CE MARKERING VOOR DRUKAPPARATUUR Practische benadering van de Europese richtlijn voor drukapparatuur 97/23/EG INHOUD Historiek Doelstelling Toepassingsgebied Definities Klassificatie van toestellen / leidingen Uitzonderingen 1
Historiek 1958 Eerste verzoeken tot uniformisering te gedetailleerde technische specificaties te traag 1985 Richtlijn van de NIEUWE AANPAK Europese geharmoniseerde normen Historiek 29/05/1997 : finale tekst 09/07/1997 : publicatie in het officiële blad van de E.U. 13/06/1999 : omzetting in K.B. (Belgische reglementering) 08/10/1999 : publicatie in Belgisch staatsblad 29/11/1999 : de richtlijn mag optioneel toegepast worden 29/05/2002 : de richtlijn is verplicht 2
Doelstelling Op de markt brengen in de Europese Unie van druktoestellen zonder nationale beperkingen. Een voldoende veiligheidsniveau garanderen voor alle nieuwe druktoestellen: de essentiële veiligheidseisen. Idem voor de constructeurs van buiten Europa Toepassingsgebied Druktoestellen (maximaal toegelaten druk > 0,5 bar) Vaten: vb. chemische reactors, stoomketels, warmtewisselaars,.. Leidingen Druktoebehoren: kranen, filters, drukreduceertoestellen, Veiligheidstoestellen: veiligheidskleppen, pressiostaten, thermostaten, Samenstellen van druktoestellen (PS > 0,5 bar): koelinstallaties, stoominstallaties, persluchtinstallaties, 3
Toepassingsgebied 1 ste op de markt brenging: Van toepassing op: - nieuwe uitrustingen en samenstellen onder druk - belangrijke veranderingen aan bestaande toestellen - occasietoestellen van buiten de Europese Unie Niet van toepassing op: - occasietoestellen van binnen de Europese Unie - herstellingen aan de bestaande toestellen Definities Producten onderverdeeld in 2 soorten Gassen, vloeibaar gemaakte gassen, onder druk opgeloste gassen, dampen en vloeistoffen waarvan de dampdruk bij de maximaal toelaatbare werktemperatuur > 0,5 bar is Vloeistoffen Indien de dampdruk bij de maximaal toelaatbare werktemperatuur < 0,5 bar is 4
Definities Gassen van Groep 1 directive 67/548/EG (gevaarlijke producten) explosieve-, zeer licht ontvlambare-, licht ontvlambare-, ontvlambare producten, uiterst toxische-, toxische- en oxyderende producten Gassen van Groep 2 alle andere gassen Definities Vloeistoffen van Groep 1 directive 67/548/EG (gevaarlijke producten) explosieve-, zeer licht ontvlambare-, licht ontvlambare-, ontvlambare producten, uiterst toxische-, toxische- en oxyderende producten Vloeistoffen van Groep 2 alle andere vloeistoffen 5
Klassificatie van toestellen / leidingen Druktoestellen PS > 0.5 bar Drukvaten Leidingen Gas Vloeistof Gas Vloeistof GROEP 1 TABEL 1 GROEP 2 TABEL 2 GROEP 1 TABEL 3 GROEP 2 TABEL 4 GROEP 1 TABEL 6 GROEP 2 TABEL 7 GROEP 1 TABEL 8 GROEP 2 TABEL 9 Klassificatie van toestellen / leidingen Druktoestellen zie vorige slide Druktoebehoren PS > 0.5 bar Leidingen zie vorige slide Verwarmde drukapparatuur Veiligheidstoestellen Druktoebehoren Tabel 5 Hoogste categorie Hoogste categorie van drukvat of leidingen 6
Leidingen GASGROEP 1 1000 PS(bar) 100 10 1 Art. 3 par. 3 II I II III PS.DN=1000 PS.DN=3500 DN=25 DN=100 DN=350 PS=0.5 DN=100 0.1 0.1 1 10 100 1000 DN Tabel 6 Leidingen GASGROEP 2 1000 PS(bar) 100 10 10 11 Art. Art. 3 par. 3 par. 3 3 I III II III III PS.DN=1000 PS.DN=1000 PS.DN=3500 PS.DN=3500 PS.DN=5000 PS.DN=5000 PS=0.5 PS=0.5 DN=32 DN=32 DN=100 DN=100 DN=250 DN=250 0.1 0.1 0.1 0.1 1 1 10 10 100 1001000 1000 10000 10000 DN DN Tabel 7 7
Leidingen VLOEISTOFGROEP 1 1000 III 100 II PS(bar) 10 1 Art. 3 par. 3 I PS.DN=2000 PS=0.5 PS=10 PS=500 DN=25 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 DN Tabel 8 Leidingen VLOEISTOFGROEP 2 1000 II PS(bar) 100 10 Art. 3 par. 3 I PS.DN=5000 PS=0.5 PS=10 PS=500 DN=200 1 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 DN Tabel 9 8
Drukvat, gasgroep 1 10000 PS (bar) 1000 100 10 IV III PS.V=50 PS.V=200 PS.V=1000 PS=0.5 PS=200 PS=1000 V=1 PS.V=25 Art. 3 par. 3 1 I II III IV 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 Volume(L) Tabel 1 Drukvat, gasgroep 2 10000 PS(bar) 1000 100 10 1 III Art. 3 par. 3 I II IV III PS.V=50 PS.V=200 PS.V=1000 PS.V=3000 PS=4 PS=0.5 PS=1000 PS=3000 V=1 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 Tabel 2 Volume(L) 9
Drukvat, vloeistofgroep 1 10000 II III 1000 PS(bar) 100 10 Art. 3 par. 3 II PS.V=200 PS=0.5 PS=10 PS=500 V=1 I 1 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 Volume(L) Tabel 3 Drukvat, vloeistofgroep 2 10000 I II PS(bar) 1000 100 10 1 Art. 3 par. 3 I PS.V=10000 PS=0.5 PS=10 PS=500 V=10 PS=1000 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 100000 Volume(L) Tabel 4 10
Brandstofgestookte of verwarmde drukapparatuur 1000 PS(bar) 100 10 1 Art. 3 lid 3 I II III IV PS.V=50 PS.V=200 PS.V=3000 PS=32 PS=0.5 V=2 V=1000 0.1 0.1 1 10 100 1000 10000 Volume(L) tabel 5 Categorie I Overeenstemmingsbeoordeling procedures per categorie Overeenstemmingsbeoordelingsprocedures A II III IV A1, D1, E1 B1+D, B1+F, B+E, B+C1, H B+D, B+F, G, H1 11
Cat. I Cat. II Cat. III Cat. IV Relaties tussen categorieën en beoordelingsprocedures Zonder kwaliteitsgarantie Met kwaliteitsgarantie serie eenmalig serie eenmalig A Interne fabricagecontrole A1 Interne fabricatiecontrole met toezicht op de eindcontrole B+C1 EG type onderzoek. + conformiteit met type B+F EG type onderzoek+ productkeuring B1+F EG ontwerp onderzoek. + product keuring G EG eenheidskeuring D1 of E1 Productiekwaliteitsborging of productkwaliteitsborging B+E of B1+D B+D EG type onderzoek+ productiekwaliteitsborg. H Volledige kwaliteitsborging H1 Volledige kwaliteitsborging met ontwerpcontr. en eindcontr. Module A Interne productie controle Module A is voor uitrustingen met het laagste risico. Het laat toe om de overeenstemmingsbeoordeling door de constructeur zelf te laten doen, zonder tussenkomst van een notified body. De constructeur stelt op eigen verantwoordelijkheid zelf de conformiteitsverklaring op, alsook de technische documentatie verklarend dat de uitrusting voldoet aan de vereisten van de directieve. 12
Module A1 Interne fabricagecontrole met toezicht op de eindcontrole Module A1 komt overeen met module A, toegevoegd met, toezicht op de eindcontrole door een notified body. Notified body doet onverwachte bezoeken en proeven Module B: EG type onderzoek Module B keert terug tot de ontwerpfaze, op zichzelf leid dit niet tot een CE markering. Deze module dient altijd gecombineerd met module die productiecontrole vastlegt De constructeur moet de technische documentatie en een representatief model (type) voorleggen aan een N.B. Het N.B. onderzoekt deze documentatie, ziet na of het type voldoet aan de essentiële eisen van de directieve en doet de nodige proeven Bij positief resultaat geeft het N. B. een certificaat van EG - type onderzoek af, geldig voor 10 jaar. 13
Module B1 EG -Ontwerponderzoek Module B1 komt overeen met module B, maar het ontwerponderzoek is beperkt tot de beoordeling van de technische documentatie. N.B. geeft een certificaat van EG - ontwerponderzoek af. Module C1 Overeenstemming met het type Module C1, de constructeur verklaart dat de uitrusting conform is met het goedgekeurd type (van module B). Het notified body doet onverwachte bezoeken en proeven, met het doel, toezicht te houden op de eindbeoordeling. 14
Module F Productkeuring Het notified body controleert de conformiteit van elk individueel onderdeel van de uitrusting met het type, tijdens de productie en tekent een certificaat van conformiteit Module G EG - eenheidskeuring Het notified body verifieert elk onderdeel van de uitrusting op de conformiteit met de vereisten van de directieve, tijdens ontwerp en productie Het notified body tekent een certificaat van conformiteit 15
Module D1 Productiekwaliteitsborging De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor de productie, inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9002). Het notified body beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken Module E1 Productkwaliteitsborging De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor de inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9003). Het notified body beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken 16
Module D Productiekwaliteitsborging De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor de constructie, inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9002). Het notified body beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken Module E Productkwaliteitsborging De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor de inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9003). Het notified body beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken 17
Module H Volledige kwaliteitsborging De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor de constructie, inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9001). Het notified body beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken Module H1 Volledige kwaliteitsborging met ontwerpcontrole en eindcontrole De constructeur maakt kwaliteitsborgingssysteem voor ontwerp, constructie, inspectie en eindcontrole (o.a. op basis van ISO 9001). Het N.B. beoordeelt het kwaliteitssysteem van de productieorganisatie d.m.v. een audit en verzekerd zijn toezicht door periodieke audits en onaangekondigde bezoeken Het N.B. beoordeeld ook het ontwerp en houdt toezicht op de eindcontrole 18
Uitzonderingen Niet van toepassing op 1. transportleidingen met een pijp of een geheel van pijpen voor het vervoer van stoffen van of naar een installatie (ter land of ter zee); 2. netten voor de aanvoer, de distributie en de afvoer van water en de bijbehorende apparaten alsmede leidingen voor aandrijfwater, zoals sluispoorten, drukleidingen en drukschachten voor waterkrachtinstallaties en bijbehorende specifieke appendages; 3. drukvaten van eenvoudige vorm volgens de richtlijn 2009/105/EG voorheen de richtlijn 87/404/EEG; 4. aërosols Uitzonderingen Niet van toepassing op 5. apparatuur voor de werking van voertuigen die vallen onder de volgende richtlijnen en de bijlagen daarvan : - 70/156/EEG inzake motorvoertuigen en aanhangwagens daarvan; - 74/150/EEG betreffende landbouw- of bosbouwtrekkers op wielen; - 92/61/EEG betreffende twee- of driewielige motorvoertuigen; 6. apparatuur die ten hoogste valt onder categorie I van deze richtlijn, en die tevens onder één van de volgende richtlijnen valt : - richtlijn 89/392/EEG betreffende machines; - richtlijn 95/16/EG betreffende liften; - richtlijn 73/23/EEG inzake elektrisch materiaal bestemd voor gebruik binnen bepaalde spanningsgrenzen; - richtlijn 93/42/EEG betreffende medische hulpmiddelen; - richtlijn 90/396/EEG inzake gastoestellen; - richtlijn 94/9/EG betreffende apparaten en beveiligingssystemen bedoeld voor gebruik op plaatsen waar ontploffingsgevaar kan heersen 19
Uitzonderingen Niet van toepassing op 7. wapens, munitie en oorlogsmateriaal; 8. speciaal voor nucleair gebruik ontworpen apparatuur die bij defecten de verspreiding van radioactiviteit kan veroorzaken; 9. putregelingsapparatuur voor de exploratie en winning van aardolie, aardgas of geothermische energie of voor ondergrondse opslag om de druk van de put te regelen; 10 uit kasten en mechanismen bestaande apparatuur waarvan de afmetingen, de materiaalkeuze en de fabricagevoorschriften voornamelijk berusten op de criteria sterkte, stijfheid en stabiliteit bij statische en dynamische bedrijfsbelastingen of op andere functioneringseigenschappen en waarvoor de druk geen wezenlijke ontwerpfactor is. Bijvoorbeeld : - motoren, inclusief turbines en verbrandingsmotoren; - stoommachines, gas- of stoomturbines, turbogeneratoren, compressoren, pompen en servomechanismen. Uitzonderingen Niet van toepassing op 11. hoogovens, met inbegrip van de ovenkoeling, windverhitters, stofafzuigers en gaswassers voor de afvoergassen en koepelovens voor directe reductie, met inbegrip van de ovenkoeling, gasconvertors en pannen voor het smelten, hersmelten, ontgassen en gieten van staal en non-ferrometalen; 12. omhullingen voor elektrische hoogspanningsapparatuur. Bijvoorbeeld : schakel- en regelapparatuur, transformatoren en rotatiemachines; 13. mantels onder druk rond de onderdelen van transmissiesystemen. Bijvoorbeeld : elektrische kabels en telefoonkabels; 14. schepen, raketten, luchtvaartuigen en mobiele off-shore-eenheden; 15. drukapparatuur met een flexibele buitenwand, bijvoorbeeld luchtbanden, luchtkussens, speelballen en opblaasboten en andere soortgelijke drukapparatuur; 16. inlaat- en uitlaatgeluidsdempers; 20
Uitzonderingen Niet van toepassing op 17. flessen of blikjes voor koolzuurhoudende dranken, bestemd voor eindconsumptie; 18. vaten voor vervoer en distributie van dranken waarin het product van PS en V ten hoogste 500 bar.l en de maximaal toelaatbare druk 7 bar bedraagt; 19. apparatuur die valt onder de ADR-, het RID-, het IMDG- of het ICAOverdrag; 20. radiatoren en buizen in systemen voor warmwaterverwarming; 21. vaten voor vloeistoffen waarin de gasdruk boven de vloeistof ten hoogste 0,5 bar bedraagt. EG-VERKLARING VAN OVEREENSTEMMING naam en adres van de fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde; een beschrijving van de drukapparatuur of het samenstel; de gevolgde overeenstemmingsbeoordelingsprocedure; bij samenstellen, een beschrijving van de drukapparaten waaruit het samenstel bestaat, alsmede de gevolgde overeenstemmingsbeoordelingsprocedures; in voorkomend geval, naam en adres van de aangemelde instantie die de keuring heeft verricht; in voorkomend geval, een verwijzing naar het certificaat van EG-typeonderzoek, het certificaat van EG-ontwerponderzoek of het EG-certificaat van overeenstemming; in voorkomend geval, naam en adres van de aangemelde instantie die toeziet op het kwaliteitsborgingssysteem van de fabrikant; in voorkomend geval, de vindplaatsen van de toegepaste geharmoniseerde normen; in voorkomend geval, de andere technische specificaties die zijn gebruikt; in voorkomend geval, de verwijzingen naar de andere Gemeenschapsrichtlijnen die zijn toegepast; identiteit van de ondertekenaar die gemachtigd is de verklaring voor de fabrikant of zijn in de Gemeenschap gevestigde gemachtigde te ondertekenen. 21
Hoofdzetel en regionale zetels Vinçotte Vilvoorde (Brussel) Exploitatiezetel Business Class Kantorenpark Jan Olieslagerslaan 35 1800 Vilvoorde, België Tel: +32 (0)2 674.57.11 Fax: +32 (0)2 674.59.59 E-mail : brussels@vincotte.be Regionale Zetel Bollebergen 2A bus 12 9052 Gent-Zwijnaarde, België Tel: +32 (0)9 244.77.11 Fax: +32 (0)9 244.77.15 E-mail : gent@vincotte.be Regionale Zetel Noordersingel 23 2140 Antwerpen, België Tel: +32 (0)3 221.86.11 Fax: +32 (0)3 221.86.12 E-mail : antwerpenlimburg@vincotte.be Regionale Zetel Parc Scientifique Créalys Rue Phocas Lejeune, 11 5032 Les Isnes - Gembloux, België Tel: +32 (0)81 432.611 Fax: +32 (0)81 432.615 E-mail : wallonie@vincotte.be 22