Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement subtitel staat hier etcetera benchmarkcijfers voor strategie en beleid editie 2011-2012 onder redactie van steven marshall en filip van den bergh in samenwerking met
Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement Editie 2011-2012
Ken- en stuurgetallen personeelsmanagement Editie 2011-2012 benchmarkcijfers voor beleid en strategie Onder redactie van Steven Marshall en Filip van den Bergh
Onder redactie van: Steven Marshall en Filip van den Berg Interviews: Lonneke Gillissen (RBLG) Fotografie: Martine Sprangers Omslagontwerp: ZEDline, Amsterdam Boekverzorging: LINE UP boek en media bv, Groningen Druk: AD Druk, Zeist 2011, WEKA Uitgeverij BV, Amsterdam ISBN: 978-90-5883-362-4 NUR: 807 Productnummer: 601520200 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of op enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van art. 16b en 17 Auteurswet 1912 dient men de daarvoor verschuldigde vergoedingen te voldoen aan de Stichting Reprorecht, Postbus 882, 1180 AW Amstelveen. Voor het overnemen van een of enkele gedeelte(n) uit deze uitgave in bloemlezingen, readers of andere compilatiewerken dient men zich tot de uitgever te wenden.
Inhoud 1 Inleiding 9 1.1 Korte handleiding benchmarking 9 1.2 Opbouw van dit boek 10 2 Onderzoeks verantwoording 13 2.1 Scope van het Ken- en stuurgetallenonderzoek 13 2.2 Hoofdonderzoek 14 2.3 Verdiepingsonderzoek strategische personeelsplanning 15 2.4 Verdiepingsonderzoek Het Nieuwe Werken 15 2.5 Verdiepingsonderzoek professionalisering van de hr-functie 16 Vera Bergkamp: duurzaamheid is altijd maatwerk 19 3 Markt en strategie 25 3.1 Marktverwachtingen 25 3.2 Prioriteiten van het management 27 3.3 Prioriteiten van hrm 29 Martin Staats: een frisse organisatie 33 4 Samenstelling en dynamiek van het personeelsbestand 39 4.1 Samenstelling van het personeelsbestand 39 4.2 Dynamiek van het personeelsbestand 43 4.3 Overige hr-uitkomsten 45 5 Verdiepingsonderzoek strategische personeelsplanning 47 5.1 Conclusies: de hype voorbij 48 5.2 Arbeidsmarktontwikkelingen 49 5.3 Invloeden op het hrm-beleid 49 5.4 De strategische inzet van hrm 50 5.5 Inzicht in de (gewenste) ontwikkeling van het personeelsbeleid 51 5.6 Informatiebronnen voor strategische personeelsplanning 53 Mirjam Daamen: maak los wat onnodig vastzit 57 6 hr-instrumentarium 63 6.1 Opleiding 63 6.2 Management development 64 6.3 Competentiemanagement 66
7 Verdiepingsonderzoek Het Nieuwe Werken 67 7.1 Conclusies: de hype voorbij 67 7.2 Definities van Het Nieuwe Werken 68 7.3 Toepassing van hnw 68 7.4 Initiatief en betrokkenheid bij Het Nieuwe Werken 70 7.5 Doelstellingen en resultaten van Het Nieuwe Werken 71 7.6 Vertaling Het Nieuwe Werken naar hr 72 7.7 Onderscheid toepassing van Het Nieuwe Werken 73 7.8 Knelpunten Het Nieuwe Werken 73 Gerard Groten: succesnummer 77 8 Inrichting van de HR-functie 83 8.1 De organisatie van de hr-functie op hoofdlijnen 83 8.2 Aanwezigheid en taken hr Service Center 85 8.3 Outsourcing van hr-activiteiten 86 8.4 Samenhang tussen de omvang van de hr-functie en de omvang van de organisatie 87 8.5 Samenhang tussen de omvang van de hr-functie en de sector 90 8.6 Functieverdeling 92 8.7 Tijdsbesteding van hr-functionarissen 95 9 Verdiepingsonderzoek professionalisering van de HR-functie 97 9.1 Conclusies: voorzichtig optimisme na bezuinigingen 98 9.2 hr-doelstellingen 99 9.3 Ervaren knelpunten in de praktijk 100 9.4 Het gebruik van prestatie-indicatoren 101 9.5 Gebruik van systemen 102 9.6 Communicatiekanalen 103 9.7 Professionalisering van de hr-functie: samenhang tussen doelen, prestatie-indicatoren en knelpunten 104 Luk Smeyers: act on it! 109 10 Kosten van hrm 115 10.1 hr-budget 115 10.2 Personeelskosten en out-of-pocketkosten van hr 116 11 Beloning van de HR-professional 119 11.1 Beloning en strategie 119 11.2 Onderzoek naar de beloning van de hr-professional 120 11.3 Uitkomsten hoogte beloning 121 11.4 Ervaren marktconformiteit 124 6 inhoud
Bijlagen Lijst met branches per sector 125 Verklarende woordenlijst 127 Inhoud figuren en tabellen 131 Register 135 Auteurs 137 ken- en stuurgetallen personeelsmanagement 7
8 inhoud
1 Inleiding Na twee jaren van crisis trekt de economie weer aan. In januari 2010 was het percentage werklozen het hoogst sinds de start van de crisis. Sindsdien is de werkloosheid alleen nog maar gedaald, met als voorlopig dieptepunt 4,2 procent in mei 2010 (bron: Eurostat). De jeugdwerkloosheid in Nederland is op dit moment de laagste van Europa. Toch blijft de angst voor een nieuwe dip voortdurend aanwezig bij bedrijven. Overheidsorganisaties worden met het kabinet-rutte, aangetreden in oktober 2010, geconfronteerd met stevige taakstellingen. Deze twee belangrijke ontwikkelingen hebben een grote invloed op de context van alle organisaties. Dit is de context van editie 2011 van het Ken- en stuurgetallenonderzoek personeelsmanagement. Al 20 jaar (de eerste editie verscheen in 1991) verzamelt Berenschot gegevens over personeelsmanagement in Nederland. Daarmee is dit onderzoek het langst lopende onderzoek naar dit vakgebied van ons land. Benchmarking, het vergelijken van gegevens over de eigen organisatie met die van andere organisaties, is gebaat bij een hoge mate van standaardisatie. Tegelijkertijd is personeelsmanagement een dynamisch vakgebied met sterke trends en grote verbeteringen. Om tegelijkertijd voort te bouwen op 20 jaar ervaring en in te kunnen spelen op de nieuwste ontwikkelingen in het vakgebied, combineren we in deze editie voor het eerst verdiepingsonderzoek met onze gestandaardiseerde methode. 474 unieke organisaties, waarvoor in totaal bijna 513.000 medewerkers werkzaam zijn, hebben meegewerkt aan een of meerdere van de onderzoeken die we voor deze editie hebben uitgevoerd. De resultaten in dit boek gaan daarmee over het personeelsbeleid voor bijna 7 procent van de werkzame beroepsbevolking in Nederland. Aan het hoofdonderzoek, waarin de meeste gegevens verzameld werden, deden 231 organisaties mee met in totaal bijna 230.000 medewerkers. Het Berenschot Ken- en stuurgetallenonderzoek is daarmee het grootste structurele onderzoek naar hrm van ons land. Benchmarking kan worden gedefinieerd als het vergelijken van Ken- en stuurgetallen met die van andere afdelingen (intern) of andere organisaties (extern) als basis voor besluitvorming en gerichte verbetering. Benchmarking staat de laatste jaren sterk in de belangstelling en het belang ervan neemt steeds verder toe. Ook binnen hrm wordt steeds meer gebruikgemaakt van benchmarks, zowel om te sturen op het rendement van hr-beleid als voor het bepalen van de omvang van de personeelsafdeling. verdiepingsonderzoek 1.1 Korte handleiding benchmarking Onze ervaring leert dat benchmarking een waardevol sturingsinstrument is. Het biedt organisaties een kwantitatief inzicht in hun eigen positie ten opzichte van een relevante vergelijkingsgroep. Het is echter ook van belang om op een zorgvuldige ken- en stuurgetallen personeelsmanagement 9