Het Gemeentehuis Avelgem

Het Gemeentehuis Avelgem Evaluatie van de gebouwverlichting

Het terreinbezoek Voorafgaande info De vrijwilligers van Preventie Lichthinder vzw bezoeken de omgeving van het monument wanneer de verlichting ontstoken is. Met behulp van een digitale camera (Canon EOS 350D) op statief en een Sky Quality Meter (SQM) wordt de situatie in kaart gebracht. Met de camera worden foto s genomen van de situatie ter plekke om de beschrijving te staven. De Sky Quality Meter zorgt voor metingen die een indicatie geven van de helderheid van de omgeving. Dit kan de hemel zijn, maar ook een oppervlak van de straat, een object, De SQM geeft metingen in magnitude per vierkante boogseconde. Deze waarde dient herrekend te worden (via een tool op de website van de producent van de SQM, Unihedron uit Canada: http://unihedron.com/projects/darksky/magconv.php ) naar millicandela per vierkante meter. Deze waarde kan geïnterpreteerd worden door de vrijwilligers van Preventie Lichthinder. De candela is de eenheid voor lichtsterkte. De lichtsterkte geeft aan hoeveel licht zich bevindt in ieder stukje van een lichtbundel. Andere eenheden die gebruikt worden voor het aangeven van lichtsterkte zijn lumen en lux. Lumen wordt gebruikt om de totale lichtsterkte van een lichtstroom aan te geven. Lux is dan het aantal lumen per vierkante meter. Dit terreinbezoek, op maandag 26 augustus, werd gedaan door Stijn Vanderheiden. Een algemene bundel vervolledigt dit dossier. Deze bundel bevat relevante info, een verklarende woordenlijst, nuttige linken, info over de wetgeving, Inhoud van dit dossier: - Beschrijving van de omgeving/situering - Analyse van de bestaande toestand - Conclusie van het terreinbezoek - Verbeterpunten/scenario s

DEEL 1: SITUERING Het gemeentehuis ligt centraal in de dorpskern van Avelgem langs de Kortrijkstraat. Het gemeentehuis is volledig ingebed in woonweefsel met meergezinswoningen, appartementen en woonhuizen in de nabije omgeving. Aan de rechterkant van het gemeentehuis is een moderne uitbouw voorzien. Deze is anders van schaal en opbouw dan het oorspronkelijke gebouw. Rondom het gemeentehuis zijn 3 pleintjes te onderscheiden. Links ligt een grote parkeerplaats voor een 20tal auto s. Deze parkeerplaats geeft ook uit op enkele parkeerboxen van appartementen in de Doorniksesteenweg. Voor het gemeentehuis is een autovrij pleintje voorzien. Aan de rechterkant is opnieuw een parking aangelegd, voor de nieuwbouw van het gemeentehuis. Deze parking is kleiner, goed voor een 12tal plaatsen. Rechts van het gemeentehuis loopt een smal straatje tussen de Kortrijkstraat en de Doorniksesteenweg. Langs deze straat heeft ook de lokale politie haar kantoor.

Aanduiding van de SQM-metingen en foto s. De SQM-metingen DEEL 2: ANALYSE 4 6 2 3 1 5

meetpunt gemeten waarde met SQM-L-meter cd/m² opmerking zicht op de gevel van het 1 11,88 1,9117177 gemeentehuis 1 15,68 0,057733 zicht op de hemel 2 13,63 0,3814378 3 12,2 1,4237173 3 10,92 4,628324 4 13,38 0,4802018 5 12,76 0,8500095 6 13,46 0,4460913 zicht op het plein voor het gemeentehuis zicht in de Kortrijkstraat, richting Neerstraat zicht in de Kortrijkstraat, richting Kortrijk zicht in de straat (Gemeenteplein), langs het gemeentehuis zicht op de parking links van het gemeentehuis zicht op de parking rechts van het gemeentehuis

De foto s 6 1 4 3 2 5 7 11 12 8 9 10

foto standplaats doel van de foto opmerking 4797 1 app. Zijkant - doorbraak /parkingbolletje het licht van de 'witte' spot straalt ook het gebouw aan de andere zijde van het gemeentehuis aan. De boom op het plein voor het gemeentehuis is mooi zichtbaar op de gevel: tresspass, hemelgloed en verspilling 4799 1 detail doorbraak op gevel detail van de schaduw van de boom op de gevel 4800 1 4803 2 parking - doorbraak op achtergevels /parkingbolletje detail parkingbolletje / doorbraak op dak 4808 2 verblinding witte spot 4810 3 inplanting gele spot/straatlamp/rolluik licht veel licht op de achtergevels van de woningen: tresspass de bolletjes op de parking stralen veel licht omhoog. Dit is goed te zien op de muur van het gemeentehuis. de witte spot verblind wandelaars op het plein voor het gemeentehuis het licht van de straatlamp schijnt in de woningen, indien deze geen rolluiken zouden hebben: tresspass! 4812 4 overzicht voor GH verlichting voor het gemeentehuis 4816 4 4818 5 vooraanzicht gemeentehuis - schaduw op gevel/lantaarnpaal+boom / dak mee verlicht 4819 6 detail witte spot doorbraak witte spot op huizen rechts / zie schaduw vlaggemasten 4821 6 gevel GH verschil wit/gele spot 4823 6 zijstraat politie/ goed verlicht op gevel 4826 6 zicht op straat weg van centrum 4828 6 zicht op straat richting centrum 4831 7 detail kroonlijst / mogelijke inplanting 'strip'armatuur schaduw van straatverlichting is te zien op de foto, net als de boom op de gevel --> foute inplanting spot doorbraak / veel schaduw op de woningen van beide spots het verschil in kleur van de spots valt op op de gevel. Wit op de zijkant, geel aan de voorkant. onder de dakgoot zou nieuw armatuur ingebouwd kunnen worden, maar dat biedt weinig meerwaarde (geen details in de buurt)

4833 7 4834 8 4835 9 4836 10 4840 11 4843 12 detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht/ kunnen grondspots detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht/ kunnen grondspots detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht detail voorgevel GH / wat verdient extra aandacht/ kunnen grondspots vooral het midden, boven de voordeur verdient meer aandacht. Ook de ramen zouden wat extra aandacht kunnen gebruiken. ledstrips zijn in te werken boven de ramen grondspots zijn mogelijk, maar weinig meerwaarde onder de dakgoot zou nieuw armatuur ingebouwd kunnen worden, maar dat biedt weinig meerwaarde (geen details in de buurt), ook grondspots weinig interessant enkel centrale deel valt op. Eventueel boven bovenste raam spots inwerken die dit gedeelte aanstralen. weinig details om aan te stralen 4844 12 detail lantaarn licht straalt naar alle kanten 4848 12 detail lantaarn inplanting lamp binnen armatuur zorgt voor stralenbundel in alle richtingen, ook omhoog

Conclusies uit terreinbezoek De medewerkers van Preventie Lichthinder hebben op maandag 26 augustus tussen 22u55 en 23u45 de site van het gemeentehuis bezocht. Tijdens dit plaatsbezoek werd gelet op de verlichting van het gebouw, de straatverlichting in de omgeving, de soort verlichting, de plaatsing van de verlichting en er werd gekeken naar eventuele andere verlichtingsmogelijkheden. PreventieLichthinder vzw richt haar werking vooral op het beheersen en verminderen van de lichthinder, door middel van analyses, plaatsbezoeken, verbetertrajecten, Dit terreinbezoek spitste zich toe op zowel de verlichting van het gemeentehuis (zie hieronder) als van de verlichting in de onmiddellijke omgeving (zie bij deel 4). Inventarisatie van de verlichting in het studiegebied: Het gemeentehuis wordt verlicht door 2 spots. Deze verlichten de voorgevel (beide) en de zijgevel (rechterkant, door rechterspot). Daarnaast staan er 2 lantaarns op het pleintje voor het gemeentehuis. De linkerparking wordt verlicht door afzonderlijke armaturen (4), terwijl de rechter parking verlicht wordt door de straatverlichting en de spots. De linkerzijgevel van het gemeentehuis wordt niet speciaal aangestraald. Langs de straatkant staan verschillende armaturen opgesteld (tegen de gevel of op lantaarnpalen). A lichthinder Preventie Lichthinder vzw bekijkt 4 soorten van lichthinder: verblinding, doorbraak, hemelgloed en verspilling. Doorbraak (of tresspass): functioneel licht dat niet het doelgebied bereikt, maar andere constructies, zones, in de omgeving verlicht.

De beide spots stralen de voorgevel van het gemeentehuis aan, maar geen van beide is zo afgesteld dat ze enkel de gevel aanstralen. De stralengang van beide spots reikt veel breder dan de gevel. Hierdoor worden ook gebouwen, bomen, andere constructies en de hemel aangestraald. Er treedt dus heel wat doorbraak op. Enkele voorbeelden tonen aan dat dit heel storend kan zijn. Op de zijgevel van het appartementsgebouw links van het gemeentehuis is goed het silhouet te zien van de boom op het gemeenteplein (foto s IMG_4797 en IMG_ 4799). De rechter spot (met witte lichtkleur) zorgt voor een schaduw op een deel van de gevel. Een ander deel wordt rechtstreeks aangestraald. Sommige ramen vangen zo rechtstreeks het licht op. Wanneer dit slaapkamers zijn, kan dit rechtstreeks hinderlijk zijn voor de inwoners. Het feit dat het licht van de spot deze muur raakt, geeft ook aan dat er heel wat licht verloren gaat langs de huizen, de hemel in. Een groot deel van het uitgestuurde licht van deze rechter spot wordt dus niet aangewend voor het verlichten van de gevel. De straatlamp opgesteld, samen met de gele spot, zorgt ook voor doorbraak (foto IMG_4810). Zonder rolluik zou er heel wat licht in het raam rechts, onder de armatuur, terechtkomen. Ook voor de linkerspot kan een dergelijk voorbeeld aangehaald worden. In de zijstraat, aan de kant van het politiebureau wordt de schaduw van verschillende vlaggemasten geprojecteerd (foto IMG_4818). Deze projectie is afkomstig van de linker spot (met gele kleur). Ook deze spot straalt rechtstreeks in heel wat ramen en vensters wat voor een ernstig storend effect kan zorgen in deze woningen. Ook hier kan gesteld worden dat door de waarneming van de schaduwen op de huizen (op verschillende hoogtes), dat er heel wat licht verloren gaat. Doorbraak kan verhinderd worden door de klemtoonverlichting effectief te beperken tot het aan te stralen monument. Dit kan door filters/grids voor het toestel te gaan plaatsen zodat het licht beter geleid wordt naar het doelgebied. Grids en filters zijn standaard bij sommige toestellen, maar dienen meestal specifiek gemaakt te worden ifv het te verlichten monument. Nu is ook te zien dat de witte spot een deel van de zijgevel aanstraalt. Dit biedt echter weinig meerwaarde. Daarnaast valt ook op, op de gevel van het gemeentehuis, dat er een schaduw geworpen wordt van een verlichtingspaal en een boom (foto IMG_4840). Deze staan beiden ingeplant tussen het gemeentehuis en de gele spot aan de overkant van de straat. Dit komt heel onprofessioneel over. Ook de parkingverlichting op de linkerparking zorgt voor heel wat doorbraak. Foto IMG_4800 en foto IMG_4803 tonen dit aan. De stralengang van het armatuur op de parking zorgt voor heel wat licht, ook achter de parking en op de muur van het gemeentehuis is te zien hoe het licht verspreid wordt. Een deel hiervan straalt ongeveer horizontaal of zelfs hoger en zorgt opnieuw voor het aanstralen van gevels en ramen in de omgeving.

Verblinding: verblinding wordt veroorzaakt door lichtbronnen die slecht zijn afgesteld en voetgangers, fietsers, autobestuurders, aanstralen onder een hoek van maximaal 20 onder het horizontaal vlak. Wanneer de weggebruiker zijn of haar ogen op de weg richt, zorgt het invallend licht voor een verblindend effect. De weggebruiker kan dan moeilijk een inschatting maken van de weg of andere weggebruikers en dit kan ongevallen veroorzaken. Verblinding kan voorkomen worden door de lichtstraat naar de grond te richten en zeker niet horizontaal te plaatsen. Een goed afgeschermd armatuur, dat verhindert dat een weggebruiker rechtstreeks de lamp kan zien is ook aan te raden. De armaturen op de parking links zouden aanleiding kunnen geven tot verblinding. Een weergave van de stralengang is goed te zien op foto IMG_4803. De intensiteit van de lamp in het armatuur is niet overdreven, waardoor echter verblinding vermeden wordt. Toch kan een dergelijk armatuur zorgen voor veel verblinding. Een deel van het licht wordt horizontaal uitgestuurd. Ook de plaatsing van de witte spot kan aanleiding geven voor verblinding, mocht deze sterker zijn (foto IMG_4808). Verblinding door bijvoorbeeld spots kan enkel verhinderd worden door het goed afstellen van het armatuur zodat het licht enkel op de gevel van het gemeentehuis wordt geprojecteerd en dat personen zich niet in de stralengang kunnen begeven. Hemelgloed: hemelgloed is goed zichtbaar buiten de centra van dorpen en steden. Boven naburige dorpen, steden, sportvelden, is een oranje of witte gloed te zien. Dit is hemelgloed. Deze gloed wordt veroorzaakt door licht dat opwaarts gestraald wordt. Dit licht verlicht de wolken, de sterren, de hemel, maar dus alleszins geen straat, sportveld, monument, Opwaarts licht wordt veroorzaakt doordat armaturen rechtstreeks licht naar boven schijnen (grondspots, slecht geplaatste spots, ), maar ook door reflecterende oppervlakken te verlichten. Zo kan een wateroppervlak (vijver, rivier, kanaal, ) ook veel licht weerkaatsen. (Nat) Gras, een nat wegdek, weerkaatsen ook veel licht, maar die weersomstandigheden mogen we niet in rekening brengen. De vorming van een hemelgloed kan voorkomen worden door armaturen te kiezen en te plaatsen die enkel naar beneden schijnen of alleen op het doelgebied en die geen weerkaatsende oppervlakken aanstralen. De armaturen op de linker parking (foto IMG_4800 en IMG_4803), de beide spots en de lantaarns op het pleintje (foto IMG_4808) voor het gemeentehuis zorgen voor een lichtverspreiding boven het horizontale vlak. Deze geven dus aanleiding voor hemelgloed.

Verspilling: Verspilling is een algemene verzameling van te veel aan licht, fout geplaatst licht, Soms worden te veel armaturen en lampen gebruikt om een straat, monument, klemtoon te verlichten. Dit is verspilling. Soms wordt maar één lamp gebruikt, maar wordt deze te zwaar gedimensioneerd waardoor er ook verspilling optreedt. Fout geplaatste verlichting die geen meerwaarde biedt, of waar een groot deel van de stralenbundel het doeloppervlak niet bereikt, ook dat is verspilling. Alle bovenstaande vormen van lichthinder: doorbraak, verblinding en hemelgloed zijn ook vormen van verspilling. Het licht had op die plekken niet moeten schijnen en is dus overbodig en dus ook verspilling. Verspilling kan vermeden worden door een nauwkeurige opmaak van een lichtplan, een inventarisatie van de noden en mogelijke oplossingen, het juiste gebruik van verlichtingssterkte, het juist plaatsen van de juiste armaturen, Met het tegengaan van verspilling gaat u niet alleen lichthinder beperken, maar ook de uitgaven van uw energiefactuur beperken en dat is handig meegenomen en meteen meetbaar voor de gemeente. Echte vormen van pure verspilling (overdaad aan verlichting, meerdere armaturen die eenzelfde doelgebied hebben, ) is hier niet te vinden. De doorbraak en de bijdrage aan de hemelgloed van zowel de parkingverlichting, de spots als de lantaarns kan aanzien worden als verspilling. Daarnaast kan men zich de vraag stellen of het wel nuttig is dat er 2 spots voorzien worden voor het aanstralen van de voorgevel van het gemeentehuis. De plaatsing van beide spots zorgt nu voor heel wat doorbraak op de omliggende huizen, op de vorming van hemelgloed door het slecht gericht staan en schijnen samen de gevel aan. Mogelijk is één enkele spot, centraal voor het gemeentehuis, op de tegenoverliggende gevel van het appartementsgebouw een betere locatie. Zo kan met één spot de ganse voorgevel aangestraald worden, misschien zelfs zonder creatie van een schaduw van de boom of de straatlantaarnpaal (zie huidige situatie op foto IMG_4840). De 2 lantaarns op het plein zullen echter wel voor een schaduw zorgen, maar deze beide palen horen tot het plein en de schaduw kan aanzien worden als deel van de scène. B verbruik Een overdaad aan verlichting, te veel aan armaturen, te grote lichtintensiteit, Dit is allemaal niet aanwezig. Het verbruik zal dan ook niet drastisch verkleind kunnen worden in de huidige toestand.

Bij het herzien van de armaturen en de opstelling ervan kan mogelijk een besparing in het verbruik bereikt worden. Dit kan bijvoorbeeld door een beter armatuur te voorzien, zodat een lamp met minder wattage voorzien kan worden of door de beide spots te vervangen door 1 centrale spot op het gemeentehuis. C functionaliteit Door de verlichting rond het gemeentehuis kunnen beide parkings verlicht worden, alsook het pleintje voor het gemeentehuis en de gevel in de schijnwerpers geplaatst worden. Ja, de verlichting is dus functioneel. Maar de verlichting zorgt ook voor heel wat hinder en dat is niet aanvaardbaar. Vooral de doorbraak en de verlichting die zorgt voor de creatie van hemelgloed is absoluut niet functioneel. D belevingswaarde De belevingswaarde is goed. De voorgevel van het gemeentehuis wordt egaal verlicht en ook het pleintje voor het gemeentehuis baadt in een sfeervol licht (deels dank zij de lantaarns op het plein). Alleen de schaduwen van de boom en de verlichtingspalen kan de goeie score voor belevingswaarde doen afnemen (foto IMG_4840). Er wordt echter te veel verlicht (de zijgevel, de gevels van de buren, de hemel). Dit komt de belevingswaarde, zeker bij de omwonenden niet ten goede.

DEEL 3: VERBETERTRAJECTEN EN SCENARIO S A toestellen De 2 huidige spots die de voorgevel aanstralen moeten aangepast worden. Dit kan door: 1) de spots beter te gaan richten, 2) door in of op het armatuur grids aan te brengen die de lichtstralen gericht zullen sturen, 3) door een kap te voorzien op de spots, zodat het licht beter gestuurd kan worden, 4) door de spots te vervangen door andere armaturen. 5) door de spots te vervangen door één spot, meer centraal voor het gemeentehuis. 6) Door spots of andere armaturen te gaan toevoegen op of nabij de gevel van het gemeentehuis. We bespreken hieronder de 5 mogelijke aanpassingen: 1) de huidige spots beter gaan richten, zal maar een gedeeltelijke oplossing bieden. Hiermee kan enkel de horizontale en opwaartse lichtbundel gecorrigeerd worden. Dit kan door de armatuur meer horizontaal te gaan monteren zodat het uitgestraalde licht niet hoger komt dan bvb de kroonlijst. Het dak van het gemeentehuis hoeft in Avelgem niet aangestraald te worden. Er zijn geen architecturale of cultuurhistorische elementen aanwezig dit verlicht dienen te worden. Deze oplossing helpt niet om het licht dat op de gevels in de buurt valt, weg te werken. Dit is dus geen ideale oplossing en wordt niet weerhouden. 2) Door in of op de armatuur grids aan te brengen die de lichtstralen gericht zullen sturen: dit kan al een betere situatie teweegbrengen. De grids (intern of extern), of een kap, zou het licht in die mate kunnen sturen dat het licht enkel nog belandt op de gevel. Licht op de nabije gevels of rechtstreeks naar de hemel wordt hiermee grotendeels vermeden. Wel blijft de lamp en de armatuur dezelfde. Die armatuur laat het licht in eerste instantie in alle richtingen schijnen. De lamp dient hierdoor voldoende sterk te zijn om ook op de gevel voldoende licht te laten schijnen. Hiermee zal dus geen beperking van het verbruik optreden. Ook het verschil in lichtkleur tussen beide spots is hiermee niet opgelost.

3) Idem als 2. 4) Wanneer de lantaarnpalen behouden blijven, maar de bestaande armaturen vervangen mogen worden, kan ervoor gekozen worden om andere, betere armaturen te voorzien. Deze moeten in eerste instantie dezelfde lichtkleur hebben en daarenboven moeten de armaturen zo gekozen worden dat ze het licht veel beter sturen en ze aanpasbaar zijn aan de specifieke situatie van elke locatie om de gevel aan te stralen. Nieuwe armaturen kan tot gevolg hebben dat de lichthindersoorten tresspass en hemelgloed grotendeels vermeden worden. Daarnaast moet bekeken worden dat de nieuwe armaturen niet verblindend gaan werken voor passanten op het plein. Door de vervanging van de oude armaturen door nieuwere (zuinigere) modellen, kan ook een daling van het verbruik behaald worden. 5) Het vervangen van de gehele installatie. Dit is het meest ingrijpend, maar biedt wel het meeste kans op zowel het beperken van de lichthinder als het realiseren van een lagere energiefactuur. In plaats van het aanstralen van de gevel vanuit 2 punten, lijkt het ons interessanter om voor één centraal punt te kiezen. Hierdoor wordt het aantal armaturen beperkt, maar worden ook storende silhouetten/schaduwen van vlaggenmasten, straatlantaarns en bomen vermeden. Eventueel dient als nog de lantaarnpaal langs de straat, voor het gemeentehuis weggenomen te worden. Dit lijkt ons echter geen probleem daar er reeds straatverlichting aanwezig is op de gevels aan de andere zijde van de straat. De huidige straatverlichting volstaat en de straat is niet van die breedte dat er noodzakelijk verlichting voorzien dient te worden aan beide zijden. De ene armatuur, quasi centraal voor de voorgevel van het gemeentehuis, kan zorgen voor een egale verlichting van die gevel. Dit hoeft niet veel te verschillen van de huidige situatie. Het armatuur dient dezelfde te zijn als bij alternatief 4 (zie hierboven). Het dient volledig op maat aangepast te kunnen worden om enkel de gevel aan te stralen en zijdelingse of hogere stralenbundels te vermijden. 6) Een laatste optie is het plaatsen van bijkomende armaturen op of nabij de gevel van het gemeentehuis. Dit kan in combinatie met de bestaande of nieuwe spots, of afzonderlijk, na het verwijderen van de spots die vanop afstand het gemeentehuis aanstralen. Vooreerst moet gekeken worden waar op de gevel nieuwe verlichting aangebracht kan worden. Er worden 3 mogelijkheden gezien:

- onder de kroonlijst in de kroonlijst kunnen spots of led-strips geplaatst worden die enkel verticaal, omlaag, stralen (foto IMG_4831 en 4836). Zo zou de gevel van boven naar beneden verlicht kunnen worden. Dit geeft een heel ander beeld voor het gemeentehuis. Eventuele accenten zouden zo meer in beeld gebracht kunnen worden. De gevel van het gemeentehuis van Avelgem heeft echter geen details of speciale elementen die een specifieke behandeling behoeven. - in de raamopeningen de raamopeningen zijn vrij ruim (diep). Ook hier zouden led-strips voorzien kunnen worden die naar beneden stralen (foto IMG_4833 en 4834). Zo zou er een speciale aandacht gaan naar de ramen, maar ook dit biedt volgens ons weinig meerwaarde voor het gebouw. Dit kan overigens ook voor hinder zorgen in het gemeentehuis wanneer dit licht binnenbreekt en zo activiteiten verstoort in de bureaus, vergaderlokalen, - grondspots op het plein voor het gemeentehuis ook grondspots kunnen overwogen worden, maar ook hier is maar weinig meerwaarde mee te bereiken. Enkel het centrale gedeelte van de gevel, met de voordeur, springt wat uit de gevel, zodat dit gedeelte mogelijk extra aandacht vraagt (foto IMG_4835, 4836, 4840 en 4843)

. Toch lijkt ons het plaatsen van grondspots niet aangewezen. Daar het plein vrij toegankelijk is, zouden deze spots ook storend kunnen werken voor passanten langsheen het gemeentehuis. Globaal kan gesteld worden dat het plaatsen van nieuwe armaturen op of nabij de gevel geen meerwaarde zou bieden, nog qua verbruik, nog qua belevingswaarde. B regime Net zoals bij veel monumentverlichting of gebouwverlichting kan men zich de vraag stellen of dergelijke gebouwen of constructies de ganse nacht verlicht hoeven te worden. Wanneer s avonds

nog passage is en deze verlichting ook een functionele bedoeling heeft, kan een verlicht gemeentehuis nog een meerwaarde bieden. We raden aan om het regime zo in te stellen dat op toeristisch-recreatief belangrijke momenten (weekends, verlof, ) de verlichting blijft branden tot rond middernacht (max 01u00) en op andere dagen zou dat beperkt kunnen worden tot 22u00 of 23u00. Vanaf dan is de lokale passage in het dorp zeer gering. De verlichting op het pleintje voor het gemeentehuis wordt voorzien door de kleine lantaarnpalen op het pleintje (verdere bespreking, zie verder). De spots hoeven dus niet te blijven branden om het plein te verlichten. Op die manier kan de verlichting voor het gemeentehuis meer dan een halve nacht gedoofd worden en kunnen besparingen van 50% behaald worden de energiefactuur alleen al. Een regime dat gebruik maakt van dimming lijkt ons hier niet op z n plaats. Wanneer het aanstralen van de gevel minder sterk wordt dan de verlichting van het plein, vervalt de noodzaak van verlichten. Dan is het nuttiger om de spots enkel te gebruiken s avonds (en s morgens) en deze tijdens de nacht zelf te doven. C investeringen verbruik Enkel een aanpassing van het regime kan zonder veel kosten uitgevoerd worden en zal een duidelijke daling van het verbruik met zich meebrengen. Alle andere aanpassingen die een vermindering van het verbruik inhouden, houden voordien een investering in (nieuwe armaturen, beperken tot één armatuur). Mogelijk kan een regime, met enkel verlichting in de avond (en s morgens), eenvoudig voorzien worden door een timing in de schakelkast.

DEEL 4: ANDERE AANDACHTSPUNTEN De omgeving van het gemeentehuis Tijdens het terreinbezoek werd niet alleen de gemeentehuis bekeken, maar ook de omgeving. Zo werden beide parkings bekeken, de verlichting op het pleintje voor het gemeentehuis en de omliggende straten. DE LINKER PARKING De linker parking wordt verlicht vanuit 4 verlichtingspunten, telkens met hetzelfde armatuur (foto IMG_4800 en IMG_4803). Dit armatuur voldoet absoluut niet. Dit valt ondermeer op te maken uit foto IMG_4803. De bolle glazen kap zorgt voor een lichtbundel tot ver boven het horizontaal vlak. Hierdoor wordt heel wat licht horizontaal en omhoog gestuurd. Er is ook geen sturing naar voor, waardoor het licht even ver achter het armatuur als ervoor wordt gestraald. De verlichtingspunten staan echter allemaal aan de buitenzijde van de parking (foto IMG_4800). De 4 lichtpunten kunnen behouden worden, maar dienen uitgerust te worden met FCO-armaturen die gestuurd licht kunnen stralen naar een doelgebied voor het lichtpunt op de parking. Zo wordt vermeden dat er lichthinder ontstaat. DE RECHTER PARKING De rechter parking wordt verlicht door de omliggende straatverlichting en de spots die de gevel van het gemeentehuis aanstralen. Eigen verlichting zoals op de linker parking is er niet voorzien. Als gevolg van de aanpassing van de verlichting op het gemeentehuis, kan het zijn dat deze parking minder verlicht zal worden. Dit kan opgelost worden door op de verlichtingspaal vooraan deze parking (foto s IMG_4818 en IMG_4821) ook aan de achterzijde een armatuur te plaatsen. Wanneer deze vrij hoog geplaatst wordt, kan met één armatuur de parking voldoende verlicht worden. Er dient natuurlijk voor gezorgd te worden dat dit armatuur geen lichthinder veroorzaakt. Een FCO-armatuur is uiteraard aangeraden. De lichtkleur en intensiteit dient afgestemd te worden met de verlichting in de omgeving. Geenszins mag deze verlichting de aandacht wegtrekken van de gevelverlichting. HET PLEINTJE VOOR HET GEMEENTEHUIS Het pleintje voor het gemeentehuis wordt nu verlicht door verschillende verlichtingstoestellen. Zowel de straatverlichting, de spots die de voorgevel aanstralen, als de kleine lantaarns zorgen voor verlichting op het

plein. Bij de aanpassing van de gevelverlichting zal het plein alsnog licht ontvangen. Ook de straatverlichting zal nog altijd het plein aanstralen (tenzij ook ingegrepen wordt op deze armaturen). De 2 lantaarns kunnen blijven staan, maar dienen bij voorkeur wel aangepast te worden. Door de huidige vorm van de lantaarns wordt heel wat licht horizontaal of zelfs omhoog gestraald (foto IMG_4844). Dit komt deels door het glas in het armatuur, maar vooral door de inplanting van de lamp in het armatuur (foto IMG_4848). De lamp is geenszins afgeschermd en kan dus licht in alle richtingen sturen. Door de lamp hoger in het armatuur te plaatsen, kan de opwaartse straling vermeden worden. De lantaarns blijven best wel behouden op het plein aangezien ze bijdragen tot de belevingswaarde van de omgeving. DE OMLIGGENDE STRATEN De Kortrijkstraat wordt verlicht door een enkele rij armaturen, gemonteerd op verlichtingspalen. Alleen voor het gemeentehuis is er aan weerszijden van de straat straatverlichting aanwezig. Dit lijkt ons niet nodig. De straat is voldoende verlicht met een enkele rij straatlampen. Daarnaast zorgt de verlichtingspaal voor het gemeentehuis voor een storende schaduw op de gevel. Ook in de zijstraat van de Kortrijkstraat (Gemeenteplein) is de straatverlichting goed en voldoende (foot IMG_4823). Hier werd deze verlichting deels bevestigd tegen de gevels van de huizen. De straat is hier een stuk smaller. Indien een investering wordt overwogen voor de straatverlichting, kan gekeken worden naar betere armaturen die minder achterwaarts stralen. Problemen met doorbraak in de huizen wordt dan meer vermeden (foto IMG_4810).