Verslag workshop nhwbp-deltares

Verslag workshop nhwbp-deltares Op 30 mei j.l. vond de workshop nhwbp-deltares plaats. Het programma bestond uit een plenaire aftrap door Richard Jorissen (programmadirecteur nhwbp) en Maarten Smits (algemeen directeur Deltares). Na de aftrap is parallel in drie groepen gediscussieerd over de kansen voor innovatie in het eerste programma, LCC en ontwerpinstrumentarium en het verkleinen van de versterkingsopgave door slim programmeren, De resultaten van de discussies worden plenair teruggekoppeld. 1. Introductie Maarten heette iedereen welkom. Hij was blij met de hoge opkomst ook vanuit het programmabureau nhwbp. Het Programmabureau communiceert haar doelen transparant in de driehoek en zoekt ook nadrukkelijk de samenwerking (onder meer met Taskforce Deltatechnologie en kennisinstellingen. Als Deltares zijn we verantwoordelijk voor het onderhouden van de kennisbasis voor waterveiligheid Deze kennisbasis wil Deltares door samenwerking in de driehoek verder uitbouwen. Voor het nhwbp is daarbij de vraag op welke wijze kennisprogramma s kunnen bijdragen aan het doelmatiger uitvoeren van het programma van nhwbp. Richard is sinds november 2012 programmadirecteur van nhwbp. De opgave van het programma is grof gezegd dat het twee keer sneller uitgevoerd moet worden tegen lagere kosten per kilometer dan nu bij HWBP2. Voor het programma zijn een aantal trendbreuken te schetsen. Belangrijk hierbij is dat afgestapt wordt van het adagium: dijk afkeuren, leidraad erbij en versterken maar. Het programma gaat kijken de gehele levenscyclus van de waterkering. Voor het optimaliseren van het programma worden er drie projectoverstijgende verkenningen gestart. o Waddenzee. De noordelijke waterschappen voeren een integrale verkenning uit naar de oplossingsrichtingen voor de afgekeurde dijkvakken. Hierdoor is het mogelijk om strategische beslissingen te nemen die ook in lijn zijn met het deelprogramma Wadden van het Deltaprogramma. o Centraal-Holland De verkenning als onderdeel van nhwbp is een logische voortzetting van het proces dat eerder onder aanvoering van de provincie heeft plaatsgevonden. In dit proces is een alternatieve aanpak voor de c-keringen ontwikkeld, die potentieel tot zeer grote besparingen leidt, maar wel een andere inrichting van de dijkringenkaart vraagt. Door de voortzetting van de verkenning in nhwbp-verband ontstaat de gelegenheid om te anticiperen op relevante Deltabeslissingen (normering, gebiedsopgave Rijn/Lek) en tegelijkertijd een enorme impuls te geven aan de doelmatigheid van het omvangrijke programma als geheel. Zo kan een complexe en dure versterking van C-keringen in Centraal-Holland wellicht worden ingeruild' tegen een veel overzichtelijker versterking van dijken aan de noordzijde van de Lek. Deze aanpak speelt op kleinere schaal ook voor de IJsseldijken. o Piping. Relatief veel dijkvakken zijn afgekeurd op dit faalmechanisme. Door nieuwe kennis en innovaties toe te passen kunnen andere maatregelen getroffen worden. Zeker door de levenscyclus mee te nemen zijn ook maatregelen in tijden van hoogwater mogelijk om de waterkering in extreme omstandigheden te laten voldoen Doelmatigheid wordt verder vergroot door een nieuwe werkwijze. Het nhwbp zal een MIRT-achtige aanpak hanteren. Verder wordt er ook gekeken naar toepassing van

innovaties in projecten. Voor toepassing van innovaties heeft nhwbp en de waterschappen Deltares onder meer nodig voor de toetsbaarheid van deze innovaties. Tot slot krijgt het nhwbp gedurende de looptijd te maken met de overgang naar nieuwe normen. Hier ligt nog wel de uitdaging om de nieuwe normen praktisch toepasbaar te maken. Vervolgens gaf Maarten een eerste reactie vanuit de kennisinstellingen op het geschetste beeld. Eén van de aandachtspunten is om de opgave breed vanuit bestuurlijk aspecten neer te zetten. Op welke manier kan kennis helpen in het geheel? Daarnaast is het belangrijk om nieuwe kennis in het programma te laten landen. De kansenscan is daarbij een mooi hulpmiddel. In projectoverstijgende verkenningen vindt voorbereidend praktijkonderzoek plaats, een elementaire stap tussen fundamenteel onderzoek en praktijktoepassing. Op dit moment wordt veel onderzoek gedaan naar Macrostabiliteit. Een voorbeeld daarvan is het Markermeerdijken onderzoek. Een projectoverstijgende verkenning op dit thema zal ook een belangrijke bijdrage leveren voor het optimaliseren van het programma. De trendbreuken bieden mogelijkheden om het ontwerpinstrumentarium flexibeler in te richten. Ten eerste door niet alleen op dijkvakniveau te kijken, maar ook op dijkring en watersysteemniveau. Ten tweede door het echt serieus nemen van andere varianten zoals de meest economische (LCC), innovatieve en multidisciplinaire. Voor nhwbp is een lerend vermogen van het programma van groot belang. Hierdoor wordt de kennis en ervaringen uit de verschillende projecten gedeeld en gebruikt voor nieuwe ontwikkelingen. Er ontstaat naar analogie van de zandmotor een dijkenmotor die niet alleen van belang is voor het nhwbp, maar ook voor het bedrijfsleven om Nederland verder internationaal op de kaart te zetten (exportmarkt). figuur 0-1Impressie workshop nhwbp-deltares De 40 aanwezigen splitsten zich daarna op in de 3 parallelle workshops. Hieronder staan de resultaten van deze workshops gevat. 2. Kansen kennis en innovatie voor 1 e programma In een introductie wordt de opgave van het nhwbp neergezet en de top-30 opgave die vanaf 2014 moet worden uitgevoerd toegelicht. Vanuit dit perspectief wordt gediscussieerd welke optimalisatie, verbetering en versnelling er binnen het programma kan worden behaald. De besproken onderwerpen staan hieronder puntsgewijs opgesomd. Voor harde en zachte (ecologische) bekledingen zijn veel technieken klaar voor toepassing, maar staan verspreid in allerlei handreikingen en leidraden. Wel is het zo dat de laatste validatiestap (proeftuin) en toetskaders hier en daar lijken te ontbreken

en dat dit de belemmering geeft voor toepassing. De handreiking innovatie kan aan het proces bijdragen. Een ander perspectief voor bekleding is een maatregel te verbinden aan een consequentieanalyse. Hiermee kan wellicht op de bekleding worden geoptimaliseerd. Consequentie analyses geven inzicht in de mate van verwachte winst als gevolg van het toepassen van de innovatie. Op die locaties waar de winst verwachting het grootst is zou dan een proeftuin kunnen worden ingericht zodat de laatste validatiestap kan worden gezet. Er ligt al een plan voor het test- en validatieprogramma voor bekledingen. Intern Rijkswaterstaat wordt nu gezocht naar financiële middelen. Hier wordt een link worden gelegd met POV Waddenzee (door Programmabureau nhwbp) Voor piping werd breed vastgesteld dat eerst beter nagedacht en onderzocht moet worden. De verwachting is dat de combinatie van geometrische, geotechnische en geologische gegevens de opgave zullen verkleinen (piping is toch meer een lokaal probleem dan een regionaal probleem). Daarnaast of daarna moet met nadruk worden gekeken naar hybride oplossingen (combineren van versterkingsoplossing met beheermaatregel) en naar het valideren van een aantal innovatieve oplossingen. Bestuurlijk moet daarbij het adagium versterking, geen onderhoud en geen extra kwel worden losgelaten. Voor macrostabiliteit worden kansen gezien in het meenemen van reststerkte, anders kijken naar constructies en toelaatbare vervormingen en naar andere ophoogmethoden (tijdelijke maatregel als voorbelasting en combinatie met bijvoorbeeld de natura 2000 opgave. Hierbij werd nogmaals breed geconstateerd dat damwandschermen eigenlijk geen reële oplossing zijn en dat meer gezocht moet worden naar oplossingen met meer interactie met de rest de rest van de dijk (minder stijf waardoor de actuele sterkte van de dijk beter benut kan worden zodat de stijve en harde constructie niet alle sterkte moet gaan leveren) Faalmechanisme zettingsvloeiing. We weten er nog te weinig van en de te nemen maatregelen zijn kostbaar. Multifunctionele keringen. Ja, doen waar deze kansen zich voordoen. Dit kan ook door te anticiperen op verwachte omstandigheden (met betrekking tot inrichting) of door meerwaarde te verkrijgen uit het combineren (voorbeeld windmolens op dijken). Denk hierbij aan het integreren van stedelijke vernieuwing en dijkversterking (Rivierdijk Oost te Sliedrecht), en combineren van ondergronds bermen (vooral in veen weide gebied)met natuurontwikkeling (plas dras) etc. Meer algemene observaties: o Innovaties en ontwikkelde kennis blijven onbenut. Neem je rol in de overdracht naar partijen. Kennisuitwisseling: hele stapels TR s die niet bekend zijn, samenwerken en kennisoverdragen naar beheerders o Er liggen veel optimalisatiekansen in het beter benutten en combineren van betrouwbare geometrische en ondergrondinformatie, zeker nu meer wordt verwacht gehaald te worden uit het meenemen van LCC aspecten in de te kiezen en te combineren maatregelen. o Dogma s en key assumptions zijn nu te vaak een eerste belemmering in het zoeken naar optimalisatie van de versterkingsopgave. Deze moeten eigenlijk vervallen, want als je doet wat je deed, dan krijg je wat je kreeg en dan halen we de doelstelling nooit (Lef en Durf)

Deelnemers: Gert Leene (nhwbp), Richard Jorissen (nhwbp), Marc Hijma (Deltares), Sonja Karstens (Deltares), Ruud Termaat (Deltares), Mark Klein Breteler (Deltares), Meindert Van(Deltares), Ellen Tromp (Deltares), Erik Vastenburg (Deltares), Mindert de Vries(Deltares), Harm Aantjes(workshopleider, Deltares), Huub de Bruijn (workshopleider,deltares) 3. Life Cycle Costing Doel van de workshop was om een gezamenlijk beeld te ontwikkelen over de scope van het ontwerpinstrumentarium en de rol van Life Cycle Costing daarbinnen Het ontwerpinstrumentarium wordt opgevat als een hulpmiddel bij het ontwerpproces. Men onderkent dat het ontwerpproces extra dimensies heeft gekregen door de overstap naar het norm type overstromingskansen per dijkringdeel. Gegeven de toetsresultaten zal het ontwerpproces vooral in de plannings- en prioriteringsfase afwijken van de huidige werkwijze. Met betrekking tot de LCC worden onderstaand enkele opmerkingen samengevat: o LCC wordt gezien als een aspect wat vooral in de verkenningsfase een rol speelt, om van veel naar 3 en tenslotte naar 1 variant te komen o De onzekerheden in de levensduur zijn van belang om te worden meegewogen in een LCC, naast de verhouding van aanleg kosten vs onderhoudskosten, en de vaste en variabele aanlegkosten. o Naast de inhoudelijke spelen er bij LCC ook financiële aspecten een rol, die betrekking hebben op de subsidieverstrekking voor aanleg en / of onderhoud en /of inkomsten. Daarbij speelt de vraag of onderhoudskosten ook te normeren zijn, zodat daar afspraken over gemaakt kunnen worden. In andere vakgebieden (bijv de wegenbouw) is ook het onderhoud genormeerd, dat ligt bij waterbouw minder generiek. o Er wordt geopperd dat we eigenlijk moeten spreken over een LCA (Life cycle analyse) dan over een LCC, omdat er een bredere afweging dan kosten nodig is vanwege o.a. de omgevingsaspecten. LCC is eigenlijk één van de punten van een beleidsanalyse. o Het is van belang dat er eenzelfde taal wordt gebruikt. Momenteel is er nog veel verschil in definities. o Er is behoefte aan praktijkvoorbeelden: In de gesprekken met de waterschappen dienen zich nuttige voorbeelden aan, bijv bij de dijkverbeteringsplannen voor de Hollandse IJssel (vergelijking van een eenmalige grote ingreep of kiezen voor regelmatig een nieuwe asfaltlaag in combinatie met wegonderhoud. Mogelijk kunnen voorbeelden worden gegeneerd bij de eerste verkenningen. o Er is behoefte aan een expertgroep om te ondersteunen in de projecten die vanaf 2014 starten o Er wordt geconcludeerd dat er In het ontwerp instrumentarium ruimte geboden zou moeten worden voor de LCC. Dat betekent concreet dat er met verschillende planperiodes, en met verschillende scenario s en onzekerheden die samenhangen met het ontwerp, rekening kan worden gehouden. o Er moet nog veel gebeuren op dit vlak, samenbrengen van partijen, bij nhwbp nog in kinderschoenen, laat subsidiering nou wat meer los, wat zijn beste oplossingen voor oplossen van veiligheidsprobleem o Aandachtspunt: houdt opties open in ontwerpuitgangspunten, Deelnemers: Bert van Andel (nhwbp), Carla Kranenborg (nhwbp), Maurice Vermijs (nhwbp), Gert Korf (nhwbp), Ruud Hoogendoorn (Deltares), Jos Maccabiani (Deltares), Gerard van Meurs (Deltares), Timo Schweckendiek (Deltares), Jan-Aart van Twillert

(Deltares), Frank den Heijer (workshopleider, Deltares), Frans Hamer (workshopleider, Deltares) 4. Slim programmeren Na een kort voorstelrondje presenteert Arno Rozing het idee Kansen voor versterkingsopgave. Al tijdens de presentatie worden veel vragen gesteld. Naar voren komt dat veel al in het bestaande kader mag maar dat deze ruimte niet wordt benut. Echter, kennis die nog niet geautoriseerd is, zal ook niet snel tot besparing leiden. Het is daarom goed om zicht erop te krijgen wat in bestaande kaders gerealiseerd kan worden en waarvoor autorisatie nog nodig is. Een andere vraag die naar voren komt is wordt het hier veiliger op?. Het is moeilijk te verkopen dat een dijk zonder nemen van maatregelen goedgekeurd kan worden. De communicatie richting politiek en burgers heeft veel aandacht nodig. Onze stelling was dat de dijken op de lijst van afgekeurde dijken staan op basis van kennis van 2004. Met de kennis van 2013 zou dat anders uit kunnen zien. Maar hoe weet je dat dit wel de goede kennis is? Uiteindelijk moeten we kunnen communiceren dat we met de nieuwe kennis en aanpakken onzekerheden kunnen verkleinen en dit geeft ruimte voor maatwerk per dijkvak. Dit maatwerk kan ook nieuwe mogelijkheden voor een gebied creëren. Een interessant gedachtenexperiment dat op tafel kwam, was de vraag: Hoe zou Deltares het aanpakken als Deltares hiervoor verantwoordelijk was? Deltares zou opnieuw naar de lijst van afgekeurde dijkvakken kijken met de verschillende zeven hiernaar kijken. Het is nog de vraag in welke fase van een project welke zeef het beste zou kunnen worden gebruikt. Het lijkt moeilijk om dit idee op een project aan te laten sluiten. Het zou toch over het hele programma gelegd moeten worden. Met hulp van een SWOT analyse zijn de sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen in kaart gebracht (zie hieronder). Daarnaast zijn de volgende vervolgstappen geformuleerd. Echter, de actiehouder is niet helder afgesproken. 5 vervolgstappen Goed verhaal maken 1. Kennis inventarisatie t.b.v. ontwerp aantoonbaar maken a. Pilot organiseren (8 projecten) b. Bestuurlijk draagvlak krijgen 2. Team a. Hoe organiseren PO aanpak 3. Wat betekent dit voor Programma? 4. Handreiking 5. Kennisdelen

De 5 zeven zijn: 1. Toets voordeur 2. Geavanceerde toets 3. Proef op de som 4. Overstromingskans benadering 5. Monitoring 6. (ontwerpproces) nog niet behandeld in het kader van deze workshop 7. (Innovatie) nog niet behandeld in het kader van deze workshop SWOT analyse (samenvatting) Strength: bijdrage doelmatigheid nu moment nieuwe kennis benutten Weakness: onderbouwing 10 20% transparantie proces validatie & autorisatie Opportunity: kennis + beheer bij elkaar info achterstand inlopen export eerbaarheid voortrollend programma maatwerk Threat: communicatie hoe verkopen (bungen & Politiek) maatwerk lijkt oneerlijk Deelnemers: Henk de Kruik (nhwbp), Frank van Beem (nhwbp), Jasper Tamboer (nhwbp), Erik Kraaij (nhwbp), Marcel van Gent (Deltares), Wim Kanning (Deltares), Theo Stoutjesdijk (Deltares), Leo Voogt (Deltares), Maarten Smits (Deltares), Han Knoeff (Deltares), Arno Rozing (workshopleider, Deltares), Maya Sule (workshopleider, Deltares) 5. Plenaire terugkoppeling en afsluiting Plenaire terugkoppeling en afsluiting Plenair werden de resultaten van de workshops toegelicht. Richard Jorissen, Maarten Smits en Erik Kraaij reageren kort op de programma s. Geconcludeerd wordt dat er veel kansen voor zowel het programmabureau als kennisinstellingen liggen in een goede samenwerking. De workshopresultaten geven hiervoor veel concrete aanknopingspunten en de wens wordt geuit om elkaar op een aantal aspecten verder te bevragen.

Bijlagen: 1. nhwbp Richard Jorissen 2. Eerste reactie op 1 e programma nhwbp Maarten Smits 3. kansen kennis en innovatie voor 1 e programma Huub de Bruijn/ Harm Aantjes 4. Life Cycle Costing Frank den Heijer/ Frans Hamer 5. Slim Programmeren Maya Sule / Arno Rozing

3-6-2013 nhwbp Richard Jorissen Workshop Deltares 30 mei 2013 Delft 1 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Programma nhwbp De opgave en trendbreuken Concept eerste programma 2014-2019 Focus op doelmatigheid (programma, projecten, oplossingen) Samenwerking beheerder-bedrijfsleven-kennisinstellingen Hoe gaan we om met nieuwe normering? Planning 2013 2 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 1

3-6-2013 Opzet nieuw Hoogwaterbeschermingsprogamma Fase 0 2005-2011 Toetsing 3 e landelijke rapportage toetsing Fase1 2011-2012 Bestuursakkoord Water en Wetsvoorstel 50%-50% gedeelde zeggenschap politieke eindverantwoordelijkheid gezamenlijke uitvoeringsorganisatie Fase2 2012 2013 Programmering eerste programma 2014-2019 beheersing (financiële regeling, referentiekader) kennis & innovatie Fase3 vanaf 2014 Projecten voortrollend programma innovatiestrategie uitvoering eerste verkenningen 3 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Opgave nhwbp Deltaplan Grote rivieren (gerealiseerd) HBWP-2 (1/3 gerealiseerd) nhwbp (nog te realiseren) Opgave (km dijk) Budget (M ) Productievolume (km/ jaar) Kosten per km (M /km) 300 (waarvan helft Maaskade) 370 778 600 3.200 4.300 23 26 Circa 50 2 9 Circa 5 4 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 2

3-6-2013 Selectie uit Trendbreuken Onderwerp Van Naar Samenwerking Ieder voor zich Samen de schouders eronder Commitment Ambtelijk Bestuurlijk Financiering Subsidie Gezamenlijk betalen Risicoverdeling Alles Rijk Endogene risico s bij beheerder Ontwerpen Conform leidraad Doelmatig (LCC) Prioriteiten Wie eerst komt Urgentie 5 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Afwegingskader voor 1 e concept programma Bepalende elementen Urgentie (kans*gevolg) Prioriteit beheerders (ruim 400 kilometer) Budget (350 M beschikbaar) Overige elementen Organisatiecapaciteit Marktcapaciteit / innovatie Handelingsperspectief 6 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 3

3-6-2013 Resultaten toepassing afwegingskader Groslijst: 778 km Areaal (LRT3): 731 km Projectdefinities door beheerder: 415 km Bestuurlijke opgave door beheerder: 320 km Concept-programmavoorstel op basis urgentie en overstijgende verkenningen: 180 km en 352 M (waarvan 64 km na verkenning wellicht niet meer nodig) Tweede tranche vanaf 2020: 140 km Startklaar: 49 km HWBP2: 10 km Overig: 81 km 7 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Projecten en projectoverstijgende verkenningen 8 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 4

3-6-2013 Focus op doelmatigheid nhwbp Toetsing Maatregel Doelmatigheid Beheer Werkwijze 9 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Doelmatigheid door optimalisatie programma Groslijst voor het programma kan worden geoptimaliseerd Projectoverstijgende oplossingen (Centraal-Holland) Betere object- en ondergrondgegevens (Piping) Voorbeeld piping (ondergrondgegevens): Mogelijke extra opgave voor nhwbp door nieuwe inzichten Grote onzekerheid: 65 tot 540 kilometer!! Meer grondmechanische informatie Projectoverstijgende verkenning om scope nhwbp te optimaliseren 10 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 5

3-6-2013 Doelmatigheid in werkwijze (MIRT-achtig) Verkenningfase (2 jaar) Voorkeursalternatief Planuitwerkingfase (2 jaar) Aanbestedingsontwerp Uitvoeringfase (2 jaar) Project gereed Voor eenvoudigere projecten light aanpak Initiatie Verkenning Planuitwerking Realisatie Beheer 11 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Doelmatigheid door slimmere maatregelen Type maatregelen Integraal Sectoraal Maatregelen Gebiedsgerichte maatregelen Maatregelen in voorland en/of watersysteem Klassieke dijkversterking Partiële dijkversterking Maatwerk Aanvullend onderzoek (zie ook hiervoor) Beheer en onderhoud Keuze o.a. op basis van LCC 12 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 6

3-6-2013 Voorbeeld van maatwerk voor piping Keuze o.a. op basis van LCC Keuze voor maatwerk vraagt meer van beheerder (ook tijdens hoogwater) verbinden inspectie, onderhoud en toetscyclus 13 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Innovaties in projecten (kansenscan) 14 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 7

3-6-2013 Innovatiekansen 1 e programma 15 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Samenwerking beheer-uitvoering-kennis Detachering Deltares en NL-ir s in programmabureau (k&i strategie, workshops, voorbeeldboekje etc) Beheerder is aan zet (ook in projectoverstijgende verkenningen) Bedrijfsleven (verenigd in de taskforce Deltatechnologie) gaat meedraaien in de verkenningen met als speerpunten: geen RAW-contracten, LCC centraal, toetsbaarheid innovaties Programma gaat voor proefvakken zorgen (samen met HWBP2) en de verbinding tussen verkenningen en WTI2017 Lerend programma: kennis is voor beheerder, bedrijfsleven en programma belangrijk 16 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 8

3-6-2013 Hoe gaan we om met nieuwe normering? Voortrollend programmeren Programmeren op urgentie (in elk geval de goede projecten doen) Nieuwe normen scenariogewijs in de verkenning meenemen (de projecten goed doen) Veel kennis (o.a. VNK) nodig om verkenning te ondersteunen 17 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 3-6-2013 Voortrollend karakter programmering Uitgevoerde of afgevallen projecten Programma nhwbp 1 e 2 e 3 e 4 e 2014-2019 2015-2020 2016-2021 2017-2022 Nieuwe projecten 18 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 9

3-6-2013 Toekomstige ontwikkelingen prioritering 2014: LRT3+ en resterende deel werkvoorraad (400 km) Verbeterde inzichten in faalkansen + gevolgen Vanaf 2015: nieuwe normen (ook nieuwe bestuurlijke afspraken) Maar we moeten nu beginnen met het programma: Huidige systematiek Toekomstige systematiek Meest urgente vakken 19 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma Planning 2013 Wanneer? Wat? Wie? 5 juni Vaststellen programmavoorstel 2014-2019 12 juni BAW conferentie: aanbieden programma minister Stuurgroep nhwbp Minister Sept Brede bijeenkomst projecten Driehoek 7 nov Vierde deltacongres Bestuurders 12 nov Innovatie estafette: ondertekenen intentieverklaring projecten 26 nov Waterbouwdag: uitlichten concrete voorbeeldprojecten Driehoek Driehoek 20 nieuw Hoogwaterbeschermingsprogramma 27 maart 2013 10

3 juni 2013 Eerste reactie op programma nhwbp Maarten Smits, Deltares Workshop nhwbp-deltares 30 mei 2013 Kennis- en innovatiestrategie Trendbreuk met verleden is nodig om opgave te realiseren: 1. Slim programmeren 2. Optimaal investeren (LCC+ ontwerpinstrumentarium) 3. Innoverend leren 30 mei 2013 2 1

3 juni 2013 Slim programmeren Huidig Collegiale toets Handelingsperspectief Prioriteren op basis van risico Kansenscan Kansen Transparante en uniforme informatie Definieren van Projectoverstijgende verkenning o.b.v. Kennistoets opgave Voorbeeld: dijken op veen 30 mei 2013 3 Voorbeeld: Kansenscan Jaarlijks terugkerende analyse om kansrijke innovaties in programma toe te passen hoog laag Relatieve prestatie innovatie voor project laag hoog rendement investering voor programma interessant voor programma interessant voor projecten hoog laag Relatieve prestatie innovatie voor project I Meerwaard a e alleen voor specifieke projecten IV (nog) niet oppakken II Direct toepasbaar in project III Voorbereiden d (praktijk) onderzoek nodig laag hoog rendement investering voor programma 30 mei 2013 4 2

3 juni 2013 Optimaal investeren: van APK tot ontwerpinstrumentarium Betreft: Ontwerp dijkringdeel (na 2017) in preverkenning Ontwerp versterking Transitie: Overstromingskans (nieuwe hoogte & normen)) Waterschappen betalen mee en invloed wet Hof Belangrijk bij afweging: LCC als invulling sober en doelmatig ontwerpen Toepassen nieuwe kennis Toepassen productinnovaties 30 mei 2013 5 Ontwerpinstrumentarium niveau varianten Huidige praktijk Dijkvak Meest economisch LCC benadering Innovatief Multidisciplinair Productinnovaties klimaatdijk Referentie (standaard) Dijkverhoging, verbreding, constructie Dijkring (deel) Asset management deltadijk Nvt-nieuw Adaptief delta management Nieuwe kennis Watersysteem Ecoengineering Ruimte voor de rivier 30 mei 2013 6 3

3 juni 2013 Samenvatting kansen 5 jaar slim programmeren Preverkenning/initiatie definieren (PvA) projecten verkenning planuitwerking - Kennistoets - Jaarlijkse Kansenscan - Kennisontwikkeling - Adaptief deltamanagement (systeem Projectoverstijgende verkenningen, o.a. - Integrale verkenningen (dijkring) - Assetmanagement - Kennisontwikkeling Verkenningen versterkingsprojecten - Multidisciplinair - LCC - Kennis & Productinnovaties uitvoering 7 Innoverend leren: nhwbp & dijkenmotor Zandmotor (foto) 30 mei 2013 8 4

17 juni 2013 Kennis en innovatie voor 1e programma Huub De Bruijn Harm Aantjes 17 juni 2013 Inhoud Inleiding en doel Top 30 projecten en kansrijke innovaties Discussie en vragen rondje Flip Overs Risico gestuurd ontwerpen Innovatie techniek Invullen kennisleemte (DOV 1 en 2) Combineren van functie (en finan.) Samenvatting 17 juni 2013 1

17 juni 2013 Inleiding en Doel Doelstelling NHWBP is meer doen met minder middelen. Dit is alleen haalbaar door anders te denken en problemen anders te benaderen dan nu gebeurd: Als je doet wat je deed dan krijg je wat je kreeg Deze workshop dient als scan voor om kansrijke innovaties te koppelen aan project gerelateerde problemen Doel workshop: Inventarisatie kansrijke ontwerp optimalisatie s binnen de top 30 projecten Innovatie scan 2

17 juni 2013 Bekleidingen Ondermeer 18 A Delfzijl Eemshaven 18 D Lauwersmeerdijk 33 C Waddenzee 17 juni 2013 Grasbekleding 17 juni 2013 3

17 juni 2013 Bekleding Reduceren belasting (eco oevers, ook MFK) Golfreducerende dijkbekleding (i.g.v. Ht ook krit) Oeverdijken; verflauwen onderwatertalud, Groene Dijken (ook MFK) Optimalisatie ontwerpuitgangspunten (tijdsafhankelijkheid) Toepassen HillBlock, Ronaton Basalton Andere bekledingstechnieken toepassen. Kansrijke projecten Waddenzee (WSF, WHA, NZV) Draagvlak bij groene dijken is een probleem Piping Weergegeven zijn de afgekeurde trajecten uit derde toetsronde Ondermeer uit top 30 lijst 33 D piping WSRL; WGS; Scheldestromen (piping tijdsafhankelijkheid, etc) 15 E Zwolle 22 A Vuren Haaften 22 c Peerenboom Genderen 22 e Gameren 17 juni 2013 4

17 juni 2013 Piping Optimalisatie ontwerp door rekening te houden met heterogeniteit en tijdsafhankelijkheid, gecombineerd met integrale pipinganalyses (gehele proces bekijken, geen fysieke maatregel) Verticale geotextiel Waterontspanners DMC buis (ook voor stbi, i.g.v opdrijven) Kunststofschermen (afsluiten acquifers) Filterconstructies (biogrout) Afdichten oevers Monitoring, data assimilatie, scherper krijgen geohydrologische model Scan macro stabiliteit Vooral kennisleemte op veen en zachte ondergrond 17 juni 2013 5

17 juni 2013 Macro-stabiliteit Risico-beheersing met monitoring; verantwoord uitstellen uitwerken kennisleemte) Zonering en reststerkte INSIDE technieken (MIP; Dijk vernageling; Dijkdeuvels) Geotextielen; geogrids Versterkt veen; versterkt sediment; DMC-buis (waterontspanner) Optimalisatie damwandontwerp (modellering, cor toeslagen etc) Vooral dijken langs Hollandse IJsseldijk (Gouda), Centraal Holland (AR-kanaaldijk), Diefdijk Zettingsvloeiing 17 juni 2013 6

17 juni 2013 Zettingsvloeiing Kennis innovatie, meer inzicht in relatieve dichtheid is verlengde toetsing Product innovatie Verstekt sediment Steenbestorting Verdichten in situ Product ideeen Biofix Gasinjectie Toepassen vooral Lauwersmeerdijken, scheldestromen, Waddenzee dijken? Diverse ander projecten, Locatie scan lijkt niet helemaal te kloppen (Hollandse IJssel en AR-kanaal staan er ook op?) MF keringen toepassen bij Ht en Stbi (ook bekleding) 17 juni 2013 7

17 juni 2013 Multifunctionele keringen Oeverdijk Voorland als golfremmer BWN Eco enginering Systeem sprong (KIS, niet op gross lijst) Locatiescan is divers en sluit aan bij bekleding en MSTBI Naar de flipovers Flip Overs Risico gestuurd ontwerpen Innovatie techniek Invullen kennisleemte Combineren van functie 8

4 juni 2013 Workshop nhwbp Life Cycle Costing en ontwerp instrumentarium Frank den Heijer, Frans Hamer 4 juni 2013 Inhoud Ontwerpinstrumentarium Oplossing of ontwerp? Wat is nieuw? Meerlaagsveiligheid en het nhwbp? Life Cycle Costing Life cycle fasen LCC in het ontwerpinstrumentarium Cases Discussie - 4 juni 2013 1

4 juni 2013 Ontwerp instrumentarium (1) Oplossing of ontwerp? Ontwerpproces van probleem, via oplossingsrichtingen naar definitieve (ontwerp) keuze. Instrumentarium ondersteunt het hele ontwerpproces. 4 juni 2013 Ontwerp instrumentarium (2) Niveau Varianten Dijkvak Meest economisch LCC benadering Innovatief Klimaatdijk Referentie (standaard) Multidisciplinair Productinnovaties Dijkverbetering Dijkring (deel) Asset management Deltadijk Watersysteem Nieuwe kennis Adaptief deltamanagement Ecoengineering Ruimte voor de Rivier 4 juni 2013 2

4 juni 2013 Ontwerp instrumentarium (3) Wat is nieuw? Over op overstromingskansen van dijkring(delen). Life Cycle Costing. Structureel meenemen van onzekerheden ( probab ontwerpen ). Dijkvakken opknappen na onderbouwd prioriteren. Benutten onderzoek en ontwikkelingen toetsinstrumentarium. 4 juni 2013 Ontwerp instrumentarium (4) Meerlaagsveiligheid en het nhwbp? Afgekeurd, welke oplossing voor het veiligheidsprobleem? Afweging laag 1 (preventie), laag 2 (ruimtelijke inrichting), laag 3 (evacueren). Laag 1? Dus in verkenningsfase van het nhwbp? 4 juni 2013 3

4 juni 2013 Life Cycle Costing (1) Life Cycle fasen: Planning, Ontwerp, Uitvoering, Onderhoud, Verbetering, (Sloop) 4 juni 2013 Life Cycle Costing (2) Relevante factoren voor de Life Cycle Costs: - Aanlegkosten / onderhoudskosten tijd - Vaste aanlegkosten / variabele aanlegkosten - Onzekerheden in de tijd (onzekere levensduur) / planperiode Relatieve sterkte 4 juni 2013 4

4 juni 2013 LCC in het Ontwerpinstrumentarium Niveau Varianten Dijkvak Meest economisch LCC Innovatief Multidisciplinair Referentie (standaard) Dijkring (deel) Watersysteem 4 juni 2013 Life Cycle Costing (2) Cases: Zandsuppleties: Lage aanleg kosten, grote onzekerheid over de levensduur Veen dijken: Zakken relatief snel weg, grote onzekerheid over de levensduur Rivierdijken: Grote verhouding tussen vast en variabel deel aanlegkosten Kunstwerken: Grote verhouding tussen vast en variabel deel aanlegkosten, onzekere levensduur 4 juni 2013 5

4 juni 2013 Discussie Beelden ontwerpinstrumentarium (OI) Wat missen we om LCC praktisch toepasbaar te maken in het OI? (bv. ten behoeve van LCC als criterium in afweging van varianten) Welke kennis wordt interessant als we bij ontwerpen meer dan vroeger gaan kijken naar de levensduur? 4 juni 2013 6

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 nhwbp Workshop Kansen voor versterkingsopgave Arno Rozing / Maya Sule Deltares 30 mei 2013 Programma workshop Doel workshop (5 min.) Presentatie business case slim programmeren (verkleinen versterkings-opgave) (15 min.) Waarom is het zinvolom slim te programmeren? (15 min.) Waarom zouden waterschappen dit wel/geen goed idee vinden? (15 min.) Welke stappen moeten er worden genomen om dit voorstel te realiseren? (15 min.) Samenvatten resultaten /aanbevelingen t.b.v. plenaire terugkoppeling (10 min.) nhwbp workshop macrostabiliteit 10 april 2013 2 1

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 BC slim programmeren of verkleinen versterkingsopgave Dijkversterkingsopgave: 714 km afgekeurde dijkvakken binnen 12 jaar te versterken Jaarlijks 3 x meer km dan HWBP2 Kosten 2 x lager dan HWBP2 Dijken worden nu op de versterkingslijst gezet op basis van toets met instrumentarium 2006 met kennis 2004 of ouder. Er zijn dijken waarvan je je kunt afvragen of die met de kennis van 2013 nog steeds op de lijst horen. Er zijn kansen om de versterkingsopgave te verkleinen door slim programmeren. nhwbp workshop macrostabiliteit 10 april 2013 3 Hoe slim programmeren? 1. Zeef: Toets aan de voordeur 2. Zeef: Op basis van een geavanceerde toets en de nieuwste kennis en inzichten 3. Zeef: Proef op de som 4. Zeef: Overstromingskansbenadering 5. Zeef: Monitoring 4 2

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Totaal verwachte besparingen 1. Zeef 1: Toets aan de voordeur 2. Zeef 2: op basis van een geavanceerde toets en de nieuwste kennis en inzichten 3. Zeef 3: met proef op de som 4. Zeef 4: met overstromingskansbenadering 5. Zeef 5: met monitoring 2,3,4: 10 tot 20 % op de versterkingsopgave 5: 5% op de versterkingsopgave 5 M per km 744 km x 5 M = 3720 M 10%* 3720 M = 372 M 5 Besparingen gedurende het proces 1 e jaar(2014) geen besparing. De projecten staan al vast 2 e jaar (2015) wel besparing want toets aan de voordeur is uitgevoerd en daaruit volgt dat punten 2 t/m 5 kunnen worden uitgevoerd Wellicht valt direct al besparing te realiseren als onderdeel 6 vanaf de eerste projecten wordt ingevoerd. 6 3

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Dus Slimmer, (sneller), doelmatiger Deze business case moet anders worden gekoppeld aan projecten Moet een plek krijgen in het referentiekader en de handreikingen zoals die nu worden opgesteld door het programmabureau. Plan van aanpak. 7 Toetsmomenten Referentiekader Initiatief Verkenning Planuitwerking Realisatie Planproducten Voorkeursalternatief plan-mer Projectplan Uitvoeringsbesluiten MER MIRT-beslissingen Voorkeursbeslissing Projectbeslissing Opleveringsbeslissing Toetsmomenten subsidieverlening 1 2 2 3 3 4 Subsidiebeschikking Subsidiebeschikking Subsidiebeschikking Verkenning Planuitwerking Realisatie Analyse veiligheidsprobleem Plan van aanpak Kostenraming Planning Bestuursovereenkomst VKA Eindrapport Verkenningsfase Plan van aanpak Kostenraming en Planning Eindrapport Planuitwerking Vastgesteld projectplan Plan van aanpak Kostenraming en Planning Voltooiingsrapport Revisietoetsing 8 4

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Uitleg zeven nhwbp workshop macrostabiliteit 2013-06-0310 april 2013 9 1. Toets aan de voordeur Zeef 1: Toets aan de voordeur: Huidig toetstoordeel gebaseerd op instrumentarium 2006 (VTV) kennis is van 2004 of ouder SBW etc. heeft al veel opgelevert IJkdijk Veelal is geen geavanceerd onderzoek uitgevoerd Voorstel: Op basis van expert judgement: welke trajecten zijn kansrijk voor hertoets (in welke vorm dan ook) 10 5

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 2. Zeef met geavanceerd onderzoek Zeef 2: Geavanceerd onderzoek (o.a.tras) (en) op basis van nieuwste kennis en inzichten 2 Voorstel: Op basis van toets aan de voordeur Daar waar dit kansrijk wordt geacht uitvoeren Evt. in combinatie met andere hertoetsen 11 3. Zeef met proef op de som Zeef 3: Proef op de som: prototype expirimenten (vb veenproeven Uitdam). Levert ook scherpere toetsregelds voor andere dijken 3 Voorstel: Op basis van toets aan de voordeur Daar waar dit kansrijk wordt geacht uitvoeren. Evt. in combinatie met andere hertoetsen 12 6

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 4. Zeef met overstromingskans benadering Zeef 4: Met overstromingskansbenadering Verwachting in periode 2014-2017 overgang naar overstromingskans steeds concreter: Andere faalkansruimteverdeling (90 overloop en 10 overig). Eerst scan Uberhaupt uitgaan van overstromingskans i.p.v. huidige veiligheidsfilosofie Voorstel: Op basis van toets aan de voordeur Daar waar dit kansrijk wordt geacht uitvoeren. Evt. in combinatie met andere hertoetsen 13 4 5. Zeef met monitoring Zeef 5: met monitoring Extra grondonderzoek (terein en lab) en monitoring (tijdelijke maatregel (gegevens-inwinning) tot het moment van versterken Monitoring in combinatie met een noodmaatregelenplan: niet goedkeuren maar dijkversterking uitstellen (let op: tijdelijk en beperkte schaal) Voorstel: Op basis van toets aan de voordeur Daar waar dit kansrijk wordt geacht uitvoeren. Evt. in combinatie met andere hertoetsen 5 14 7

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Toelichting en vragen?? 2 Onderwerpen: 1. Toets aan de voordeur 2. Hertoets met geavanceerde toets en 2013 kennis 3. Hertoets met proef op de som 4. Hertoets met overstromingskansbenadering 5. Hertoets met monitoring 15 Waarom is het zinvol om slim te programmeren? 1. Ieder voor zich 4 min brainstormen Hulpvragen S: Welke punten maakt het voorstel sterk? Waarom is het logisch dit gewoon te doen? W: Wat maakt het voorstel zwak? Waarom is het nhwbp niet de plek om dit te doen? O: Welke kansen creëert dit voorstel? En voor wie? T: Wie zal dit voorstel als een bedreiging zien? En waarom? 2. Verzamelen 16 8

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Waarom zouden waterschappen dit wel/geen goed idee vinden? 2 groepen. Stelling: Waterschappen zullen dol blij zijn met dit voorstel. Per groep een rapporteur nhwbp workshop macrostabiliteit 2013-06-0310 april 2013 17 Welke stappen moeten er worden genomen om dit voorstel te realiseren? 1 2 In 3 groepen 1. Definieer max. 5 stappen 2. Terugkoppeling 3 4 5 nhwbp workshop macrostabiliteit 2013-06-0310 april 2013 18 9

Workshop nhwbp Kansen voor versterkingsopgave 30-05-2013 Samenvatten resultaten /aanbevelingen t.b.v. plenaire terugkoppeling nhwbp workshop macrostabiliteit 2013-06-0310 april 2013 19 10