WAT IS HEPATITIS A? Algemene informatie. Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus BA Bilthoven

Vergelijkbare documenten
Nationaal Hepatitis Centrum Kenniscentrum voor Hepatitis. Hepatitis A

Hepatitis A. informatie over hepatitis A en andere vakantietips. Gezond op reis. Gezond weer thuis.

Hepatitis A.

Hepatitis A en B. informatie over hepatitis A en B en andere vakantietips. Gezond op reis. Gezond weer thuis.

GEZONDHEIDSINFORMATIE

Hoe krijg je hepatitis B?

Hepatitis B vaccinatie voor medewerkers in niet zorgberoepen

Toolbox-meeting Het gevaar van naalden (van junks) in de liftput

Hepatitis B vaccinatie

Hepatitis B Inleiding Hepatitis A Preventie hepatitis B Preventie hepatitis A

Hepatitis B vaccinatie

Het hepatitis B -virus is heel besmettelijk en wordt overgedragen door seksueel contact, door bloed-op-bloed contact of bij de geboorte.

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Besmetting met hepatitis B. rkz.nl

WAT ZIJN DE VERSCHIJNSELEN VAN HEPATITIS B?

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne

Bescherming tegen hepatitis B

GRIEPVACCINATIE Waardoor komt het? Wat zijn de verschijnselen? Adviezen

Rode Kruis ziekenhuis. Patiënteninformatie. Besmetting met hepatitis C. rkz.nl

Vaccinatie voor medewerkers in de gezondheidszorg

1. Vragen over de hepatitis B aandachtscampagne

Vaccinatie tegen HPV voor meisjes. Rijksvaccinatieprogramma

Inleiding. Wat doet de lever?

DIARREE A P O T H E E K. N L

Behandeling Voorkoming van verspreiding Geïsoleerd verplegen Maatregelen voor bezoekers Heeft u nog vragen?

Hepatitis B Preventie

Inleiding. Informatie over het rotavirus. Besmetting met het virus

Op reis. Voorbereiding, vaccinatie en adviezen

WEES WIJS, GA BESCHERMD OP REIS

Veel voorkomende SOA. Gynaecologie. alle aandacht

Bescherm uw kind tegen 12 infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Wat zijn infectieziekten

Hepatitis B Preventie

Bescherm je kind tegen infectieziekten. Rijksvaccinatieprogramma

Inentingen bij huisdieren deel 2: honden

RABIËS VIRUSKENNER. Onderzoeksverslag 29 MAART 2017

Werkstuk door een scholier 1947 woorden 27 december keer beoordeeld. Verzorging 1. CHLAMYDIA-INFECTIE

Het griepvirus bijvoorbeeld vertoont zich steeds weer in een nieuwe gedaante waardoor vaccinatie moeilijk is.

Hepatitis. Maag-, Darm- Levercentrum. Beter voor elkaar

Het norovirus wordt gemakkelijk overgedragen en er zijn maar weinig virusdeeltjes nodig om besmet te raken.

Bescherm je kind tegen infectieziekten

Vaccinatie tegen HPV voor meisjes van 12 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

Schematische voorstelling van de normale afbraak en verwerking van hemoglobine en de vorming van de diverse kleurstoffen (bilirubine, urobiline en

Reizigersdiarree. Preventie en behandeling

Terugkerende aanvallen

SEIZOENSGRIEP EN HET GRIEPVACCIN

Hepatitis, meer dan één vorm

U denkt dat uw kind mazelen heeft Wanneer u vermoedt dat uw kind mazelen heeft, verzoeken wij u contact op te nemen met uw huisarts.

Reizen met kinderen. Vaccinaties en voorzorgsmaatregelen

Walk Challence China Reizigersadviezen en vaccinaties worden verzorgd door. Meditel

Zicht op Q-koorts. Kernboodschap

Vaccinaties voor kinderen van 4 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

In deze folder leest u wanneer u zonder problemen voor uzelf kunt zorgen en wanneer u beter naar een huisarts kunt gaan.

Levercirrose. Interne Geneeskunde

Azathioprine. Bij de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa

Norovirus Help mee het Norovirus te bestrijden

Hoe lang en hoe vaak op een dag krijgt u de antibiotica?

Vaccinatie hepatitis B Geneeskundestudenten

WAT IS HEPATITIS? Algemene informatie over hepatitis A-G

Diarree is een verstoring van het normale ontlastingpatroon. De ontlasting bevat meer water dan gewoonlijk en u moet vaker naar het toilet.

HPV-vaccinatie voor meisjes van 12 jaar. Rijksvaccinatieprogramma

Informatieblad MERS. Middle East Respiratory Syndromeconoravirus

6,2. Werkstuk door een scholier 1821 woorden 27 november keer beoordeeld. Nederlands. Algemeen:

INFORMATIE OVER EEN CHLAMYDIA- INFECTIE GYNAECOLOGIE

Wat zijn infectieziekten en hoe te handelen op school.

Behandeling met infliximab

Dit geneesmiddel is onderworpen aan aanvullende monitoring. Patiëntenfolder

Niet altijd treden ziekteverschijnselen op. Als er ziekteverschijnselen optreden, gebeurt dat meestal 3-4 dagen na de besmetting.

Veelgestelde vragen over mazelen

Tetanus. Spoedeisende Hulp. Beter voor elkaar

Informatie over het norovirus

Ziekteverwekkende micro-organismen dringen via lichaamsopeningen het lichaam binnen:

Kinkhoest en zwangerschap

Ustekinumab Stelara. Ziekenhuis Gelderse Vallei

Opsporen van chronische Q-koorts. Informatie voor deelnemers

tuberculose en contactonderzoek

Groep B streptokokken en zwangerschap

Inleiding Symptomen Werking van de neus

Ziektebeleid KINDERDAGVERBLIJF DE PEUTERBOERDERIJ & KINDCENTRUM HET BORGHONK. De Peuterboerderij & Het Borghonk GEA VELDHUIZEN OVERBERG, RENSWOUDE

Wat drijft en wat blijft

Azathioprine (Imuran) bij de ziekte van Crohn, colitis ulcerosa en auto-immuun hepatitis

Antibioticaresistentie in de thuiszorg: Voorkom verspreiding van resistente bacteriën met de standaard (hygiëne)maatregelen!

Spoelwormen leven in de darmen van honden en katten.

Maag-, Darm- en Leverziekten. Methotrexaat.

GRIEPVACCINATIE VOOR ZORGVERLENERS Hoe kan griep voorkomen worden?

Meer informatie. Nationaal Hepatitis Centrum Kenniscentrum voor hepatitis

13. Herpes. Dermatologie. Neem altijd uw verzekeringsgegevens en identiteitsbewijs mee!

Bof Brief ouders (t.e.m. 4 de leerjaar)

Huisregels zieke kinderen Peuterspeelzaal Tamarinde

Hoesten, niezen en neus snuiten in papieren zakdoekje. Zakdoekje direct weggooien. Handen wassen met water en zeep. ZO HOUDEN WE GRIP OP GRIEP

Hepatitis B-vaccinatie voor medewerkers in de gezondheidszorg

Inhoudsopgave Inleiding Voor wie is deze brochure? 1. Hepatitis 2. Behandeling medicijnen Alternatieve aanvullende behandelingen

Testen op HIV, ja of nee? Informatie voor zwangere vrouwen

Kinderziekten en de risico s in de zwangerschap. Afdeling Verloskunde/Gynaecologie

Tetanusvaccinatie Inleiding

Ustekinumab. Stelara

Risico-inventarisatie & evaluatie

Hepatitis C Klinische les

Vaccineren van honden Voorkomen is beter dan genezen!

Urineweginfecties en antibiotica

LAAT GRIEP DEZE WINTER IN DE KOU STAAN

Transcriptie:

WAT IS HEPATITIS A? Algemene informatie Dit is een uitgave van: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Postbus 1 3720 BA Bilthoven www.rivm.nl mei 2013 Deze brochure is ontwikkeld door het voormalig Nederlands Hepatitis Centrum

INHOUDSOPGAVE Hepatitis 2 De lever 2 Wat is hepatitis A? 2 Hepatitis A-besmetting 2 Klachten hepatitis A-besmetting 3 Gevolgen hepatitis A-besmetting 3 Behandeling hepatitis A 3 Hepatitis A-risico op reis 4 Hepatitis A risico en werk 4 Preventieve maatregelen tegen hepatitis A 5 Vaccinatie 5 Tenslotte 5 Wat is hepatitis A Algemene informatie 1

HEPATITIS Hepatitis is een ontsteking van de lever. Als de ontsteking ontstaat door een virus, spreekt men van virale hepatitis. Virale hepatitis is wereldwijd de meest voorkomende leverziekte. Virussen zijn uiterst kleine deeltjes die, in tegenstelling tot bacteriën, ongevoelig zijn voor antibiotica. Virusinfecties zijn dus niet te genezen met antibiotica. Er zijn momenteel zes verschillende vormen van virale hepatitis bekend. Deze worden aangeduid met de eerste letters uit het alfabet: hepatitis A, B, C, D, E en G. Deze folder gaat over hepatitis A. DE LEVER De lever is een groot en belangrijk orgaan. Bij een volwassene is de lever zo groot als een voetbal en weegt ongeveer 1,5 kg. De lever ligt rechtsboven in de buik achter de ribben. De lever is voor de mens van levensbelang. Zonder lever kan een mens niet leven. De lever is te vergelijken met een kleine chemische fabriek, waarin zeer veel processen plaatsvinden. De belangrijkste processen zijn: ombouw, opslag en afgifte van energierijke stoffen; aanmaak van eiwitten, o.a. voor bloedstolling en activering van vitaminen; onschadelijk maken van allerlei voor het lichaam giftige stoffen, zoals stoffen die met het voedsel het lichaam binnenkomen, alcohol en geneesmiddelen; vorming van gal; een vloeistof die ervoor zorgt dat vetten in het voedsel verteerd en opgenomen kunnen worden. WAT IS HEPATITIS A? Hepatitis A ontstaat door het hepatitis A-virus. Hepatitis A is een minder ernstige vorm van hepatitis, die vooral bij kinderen voorkomt. Kinderen hebben vaak geen ziekte- verschijnselen. Bij volwassenen veroorzaakt hepatitis A vaak ziekteverschijnselen die enkele maanden kunnen aanhouden. Deze ziekteverschijnselen kunnen bij volwassenen aanzienlijk ernstiger zijn dan bij kinderen, vooral als er al een andere vorm van hepatitis bestaat. HEPATITIS A-BESMETTING U kunt besmet raken met het hepatitis A-virus door het eten en drinken van voedsel of water dat verontreinigd is met ontlasting dat het virus bevat. Het virus kan in het voedsel en drinken komen als na de toiletgang en voor het eten of bereiding van eten de handen niet gewassen worden. De kans op besmetting neemt toe naarmate de hygiënische omstandigheden slechter zijn. Te denken Wat is hepatitis A Algemene informatie 2

valt aan slechte persoonlijke hygiëne, maar ook aan het ontbreken van goede sanitaire voorzieningen, zoals een goede drinkwatervoorziening en een goed rioleringssysteem. Riolen die uitkomen in zwemwater vormen niet alleen voor zwemmers een directe infectiebron, maar ook indirect voor schaal- en schelpdieren, bijvoorbeeld garnalen, oesters en mosselen. Deze voeden zich namelijk met organisch materiaal. Als besmet (zee)voedsel wordt gegeten door mensen kan men hepatitis A krijgen. In verre landen kunnen ook andere voedingsmiddelen een bron van besmetting zijn, bijvoorbeeld rauwe groenten, fruit of salades, omdat deze gewassen kunnen zijn in, of besproeid met, water waarin het hepatitis A-virus zit. Bij jonge kinderen kan dat ongemerkt gebeuren. In Nederland is ongeveer 10% van de jong- volwassenen ooit besmet geweest met het hepatitis A-virus. Daarna zijn zij levenslang beschermd tegen de ziekte. Volwassenen lopen de besmetting meestal op via kinderen of tijdens een reis naar landen waar hepatitis A veel voorkomt: landen in het Middellandse Zeegebied en ontwikkelingslanden. De kans op besmetting is in deze landen veel groter dan in Nederland. Hepatitis A kan soms ook overgedragen worden door seksueel contact, met name door anale seks, dat wil zeggen seks waarbij zeer kleine hoeveelheden ontlasting in de mond komen door bijvoorbeeld het likken van de anus. Hepatitis A kan in uitzonderlijke gevallen ook worden overgedragen door bloed en bloedproducten, bijvoorbeeld stollingsfactoren zoals gebruikt bij de behandeling van hemofiliepatiënten. Wanneer u besmet bent geraakt met het hepatitis A-virus duurt het 2 tot 7 weken voordat u ziek wordt (incubatietijd). De incubatietijd is de tijd tussen besmetting met het virus en het krijgen van ziekteverschijnselen. Er ligt dus een periode tussen het besmet raken en het echte ziek worden. In het laatste deel van de incubatieperiode bent u al wel besmettelijk, omdat dan al virusdeeltjes met de ontlasting worden uitgescheiden. KLACHTEN HEPATITIS A-BESMETTING Hepatitis A kan zo licht verlopen dat u het niet eens merkt. De verschijnselen treden na de incubatietijd op en zijn over het algemeen vermoeidheid, lichte koorts, soms pijn in de bovenbuik en misselijkheid. Bij volwassenen gaat hepatitis A meestal gepaard met geelzucht, dit is het geelkleuren van huid en oogwit, het donker worden van urine (de kleur van cola) en het ontkleuren van ontlasting (de kleur van stopverf). Kinderen worden minder vaak geel. U bent besmettelijk tijdens het laatste deel van de incubatieperiode, maar meestal niet meer als de geelzucht begint te verdwijnen, omdat het virus dan overwonnen is. In de praktijk wordt een besmettelijke periode aangehouden van één week voor tot één week na het begin van de klachten (koorts of geelzucht). GEVOLGEN HEPATITIS A-BESMETTING Hepatitis A duurt in de meeste gevallen niet langer dan 6 weken. Bij volwassenen kan hepatitis A soms wel drie maanden of langer duren en ernstiger verlopen. Ook patiënten met een chronische leverziekte en hepatitis C hebben een groter risico op een ernstiger ziekteverloop. Tijdens de herstelperiode en daarna kan de patiënt nog lang moe zijn. Bij 10 % van de patiënten treedt een tweede piek van de ziekte op. Als u besmet bent geraakt met het hepatitis A-virus, blijft u geen drager van het virus. Hepatitis A leidt niet tot chronische hepatitis, dat wil zeggen: hepatitis A is geen blijvende ziekte. Als u eenmaal hepatitis A hebt gehad, bent u er de rest van uw leven immuun voor. Heel soms verloopt hepatitis A zo ernstig dat ziekenhuisopname nodig is en in zeldzame gevallen kan iemand er aan overlijden. BEHANDELING HEPATITIS A Er is geen behandeling met medicijnen voor hepatitis A. De ziekte moet haar natuurlijke beloop hebben. Als u zich grieperig voelt en huid, oogwit, ontlasting en urine verkleuren, moet u naar uw arts gaan. Na lichamelijk onderzoek en bloedonderzoek kan uw arts de diagnose stellen en u adviezen geven om te voorkomen dat u de besmetting aan anderen overdraagt. Wat is hepatitis A Algemene informatie 3

Als u zich ziek voelt, kunt u zelf bepalen of een paar uur rust per dag noodzakelijk is. Het is verstandig om de eerste tijd geen alcohol te gebruiken. Een dieet hoeft u niet te volgen. HEPATITIS A-RISICO OP REIS Hepatitis A kan men overal oplopen, maar met name reizigers lopen risico. Overal waar de hygiëne en sanitaire voorzieningen te wensen overlaat bestaat een risico op een infectie met hepatitis A. Op de kaart staan risicogebieden aangegeven. Reist u naar één van deze gebieden en heeft u geen hepatitis A gehad, dan wordt inenting tegen hepatitis A aangeraden. Ieder jaar worden er in de hele wereld meer dan 10 miljoen mensen met het hepatitis A-virus besmet. In de geïndustrialiseerde landen, zoals Nederland, komt de ziekte vanwege de, in het algemeen, goede hygiëne niet of nauwelijks voor, waardoor mensen meestal geen natuurlijke weerstand tegen hepatitis A hebben. Met name de Nederlandse jongeren zijn nauwelijks beschermd. Bij de ouderen (> 50 jaar) is de kans om reeds beschermd te zijn groter. Geschat wordt dat circa 40% van deze groep de ziekte vroeger heeft doorgemaakt en daardoor levenslang beschermd is tegen hepatitis A. Global Prevalence of Anti-HAV HEPATITIS A RISICO EN WERK U kunt hepatitis A oplopen door contact met besmette ontlasting van menselijke oorsprong. Als u tijdens uw werk met (opgedroogde) ontlasting in aanraking kan komen dan loopt u risico op een besmetting met het hepatitis A-virus. Enkele voorbeelden van risicoberoepen zijn rioolwerkers, medewerkers in de waterzuivering, medewerkers van een endoscopie-afdeling in een ziekenhuis en leidsters in kindercentra. Maar ook de medewerker die regelmatig voor het werk naar risicogebieden reist. Binnen diverse beroepsgroepen bestaat er dus een kans besmet te raken met het hepatitis A- virus. Iedere werkgever is wettelijk verplicht een risico-inventarisatie en evaluatie(ri&e) te maken, waarin dit soort risico s beschreven staan. Als er sprake is van een verhoogd risico, is uw werkgever wettelijk verplicht deze vaccinatie aan te bieden. Wat is hepatitis A Algemene informatie 4

PREVENTIEVE MAATREGELEN TEGEN HEPATITIS A Een goede persoonlijke hygiëne vermindert de kans dat u wordt besmet met het hepatitis A- virus. Hepatitis A wordt via de weg ontlasting- mond overgebracht. U dient uw handen dan ook grondig te wassen met zeep nadat u naar het toilet bent gegaan en voordat u het eten klaarmaakt. Het hepatitis A-virus wordt overgedragen doordat het virus via zeer kleine hoeveelheden ontlasting in de mond komen. Vermijd daarom seks waarbij er contact is tussen mond en anus. Mensen met veel wisselende anaal-orale contacten (vaak homoseksuele contacten) wordt tevens geadviseerd om zich preventief te laten vaccineren tegen hepatitis A. Bij patiënten met hemofilie en patiënten met een chronische leverziekte kan hepatitis A ernstiger verlopen. Daarom wordt hen geadviseerd zich te laten vaccineren. Deze vaccinatie wordt in veel gevallen vergoed door de verzekering. Als u dus in uw vakantie, op uw werk of in uw privé-leven risico loopt op een besmetting kunt u zich preventief laten vaccinatie. Vaccinatie wordt in veel gevallen (gedeeltelijk) vergoed door verzekeraar of werkgever. VACCINATIE Bescherming kan verkregen worden door vaccinatie. Vaccinatie wordt aangeboden aan verschillende groepen zoals reizigers, mensen die in hun beroep risico lopen of mensen die in contact zijn geweest met een hepatitis A patiënt. Het is belangrijk dat huis- of klasgenoten van een hepatitis A patiënt beschermd worden, zodat zij de ziekte niet ook kunnen krijgen. Om verdere verspreiding te voorkomen, zal de plaatselijke GGD uitzoeken waar de ziekte vandaan komt en wie risico hebben gelopen. Vaccinatie (2 injecties) biedt minimaal 15 jaar bescherming, mogelijk zelfs levenslang. Na de eerste injectie bent u al beschermd. Wel dient dan 1/2 jaar tot 1 jaar na de eerste inenting een herhalingsprik gegeven te worden. Als reiziger naar een risicogebied kunt u deze tweede prik ook uitstellen tot u de volgende keer naar een risicogebied reist. De tweede injectie is nodig om de bescherming voor langere tijd te behouden. Behalve bij uw arts kunt u deze inentingen halen bij de gezondheidsdienst (GGD) in uw omgeving of een vaccinatiebureau. Vaccinatie met het combinatievaccin (hepatitis A en B) kent een vaccinatieschema van 3 injecties op maand 0,1 en 6. Het vaccin werkt bij vrijwel iedereen. Bij uitzondering kan op advies van een specialist besloten worden om de hoeveelheid antistoffen na vaccinatie te bepalen. Deze bepaling is geen standaardprocedure maar wordt bijvoorbeeld gedaan bij patiënten die een ziekte hebben aan het afweersysteem. Als vaccinatie (naar verwachting) niet aanslaat, kan tijdelijke bescherming met een injectie immuunglobuline tegen hepatitis A verkregen worden. Deze bescherming is echter maar van korte duur. Het gebruik van bloedproducten brengt altijd enig risico met zich mee, daarom wordt altijd eerst vaccinatie overwogen. TENSLOTTE Wanneer u na het lezen van deze brochure vragen heeft over uw specifieke situatie kunt u het beste contact opnemen met uw huisarts, GGD of behandelend specialist. Wat is hepatitis A Algemene informatie 5