem integratie test systeem test Focus op integratie: systeemoverstijgende funtionaliteit Focus op interface code unit en integratie test Focus op individueel systeem 9 Testbasis? Gebrek aan procesbeschrijvingen of kennis daarover Gebrek aan overzicht, integrale kennis: impactbepaling voor alle systemen 10 5
E2E-valkuilen Nadruk op interfaces Vergeten van: typische E2E-risico zoals betekenis van gedeelde data, datavervuiling, levensloop van data, Te late voorbereiding Onderschatting van de vereiste kennis en vaardigheid Onderschatting van de infrastructuur (omgevingen, data) Onderschatting van de doorlooptijd De vervuiler betaalt (niet?) 11 Acceptatie-valkuilen Systeemtesten dekken alle functionele en operationele risico s A little tour around the church -fallacy Elke gebruiker of beheerder kan testen Acceptatietesters doen het wel even naast hun dagelijks werk Als de gebruiker het goed vindt, dan IS het goed 12 6
E2E-test: algemeen E2E-test heeft diepe gebruikers- en beheerderskennis nodig Acceptatietest heeft testproceskennis en technische detailkennis en overzicht nodig Toekomst laat een steeds grotere noodzaak van continue E2E-test en acceptatietest zien Grote kans op bredere toepassing van E2E-kennis E2E-testen is project-, systeem-, organisatie- en afdelingoverstijgend E2E en Acceptatie zijn niet meer los van elkaar te zien 13 Agenda Krachtenveld V-model Hoe 14 7
E2EA-test: HOE? Organisatie Fasering E2E-inventarisatie 15 E2E-test als testsoort: E2E-board Panel van deskundigen op het gebied van techniek, proces, product en klant Modus tussen inzet in E2E-test en eigen werk Periodieke samenkomst met E2E-testteam Bespreken risico s, testdiepgang, bevindingen Emotionele acceptatie Infectie met het testvirus 16 8
Organisatie Project A ST, SIT, AT Project B ST, SIT, AT Project C ST, SIT, AT Afdeling A Organisatie A E2EA Competentie A Afdeling B E2EA Competentie B Afdeling C Afdeling D Organisatie B 17 Organisatie E2EA Competentie A Verzamelpunt voor kennis omtrent samenhang processen en systemen Levert E2EA-testmanager aan project Levert E2EA-testspecialisten voor risicoanalyses, verrijking ST, SIT Organiseert E2E-omgeving en data voor contiue E2E- en acceptatietest Coördinatie met projecten, andere organisaties E2EA Competentie B Project A Levert extra testers voor E2EA testuitvoering Betaalt abonnement E2EA Fase E2EA Afdeling A Levert bemensing voor E2E-board Levert acceptatietesters 18 9
E2EA-testteam E2EA Organisatie E2EA Kernteam E2EA Inventarisatie Risicoanalyse Testgevallen E2E-board Panel Klankbord Acceptanten E2E-testteam Gebruikersafdeling A Beheerafdeling A Project Diverse testteams 19 E2E-tester Allround tester Havik ipv mol Ervaring met front- en backend In staat ketenaspecten te vinden in een woud aan specificaties Processen kunnen vertalen in systemen en andersom: draden door het landschap Database ervaring (testdata) Interfaces kunnen lezen Communicatie (veel partijen) 20 10
E2EA-test: HOE? Organisatie Fasering E2E-inventarisatie 21 Fasering E2E-kernteam Project Risicoanalyse E2E-board E2E-plan E2EA Compententie Bestaande E2E-inventarisatie Ontwerp Systeemtest SIT GAT E2E-inventarisatie E2E-testspecificatie E2E-testteam Gebruikersafdeling A Beheerafdeling A E2EA continue test/ regressietest Project B Project C 22 11
E2EA-test: HOE? Organisatie Fasering E2E-inventarisatie 23 Actoren, stappen, resultaten Actoren Stappen Resultaten 24 12
Systeemlandschap Frontend Backoffice Achterland Buitenwereld Verkoop Administratie Printstraat Post Web Product Administratie Financieel Systeem Bank Klant administratie 25 Systeemlandschap met proces Actoren, beslissende factoren, resultaten Polis Administratie Batch Post systeem Contract Klant Web Interface Online Klant Product BKR Batch Financieel Systeem Betaling 26 13
Proces en architectuur Aanvraag wordt gecontroleerd Aanvraag wordt opgeslagen Betalingsopdracht Klant krijgt contract thuisgestuurd Klant vraagt product aan op website Frontend Web Backoffice Verkoop Administratie Product Administratie Achter land Printstraat Financieel Systeem Buitenwereld Post Bank Klant administratie 27 28 14
Kritische factoren Product A Product B Jaarovergang Maandovergang Momenten Betalingsachterstand Overlijden Meerdere producten Producten Klant Verschil tussen producten vwb correspondentie Jaarovergang en maandovergang hebben aparte correspondentie, nieuwe berichten stroom naar belastingsdienst 29 Van marge naar spotlight Start with End to End 30 15