Nieuwsbrief nummer 5 Januari 2013 LANDELIJK BUREAU BIBOB Nieuwsbrief nummer 5 Januari 2013 Nieuwsbrief van het Landelijk Bureau Bibob (Bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur). Inhoud Nieuwe teammanager LBB Stand van zaken wijziging Wet Bibob Implementatie wetswijziging Rubrieken: Jurisprudentie Wat vraagt het bestuursorgaan? Nieuwe teammanager LBB Op 2 januari 2013 is Albert van Beek in dienst getreden als nieuwe afdelingsmanager van het Landelijk Bureau Bibob. Hiervoor werkte Albert als hoofd van de juridische ondersteuning in de Sector Strafrecht van de rechtbank Utrecht en daarvoor was hij zelfstandig ondernemer. Albert: "Ik ben een groot voorstander van de bestuurlijke aanpak en de Wet Bibob is daarin slagvaardig in te zetten door een bestuursorgaan. Mijn motto is dan ook: Vroeg of laat loont misdaad niet. Voor het LBB vind ik de expertise van het bureau, de hoge kwaliteit van de adviezen binnen de gestelde termijnen en de juridische status van een advies van het LBB bij de bestuursrechter, erg belangrijk. Om een juridisch en feitelijk goede analyse te kunnen maken is optimale informatie zowel uit de beschikbare bronnen als van het bestuursorgaan, ondersteund door de Riec's, noodzakelijk. Daar komt bij een goede samenwerking met alle partners in het proces. Bij deze nodig ik een ieder uit met het LBB daarin mee te denken. Het Landelijk Bureau Bibob is een onderdeel van Justis. Justis is de screeningsautoriteit van het ministerie van Veiligheid en Justitie op het gebied van integriteit. Integriteit is een maatstaf om betrouwbaarheid en kwaliteit van het functioneren van personen en organisaties te beoordelen. Door de screening van betrouwbaarheid vermindert Justis veiligheidsrisico's en draagt zo bij aan een integere en veiliger samenleving. Redactie: Matthijs IJzerman en Marie-Claire Breet Eindredactie: A. van Beek Copyright: Artikelen uit deze nieuwsbrief mogen geheel of gedeeltelijk worden overgenomen, echter wel met bronvermelding. Layout & productie: Justis Stand van zaken wijziging Wet Bibob Het wetsvoorstel Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob (EK 32676 A) is op 20 maart 2012 met algemene stemmen aangenomen door de Tweede Kamer. De Eerste Kamercommissie voor Veiligheid en Justitie heeft op 23 oktober 2012 nadere vragen gesteld aan de minister van Veiligheid en Justitie.
Op 10 januari 2013 heeft de commissie de antwoorden daarop ontvangen (nadere memorie van antwoord). De commissie heeft besloten nog enkele vragen te stellen. Het wetsvoorstel en bijbehorende stukken zijn te vinden op www.officielebekendmakingen.nl. Implementatie wetswijziging De projectgroep die de implementatie van de wetswijziging voorbereidt en uitvoert is goed op stoom. De projectgroep bestaat uit vertegenwoordigers van de Directie Veiligheid en Bestuur van het ministerie van V&J, het LBB, het Liec/Riec s. Inmiddels is een Informatieblad over de wetswijziging verschenen (zie www.justis.nl/nieuws2012). De andere producten die de projectgroep maakt zoals het Handboek Bibob, een nieuwe Bibob-vragenlijst, een Indicatorenlijst voor vastgoedtransacties, etc., zijn in concept gereed. Zodra de wetswijziging een feit is, zullen de diverse voorlichtingsproducten worden gepubliceerd op de website. De projectgroep organiseert ook voorlichtingsbijeenkomsten voor de gebruikers van de Wet Bibob. In het najaar van 2012 heeft een voorlichtingsronde plaatsgevonden voor gemeenten, provincies, en brancheorganisaties. Ook in het voorjaar van 2013 zullen nog diverse voorlichtingsbijeenkomsten plaatsvinden. Voor vragen over de implementatie van de wetswijziging kunt u terecht bij de adviseurs van het LBB. Hun gegevens staan onder aan deze nieuwsbrief. Jurisprudentie In deze rubriek wordt een rechterlijke uitspraak besproken die van belang kan zijn voor de uitvoering van de Wet Bibob. Dit keer het arrest van de Hoge Raad van 11 januari 2013 (LJN: BX7579). In dit arrest heeft de Hoge Raad enkele belangrijke zaken opgemerkt over de aansprakelijkheid van het bestuursorgaan dat niet tijdig beslist als gevolg van het afwachten van het advies van het Bureau Bibob. 1. De feiten in de zaak luiden, in het kort, als volgt. Op 28 november 2006 ontving de gemeente een aanvraag voor een exploitatievergunning voor een prostitutiebedrijf. Op 21 februari 2007 liet men de aanvrager weten een advies bij het Bureau aan te vragen. Op 11 juli 2007 oordeelde de voorzieningenrechter op verzoek van de ondernemer dat de beslistermijn uit de APV was verstreken. Aangezien de gemeente die termijn niet expliciet had opgeschort, moest de gemeente van de voorzieningenrechter uiterlijk op 27 juli 2007 alsnog een besluit nemen.
De gemeente liet de ondernemer op 20 juli 2007 weten voornemens te zijn de aanvraag af te wijzen in verband met slecht levensgedrag in de zin van de APV. Op 25 juli ontving de gemeente het Bibob-advies van het Bureau. De gemeente vond dat er nader onderzoek moest plaatsvinden maar omdat besluitvorming niet langer kon uitblijven, werd de vergunning op 4 september 2007 toch verleend. Zij het voor een beperkte periode en onder voorwaarde dat er nader onderzoek naar het Bibob-advies zou plaatsvinden. 2. De ondernemer had, zo meende hij, schade geleden door de overschrijding van de beslistermijn. Hij vorderde daarom een schadevergoeding bij de civiele rechter op grond van artikel 6:162 BW. Deze procedure dient uiteraard te worden onderscheiden van de dwangsom bij niet tijdig beslissen. De rechtbank wees het verzoek tot schadevergoeding in augustus 2009 toe; in hoger beroep bekrachtigde het hof in maart 2011 de uitspraak van de rechtbank. Uiteindelijk stelde de gemeente cassatie in bij de Hoge Raad. 3. De Hoge Raad stelt allereerst dat de enkele overschrijding van de wettelijke beslistermijn onvoldoende is voor het aannemen van aansprakelijkheid. Die wettelijke beslistermijn beoogt namelijk niet zonder meer te beschermen tegen schade als gevolg van het uitblijven van een tijdige beslissing, maar is in de eerste plaats bedoeld om de overheid met voortvarendheid te laten beslissen en duidelijkheid te scheppen voor de betrokkene. Voor het aannemen van aansprakelijkheid zijn, naast de termijnoverschrijding, bijkomende omstandigheden nodig. Wat die bijkomende omstandigheden precies zijn, blijft onbesproken. In dit geval had de gemeente aangevoerd dat de termijnoverschrijding niet geheel voor haar rekening mocht komen omdat de gegevens die nodig waren voor de aanvraag van een Bibob-advies niet al bij de aanvraag van de vergunning op 28 november 2006 door de ondernemer werden verstrekt maar pas op 13 januari 2007. De Hoge Raad gaf de gemeente op dit punt gelijk. 4. Verder wijdt de Hoge Raad een overweging aan het opschorten van de beslistermijn als bedoeld in artikel 31 Wet Bibob. Op grond van dat artikel wordt de beslistermijn opgeschort zolang de aanvraag bij het Bureau in behandeling is, met een maximumperiode van acht weken. Na de inwerkingtreding van de Evaluatie- en uitbreidingswet Bibob zal die termijn overigens twaalf weken bedragen. De Hoge Raad stelt dat de gemeente geen nadere handeling hoeft te verrichten om de termijn op te schorten. Het is voldoende om op grond van artikel 32 de betrokkene op de hoogte te stellen van het feit dát er een advies wordt aangevraagd. Daar had de gemeente in dit geval aan voldaan. 5. De Hoge Raad gaat ook in op het verdagen van de beslistermijn op grond van de APV. De gemeente had dat in deze zaak niet schriftelijk gedaan. Hoewel er geen formele
verlenging had plaatsgevonden, kon de termijnoverschrijding wel (gedeeltelijk) gedekt worden door de bevoegdheid tot verdaging in de APV. Van belang bij deze beslissing is dat de gemeente wel steeds met de aanvrager had gecommuniceerd over het moment waarop de beslissing kon worden verwacht. 6. De meest interessante passage althans vanuit Bibobperspectief bezien- gaat over de vraag of de gemeente onzorgvuldig handelt jegens de betrokkene indien men wacht met het nemen van een besluit terwijl de beslistermijn verstreken is, omdat het Bibob-advies nog niet is ontvangen. Het Hof zag in dat geval reden voor aansprakelijkheid en schadevergoeding. De Hoge Raad ging daar niet in mee. De gemeente mag, maar is niet verplicht, zonder Bibob-advies een besluit te nemen. Het feit dat de burgemeester uiteindelijk (in een stadium nadat het Bibob-advies was verkregen maar waarin nog niet alle twijfel was weggenomen) toch een tijdelijk besluit heeft genomen, wil nog niet zeggen dat dit eerder had moeten gebeuren. Voor deze beoordeling moet de gemeente het algemeen belang (namelijk het voorkomen dat de overheid criminele activiteiten faciliteert) afwegen tegen het belang van de vergunning-aanvrager. De Hoge Raad vernietigde het arrest van het Hof en verwees de zaak terug. Het Hof s-gravenhage moet nu over de zaak beslissen. De uitspraak is te vinden op www.rechtspraak.nl. Wat vraagt het bestuursorgaan? Veel bestuursorganen richten zich met vragen over de uitvoering van de Wet Bibob tot de helpdesk van het Landelijk Bureau Bibob (bibob@minvenj.nl). Deze vragen betreffen tal van onderwerpen zoals de uitleg van wetsartikelen, de Bibobprocedure, het opzetten van Bibob-beleid, een concrete casus, het eigen huiswerk dat het bestuursorgaan moet verrichten, etc. In deze rubriek wordt een voorbeeld van een vraag gegeven die bij het LBB is binnengekomen met daarbij het antwoord van het LBB. Vraag: Het college van burgemeester en wethouders wil in een specifiek geval bij een aanvraag voor een omgevingsvergunning (bouw) de Wet Bibob inzetten, omdat de aanvrager een crimineel verleden heeft. Onze gemeente heeft echter geen beleid opgesteld in het kader van de Wet Bibob. Is het dan wel mogelijk dit instrument in te zetten? Antwoord: De Wet Bibob kan in beginsel door de gemeente worden toegepast zonder dat hiervoor beleid is opgesteld. In de
Memorie van Toelichting (kst. 26 883, nr. 3) merkt de wetgever wel op dat het vaststellen van beleid voor de toepassing van de Wet Bibob de voorkeur verdient. Dit schept duidelijkheid naar burgers en ondernemingen die potentieel aan een Bibobonderzoek kunnen worden onderworpen. De gemeente moet er rekening mee houden dat, als er niet op grond van Bibob-beleid een onderzoek wordt ingesteld, goed onderbouwd moet kunnen worden waarom in dit specifieke geval de Wet Bibob wordt toegepast. In de rechtspraak is te zien dat de rechter indringender toetst of er voldoende aanleiding was om de Wet Bibob toe te passen als de gemeente niet terug kan vallen op Bibob-beleid. Heeft u zelf een vraag over de Wet Bibob, of wilt u reageren op de inhoud van deze nieuwsbrief, stuurt u dan een e-mail naar bibob@minvenj.nl. U kunt ook bellen met een van de Bibob-adviseurs van het LBB (Matthijs IJzerman of Marie-Claire Breet), telefoonnummer 070-3704600. Wilt u deze nieuwsbrief niet meer ontvangen? Stuurt u dan een e-mail naar bibob@minvenj.nl Dit bericht kan informatie bevatten die niet voor u is bestemd. Indien u niet de geadresseerde bent of dit bericht abusievelijk aan u is toegezonden, wordt u verzocht dat aan de afzender te melden en het bericht te verwijderen. De Staat aanvaardt geen aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die verband houdt met risico's verbonden aan het elektronisch verzenden van berichten.